ΑΡΧΗ ΤΡΙΩΔΙΟΥ

 

ΑΡΧΗ ΤΡΙΩΔΙΟΥ

π. Δημητρίου Μπόκου

Έκλεισε μόλις ο διμηνιαίος κύκλος (15 Νοεμ.-14 Ιαν.) των εορτών των Χριστουγέννων και Φώτων (Σαρανταήμερο-Δωδεκαήμερο) και ανοίγει ο πολύ μεγαλύτερος κύκλος των κινητών εορτών του Πάσχα. Πάνω από ένα τετράμηνο (13 Φεβρ.-19 Ιουν. για τη φετινή χρονιά) θα διαρκέσει η νέα λειτουργική περίοδος, γνωστή με το όνομα Τριώδιο. Έτσι ονομαζόταν αρχικά ολόκληρο το εορταστικό αυτό διάστημα, με τη διάκριση σε «Τριώδιον κατανυκτικόν» (που έφτανε μέχρι το Μεγάλο Σάββατο) και «Τριώδιον των ρόδων» (από το Πάσχα μέχρι την Κυριακή των Αγίων Πάντων). Αργότερα το χαρμόσυνο Τριώδιο ονομάστηκε Πεντηκοστάριο.

Η μακρά αυτή περίοδος των κινητών εορτών του Πάσχα περιλαμβάνει: Τρεις εβδομάδες προπαρασκευής, επτά εβδομάδες νηστείας (Μεγάλη Τεσσαρακοστή και Μεγάλη Εβδομάδα), την εβδομάδα του Πάσχα (Διακαινήσιμη ή λευκή εβδομάδα) και επτά εβδομάδες του Πεντηκοσταρίου. Σύνολο, εβδομάδες δέκα οκτώ. Οι νηστήσιμες εβδομάδες είναι επτά και οι ελεύθερες έντεκα. Η τρυφή, πνευματική και σωματική, που προσφέρει το Τριώδιο, είναι πολύ περισσότερη από την άσκηση που ζητάει.

Το άνοιγμα του Τριωδίου γίνεται με το δυνατό μήνυμα της Κυριακής του Τελώνου και Φαρισαίου. Στην παραβολή αυτή ο Χριστός βάζει τη βάση για το όλο πνευματικό οικοδόμημα του Χριστιανού. Θα στερεωθεί καλά και θα υψωθεί σε ύψος με απόλυτη ασφάλεια η πνευματική οικοδομή, μόνο αν εδράζεται πάνω στην ταπείνωση. «Ο ταπεινών εαυτόν υψωθήσεται». Ταυτόχρονα δίνει ο Χριστός ηχηρό κόλαφο στην ανθρώπινη έπαρση και ματαιοδοξία. «Πας ο υψών εαυτόν ταπεινωθήσεται». Η πτώση του θα είναι μεγάλη. Ολοκληρωτική συντριβή.

Είπε κάποιος άγιος γέροντας: «Προ παντός χρήζομεν της ταπεινοφροσύνης». Το πρώτο που μας χρειάζεται είναι το ταπεινό φρόνημα. Μα γιατί; ρωτάει ο αββάς Δωρόθεος. Δεν χρειαζόμαστε πιο πολύ την εγκράτεια; Ο απόστολος λέει: «Όποιος αγωνίζεται, εγκρατεύεται σε όλα». Δεν έχουμε περισσότερο ανάγκη τον φόβο του Θεού; «Αρχή της σοφίας είναι ο φόβος του Κυρίου». Και «με τον φόβο του Κυρίου ξεφεύγει κάθε άνθρωπος από το κακό». Δεν είναι πιο σημαντικό η ελεημοσύνη και η πίστη; «Με τις ελεημοσύνες και την πίστη ξεπλένονται οι αμαρτίες». Και «χωρίς πίστη είναι αδύνατο να γίνουμε ευάρεστοι στον Θεό». Αν είναι τόσο αναγκαία όλα αυτά, πώς λέει ο γέροντας, ότι προπαντός χρειαζόμαστε την ταπεινοφροσύνη;

Επειδή ακριβώς δεν είναι δυνατόν ούτε η εγκράτεια, ούτε ο φόβος του Θεού, ούτε η ελεημοσύνη, ούτε η πίστη, ούτε και καμμιά άλλη αρετή να επιτευχθεί χωρίς την ταπεινοφροσύνη. Το μόνο που μπορεί να καταστρέψει όλα τα τεχνάσματα και τις μισάνθρωπες ενέργειες, «πάσαν την μεθοδείαν» του διαβόλου, είναι η ταπεινοφροσύνη.

Λυγίζοντας το ανάστημά μας μπρος στον Θεό και τον συνάνθρωπό μας, ανεβαίνουμε.

Καλό Τριώδιο!

