Τετάρτη, 20 Σεπτεμβρίου 2017

Αγιος Γέροντας Πορφύριος: «Το μυστικό για να σού δίνει ο Θεός αυτό που επιθυμείς»


Ο Άγιος Πορφύριος, όταν τον ρωτούσαν κάποιοι για τις επιθυμίες τους, έλεγε μεταξύ των άλλων: Μας δίδεται ο,τι επιθυμούμε, όταν δεν το ζητάμε· μας δίδεται όταν δεν το σκεφτόμαστε αλλά ζητάμε μόνο την Βασιλεία Του.

«Να ζητάμε στην προσευχή μόνο τη σωτηρία της ψυχής μας». Δεν είπε ο Κύριος: «Ζητείτε δε πρώτον την Βασιλείαν του Θεού…και ταύτα πάντα προστεθήσεται υμίν;» (Ματθ. 6, 33· Λουκ. 12, 31). Εύκολα, ευκολότατα ο Χριστός μπορεί να μας δώσει ο,τι επιθυμούμε. Και κοιτάξτε το μυστικό. Το μυστικό είναι να μην το έχετε στο νού σας καθόλου να ζητήσετε το συγκεκριμένο πράγμα.

Το μυστικό είναι να ζητάτε την ένωση σας με τον Χριστό ανιδιοτελώς, χωρίς να λέτε, «δωσ’ μου τούτο, εκείνο…». Είναι αρκετό να λέμε, «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με». Δεν χρειάζεται ο Θεός ενημέρωση από μας για τις διάφορες ανάγκες μας. Εκείνος τα γνωρίζει όλα ασυγκρίτως καλύτερα από μας και μας παρέχει την αγάπη Του. Το θέμα είναι ν’ ανταποκριθούμε σ’ αυτή την αγάπη με την προσευχή και την τήρηση των εντολών Του.

Να ζητάμε να γίνει το θέλημα του Θεού· αυτό είναι το πιο συμφέρον, το πιο ασφαλές για μας και για όσους προσευχόμαστε. Ο Χριστός θα μας τα δώσει όλα πλούσια. Όταν υπάρχει έστω και λίγος εγωισμός, δεν γίνεται τίποτα.

Πηγή: «ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ» του ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ ΚΑΥΣΟΚΑΛΥΒΙΤΟΥ. Εκδ.: Ι.Μ. Χρυσοπηγής, Χανιά

Τρίτη, 19 Σεπτεμβρίου 2017

Ομολογία μουσουλμάνων: Η χριστιανική πίστη είναι ο Ήλιος, ενώ η δική μας ένα μισοφέγγαρο!


Αληθινό συγκλονιστικό περιστατικό-Το παρακάτω καταπληκτικό περιστατικό συνέβη στην δεκαετία του 1960 (επί Χρουστσώφ), στον ναό του Αγίου Γεωργίου του Τροπαιοφόρου στη Σαμαρκάνδη, την τρίτη μεγαλύτερη πόλη του Ουζμπεκιστάν (τότε τμήμα της Σοβιετικής Ένωσης).

Πρωταγωνιστής του θαύματος ήταν ο Αρχιμανδρίτης Σεραφείμ Σατούρωφ, ένας αγιασμένος ιερέας με καταγωγή από το Πέρμ, που ζούσε εξόριστος στη Σαμαρκάνδη, αφού είχε ήδη περάσει 10 χρόνια στη φυλακή λόγω της ιδιότητάς του.

Μια μέρα ένας Ουζμπέκος έφερε τον δεκαπενταετή γιο του στον Αρχιμανδρίτη Σεραφείμ, και έπεσε στα πόδια του:

«Ρώσε Μπάτιουσκα (= παππούλη)! Προσευχήσου για το γιο μου. Έχει επιληπτικές κρίσεις!»

«Πιστεύετε ότι ο Θεός μπορεί να βοηθήσει;”, ρώτησε ο π. Σεραφείμ.

«Πιστεύω!”, απάντησε ο πατέρας. “Πήγα παντού: σε Μουλάδες στην Τασκένδη, στο Μπουχάρ και στην Σαμαρκάνδη. Τους ρώτησα όλους.

Κανείς δεν μπόρεσε να βοηθήσει:

«Λοιπόν, εντάξει – ας προσευχηθούμε μαζί”, είπε ο Μπάτιουσκα.

Γονάτισαν και οι τρεις τους. Ο π. Σεραφείμ διάβασε τον κανόνα και τις ευχές για τους ασθενείς, και τον άλειψε με λάδι, παρά το γεγονός

ότι δεν ήταν βαπτισμένος, αλλά μάλλον περιτμημένος, σύμφωνα με την μουσουλμανική παράδοση.

Τότε ο π. Σεραφείμ είπε: «Δεν θα έχω χρόνο το Σάββατο και την Κυριακή. Θα υπάρχουν πολλοί άνθρωποι στην εκκλησία. Αλλά έλα πάλι τη Δευτέρα, μετά το γεύμα.»

Τη Δευτέρα, όταν εμφανίστηκε αυτός ο μουσουλμάνος με το γιο του στίς πύλες του ναού του Αγίου Γεωργίου του Τροπαιοφόρου, έβγαλε τα παπούτσια του, γόνατισε, και περπάτησε γονατιστός όλο τον δρόμο μέχρι το σπίτι του Σεραφείμ! Ποιος από τους Ρώσους θα σερνόταν στα γόνατα μπροστά στον ευεργέτη του;

Έκλαιγε από χαρά. Έφτασε στον π. Σεραφείμ, έπεσε στα πόδια του, τον ευχαρίστησε και του έδωσε 1.000 ρούβλια. Στη δεκαετία του 1960 δεν ήταν ευκαταφρόνητο ποσό.»Είμαι μοναχός”, είπε ο π. Σεραφείμ. «Δεν χρειάζομαι χρήματα! Πήγαινε σε όποιο τζαμί θέλεις και δώσε τα σε όποιον Μουλά θέλεις.”“Ούτε ο Μουλάς βοήθησε, ούτε το τζαμί. Ορίστε, μπάτιουσκα, είναι για σένα!”. Και έβαλε τα χρήματα στο τραπέζι.

Παρόλα αυτά ο Μπάτιουσκα δεν πήρε την αμοιβή.

«Δεν τα χρειάζομαι. Δεν προσευχήθηκα για χρήματα, αλλά για τον Θεό, επειδή μου το ζητήσατε.

Στο τέλος είπε: “Λοιπόν, καλά, δώστε τα στην λογίστριά μας, την Τατιάνα Αλεξάνδροβνα” (αυτή ήταν επίσης εξόριστη από τη Μόσχα). «Θα δεχθεί την προσφορά σας για την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου του Τροπαιοφόρου». Ο π. Σεραφείμ τελικά δέχθηκε πέντε μέτρα μαύρου υφάσματος για να φτιάξει ένα ράσο.

Αποχαιρετώντας τον ιερέα, ο Ουζμπέκος υποσχέθηκε:

– Θα πάω να πω σε όλους τους Μουλάδες: “Να, αυτή είναι πραγματικά η Ρωσική πίστη!”.

Λίγο αργότερα κάλεσε έξι Μουλάδες. Ήρθαν με δύο αυτοκίνητα για να ρίξουν μια ματιά στον Μπάτιουσκα. Έμειναν κατάπληκτοι. Ο Μπάτιουσκα ήταν κοντός, γέρος, κυρτωμένος μετά από όλα όσα είχε υποστεί· είχε φυλακιστεί δέκα χρόνια για την πίστη.Μετά από αυτήν τη θαυματουργική θεραπεία, οι Ουζμπέκοι, πατέρας και γιος, άρχισαν να έρχονται στην εκκλησία. Έλεγαν: «Ναι, η Πίστη σας είναι ο Ήλιος, ενώ η πίστη μας ένα μισοφέγγαρο.”

Πραγματικά η διαφορά της χριστιανικής πίστης από την ισλαμική είναι όση ανάμεσα στον Ήλιο και στην ημισέληνο, το σύμβολο του Ισλάμ.

(πηγή:Βαλεντίν Biryukov, «On Earth We’re Just Learning How to Live», μετάφραση (στα αγγλικά) Αδελφότητας Αγίου Γερμανού της Αλάσκας, 2016, σελ. 71-72).

Δευτέρα, 18 Σεπτεμβρίου 2017

Ο ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ Η ΩΦΕΛΕΙΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ιερομοναχου Γρηγορίου


Η ασθένεια είναι μία επίσκεψη του Θεού προς τον άνθρωπο. Είναι μία εκδήλωση της αγάπης Του, που έχει ως σκοπό την θεραπεία της ψυχής μας από την αρρώστια της αμαρτίας. «Ο Θεός δίνει τις αρρώστιες για την υγεία της ψυχής», λένε οι άγιοι Πατέρες.

Ο ιερός Χρυσόστομος μιλώντας για τον παράλυτο, που επί τριάντα οκτώ χρόνια περίμενε την θεραπεία του, λέγει ότι η αρρώστια του «έδειξε την φιλανθρωπία του Θεού. Διότι πραγματικά, το να τον παραδώσει ο Θεός σε τέτοια αρρώστια, και το να παρατείνει την αρρώστια τόσο πολύ καιρό, είναι απόδειξη πολύ μεγάλης φροντίδος. Όπως ο χρυσοχόος βάζει το χρυσάφι στο χωνευτήρι και το αφήνει να δοκιμάζεται στην φωτιά μέχρις δότου το δει να γίνεται τελείως καθαρό, έτσι κάνει και ο Θεός: Επιτρέπει να δοκιμάζονται οι ανθρώπινες ψυχές στις συμφορές τόσο, όσο να γίνουν καθαρές και διάφανες, και να αποκομίσουν πολλή ωφέλεια από την δοκιμασία αυτή. Επομένως και αυτό είναι ένα είδος ευεργεσίας, και μάλιστα το μεγαλύτερο», καταλήγει ο Άγιος. Εάν οι λόγοι του ιερού Χρυσοστόμου μας φαίνονται υπερβολικοί, θα πρέπει να εξετάσουμε γιατί η αρρώστια θεωρείται ευεργεσία του Θεού. Η απάντηση, σύμφωνα με τους θεοφόρους Πατέρες, βρίσκεται στην πατρική φιλανθρωπία του Θεού, που με αγάπη και σοφία βρίσκει τον τρόπο να θεραπεύσει την άρρωστη ψυχή μας. Οι αρρώστιες, όπως και οι άλλες θλίψεις που παραχωρεί ο Θεός στην ζωή μας, είναι, κατά τους αγίους Πατέρες, «φάρμακα που θεραπεύουν την ψυχή μας και την πολυχρονισμένη κακία που βρίσκεται στο βάθος της, καθώς έχουν μέσα τους το πικρό και δηκτικό, και μπορούν να δώσουν στην ψυχή την υγεία ευκολότερα από τα άλλα μέσα», δηλαδή την νηστεία, την αγρυπνία, κλπ.Η πνευματική ωφέλεια που προξενεί η σωματική ασθένεια είναι μία πραγματικότητα που βίωσαν όλοι οι Άγιοι της Εκκλησίας μας. Γι’ αυτό ακριβώς, όταν ο Κύριος τους επισκεπτόταν με την ασθένεια, δεν ζητούσαν να απαλλαγούν από αυτήν, αλλά να τους δώσει δύναμη να υπομείνουν.

Ένας Γέροντας, που υπέφερε από υδρωπικία, έλεγε στους αδελφούς που πήγαιναν να τον περιποιηθούν: «Πατέρες εύχεσθε, ώστε να μην προσβάλει παρόμοια ασθένεια την ψυχή μου. Όσο για την σωματική ασθένεια, παρακαλώ τον Θεό να μην με θεραπεύσει αμέσως, διότι αν και ο εξωτερικός μας άνθρωπος φθείρεται, ο εσωτερικός όμως ανακαινίζεται μέρα με την ήμερα». Αισθανόταν δηλαδή ο Άγιος αυτός, κατά το πρότυπο του αποστόλου Παύλου, την αυξανόμενη ωφέλεια στην ψυχή του από την οδυνηρή αυτή ασθένεια.Ο μακαριστός γέροντας Παΐσιος μιλώντας από την εμπειρία της μεγάλης δοκιμασίας του έλεγε: «Όταν το σώμα δοκιμάζεται, τότε η ψυχή αγιάζεται... Μεγάλη τιμή θα μου έκαμε ο Χριστός να υπέφερα ακόμη περισσότερο για την αγάπη Του, αρκεί να με ενίσχυε, ώστε να αντέχω, και μισθό δεν θέλω... Όσο ωφελήθηκα από την αρρώστια δεν ωφελήθηκα από όλη την άσκηση που είχα κάνει μέχρι τότε». «Μεγάλο πράγμα η υγεία, άλλα και το καλό που προσφέρει η αρρώστια, η υγεία δεν μπορεί να το δώσει! Πνευματικό καλό! Είναι πολύ μεγάλη ευεργεσία, πολύ μεγάλη! Καθαρίζει τον άνθρωπο από την αμαρτία, και μερικές φορές του εξασφαλίζει και μισθό. Η ψυχή του ανθρώπου είναι σαν το χρυσάφι και η αρρώστια είναι σαν την φωτιά που την καθαρίζει. Βλέπεις, και ο Χριστός είπε στον απόστολο Παύλο: Η δύναμις μου εν ασθενεία τελειούται. Όσο περισσότερο ταλαιπωρηθεί με κάποια αρρώστια ο άνθρωπος, τόσο περισσότερο εξαγνίζεται και αγιάζεται, αρκεί να κάνει υπομονή και να την δέχεται με χαρά... Η σωματική αρρώστια βοηθά στην θεραπεία της πνευματικής αρρώστιας. Την εξουδετερώνει με την ταπείνωση πού φέρνει».Αξίζει να αναφερθεί εδώ ή μαρτυρία μιας εκλεκτής ψυχής που έπασχε από μυασθένεια πάνω από 30 χρόνια και εκοιμήθη πριν από λίγο καιρό σε άσυλο ανιάτων:«Η καρδιά μου αγαπούσε δυνατά τον Πλαστουργό της. Αυτός ήταν ο πλούτος και η τροφή μου! Αλλά αν όλα τα χρόνια ήμουν κάτω από την προστασία και την αγάπη Του, το 1980... βρέθηκα σε καταιγισμό αγάπης!... Από το κεφάλι μέχρι τα δάκτυλα των ποδιών μου ήμουν ακίνητη... Τα μάτια δεν άνοιγαν για να δουν, αλλά και όταν άνοιγαν τα έβλεπα ή θαμπά ή διπλά. Δεν μπορούσα να μιλήσω καθόλου,... τα πνευμόνια δεν λειτουργούσαν από μόνα τους. Είχα πάντα οξυγόνο, μερικές φορές και αναπνευστήρα... Είχα για 3 συνεχή χρόνια ορό χωρίς να παίρνω από το στόμα ούτε μια κουταλιά γάλα. Έτσι δοκίμασα στον τέλειο βαθμό της την πείνα και την δίψα... Η δόση των καθημερινών μου φαρμάκων έφθανε τα 60-70 χάπια με άδειο τελείως στομάχι. Πολλές φορές πλησίασα την γεύση του θανάτου.»Όλα αυτά φαίνονταν σαν ταλαιπωρίες, όμως η πραγματικότητα ήταν άλλη. Ποτέ δεν θα μπορέσω να περιγράψω την γλυκύτητα και την εσωτερική ανάπαυση και χαρά... Βυθίζομαι σε ωκεανούς χαράς και ευτυχίας. Και αιτία αυτών η μακροχρόνια ασθένεια μου».

Έλεγε ο μακαριστός γέροντας Πορφύριος: «Ευχαριστώ τον Θεό, που μου έδωσε πολλές αρρώστιες. Πολλές φορές του λέω: «Χριστέ μου, η αγάπη σου δεν έχει όρια». Το πώς ζω είναι ένα θαύμα. Μέσα στις άλλες μου αρρώστιες έχω και καρκίνο στην υπόφυση... Πονάω φοβερά. Προσεύχομαι όμως σηκώνοντας τον Σταυρό του Χριστού με υπομονή... Πονάω πολύ, υποφέρω, αλλά είναι πολύ ωραία η αρρώστια μου. Την αισθάνομαι ως αγάπη του Χριστού. Κατανύγομαι και ευχαριστώ τον Θεό. Είναι για τις αμαρτίες μου. Είμαι αμαρτωλός και προσπαθεί ο Θεός να με εξαγνίσει. Όταν ήμουν δεκαέξι χρονών παρακαλούσα τον Θεό να μου δώσει μια βαριά αρρώστια, έναν καρκίνο, για να πονάω για την αγάπη Του και να Τον δοξάζω μέσα από τον πόνο... Ο Θεός δε λησμόνησε το αίτημα μου, και μου έδωσε αυτήν την ευεργεσία μετά από τόσα χρόνια! Τώρα δεν παρακαλώ τον Θεό να μου πάρει αυτό που Του ζήτησα. Χαίρομαι που το έχω, για να γίνω κι εγώ συμμέτοχος στα πάθη Του από την πολλή μου αγάπη. Έχω την παιδεία του Θεού. «Ον γαρ αγαπά Κύριος παιδεύει». Η αρρώστια μου είναι μία ιδιαίτερη εύνοια του Θεού που με καλεί να μπω στο μυστήριο της αγάπης Του... Γι’ αυτό δεν προσεύχομαι να με κάνει ο Θεός καλά. Προσεύχομαι να με κάνει καλό».
Ιερά Μητρόπολη Μυτιλήνης Πηγή Ζωής

Κυριακή, 17 Σεπτεμβρίου 2017

Ἅγιος Ιωάννης ὁ Χρυσόστομος: "Δέν φέρνει εὐχαρίστηση ὁποιαδήποτε ἀγάπη"


Ἄν ἐπικρατοῦσε παντοῦ ἡ ἀγάπη, πόσο διαφορετικός θά ἦταν ὁ κόσμος μας! Ὁ ἄνθρωπος πού ἀγαπάει, ζεῖ στή γῆ ὅπως θά ζοῦσε στόν οὐρανό, μέ ἀδιατάρακτη γαλήνη καί εὐτυχία, μέ ψυχή καθαρή ἀπό φθόνο, ζήλια, ὀργή, ὑπερηφάνεια, κακή ἐπιθυμία.. Νά ὁ ἄνθρωπος τῆς ἀγάπης ἕνας ἐπίγειος ἄγγελος! Αὐτή καθεαυτή ἡ ἀγάπη πόσο ὡραία εἶναι! Μέ πόση χαρά καί εἰρήνη πλημμυρίζει τήν ψυχή, πού τήν κατέχει! Ἵσως θά μέ ρωτήσετε: Δέν φέρνει εὐχαρίστηση, ἔστω καί ἄτοπη, ὁποιαδήποτε ἀγάπη; Ὄχι. Μόνο ἡ γνήσια ἀγάπη φέρνει καθαρή καί ἀνόθευτη χαρά. Καί γνήσια ἀγάπη δέν εἶναι ἡ κοσμική, ἡ ἀγοραία, πού ἀποτελεῖ μᾶλλον κακία καί ἐλάττωμα, ἀλλά ἡ χριστιανική, ἡ πνευματική, ἐκείνη πού μᾶς ζητάει ὁ Παῦλος, ἐκείνη πού ἀποβλέπει στό συμφέρον τοῦ πλησίον. Αὐτήν τήν ἀγάπη εἶχε ὁ ἀπόστολος, πού ἔλεγε: «Ποιός ἀσθενεῖ καί δέν ἀσθενῶ κι ἐγώ; Ποιός ὑποκύπτει στόν πειρασμό καί δέν ὑποφέρω κι ἐγώ;» (Β΄ Κορ. 11, 29).Τίποτα δέν παροργίζει τόσο τόν Θεό, ὅσο ἡ ἀδιαφορία μας γιά τόν πλησίον.Γιατί ἡ ἀγάπη φυσιολογικά ὁδηγεῖ στό ἐνδιαφέρον γιά τόν πλησίον.Ἡ ἀγάπη, λοιπόν, εἶναι ὁ δρόμος τῆς σωτηρίας. Αὐτόν τόν δρόμο ἄς ἀκολουθήσουμε, γιά νά κληρονομήσουμε τήν αἰώνια ζωή.«Ἀγάπη, προφητείας χορηγός, Ἀγάπη, ἐλλάμψεως ἄβυσσος».
Ρωμαϊκό οδοιπορικό

Παρασκευή, 15 Σεπτεμβρίου 2017

Η τελειότητα της Κυριακής προσευχής.

Μπαμπινιώτης Γεώργιος


Η τελειότητα της «κυριακής προσευχής»

Η ανάγκη επικοινωνίας τού ανθρώπου με τον Θεό (όποιον θεό πιστεύει), η  ανάγκη τής προσευχής, είναι από πολύ παλιά γνωστή στον άνθρωπο και  εμφανίζεται στις γλώσσες των περισσοτέρων λαών. Στην Ελληνική η λέξη  προσεύχομαι (απευθύνω ευχή, αίτημα ή παράκληση προς τους θεούς)  πρωτοαπαντά στον Αισχύλο, ενώ ως τεχνικός όρος η λέξη προσευχή  μαρτυρείται πολύ αργότερα στην Αγία Γραφή, στο κείμενο τής Παλαιάς  Διαθήκης και ­ με ιδιαίτερο βάρος και βάθος ­ στο κείμενο τής Καινής  Διαθήκης. Δεν έχω, δυστυχώς, τον επιστημονικό θεολογικό οπλισμό, για  να ερμηνεύσω το βαθύτερο περιεχόμενο, το δογματικό νόημα και τη  σημασία που έχει στην ορθόδοξη, ιδίως, παράδοση η έννοια τής  προσευχής. Αυτό που ακροθιγώς επιχειρώ να δείξω εδώ, στο θεωρητικό  πλαίσιο μιας κειμενογλωσσικής ανάλυσης που ανάγεται στον Roman  Jakobson, είναι η γλωσσική δομή τής κυριακής προσευχής, όπως μας  παραδίδεται από το Ευαγγέλιο (Ματθ. 6, 9-13 και Λουκ. 11, 2-4), την  οποία θεωρώ ως ιδανικό κείμενο. Κατά το κείμενο τού Ευαγγελίου, την  παραδίδει ο ίδιος ο Κύριος στους ανθρώπους (εξ ου και «κυριακή»  προσευχή), λέγοντας «ούτως ουν προσεύχεσθε υμείς» και συνοδεύοντάς την  μ' ένα πολύ διδακτικό ηθικό αλλά και γλωσσικό σχόλιο: «Προσευχόμενοι  δε μη βαττολογήσητε, ώσπερ οι εθνικοί. δοκούσι γαρ ότι εν τη πολυλογία  αυτών εισακουσθήσονται. μη ουν ομοιωθήτε αυτοίς. οίδε γαρ ο πατήρ υμών  ων χρείαν έχετε προ τού υμάς αιτήσαι αυτόν» (Ματθ. 6, 7-9).

Εξ ορισμού ως προσευχή, ως κείμενο ευχών και αιτημάτων / παρακλήσεων,  το κείμενο τής κυριακής προσευχής (γνωστό και ως «Πάτερ ημών»)  λειτουργεί μ' έναν κεντρικό μηχανισμό τής γλώσσας, την τροπικότητα.  Είναι ο μηχανισμός τής γλώσσας που, άλλοτε γραμματικοποιημένος (με τη  μορφή των εγκλίσεων τής Προστακτικής, τής Υποτακτικής και τής  Ευκτικής, όπως συμβαίνει στην αρχαία ελληνική γλώσσα) και άλλοτε  λεξικοποιημένος (με «δείκτες τροπικότητας», όπως τα ας, να και θα στη  Νέα Ελληνική), χρησιμοποιείται από τον ομιλητή τής Ελληνικής για  επικοινωνιακές ανάγκες όπως η έκφραση επιθυμίας, ευχής, παράκλησης,  προτροπής, προσταγής, απαγόρευσης, απειλής κ.τ.ό.

Το κείμενο τής κυριακής προσευχής είναι υπόδειγμα λιτότητας,  περιεκτικότητας και ευθυβολίας. Περιλαμβάνει: α) μια επίκληση προς τον  Θεό, εκφρασμένη με την πτώση τής επίκλησης, την κλητική, με την οποία  και αρχίζει: Πάτερ ημών... β) τρεις ευχές / επιθυμίες, εκφρασμένες με  τριτοπρόσωπους μονολεκτικούς τύπους τής κατεξοχήν τροπικής έγκλισης,  τής Προστακτικής: αγιασθήτω - ελθέτω - γενηθήτω... και γ) τρία  αιτήματα / παρακλήσεις, εκφρασμένα με τους κατεξοχήν τύπους  Προστακτικής, τους τύπους τού β' προσώπου: δος - άφες - μη εισενέγκης,  αλλά ρύσαι...Κάθε ευχή και κάθε αίτημα εξειδικεύεται (η εξειδίκευση αποτελεί έναν  άλλο κεντρικό μηχανισμό τής γλώσσας) με τα πιο άμεσα και απαραίτητα  στοιχεία. Οι τρεις ευχές μ' ένα ομοιόμορφο ονοματικό υποκείμενο:  αγιασθήτω ­ το όνομά σου, ελθέτω ­ η βασιλεία σου, γενηθήτω ­ το  θέλημά σου. Τα τρία αιτήματα με δύο συμπληρώματα (προσώπου και  πράγματος) στο κάθε ρήμα τους: δος ­ ημίν τον άρτον, άφες ­ ημίν τα οφειλήματα ημών, μη εισενέγκης ­ ημάς εις πειρασμόν και ρύσαι ­ ημάς  από τού πονηρού (εις πειρασμόν και από τού πονηρού είναι εμπρόθετα  συμπληρώματα / αντικείμενα).Περαιτέρω, λιτή πάντοτε, εξειδίκευση γίνεται με ελάχιστες αναφορές  τόπου, χρόνου και τρόπου: πάτερ ημών ­ ο εν τοις ουρανοίς (εξειδίκευση 

τόπου), γενηθήτω το θέλημά σου ­ ως εν ουρανώ και επί τής γης (εξειδίκευση τόπου), δος ημίν σήμερον τον άρτον ημών τον επιούσιον  (εξειδίκευση χρόνου), άφες ημίν τα οφειλήματα ημών ­ ως και ημείς  αφίεμεν τοις οφειλέταις ημών (εξειδίκευση τρόπου).Το περιεχόμενο τού κειμένου κλιμακώνεται νοηματικά: προηγούνται οι  ευχές και ακολουθούν τα αιτήματα. Ξεκινάει με ό,τι αναφέρεται στον  ίδιο τον Θεό, για να περάσει μετά στα αιτήματα. Κι εδώ κλιμάκωση, από  τα υλικά στα πνευματικά αιτήματα: τα προς το ζην ­ άφεση αμαρτιών ­  προστασία από τον πειρασμό. Γλωσσικά σε όλο το κείμενο κυριαρχεί και  προβάλλεται το ρήμα: αγιασθήτω ­ ελθέτω ­ γενηθήτω, δος ­ άφες ­ μη  εισενέγκης ­ ρύσαι. Κυριαρχούν και προτάσσονται οι ευχές και τα  αιτήματα. Η εξειδίκευσή τους επιτάσσεται, τα υποκείμενα δηλαδή και τα  αντικείμενά τους (με εξαίρεση το αντικείμενο τού δος).

Συμπέρασμα. Το κείμενο τής κυριακής προσευχής είναι ένα κείμενο που θα  μπορούσε, με επικοινωνιακά - γλωσσικά κριτήρια, να χαρακτηρισθεί ως  «ιδανικό». Είναι λιτό, γιατί περιορίζεται σε βασικές πληροφοριακές  δομές (επίκληση ­ ευχές ­ αιτήματα), σε εξίσου βασικές εξειδικευτικές  πληροφορίες (ονοματικά υποκείμενα στις ευχές ­ διπλά ονοματικά  συμπληρώματα στα αιτήματα) και σε ελάχιστες εξειδικεύσεις χρόνου,  τόπου και τρόπου. Με μια εντυπωσιακή οικονομία γλωσσικών μέσων ­ στο  κείμενο χρησιμοποιείται μόνο Προστακτική, με εξαίρεση τη μοναδική  διαπιστωτική ρηματική δήλωση, την Οριστική αφίεμεν ­ επιτυγχάνεται μια  ουσιαστική, καίρια και γνήσια μορφή επικοινωνίας, χωρίς ρητορείες,  επιτηδεύσεις και περιττό λεκτικό φόρτο. Η συμμετρία και η έντονα  αισθητή επανάληψη των ίδιων συντακτικών και μορφολογικών δομών (το  γνωστό φαινόμενο τού «παραλληλισμού»), που φάνηκε ελπίζω έστω και  αμυδρά στη σύντομη ανάλυσή μας, εξασφαλίζει στο κείμενο τής κυριακής  προσευχής αίσθηση ρυθμού και μέτρου (που δεν θίξαμε εδώ), γεγονός που  οδηγεί στην εύκολη πρόσληψη και μνημονική ανάκληση τού κειμένου.  Πρόκειται για ένα θαυμαστό, τέλειο στην απλότητα και τη βαθύτητά του  κείμενο, που δείχνει ανάγλυφα την εκφραστική δύναμη, στην οποία μπορεί  να φθάσει η γλώσσα τού ανθρώπου, απόρροια τής ιδιότητας που μοιράζεται  «κατά χάριν» ο άνθρωπος με τον Θεό, απόρροια τού πνεύματος.

Ο κ. Γεώργιος Μπαμπινιώτης είναι καθηγητής Γλωσσολογίας, πρύτανης του 

Πανεπιστημίου Αθηνών.

Πέμπτη, 14 Σεπτεμβρίου 2017

Μια φορά και έναν καιρό...


Μια φορά κι έναν καιρό ένας άρχοντας καλός και αγαθός, ελεήμων και  εύσπλαχνος, θέλησε να κάνει έναν μοναχικό περίπατο στο γειτονικό  δάσος. Στον δρόμο που πήγαινε, συνάντησε έναν ζητιάνο με αξιολύπητη  εμφάνιση, ο οποίος του ζήτησε ελεημοσύνη. Τον ευσπλαχνίστηκε και,  γενναιόδωρος καθώς ήταν, άδειασε τις τσέπες του στα χέρια του. Είχε  πάνω του 168 λίρες. Του έδωσε τις 166 και κράτησε μόνο τις δύο! Ο  ζητιάνος έκθαμβος μπροστά σ’ αυτή τη γενναιοδωρία, τον  χιλιοευχαρίστησε, πρόσεξε όμως και τις δύο λίρες που κράτησε ο άρχοντας.

Μετά από αυτό, ο ελεήμων άνθρωπος συνέχισε τον δρόμο του προς το  δάσος. Ο ζητιάνος, γεμάτος απληστία, χώθηκε στο δάσος και από άλλον  δρόμο του βγήκε μπροστά κι εκεί στην ερημιά όρμησε στον ευεργέτη του  και του πήρε τις δύο λίρες που είχε κρατήσει!

Αγανακτεί κανείς μπροστά σ’ αυτή την αχαριστία και απληστία. Κι όμως,  χωρίς να το καταλαβαίνουμε, μπαίνουμε στην θέση αυτού του αχάριστου  και άπληστου!

Ο Πανάγαθος Θεός, μας χαρίζει 168 ώρες ζωής κάθε εβδομάδα για να τις  αξιοποιήσουμε όπως θέλουμε, και "κρατάει" για Εκείνον μόνον δύο ώρες,  τις ώρες που συμμετέχουμε στην Θεία Λατρεία της Κυριακής, στην Θεία  Λειτουργία. Κι αυτό, πάλι για μας. Για να μας ξεκουράσει ψυχικά, να  μας θρέψει με το Πανάγιο Σώμα και Αίμα Του, για να ανανεώσει τις  δυνάμεις μας με το ουράνιο οξυγόνο της Χάριτος.

Του τις αφαιρούμε ληστρικά κι αυτές με διάφορες προφάσεις. Έτσι όμως  τελικά αδικούμε την ψυχή μας, που την αφήνουμε νηστική από την θεία  Χάρι και εξαντλημένη...

Αγιος Γέροντας Πορφύριος: «Το μυστικό για να σού δίνει ο Θεός αυτό που επιθυμείς»

Ο Άγιος Πορφύριος, όταν τον ρωτούσαν κάποιοι για τις επιθυμίες τους, έλεγε μεταξύ των άλλων: Μας δίδεται ο,τι επιθυμούμε, όταν δεν το ...