Δευτέρα 23 Φεβρουαρίου 2026

Αυτογνωσία και αυτοκριτική

 


Ο πνευματικός άνθρωπος αγωνίζεται για την κάθαρση του εσωτερικού του. Προσπαθεί να συνειδητοποιήσει την ανεπάρκειά του και την αμαρτωλότητά του. Ικετήρια κραυγή του, κάθε στιγμή, είναι η μονολόγιστη ευχή: «Κύριε Ιησού Χριστέ , ελέησόν με τον αμαρτωλό». Δεν αναπαύεται στις δάφνες  και τους θριάμβους του, αλλά  σαν παραβάτης και αμαρτωλός, πάντα ρωτάει: «Τι έτι υστερώ;»

            Η αυτογνωσία είναι πορεία προς την τελειότητα. Είναι μέσον τελείωσης και αγιασμού. Είναι απολογισμός και λογοδοσία. Είναι μια λέξη δύναμης και δράσης κι ας φαίνεται σαν μια κατάσταση αδράνειας και στατικότητας.

            Όπως η προσευχή, η νηστεία, η μελέτη της Αγίας Γραφής, είναι μέσα προς αγιασμό και το «καθ ’ομοίωσιν», έτσι κι η αυτογνωσία ως αρετή και ως πράξη.

            Η χριστιανική αυτογνωσία δεν έχει σχέση με την «αυτογνωσία –αυτοσυγκέντρωση»     βουδιστικού ή άλλου ανατολικού θρησκευτικού τύπου, ούτε με την αυτογνωσία της «θετικής σκέψης» ή των «ψυχολατρών» των Ινδουιστών  και άλλων ανατολικών θρησκειών.

            Όταν διαπιστώνουμε ότι κάπου δεν πάμε καλά, ότι κάποια ελαττώματα μας δυναστεύουν κ. λ. π. ,πρέπει να είμαστε αποφασισμένοι  να κάνουμε τις διορθώσεις της  πνευματικής μας πορείας, όσο κι αν μας κοστίσει αυτό. Αυτογνωσία και αυτοκριτική που δεν          οδηγεί στην απόφαση, ώστε με τον αγώνα να ζω  όσο μπορώ με περισσότερη συνέπεια την πίστη μου και την αλήθεια του Θεού, μια τέτοια αυτογνωσία είναι νόθος. Είναι ψεύτικη. Αν δω ότι μια συνήθεια π. χ. ή μια ενέργεια με οδηγεί στην πνευματική καταστροφή, και δεν πάρω  αμέσως ριζικά μέτρα αλλαγής, τότε η γνώση αυτή είναι ανώφελη. 

            Αν δεν είμαι αποφασισμένος για διόρθωση της πορείας  μου, τότε η αυτοκριτική μου και η γνώση του εαυτού μου είναι όχι μόνο ανώφελη, αλλά και σκέτη κοροϊδία του εαυτού  μου και των άλλων. Γι’ αυτό και ο απόστολος Παύλος, που το θέμα της αυτογνωσίας το είχε πρώτο, μας παραγγέλλει: «εαυτούς πειράζετε ει έστέ εν τη πίστει, εαυτούς δοκιμάζετε». (Β΄ Κορ. 5, 5).

            Άγιος Παϊσιος   ο Αγιορείτης

Δεν υπάρχουν σχόλια: