ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗ- ΑΓΙΟΝ ΠΝΕΥΜΑ

 

Γιορτάζουμε σήμερα την Πεντηκοστή, που είναι η γενέθλιος ημέρα της Εκκλησίας. Είναι η ημέρα κατά την οποία πίστεψαν ο πρώτοι μετά τους αποστόλους, οι οποίοι εκεί στο υπερώο της Ιερουσαλήμ δέχθηκαν τις πύρινες γλώσσες του Αγίου Πνεύματος. Το όλο έργο το έκανε ο Χριστός: έγινε άνθρωπος, κήρυξε, φανέρωσε το θέλημα του Θεού, πέθανε επάνω στον σταυρό, ανέστη και εισάγει τον άνθρωπο στον ουρανό. Αλλά όλο αυτό το έργο το κάνει στον καθένα μας πραγματικότητα το Άγιο Πνεύμα ανάλογα με την ανταπόκριση  του ανθρώπου. Αν όμως πάρεις στάση αντιδραστική, αρνητική, τότε βγαίνεις από τη ζωή, βγαίνεις από την όλη φυσιολογική πορεία-από το πως δηλαδή τα έχει κανονίσει ο Θεός-και χάνεσαι. Ελεύθερος είσαι να φύγεις ή να μείνεις. Αλλά αν μείνεις  έχεις ζωή, έχεις σωτηρία. Αν φύγεις, έχεις θάνατο, έχεις απώλεια, καταστροφή. Προς τα που θα κινηθεί η ψυχή σου;

 

          Πνευματική ζωή μέσα μας δημιουργεί το Πνεύμα το Άγιο, όχι εμείς. Χριστιανική ζωή ζούμε, όταν είναι μέσα μας ο Χριστός, τον οποίο τον μορφώνει μέσα μας το Πνεύμα το Άγιο. Και αν θελήσουμε να είμαστε ειλικρινείς, δεν θα δυσκολευτούμε πολύ να πούμε ότι καθόλου δεν το προσέξαμε αυτό το θέμα. Κάνουμε απλώς τον σταυρό μας, λέμε κάποια λόγια προσευχής, θα εκκλησιαστούμε, θα θυμηθούμε να πάμε να κοινωνήσουμε, αλλά βλέπουμε καρπό; Έχουμε αποτελέσματα; Αν δεν έχουμε, κάτι δεν πάει καλά, κάτι δεν γίνεται σωστά. Τα κάνουμε όλα, αλλά μέσα στην καρδιά υπάρχει αντίσταση. Κυρίως υπάρχει απιστία ή περιφρόνηση. Και μόνο η στάση μας, που είναι περιφρονητική ή απλώς αδιάφορη απέναντι στο Άγιο   Πνεύμα, είναι μεγάλο κακό. Πως λοιπόν αυτό θα μείνει στην ψυχή μας και θα ενεργήσει μέσα μας;

          Γι’ αυτό ας επαναλάβουμε κι εμείς σήμερα την αρχαία εκείνη προσευχή της Εκκλησίας: “ Ελθέτω το Πνεύμα το Άγιον εφ’ ημάς”.

          Ο ΠΜΕΥΜΑΤΙΚΟΣ

Άγιο Πνεύμα και πρακτική Θεολογία

          Όποιος νομίζει ότι μπορεί να γνωρίσει τα μυστήρια του Θεού με την εξωτερική επιστημονική θεωρία, μοιάζει με ανόητο που θέλει να δει τον παράδεισο με τηλεσκόπιο.

          Όσοι ασκούνται Πατερικά, γίνονται πρακτικοί θεολόγοι με την επίσκεψη της χάριτος του Αγίου Πνεύματος. Όσοι από αυτούς έχουν και την εξωτερική μόρφωση, εκτός από την εσωτερική της ψυχής, μπορούν να περιγράφουν τα θεία μυστήρια και να ερμηνεύουν σωστά, όπως έκαναν πολλοί άγιοι Πατέρες.

          Εάν όμως δεν συγγενέψει κανείς με τους Αγίους Πατέρες και θελήσει να μεταφράσει ή να γράψει, θα αδικήσει τους Αγίους και τον εαυτό του και τον κόσμο με την πνευματική του θολούρα.