 Πατερικός: ΑΡΧΗ ΤΡΙΩΔΙΟΥ (paterikos.blogspot.com)

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΕΛΩΝΟΥ ΚΑΙ ΦΑΡΙΣΑΙΟΥ (Αρχή ΤΡΙΩΔΊΟΥ) Λκ. 18, 10-14

Το μυστικό της πνευματικής ζωής

          Από τη σημερινή Κυριακή η Εκκλησία μας εισάγει σε μια όμορφη, πνευματική περίοδο, την περίοδο του κατανυκτικού Τριωδίου. Με την έναρξη του Τριωδίου  μας προσκαλεί να ενσκήψουμε μέσα μας και ν’ ανακαλύψουμε τον εαυτό μας.

          Προβάλλει μπροστά μας δύο τύπους ανθρώπων, τον Τελώνη και τον Φαρισαίο, που στην εποχή εκείνη εκπροσωπούσαν τα δύο αντίθετα άκρα μέσα την κοινωνία.  Τον Φαρισαίο, άνθρωπο καλό γνώστη του Νόμου, καλλιεργημένο με μεγάλο αξίωμα στον θρησκευτικό Ιουδαϊκό χώρο και τον Τελώνη, ο οποίος ήταν ταυτισμένος με την αδικία, την κλοπή και την βιαιότητα. Ο καλός και ο ευσεβής από το ένα μέρος και ο αμαρτωλός και κακός απο το άλλο. Αυτοί οι δύο τύποι τοποθετούνται στη πιο ιερή στιγμή, την ώρα της προσευχής  στον Ναό.

          Η μορφή του “Τελώνη” τόσο συμπαθητική μέσα στην αθλιότητά της, μας διδάσκει την ύψιστη αρετή της ταπεινοφροσύνης που είναι η βάση και το μυστικό της πνευματικής ζωής. Ταπεινοφροσύνη! Πρόκειται για  μια αρετή που απουσιάζει εκκωφαντικά από τη ζωή του συγχρόνου ανθρώπου και του πολιτισμού του. Ο κόσμος πλημμύρισε από “Φαρισαίους” κάθε κοπής, οι οποίοι κομπάζουν για τα προτερήματα και τα επιτεύγματά του, ενώ οι “Τελώνες”που κύπτουν τον αυχένα στοχαστικά μπροστά στα λάθη και τις αποτυχίες τους είναι ελάχιστοι.

          Αν ερευνήσουμε ανάμεσά μας, θα βρούμε ακόμη και τον πιο άσημο, αμαθή, φτωχό, ένα εγωιστή. Ας ρίξουμε μια ματιά σ’ αυτούς που στέκονται ψηλά στην κοινωνική πυραμίδα. Ο πλούσιος γίνεται συχνά τύραννος για τον φτωχό. Αλλά και ο φτωχός γίνεται χειρότερος βασανιστής για τον πιο φτωχό. Ο υπάλληλος ταπεινώνεται και πολλές φορές με δουλοπρέπεια μπροστά στον προϊστάμενό του, αλλά δείχνεται πιο τυραννικός στον υφιστάμενό  του. Αυτή η τραγική καταπίεση, καρπός του εγωισμού, γίνεται χειρότερη όσο κατεβαίνει από πάνω προς τα κάτω. Έχουμε καταντήσει ένα σύμπλεγμα εγωιστών που διεξάγουμε αγώνα επιβολής. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η αιτία όλων των σημερινών κρίσεων, από την κρίση του πολιτισμού μας μέχρι και αυτής ακόμη της οικογένειας  και στην κρίση κάθε διοίκησης σε οικουμενική κλίμακα, γιατί   τελικά αυτή η κρίση δεν είναι αποκλειστικό ελληνικό φαινόμενο. Είναι παγκόσμιο.

          Έτσι όμως πληρώνουμε το τίμημα και τις συνέπειες τη αλαζονείας μας. Με πόνο, δάκρυ και αίμα. Μετά από τόσο αγώνα και θυσίες η γη μας παραμένει μια “κοιλάδα κλαυμώνος”, ενώ  ήταν και μπορούσε να γίνει γη της επαγγελίας.

          Το ερώτημα είναι εύλογο: Γιατί, αλήθεια, απουσιάζει η ταπεινοφροσύνη από τον άνθρωπο; Η απάντηση είναι απλή: Λείπει η αυτογνωσία. Δηλαδή ο άνθρωπος δεν έχει επίγνωση της πραγματικότητας . Του ποιος είναι, από που έρχεται και που πηγαίνει. Όταν κανείς έχει άγνοια όλων αυτών είναι φυσικό   να ανυψώνει τον εαυτό του ως είδωλο, να βλέπει με μεγεθυντικό φακό τις υποτιθέμενες αρετές του και με σμικρυντικό τις αδυναμίες και τα πάθη του. Ο άθεος Βολταίρος έλεγε, ότι οι άνθρωποι υπερηφανεύονται περισσότερο για τα προσόντα που φαντάζονται ότι έχουν, παρά για εκείνα που έχουν πραγματικά.

          Η αυτογνωσία, το “γνώθι σ’ αυτόν”, είναι  η βάση της ταπεινοφροσύνης και θα έπρεπε αυτό το ωραίο σύνθημα να γίνει το έμβλημα της εποχής μας. Διότι όταν γνωρίσει ο άνθρωπος που είναι, θ’ αποκτήσει συνείδηση της αξίας του, αλλά και της σχετικότητά του, των ικανοτήτων του, αλλά των αδυναμιών  του, των προσόντων του αλλά και των ατελειών του. Θα μάθει ότι είναι χους από τη γη, ένα μίγμα λάσπης και πνοής του Θεού και θα γνωρίσει, ότι χωρίς τον Θεό δεν είναι τίποτα, ενώ εν Χριστώ είναι το παν, έχει απεριόριστη άξια, είναι εικόνα και ομοίωση ότι  Θεού. Ότι ολόκληρη η ζωή μας είναι μια διαρκής πάλη για να μετουσιώσουμε το χώμα σε φως. Ό, τι ωραίο και μεγάλο πετυχαίνεται σ’ αυτό τον αγώνα το οφείλουμε στη θεϊκή πίστη που υπάρχει μέσα μας. Είναι λοιπόν δώρο του Θεού, κι’  αν καυχόμαστε γι’ αυτό, τότε γινόμαστε σφετεριστές της δόξας και τιμής που ανήκουν σε Αυτόν.

          Από το άλλο μέρος, στον αντίποδα της υψηλοφροσύνης υπάρχει η αρετή των αρετών, η αγία ταπείνωση, με την οποία τόσο πολύ έχει ασχοληθεί η βιβλική και ασκητική γραμματεία. Υπάρχει όγκος ασκητικών συγγραμμάτων που αναφέρονται στην υψίστη των αρετών, την κορυφαία και σωτήρια ταπείνωση. Ο ι. Αυγουστίνος ενδεικτικά γράφει κάπου: “Αν με ρωτήσεις τι είναι πρώτο στη χριστιανική θρησκεία, θ’  απαντήσω, η  ταπεινοφροσύνη. Τι δεύτερο; Η ταπεινοφροσύνη. Τι τρίτο; η ταπεινοφροσύνη. Χωρίς αυτή την αρετή και η πιο μεγάλη αρετή καταντά κακία”.

          Στο διάβα των αιώνων όλα τα μεγάλα πνεύματα και οι δυνατές ψυχές είχαν  σαν διακριτικό γνώρισμα την ταπεινοφροσύνη. Από τον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο που με τη ζωή του “το ύψος της ταπεινοφροσύνης υπέδειξεν”, τους Αγίους της Εκκλησίας μας με το σύνολη ασκητική παράδοση με τους μεγάλους και ονομαστούς ασκητές, διδάσκουν με τη ζωή  και το γνήσιο ασκητικό ήθος τους την μεγάλη αυτή αρετή. Εξ άλλου και το Ευαγγέλιο είναι ένα ασκητικό εγχειρίδιο. Ακόμη και αυτή η κτίση με πολλά παραδείγματα  μας διδάσκει την ταπεινοφροσύνη. Λ. χ. σ’ εν χωράφι γεμάτο στάχυα σκύβουν, γέρνουν στο χώμα από το βάρος του καρπού, ενώ το κούφιο υψώνει το κεφάλι του και καμαρώνει.

          Η αλαζονεία είναι η αρρώστια της μετριότητας και της γελοιοποίησης γι’ αυτούς που θέλουν να παραστήσουν τους γίγαντες. Μεγάλος ανάμεσα στους ανθρώπους είναι εκείνος που νοιώθει τη μικρότητά του. Ο Σ. Σειράχ συνιστά: “ όσον μέγας ει, τοσούτω ταπεινού σ’ εαυτόν έναντι του Κυρίου και ευρύσεις χάριν”. Ο δε Κύριος διακήρυξε: ος αν θέλει η εν υμίν είναι πρώτος, έσται υμών δούλος”.

          Κοντολογίς, τα αντίγραφά των Φαρισαίων σ’ οποιαδήποτε εποχή και συνθήκες ζωής, προκαλούν εντύπωση με το επίπλαστο ύφος τους και προβάλλονται πότε ως ήρωες και πότε ως άγιοι. Και την υποκριτική τους εικόνα  την καλύπτουν πίσω από μια τυπική ευσέβεια και επιφανειακή θρησκευτικότητα.

          Ο    δικαίωση του Τελώνη από τον Κύριο δεν αποτελεί μια δικανική πράξη, ούτε επιστέγασμα ηθικής διαγωγής, αλλά είναι αποτέλεσμα της φιλανθρωπίας του Θεού προς τους αμαρτωλούς ανθρώπους. Γι’ αυτό η Εκκλησία μας με τη σημερινή ευαγγελική διήγηση στην έναρξη του Τριωδίου επιδιώκει να προφυλάξει τους πιστούς από τον υψηλόφρονα  λογισμό του Φαρισαίου και να προβάλλει τη συντριβή και την ταπεινοφροσύνη  του Τελώνη.

          “Προσοχή στις απομιμήσεις” είναι ένα σύνθημα που γνωρίζει η  καταναλωτή κοινωνία μας. Το ίδιο σύνθημα θα μπορούσαμε να πούμε πως ισχύει κυρίως για την ταπεινοφροσύνη. Γι’ αυτό σε κάθε  εποχή κυκλοφορούν τίτλοι απομίμησή της. Ο Μ. Βασίλειος λέγει: “Η αληθινή ταπεινοφροσύνη κρύβει όχι μονάχα όλες  τις αρετές, αλλά ακόμη και τον ίδιο τον εαυτό της”.

          Την ταπείνωση του Τελώνη οφείλουμε να την κάνουμε φάρο της ζωής μας. Δεν έχουμε παρά ν’ ακολουθήσουμε αυτό το φως και να ταπεινωθούμε. Τότε μόνο θα διαπιστώσουμε πως τα λάθη μας και οι αμαρτίες μας είναι ασύγκριτα περισσότερα  από  τις αρετές μας. Τότε θα σκύψουμε το κεφάλι με συντριβή επαναλαμβάνοντας τα τελωνικά λόγια: “Ο Θεός, ιλάσθητί  μοι τω αμαρτωλώ”. Και αυτό το σκύψιμο είναι το πιο τιμητικό ανέβασμα στη ζωή μας.

          Καλό Τριώδιο

          π. γ. στ.

ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ ΣΤΑΝΙΤΣΑΣ-ΙΔΙΟΜΕΛΑ ΕΟΡΤΗΣ ΤΕΛΩΝΟΥ ΚΑΙ ΦΑΡΙΣΑΙΟΥ

 

ΚΥΡΙΑΚΗ Δ΄ ΝΗΣΤΕΙΩΝ Ευαγγέλιο : Μκ. 9,17-31

Ο ΧΡΙΣΤΟΣ «ΕΙΣ ΧΕΙΡΑΣ ΑΝΘΡΩΠΩΝ»

            Εν ολίγοις

            Η σημερινή ευαγγελική διήγηση εκτός από το θαύμα της θεραπείας του δαιμονισμένου παιδιού μετά την κάθοδο του Χριστού από το όρος της Μεταμορφώσεως με τους τρεις προκρίτους Μαθητές, και το παράπονό Του για την άπιστη και διεστραμμένη γενεά, γίνεται αναφορά για την παράδοσή Του «εις χείρας ανθρώπων» που θα Τον θανατώσουν.

            Η Μεταμόρφωση έγινε λίγο πριν το Πάθος για να στηριχτούν οι Μαθητές μπροστά στο επικείμενο σταυρικό θάνατο του διδασκάλου τους. Γι’ αυτό ο Χριστός τους προετοιμάζει με συστηματικό τρόπο και τους αποκαλύπτει τι θ’ αντιμετωπίσουν για τελευταία φορά, όταν όλοι μαζί θα μετέβαιναν στα Ιεροσόλυμα. Κάποια μέρα ο Χριστός τους πήρε ιδιαιτέρα και προσπαθούσε να τους μυήσει στα επερχόμενα πάθη Του: «Ο Υιός του ανθρώπου παραδίδοται εις χείρας ανθρώπων και αποκτενούσιν αυτόν».

            Ο Χριστός κατανοούσε βέβαια όσα θα γίνονταν στη μητρόπολη του Ιουδαϊσμού, στα Ιεροσόλυμα, αλλά μπορούμε να τα θεωρήσουμε και ως μία προφητική θέση για το μέλλον. Γιατί εκείνα τα ανόσια χέρια που τον κακοποίησαν και τον σταύρωσαν, δεν σταμάτησαν να βιαιοπραγούν εναντίον του και μετά την Ανάστασή Του, δηλ. να Τον ξανασταυρώνουν.

            Βλέπουμε ακόμη και μετά την Ανάστασή Του εκείνα τα ανθρώπινα χέρια που Τον είχαν σταυρώσει, να προσφέρουν αργύρια στους φύλακες του τάφου για να διαψεύσουν την Ανάστασή Του. Αλλά και τα ίδια εκείνα χέρια απείλησαν τους Μαθητές να πάψουν να κηρύττουν την Ανάσταση του αναστημένου Διδασκάλου τους. Και καθώς προχωρούμε διαπιστώνουμε ότι στα πρώτα εκείνα χέρια προστίθενται και άλλα πολλά χέρια για να επεκτείνουν τα πρώτα κακουργήματά τους. Και τα χέρια αυτά είναι όχι μόνο των εχθρών Του, αλλά, δυστυχώς, και των υποτιθέμενων φίλων Του.

            Έχοντας υπ’ όψη την ιστορική πορεία της Εκκλησίας διαπιστώνουμε από τότε μέχρι σήμερα «πολλάς χείρας ανθρώπων», άλλες απ’ αυτές να προσπαθούν με τη γραφίδα τους- μάταια όμως – να μειώσουν  και να προσβάλουν το όνομα του Χριστού, άλλες για να ταπεινώσουν όσους επιμένουν  να Τον ακολουθούν και άλλους για να βασανίσουν και να Τον εξολοθρεύσουν. Πόσα θύματα μετράμε, ακόμη και σήμερα, πιστών  που κακοποιούνται και σφαγιάζονται ως αμνοί- κληρικοί και λαϊκοί- και περνούν από δίστομο μαχαίρι μόνο και μόνο γιατί είναι χριστιανοί!

            Και μπορεί κανείς να πει ότι όλες αυτές οι βιαιοπραγίες και οι εγκληματικές ενέργειες  προέρχονται από τους εχθρούς του Χριστού και της Εκκλησίας. Είναι κάτι αναμενόμενο και το περιμένουμε. Εξ άλλου το έχει πει και ο ίδιος : « Ει εμέ εδίωξαν και ημάς διώξουσιν».

            Αλλά τί  να πει κανείς για τα χέρια των ανθρώπων εκείνων τα οποία  θεωρούνται φιλικά; Ο Χριστός από τα χέρια αυτών περιμένει να Τον προσεγγίσουν με γνησιότητα αισθημάτων, να Τον περιθάλψουν με τρυφερότητα, ν’ αγωνισθούν υπέρ Αυτού, να Τον διακονήσουν ανιδιοτελώς και όχι να στραφούν εναντίον Του. Κι όμως πολλές φορές συμβαίνει το αντίθετο. Ας αναλογισθούμε λ.χ. πόσες σκληρότητες και κακοποιήσεις δεν διαπράχθηκαν στην ιστορία της χριστιανοσύνης εν ονόματι του Ιησού Χριστού και της Εκκλησίας  που είναι το Σώμα Του, ενώ θα έπρεπε να «επιχέουν  έλαιον και οίνον». Στο σημείο αυτό ιδιαίτερα έχει να μας πει πολλά ο μεσαίωνας. Ας μην προχωρήσουμε περισσότερο επ’ αυτού.

            Ο Χριστός παραδόθηκε επίσης σε χέρια ανθρώπων που μπορεί μεν να μην διέπραξαν σκληρότητες, αλλά οι οποίοι εν ονόματί  Του είπαν ασύστολα ψεύδη. Και να σκεφθεί κανείς, ότι αυτά πολλές φορές λέγονταν   με την πρόφαση, ότι δήθεν απέβλεπαν στη υποστήριξη της Αλήθειας και του έργου Του. Πρόκειται για «τα ευσεβή ψεύδη».

Ακόμη ο Χριστός παραδόθηκε και σε χέρια ανθρώπων που ενώ θα έπρεπε να είναι αφιερωμένα αποκλειστικά και μόνο στη διακονία Του, κάποιες φορές τα χέρια αυτά προβαίνουν  σε πράξεις που «ουδέν εν τοις έθνεσι» γίνονται. Μιλάμε για  όσους καταχρώνται με προκλητικό τρόπο την πνευματική εξουσία που τους εμπιστεύθηκε η Εκκλησία.

Ο Ιησούς Χριστός παρά το γεγονός, ότι για είκοσι και πλέον αιώνες «παρεδόθη εις χείρας ανθρώπων» που Τον εμπαίζουν, Τον ταπεινώνουν, και Τον προδίδουν καθημερινά, παρά το γεγονός ότι το άνομο αυτό έργο  συνεχίζεται, θα συνεχίζεται και στο μέλλον. Όμως ο Χριστός ως κύριος της ιστορίας, της ζωής και του θανάτου, παρά τα όσα επιχειρούν εναντίον Του, ήδη από τις ήμερες των παθών Του, θα ζει,  θ’ ανυψώνει και θα ευλογεί τα χέρια εκείνα που θα εργάζονται με καλοσύνη, με αγάπη, με ανιδιοτελή αφοσίωση, προσφορά και θυσία για να δοξάζεται με κάθε τρόπο το υπερύμνητο Όνομά Του. Τα ανόσια χέρια που στρέφονται εναντίον Του  αντί να πληγώνουν θα γίνονται αιτία να αποκαλύπτεται καθαρότερα η λαμπρότητα  της Θαβώριας δόξας Του.  

π. γ. στ.

Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία

          Στην περίοδο της Μεγάλης Σαρακοστής- Τετάρτη και Παρασκευή τελείται η Θ. Λειτουργία των Προηγιασμένων Δώρων, δηλ. το Σώμα και το Αίμα του Χριστού έχει φυλαχθεί στην Αγία Τράπεζα από την Κυριακή. Δεν μνημονεύονται ονόματα ζώντων και τεθνεώτων τις ημέρες αυτές.

          Αυτό συμβαίνει, διότι στην πενθήμερη περίοδο της Τεσσαρακοστής δεν τελούνται Λειτουργίες, που είναι αναστάσιμες, παρά μόνο Σάββατο και Κυριακή. Για να κοινωνήσουν όμως οι χριστιανοί, φυλάσσονται τα προηγιασμένα Δώρα από την Κυριακή.

Περί το ζήτημα της νηστείας

            Η περίοδος της Μ. Σαρακοστής καθιστά επίκαιρο το σκοπό που έχει η νηστεία, κυρίαρχο γνώρισμα αυτής της περιόδου.

            Η νηστεία την εποχή του Χριστού είχε καταντήσει υπόθεση υποκρισίας. Η φροντίδα εκείνων που νήστευαν ήταν «όπως φανώσιν τοις ανθρώποις» και μάλιστα χρησιμοποιούσαν διάφορα τεχνάσματα για να καμουφλάρονται.

            Σήμερα ποια κατάσταση επικρατεί στο θέμα  αυτό;

            Για τους περισσότερους δεν υπάρχει ζήτημα νηστείας, γιατί απλά δεν νηστεύουν. Αλλά κι αυτοί που νηστεύουν ουσιαστικά δεν νηστεύουν έτσι όπως νομίζουν ότι είναι η νηστεία. Δημιουργείται μεγάλος θόρυβος από νηστεύοντες και μη νηστεύοντες. Ενώ ο Χριστός συνέστησε ότι ακόμη  κι αν νηστεύουμε να φερόμαστε με τέτοιο τρόπο, σαν να μην νηστεύουμε, εμείς αντίθετα θέλουμε να δείχνουμε ότι τάχα νηστεύουμε. Έτσι χάνεται η αξία της.

            Εμείς όμως μιλάμε για την αληθινή νηστεία έτσι όπως τη δέχεται η Εκκλησία και τη βίωσαν οι Άγιοι της ορθοδοξίας.  

            Η νηστεία είναι όπλο για την καταπολέμηση των παθών και μέσο για τον αγώνα κατά του πονηρού. Σήμερα οι άνθρωποι γελάνε όταν ακούνε να γίνεται λόγος για νηστεία. Κι όμως η ορθόδοξη παράδοση έχει συνδέσει την προσευχή και τη νηστεία με την ουσία της ορθόδοξης ευσέβειας. Οι Άγιοι ήταν άνθρωποι της προσευχής και της νηστείας. Βέβαια είναι δικαιολογημένη η ειρωνεία, όταν πρόκειται για καρικατούρα της νηστείας. Όχι όμως όταν πρόκειται για τη νηστεία καθεαυτή.

            Διότι το να στερούμε τον εαυτό μας από ικανοποιήσεις κάποιων επιθυμιών, είναι μία άσκηση απαραίτητη για τον αγώνα κατά του κακού. Έτσι είδε η Εκκλησία τη σημασία της νηστείας στη ζωή της. Όπως ακριβώς συμβαίνει στους αθλητές, που υποβάλλονται σε κάποιες στερήσεις κάνοντας κάποιου είδους δίαιτα, έτσι και οι αθλητές του πνεύματος περνούν από κάποια στέρηση- νηστεία για ν’ αρχίσουν τον πνευματικό τους αγώνα.

Η νηστεία δεν αποτελεί άρνηση της ζωής όπως κακώς νομίζουν πολλοί. Πρόκειται για μία προσωρινή στέρηση που αποσκοπεί στη  άσκηση του εγώ, την κάθαρση από τα πάθη και τη δυνατότητα για υψηλότερες πνευματικές κατακτήσεις. Μόνο ως θέση η νηστεία έχει χριστιανικό χαρακτήρα, ενώ ως άρνηση την αναγνωρίζουν άλλες θρησκείες, όχι όμως και ο χριστιανισμός.

Συνεπώς η παρούσα περίοδος της Μ. Σαρακοστής αποτελεί ένα προσκλητήριο πίστης σ’ ένα ιερό πόλεμο κατά του πονηρού. Και στον αγώνα  αυτό την πίστη μας στηρίζει η προσευχή και η νηστεία, η πρόθυμη διάθεση να στερηθούμε κάποιες επιθυμίες, αφού αυτό προάγει και δυναμώνει τον αγώνα κατά του κακού  και των πονηρών δυνάμεων.

π. γ. στ.   

                                                                                                                                                                                    

Eπί τη ενάρξει του Τριωδίου

 

          Όταν αναμένωμεν κάτι σπουδαίον, συνήθως προετοιμαζόμεθα. Και όσον σπουδαιότερον είναι το αναμενόμενον, τόσον μεγαλυτέρα προπαρασκευή προηγείται.

          Κατ’ έτος ο χριστιανικός κόσμος αναμένει το άγιον Πάσχα. Τα Πάθη και την Ανάστασιν του Κυρίου. Δια το μέγα αυτό γεγονός η προετοιμασία είναι ανάλογος από μέρους της Εκκλησίας. Ολόκληρος η περίοδος του «Τριωδίου», το οποίον ήνοιξε σήμερον, κυριαρχείται από ένα κλίμα υψηλής πνευματικότητος και ψυχικής προδιαθέσεως δια το πασχάλιον μήνυμα «και γαρ το Πάσχα ημών υπέρ ημών ετύθη Χριστός» (Α΄ Κορ. 5,7).

           1.Τι είναι το «Τριώδιον»;

          Είναι εν πρώτοις το ειδικόν λειτουργικόν  βιβλίον της περιόδου ταύτης, το οποίον ήδη ήνοιξεν εν τη Εκκλησία και περιέχει την υμνολογίαν των μέχρι του Πάσχα, μεσολαβουσών από σήμερον, δέκα εβδομάδων. Αλλά και αύτη η τρέχουσα από σήμερον(μέχρι του Πάσχα) περίοδος ονομάζεται επίσης Τριώδιον. Κυρίως όμως η ονομασία «τριώδιον» αναφέρεται εις ωρισμένον είδος εκκλησιαστικών ύμνων («ωδών») αποτελουμένων από τρεις ομάδας στροφών («τροπαρίων»). Επειδή δε τοιούτου είδους ύμνοι, κατανεμημένοι ποιητικώς και μελωδικώς, εις τρεις «ωδάς» (= τριώδια),, ψάλλονται κατ’ αυτήν την προπασχάλιον περίοδον, καλύπτουν με την ονομασίαν των και την όλην εκκλησιαστικήν περίοδον ταύτην και το αντίστοιχον λειτουργικόν βιβλίον της Εκκλησίας.

Ευνόητον βεβαίως ότι δεν είναι πάντως «τριώδιον», αι εξαλλοσύναι και οργιαστικαί εκδηλώσεις των ημερών των Απόκρεω…

2. Ο σκοπός του Τριωδίου.

Είναι εκ διαμέτρου αντίθετος προς ό, τι συνήθως γίνεται εις τους κοσμικούς κύκλους κατ’ αυτάς τας ημέρας. Η ψυχική περισυλλογή και κατάνυξις -η συναίσθησις εκείνη, μέχρι δακρύων και συντριβής, του Τελώνου της παραβολής του σημερινού ευαγγελικού αναγνώσματος- είναι ο κατάλληλος βαρομετρικός δείκτης, τ. ε. η πρέπουσα ένδειξις ψυχικής προδιαθέσεως δια τον άξιον (λυτρωτικόν) εορτασμόν του Πάσχα. Περιλαμβάνει δε συστηματικώς η ψυχική αύτη προπαρασκευή διάφορα επί μέρους πνευματικά καθήκοντα και έργα και μηνύματα, εις εβδομαδιαίους κύκλους τοποθετημένα.

Μητροπολίτου  Πατρών κυρού ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ, «Ημερολόγιον Κηρύγματος»

Μέγα Σάββατο

          Το Μ. Σάββατο επιτελούμε ανάμνηση τας ταφής του Σώματος του Χριστού, από το οποίο δεν χωρίστηκε η Θεότητά Του και της καθόδου της ψυχής Του στον Άδη, ενωμένη και αυτή με την παντοδύναμη Θεότητά Του. Εκεί νίκησε τον Άδη και ελευθέρωσε τις κρατημένες σ’ αυτόν ψυχές.

          Σήμερα Σάββατο, ο Κύριος αναπαύεται, όπως ο Θεός αναπαύθηκε μετά τη Δημιουργία των έξι ημερών, «τη ημέρα τη εβδόμη». Το Σάββατο αυτό του Νόμου και της Δημιουργίας προετύπωνε το Σάββατο του Κυρίου. Την ανάπαυσή Του στον τάφο. «Υπνοί η ζωή», γι’ αυτό κάθε Σάββατο θυμόμαστε τους κεκοιμημένους και τελούμε μνημόσυνα.

          Την Τρίτη ημέρα ενώθηκε πάλι η ψυχή με το Σώμα και ανέστη ο Κύριος εκ νεκρών.

          Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η ψυχή του Κυρίου νίκησε τον Άδη και το Σώμα νίκησε τον θάνατο, επειδή ήταν ενωμένα με τη θεότητά Του.

          Στην ακολουθία της βραδιάς ψάλλονται σε τρεις στάσεις και τα εγκώμια- μικρά και πολύ αγαπητά τροπάρια αγνώστου ποιητή. Πιθανόν να είναι συνθέσεις του ιε΄ αι. Μετά τη δοξολογία γίνεται έξοδος και περιφορά του Επιταφίου με το ι. κουβούκλιο.

          Το Μ. Σάββατο πρωί γίνεται ο Εσπερινός του απογεύματος, δηλ. του Πάσχα μαζί με τη Θ. Λειτουργία του Μ. Βασιλείου. Έχει αναστάσιμο χαρακτήρα και ο λαός την ονομάζει «πρώτη Ανάσταση». Είναι πάρα πολύ ωραία ακολουθία, λόγω της κοσμοσωτηρίου εορτής του Πάσχα, με ωραιότατα τροπάρια.

          Και ο προεόρτιος παιάνας χαράς:

«Ανάστα ο Θεός κρίνον τη γην

ότι συ κατακληρονομήσεις

εν πάσι τοις έθνεσι»

π. Γ. Κουγιουμτζόγλου

Η ακολουθία και η περιφορά του Επιταφίου στο ναό μας

 

          Την Μ. Παρασκευή εσπέρας, όπως σ’ όλους τους Ι.Ναούς της Ορθοδοξίας, έτσι και στον Ενοριακό μας Ναό, τελέστηκε η Ακολουθία και πραγματοποιήθηκε η περιφορά του Επιταφίου ανά τας οδούς των ορίων τη Ενορίας μας.

          Πλήθη πιστών είχαν από ενωρίς κατακλύσει το χώρο του Ι. Ναού και τους έξωθεν πεζοδρομιακούς χώρους για να παρακολουθήσουν την ι. Ακολουθία και να συμμετάσχουν στην περιφορά του Επιταφίου.

          Μικροί και μεγάλοι, νέοι και νέες καθώς και πολλοί νέοι οικογενειάρχες κρατώντας τα μικρά παιδιά τους απ’ το χέρι τα οδηγούσαν στο Ναό για ν’ ασπασθούν το Σώμα του Μεγάλου Νεκρού που βρισκόταν στο κουβούκλιο του ευτρεπισμένου Επιταφίου.

          Μετά το πέρας των Εγκωμίων όλοι οι πιστοί κρατώντας στο χέρι το αναμμένο κεράκι συνόδευαν με ευλάβεια την πορεία της λιτανείας μέσα στο ανοιξιάτικο βραδινό σιγοψάλλοντας το « Η ζωή εν τάφω…» και «Αι γεννεαί πάσαι...». Και την ωραία αυτή λατρευτική πομπή χρωμάτιζε το ευώδες θυμίαμα και οι λεμονανθοί των κήπων.

          Οι  απαράμιλλες σε λυρισμό και θεολογία ιερές Ακολουθίες της Μ. Τεσσαρακοστής, και ιδιαίτερα της Μεγάλης  Εβδομάδας, μας μεταρσιώνουν σε υπερκόσμιους κόσμους  και μας εμπνέουν στον αγώνα κατά των παθών και της πολυποίκιλης αμαρτίας. Στο βάθος του δρόμου μας αναμένει η αναψυχή που είναι αρωματισμένη από το υπερκόσμιο μυστήριο της Ανάστασης του Κυρίου. Ένα μυστήριο που αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της Εκκλησίας, αλλά και της δικής μας ζωής.

          Ο αναστάσιμος παιάνας « Ανάστα ο Θεός κρίνον την γη …» αποτελεί το πρώτο εγερτήριο μήνυμα της νίκης κατά των σκοτεινών δυνάμεων του Άδη, αυτού του αναιρέτη της ζωής.

Καλό ΠΑΣΧΑ

π. γ. στ.

Το μυστήριο του θανάτου

«…Ο θάνατος είναι η λυδία λίθος της στάσης μας απέναντι στη ζωή. Οι άνθρωποι που φοβούνται τον θάνατο, φοβούνται και τη ζωή. Είναι αδύνατο να μην φοβάσαι τη ζωή, με όλη την περιπλοκότητα και τους κινδύνους που περικλείει, αν φοβάσαι τον θάνατο...Αν φοβόμαστε τον θάνατο δεν θα είμαστε ποτέ έτοιμοι ν’ αναλάβουμε να διακινδυνεύσουμε. Μόνο αν αντιμετωπίσουμε τον θάνατο, αν τον νιώσουμε και προσδιορίσουμε τη θέση του και τη θέση μας σε σχέση μ’ αυτόν, θα μπορέσουμε να ζήσουμε μ’ έναν άφοβο τρόπο και με την πληρότητα των δυνατοτήτων μας». 

         

Μητροπολίτης Αντώνιος του Σουρόζ