Γλώσσα

 Γεώργιος Σεφέρης

Όλα γίνουνται στην Ελλάδα σα να μας κινεί ένα θανάσι­μο μίσος για τη λαλιά μας. Το κακό είναι τόσο μεγάλο πού μόνο σαν ένα φαινόμενο ομαδικής ψυχοπάθειας θα μπορούσε κανείς να το εξηγήσει. Ίσως, ποιος ξέρει, οι «απωθήσεις» πού προκάλεσε μια δασκαλοκρατία πολλών αιώνων έπρεπε να καταλήξουν στις σημερινές μας νευρώσεις. Στα χρόνια μας, πρέπει να μην το ξεχνάμε, το ζήτημα δεν είναι πια αν θα γράφουμε καθαρεύουσα ή δημοτική. Το τραγικό ζήτημα είναι αν θα γράφουμε ή όχι ελληνικά· αν θα γράφουμε ελληνικά ή ένα οποιοδήποτε ελληνόμορφο εσπεράντο. Δυστυχώς όλα γίνουνται σα να προτιμούμε το εσπεράντο· σα να θέλουμε να ξεκάνουμε με όλα τα μέσα τη γλώσσα μας.

Ένα παράδειγμα, 1946.

Υπερηφάνεια

 Όσιος Φιλόθεος Σιναΐτης

 

Εκείνος που καθαρίζει τη καρδιά του και ξεριζώνει με τη χάρη του Κυρίου την αμαρτία, που κοπιάζει για ν' αποκτήσει θειότερη γνώση και βλέπει στο νου του εκείνα που είναι στους πολλούς αθέατα, δεν πρέπει να υπερηφανεύεται γι' αυτό απέναντι κάποιου. Ανάμεσα στα κτιστά όντα κανένα δεν είναι καθαρότερο από τον ασώματο, ούτε με περισσότερη γνώση από τον άγγελο. Επειδή όμως υπερηφανεύτηκε, κατακρημνίσθηκε σαν αστραπή από τον ουρανό. Έτσι η υψηλοφροσύνη του καταλογίσθηκε ως ακαθαρσία από το Θεό. Είναι φανεροί εκείνοι που εξορύσσουν το χρυσό.

ΠΑΡΑΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΟΥΛΕΙΑΣ ΜΑΣ!

            Απορεί κανείς για την ικανοποίηση μας από την εξασφάλιση   μιας επί πλέον δόσης δανεισμού της χώρας μας. Δηλ. χαιρόμαστε για την παράταση της δουλείας μας; Ή δεν είναι έτσι; « Στην αρχαία Αθήνα, όσοι δεν μπορούσαν να ξεπληρώσουν τα χρέη τους γίνονταν δούλοι. Γι’ αυτό ο Σόλων με την περίφημη σεισάχθεια (σείω το άχθος) κατάργησε τα χρέη, ελευθέρωσε αυτούς που είχαν γίνει δούλοι λόγω χρεών και απαγόρευσε τον δανεισμό με εγγύηση την προσωπική ελευθερία του δανειστή. Κατά τον Πλούταρχο, « το δανείζεσθαι της εσχάτης αφροσύνης και μαλακίας εστίν».

            Ο Μ. Βασίλειος στην ομιλία του «κατά τοκιζόντων», λέει  ότι εκείνος που δανείζεται και δεν μπορεί να εξοφλήσει τα χρέη του, εκουσίως γίνεται δούλος για όλη του τη ζωή.

            Και ο Γρηγ. Νύσσης μας θυμίζει ότι πολλά θύματα των τοκογλύφων, όσοι δεν μπορούν να αποπληρώσουν, αυτοκτονούν διότι κρίνουν τον θάνατο ελαφρότερο από τον δανειστή».

            Η αγράμματη γιαγιά συμβούλευε: « παιδί μου όσο φτάνει  το στρώμα σου να απλώνεις τα πόδια σου». Ο δε Χρυσόστομος

Προσθέτει: « Κάνε το παιδί σου πλούσιο, μαθαίνοντας το να περιορίζει τις απαιτήσεις του».

            Πόσο επίκαιρα είναι όλα αυτά!

            Θα βάλουμε καμιά φορά μυαλό;

Η ΓΟΗΤΕΙΑ ΤΗΣ ΩΡΙΜΟΤΗΤΑΣ

Πόπη Ελευθερίου

Τι όμορφη είν’ η ζωή

σαν φθάσει στα εξήντα

τα νιάτα κι αν επέρασαν

και έφθασες στα –ήντα

Ξέρεις τι θέλεις, τι ζητάς

και δεν πισωγυρίζεις

τον εαυτό σου κυβερνάς

χρόνο σου ορίζεις.

Έχεις το χρόνο να σκεφθείς

το χρόνο να διαβάσεις

χρόνο για να ξεκουραστείς

χαρές να απολαύσεις.

Μπορείς να δεις τους φίλους σου

την φύση να θαυμάσεις

και τους καρπούς των κόπων σου

τώρα να απολαύσεις.

Τα πόδια λίγο κι αν πονούν

μη δίνεις σημασία

η ηρεμία της ψυχής

αυτή έχει αξία.

Ω Θεία Αγάπη, Αγίου Νεκταρίου

Ω Θεία Αγάπη, ελθέ, ικετεύω,

εξ’ όλης ψυχής μου και μέσης καρδίας,

και σκήνωμα θειον, Χριστέ, ποίησόν με

και πάσης κηλίδος, ω καθάρισόν με.