          Ούτε πάλι είναι σωστό να θεολογεί κανείς με ξένες θεολογίες, διότι αυτό μοιάζει με στείρο άνθρωπο που υιοθετεί ξένα παιδιά και τα παρουσιάζει μετά για δικά του και παριστάνει τον πολύτεκνο πατέρα. Οι άγιοι Πατέρες έβγαζαν από την καρδιά τους τον θείο λόγο ή τις εμπειρίες τους από τις πνευματικές μάχες εναντίον του κακού και από τα πυρά των πειρασμών, τις οποίες ομολογούσαν ταπεινά ή έγραφαν, για να βοηθήσουν εμάς τους μεταγενεστέρους, από αγάπη, την οποία δεν κρατούσαν ποτέ για τον εαυτό τους, επειδή γίνονται τότε αιτία να στερηθούν τη θ. Χάρη, για να μην κριθούν περισσότερο αχάριστοι και για να μην γκρεμιστούν από την μεγάλη τους κενοδοξία.

          Εκείνοι που ευγνωμονούν τον Θεό για όλα και όλο παρακολουθούν τον εαυτό τους ταπεινά, και με καλοσύνη παρακολουθούν τα πλάσματα και τα δημιουργήματα του Θεού θεολογώντας, γίνονται οι πιο πιστοί θεολόγοι, και αγράμματοι να είναι, όπως οι αγράμματοι βοσκοί που παρακολουθούν στην ύπαιθρο μέρα- νύκτα τον καιρό και γίνονται καλοί μετεωρολόγοι.

          Όταν προηγηθεί η καθαρότητα στον άνθρωπο, και έλθει η απλότητα με την θερμή της πίστη και με την ευλάβεια, τότε πια φιλοξενείται μέσα μας η Αγία Τριάδα, και με τον θείο εκείνο φωτισμό εύκολα βρίσκει κανείς των θείων νοημάτων, για να ερμηνεύσει το Πνεύμα του Θεού με απλό και φυσιολογικό τρόπο, χωρίς διανοητικό πονοκέφαλο…

          Οσίου ΠΑΙΣΙΟΥ ΤΟΥ Αγιορείτη, «ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ»

Πεντηκοστή: Η φανέρωση της Εκκλησίας ως νέας κοινωνίας

      

Την Πεντηκοστή γιορτάζουμε το γεγονός της Εκκλησίας, όμως η εποχή μας αδυνατεί να γιορτάσει αυτή τη μεγάλη γιορτή γιατί έχει αντιεκκλησιαστική συμπεριφορά, η οποία καλλιεργεί την απομόνωση του ανθρώπου.

          Ο Θεός είναι κοινωνία προσώπων που τα μοιράζονται όλα εκτός από την υποστατικότητά τους. Ο Θεός έδωσε στον άνθρωπο την εκκλησιαστικότητα, αλλά λόγω της απομάκρυνσής του από τον Θεόν  οδηγήθηκε στον ατομισμό και στον θάνατο.

          Όμως ο Χριστός με την ενανθρώπησή Του ξαναζωντανεύει την εκκλησιαστικότητα του ανθρώπου με τη σύσταση της Εκκλησίας. Έτσι η Εκκλησία δεν είναι διοίκηση, οργάνωση, εξουσία, αλλά κοινωνία, συνύπαρξη, συμμετοχή, σύνοδος, νέα κοινωνία.

          Στην Εκκλησία οι άνθρωποι μοιράζονται με τους άλλους τη ζωή τους, το χρόνο τους, τις ανησυχίες του, τη χαρά και τη λύπη τους, την ελπίδα και την πίστη τους. Δεν υπάρχει Εκκλησία που οι άνθρωποι να φροντίζουν ο καθένας τον εαυτό του,  κρατεί ο καθένας τη χαρά του, την αρετή του, τα όποια αγαθά του για τον εαυτό του και δεν τα μοιράζεται με τους άλλους. Οι άνθρωποι δεν μπορούν να έχουν μεταξύ τους κοινωνία και ενότητα χωρίς να είναι ενωμένοι με τον Ιησού Χριστό που είναι η κατ’ εξοχήν κοινωνία. Χωρίς το πνεύμα του Θεού δεν μπορεί να υπάρξει Εκκλησία. Το πνεύμα του Θεού «όλον συγκροτεί τον θεσμόν της Εκκλησίας» και δεν μπορεί να δεχθεί κανείς αυτό το πνεύμα έξω από την Εκκλησία.

          Το γεγονός της Πεντηκοστής μεταξύ των άλλων φανερώνει, ότι ένα από τα μεγάλα χαρίσματα του Αγ. Πνεύματος είναι το χάρισμα της επικοινωνίας. Ο άνθρωπος που μιλάει τη γλώσσα του πνεύματος μπορεί να καταλαβαίνει τους συνανθρώπους του ξεπερνώντας κάθε εμπόδιο.

          Η Βαβέλ, η σύγχυση των γλωσσών είναι σημείο αντίθετο με το πνεύμα της Πεντηκοστής. Από τη στιγμή που ο άνθρωπος ειδωλοποίησε τον εαυτό του, έχασε το πνεύμα του Θεού και συγχρόνως την ικανότητα της επικοινωνίας. Είναι χαρακτηριστικός ο ύμνος: «Γλώσσαι ποτέ συνεχυθησαν δια την τόλμην της πυργοποιίας…».

          Η σύγχυση που επικρατεί στις ανθρώπινες σχέσεις είναι συνέπεια της αμαρτίας. Αν ο άνθρωπος δεν είχε αμαρτήσει, τώρα «πάσα η γη χείλος ην, και φωνή μία πάσι». Η δυσκολία στην ανθρώπινη επικοινωνία οφείλεται στον ανθρώπινο εγωισμό που κάνει τους ανθρώπους να είναι εχθροί και ανταγωνιστές.

          Η τραγική αυτή πραγματικότητα οδηγεί στη φοβερή κατάσταση και στο μαρτύριο της μοναξιάς του σύγχρονου ανθρώπου.

          Το πνεύμα όμως του Θεού αποκαθιστά την εμπιστοσύνη και την επικοινωνία ανάμεσα στους ανθρώπους, γιατί δεν είναι πνεύμα ανταγωνιστικό, αλλά προσφοράς. Δηλ. ο πνευματικός άνθρωπος δεν σκέπτεται τί θα πάρει από τον άλλο, αλλά τι θα δώσει και βλέπει τον συνάνθρωπο ως συναγωνιστή. Αυτό ήταν και το κλίμα της Πεντηκοστής που έδωσε τη δυνατότητα σε όλους να μιλούν και να καταλαβαίνουν όλες τις γλώσσες, το πνεύμα της αγάπης και της ενότητας.

          Ο Χριστός τήρησε την υπόσχεσή Του προς τους μαθητές  και τους απέστειλε τον Παράκλητο. Έτσι «Πεντηκοστήν εορτάζομεν και πνεύματος επιδημίαν, και προθεσμίας εκπλήρωσιν».

          Το Άγιον Πνεύμα επεδήμησεν στους αποστόλους, στην Εκκλησίαν και δι’ αυτών σ’ όλους όσους ανοίγουν την πόρτα της ψυχής τους.

          Το Άγιον Πνεύμα καινουργεί την κτίση, «αναβλύζει τα της χάριτος ρείθρα αρδεύοντα άπασαν την κτίσιν προς ζωογονίαν».

          Την ημέρα της Πεντηκοστής, λοιπόν, με την κάθοδο του Πνεύματος, γίνεται μία καινούρια ζωή για τον άνθρωπο μέσα στη χάρη του Θεού. Γι’ αυτό λέμε ότι την ημέρα αυτή η Εκκλησία εμφανίσθηκε ως μία νέα κοινωνία: μία κοινωνία ελπίδας και νίκης της ζωής πάνω στο θάνατο, της αγάπης πάνω στη βία, της ψυχικής ομορφιάς πάνω στην αμαρτία.

          Αυτή είναι η καινούρια ζωή που ξεκινάει την Πεντηκοστή.

π. γ. στ.

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗΣ Ευαγγέλιο: Ιω. 7,37-52 8,12

ΑΠΟ ΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ ΣΤΟ ΦΩΣ

          Εν ολίγοις

          Σήμερα πενήντα μέρες μετά  το Πάσχα γιορτάζουμε την Πεντηκοστή και ψάλλουμε χαρούμενα «Πεντηκοστήν εορτάζομεν και πνεύματος επιδημίαν….». Στον χριστιανισμό η ημέρα αυτή της Πεντηκοστής σημαίνει τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος στον κόσμο και την ίδρυση της Εκκλησίας.

          Η παρουσία του Αγ. Πνεύματος σημαίνει μια πλούσια φωτοχυσία στον κόσμο η οποία διαλύει το έρεβος και το σκότος και εγκαινιάζει τη ζωή του φωτός και τη δωρεά των χαρισμάτων του πνεύματος του Θεού.

          Ο Χριστός επεσήμανε, ότι εκείνοι οι οποίοι Τον ακολουθούν έχουν μια θέση προνομιακή σε σχέση με κείνους που ακολουθούν το  καταθλιπτικό σκοτάδι. Όσοι Τον αποδέχονται έχουν οδηγό το φως της ζωής.

          Μένουμε όμως κατάπληκτοι με όσα συμβαίνουν. Μετά απ’ αυτή την υπόσχεση τι θα έπρεπε να συμβαίνει; Όλοι όσοι Τον ακολουθούν κανονικά θα ήταν φυσικό να είναι φωτισμένοι άνθρωποι μια και κατέχουν την Αλήθεια. Κι αυτό θα έπρεπε να ίσχυε σ’ όλα τα επίπεδα της ζωής και όχι μόνο στη θρησκευτική όψη της ζωής, αλλά και στα άλλα ζητήματα.

          Βέβαια δεν εννοούμε, ότι ο πιστός θα έπρεπε να είναι η αυθεντία σε όλα. Αυτό σήμερα με την επιστημονική ανάπτυξη είναι αδύνατο, αλλά θα περίμενε κανείς οι πιστοί να είναι κατά κάποιο τρόπο συνετοί, ώριμοι, προσγειωμένοι, σκεπτόμενοι άνθρωποι, με ήθος, συμπεριφορά, υπόδειγμα οικογενειάρχη, επαγγελματία  και πολίτη. Δηλ. θα έπρεπε με τον τρόπο της ζωής τους να δείχνουν, ότι κατέχουν «το φως της ζωής». Ολόκληρη η ζωή του πιστού θα έπρεπε ν’ αρωματίζεται «εκ του πνεύματος ου έμελλον λαμβάνειν οι πιστεύοντες εις Αυτόν».

          Τί συμβαίνει όμως στην πραγματικότητα; Περίπου το εντελώς αντίθετο. Όσοι ισχυρίζονται ότι ακολουθούν τον Χριστό ως επί το πλείστον κάθε άλλο παρά φωτισμένο τρόπο ζωής έχουν. Δεν είναι απίθανο να συναντήσει κανείς κάποιο οικογενειάρχη που να  προσπαθεί ν’ αναθρέψει τα παιδιά του με ό, τι έξαλλο υπάρχει στην αγορά, ή ένα επιστήμονα που παρουσιάζει μία μετριότητα στην απόδοση της εργασίας του σε σχέση με τα προσόντα που διαθέτει, ενώ παρουσιάζεται ως θρησκευόμενος άνθρωπος. Δηλ. να έχει μία συμβατική θρησκευτικότητα.

          Δυστυχώς πρέπει να παραδεχτούμε και κάτι άλλο πολύ γενικότερο. Δηλ. πολλοί θρησκευόμενοι ως σύνολα ανήκουν συνήθως στη μερίδα εκείνη που πολεμούν το φως. Ενώ ο χριστιανός θα έπρεπε να αισθάνεται ότι είναι ένας φωτεινός δείκτης και φορέας του φωτός, πολλές φορές εμείς οι χριστιανοί δίνουμε την εντύπωση ότι «ηγαπήσαμε μάλλον το σκότος ή το φως».

          Δεν θα ήταν υπερβολή αν λέγαμε, ότι τους χριστιανούς πολλές φορές τους πιάνει ένας φόβος μπροστά στο φως, ενώ η φυσική μας ζωή θα έπρεπε να είναι η ζωή του φωτός, κάνουμε το παν όχι μόνο να το αποφύγουμε, αλλά και  να το πολεμήσουμε.

          Πολλές φορές φοβόμαστε ότι οι επιστημονικές ανακαλύψεις θα μας δημιουργήσουν προβλήματα και αντιδρούμε έντονα. Και τούτο γιατί έχουμε  συνδέσει, κακώς βέβαια,  την Εκκλησία  μ’ ένα ορισμένο σύστημα επιστημονικών θεωριών και φοβόμαστε μήπως κλονιστεί η πίστη της Εκκλησίας. Επίσης όταν επιχειρούνται ορισμένες αναγκαίες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις κινούνται να τις ματαιώσουν κάνοντας το λάθος να ταυτίζουν την Εκκλησία με κάποιο κοινωνικό σύστημα. Δεν είναι μακρινές οι εποχές, όταν και αυτή η διάδοση της μόρφωσης πολεμούνταν δήθεν εν ονόματι της θρησκείας.

          Σήμερα όμως ημέρα της Πεντηκοστής, γιορτάζουμε τη γενέθλια ημέρα της Εκκλησίας, δηλ. το θησαυροφυλάκιο του φωτός και της Αλήθειας. Ίσως δεν θα έπρεπε σήμερα  σε μια τόσο επίσημη ημέρα να κάνουμε λόγο με τέτοιες θλιβερές διαπιστώσεις. Όμως αυτό θα μας βοηθήσει να καταλήξουμε σε συμπεράσματα που μπορούν να βελτιώσουν την κατάστασή μας.

          Αναρωτιέται κανείς ποιο είναι το νόημα αυτού του θλιβερού φαινομένου. Γιατί όσοι ονομαζόμαστε χριστιανοί, μέσα στην κοινωνία δεν παρουσιαζόμαστε σαν φωτεινοί άνθρωποι; Το πάθημα αυτό, γιατί περί παθήματος πρόκειται οφείλεται,  εν πρώτοις στο γεγονός, ότι έχουμε υποστεί μια σύγχυση. Νομίζουμε ότι ακουλουθούμε το Χριστό, ενώ ουσιαστικά ακολουθούμε κάτι άλλο. Διότι αν αληθινά βαδίζαμε στα ίχνη του Κυρίου, θ’ αγαπούσαμε και θα επιζητούσαμε το φως, διότι «ο Θεός φως έστιν». Πώς είναι δυνατόν να είμαστε πιστοί ακόλουθοι του Χριστού και να μην αγαπάμε το φως; «Πας γαρ ο φαύλα πράσσων μισεί το φως και ουκ έρχεται προς το φως, ίνα μη ελεχθεί αυτού τα έργα».

          Συνεπώς οι παραπάνω διαπιστώσεις πρέπει να μας προσγειώσουν στην πραγματικότητα, δηλ. στον έλεγχο και την αυτοκριτική των πράξεων και της πορείας μας. Και το δεύτερο: οι πράξεις μας να είναι τέτοιες που να μπορούν ν’  αντέχουν στην παρουσία του φωτός. Διότι αν δεν συμβαίνει ούτε το ένα ούτε  το άλλο ή και τα δύο μαζί, τότε ούτε τον Χριστό ακολουθούμε, ούτε το φως Του έχουμε. Δεν είμαστε τελικά το φως του κόσμου.

          Γνωρίζουμε όμως όλοι, ότι αυτό είναι απαραίτητο αν θέλουμε να είμαστε και να ονομαζόμαστε φωτόμορφα παιδιά της Εκκλησίας, πως πρέπει να λουσθούμε από το φως του Χριστού που «είναι το φως το αληθινόν το φωτίζον και αγιάζον πάντα άνθρωπον ερχόμενον εις τον κόσμον».

          Καλό φωτισμό

          π. γ. στ.

Ο Θεός ως πνεύμα

          

Στη Βίβλο ο Θεός παρομοιάζεται και ως φωτιά. Όταν ο Παράκλητος κατέρχεται στους πρώτους χριστιανούς την ημέρα της Πεντηκοστής είναι «διαμεριζόμεναι γλώσσαι ωσεί πυρός». Σαν τον άνεμο, κι η φωτιά είναι άπιαστη, ζωντανή, ελεύθερη, αεικίνητη, δεν μπορεί να μετρηθεί, δεν μπορεί να ζυγισθεί ή να περιορισθεί σε στενά όρια. Νιώθουμε τη ζέστη από τις φλόγες αλλά δεν μπορούμε να τις κλείσουμε και να τις κρατήσουμε στα χέρια μας.

          Τέτοια είναι η σχέση μας με το Πνεύμα. Έχουμε συνείδηση της παρουσίας του, ξέρουμε τη δύναμή του, αλλά δεν μπορούμε ν’ απεικονίσουμε εύκολα το πρόσωπό του. Το δεύτερο πρόσωπο της Αγ. Τριάδος ενσαρκώθηκε, ζώντας ως άνθρωπος πάνω στη γη. Τα ευαγγέλια μας λένε  για τα λόγια του και τις πράξεις  του, το πρόσωπό του μας κοιτάζει από τις άγιες εικόνες κι έτσι δεν είναι δύσκολο να το απεικονίσουμε μέσα τις καρδιές μας. Αλλά το Άγ. Πνεύμα δεν ενσαρκώθηκε. Το θείο του πρόσωπο δεν μας αποκαλύφθηκε μ’ ανθρώπινη μορφή. Στην περίπτωση του δευτέρου προσώπου της Τριάδος, ο όρος «γενεά» ή «γεννάται», που χρησιμοποιείται για να δείξει την αιώνια προέλευσή του από τον Πατέρα, φέρνει στο νου μας μια συγκεκριμένη ιδέα, ένα ορισμένο σχήμα αν και αντιλαμβανόμαστε ότι αυτή η έννοια δεν ερμηνεύεται κυριολεκτικά. Ο όρος όμως που χρησιμοποιείται για να υποδηλώσει την αιώνια σχέση του Πνεύματος προς τον Πατέρα, -εκπόρευση- δεν δίνει σαφή και συγκεκριμένη ιδέα. Είναι σαν ένα ιερογλυφικό που δείχνει κάποιο μυστήριο που δεν έχει ακόμη αποκαλυφθεί τελείως. Ο όρος δείχνει ότι η σχέση ανάμεσα στο Πνεύμα και στον Πατέρα δεν είναι η ίδια όπως αυτή ανάμεσα στον Υιό και στον Πατέρα. Αλλά τι μπορεί να είναι η ακριβής φύση της διαφοράς δεν μας έχει ειπωθεί. Αυτό είναι αναπόφευκτο γιατί η ενέργεια του Αγ. Πνεύματος δεν μπορεί να οριστεί με λόγια. Πρέπει να βιωθεί ως εμπειρία άμεσα.

          Όμως, παρ’ όλη αυτή τη μυστική ιδιότητα στο Άγ. Πνεύμα, η ορθόδοξη παράδοση διδάσκει σταθερά δύο πράγματα γι’ αυτό : πρώτον, το Πνεύμα είναι ένα πρόσωπο. Δεν είναι μόνο μια «θεία ριπή», δεν είναι μόνο μία αναίσθητη δύναμη, αλλά ένα από τα τρία πρόσωπα της Αγ. Τριάδος. Κι έτσι, παρ’ όλη τη φαινομενική αδυναμία σύλληψής του, μπορούμε και μπαίνουμε σε μια προσωπική «Εγώ-Συ» σχέση μαζί του. Δεύτερο, το Πνεύμα σαν το τρίτο μέλος της Αγ. Τριάδας είναι ισότιμο και συναϊδιο με τ’ άλλα δύο. Δεν είναι απλώς μία λειτουργία που εξαρτάται απ’ αυτά ή ένας μεσάζοντας που χρησιμοποιούν.

          Μία από τις κύριες αιτίες, για την οποία η Ορθόδοξη Εκκλησία απορρίπτει τη Λατινική προσθήκη του Φιλιόκβε στο «Πιστεύω», όπως επίσης τη παπική διδασκαλία για τη «διπλή εκπόρευση» του Πνεύματος που βρίσκεται πίσω απ’ αυτή την προσθήκη, είναι ακριβώς ο φόβος μας ότι μια τέτοια διδασκαλία ίσως οδηγήσει τους ανθρώπους ν’ αποπροσωποποιήσουν και να υποβιβάσουν το Άγ. Πνεύμα. 

Κάλλιστου Γουέαρ, «Ο Ορθόδοξος Δρόμος»