Ω Θεία Αγάπη, αγάπης ενθέου

την Σε εκζητουσαν ψυχήν έμπλησόν μου

και έρωτα θειον, ω Θεία Αγάπη,

θερμώς ικετεύω τω δούλω Σου δος μοι.

Ω Θεία Αγάπη, την Σην ικετεύω,

αγάπην παράσχου τοις Σε εκζητουσιν·

Η γαρ Ση αγάπη το πλήρωμά εστί

του Θείου Σου Νόμου, Αγάπη γλυκεια.

Ω Θεία Αγάπη, η μόνη πληρουσα

τον σύμπαντα κόσμον και η συντηρουσα,

συ πέλεις ο νόμος και των επιγείων.

Η Ση βασιλεία εστίν η αγάπη,

εν η βασιλεύει χαρά και ειρήνη,

εν η βασιλεύει η μακαριότης,

ο έρως του Θείου και η ευφροσύνη

Ψυχή ζώσα

                                                                              

« ΕΓΓΙΣΟΝ ΗΜΙΝ ΚΥΡΙΕ»

            ΟΙ  ΠΡΟΣΕΥΧΕΣ και η υμνογραφία της ορθόδοξης Εκκλησίας είναι πηγή πνευματικής δύναμης. Μέσα στους ύμνους και τις προσευχές διακρίνουμε  και κάποιο είδος θεοπνευστίας, γιατί η Εκκλησία μας, όταν προσεύχεται συγχρόνως θεολογεί και διδάσκει. Οι ιεροί υμνογράφοι δέχθηκαν από το Άγιο Πνεύμα πλούσιες πνευματικές εμπειρίες οι οποίες έγιναν στη συνέχεια η γλώσσα της προσευχόμενης Εκκλησίας.

            Μια τέτοια ωραία και περιεκτική προσευχή περιέχεται στην ακολουθία της Τρίτης Ώρας, η οποία μας επιτρέπει να προσεγγίσουμε το πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Λέγει τα εξής: « ταχείαν και σταθηράν δίδου παραμυθίαν τοις δούλοις σου, Ιησού, εν τω ακηδιάσαι τα πνεύματα ημών. Μη χωρίζου των ψυχών ημών εν θλίψεσιν, μη μακρύνου των φρενών ημών εν περιστάσεσιν, αλλ’ αεί ημάς πρόφθασον. Έγγισον ημίν, έγγισον ο πανταχού ώσπερ και τοις Αποστόλοις σου πάντοτε συνής, ούτω και τοις ποθούσιν ένωσον σαυτόν, οικτίρμων. Ίνα συνημμένοι σοι υμνώμεν και δοξολογούμεν το Πανάγιον σου Πνεύμα».

            Αν προσέξουμε τα νοήματα του κειμένου θα δούμε ότι μας ανάγουν στην Αγ. Γραφή που είναι αστείρευτη πηγή ιερών υμνωδιών και προσευχών.

            Έτσι η ακηδία στην οποία αναφέρεται η προσευχή είναι ένα δύσκολο πάθος, ένας μεγάλος εχθρός της πνευματικής ζωής, Όταν εμφανισθεί αυτό το παράσιτο της ακηδίας στην ψυχή και δεν αντιμετωπισθεί έγκαιρα και σωστά, τότε ο άνθρωπος αρχίζει να γίνεται ράθυμος στην πνευματική εργασία. Και αδιάφορος γι τη σωτηρία του.

            Η θεραπευτική μέθοδος της Εκκλησίας δεν προτείνει κάποια βοηθητικά λόγια, αλλά γι ’αυτές τις δύσκολες ώρες της ακηδίας προτείνει μετά την εξομολόγηση την επίκληση του Κυρίου: « μη μακρύνου των φρενών ημών», « μη χωρίζου των ψυχών ημών» λέγει ο ιερός υμνογράφος.

            Η ακηδία οδηγεί στο σκοτασμό του νου και σε αθυμία με αποτέλεσμα να εμφανίζονται λογισμοί δειλίας και βλασφημίας.

            Ενώ ο ι. υμνογράφος επιζητεί γαλήνη λογισμών, ανάπαυση καρδιάς, προθυμίας για πνευματικό αγώνα και απαλλαγή από φόβο,  ανησυχία ή ταραχή. Και στη συνέχεια συνοψίζει το αίτημα του στην προστακτική: « έγγισον ημίν. έγγισον ο πανταχού». Μέσα από το βάθος της καρδιάς του αναβλύζει το μέγα αίτημα της ανθρώπινης ύπαρξης. Ζητά το άγγιγμα του Κυρίου. Είναι αλήθεια ότι από τότε που ο Χριστός με τη Θ. Ενανθρώπηση Του άγγιξε την ανθρώπινη φύση αντιστοιχίζεται η θέωση του ανθρώπου.

            Επειδή γνωρίζει την οντολογική σχέση του Χριστού με την ανθρώπινη φύση, δεν ζητά απλά μια ενίσχυση και παρηγοριά, αλλά αυτή την ίδια τη θέωση.

            Το άγγιγμα του Κυρίου στην ανθρώπινη φύση δεν είναι στατικό και ελλιπές. Είναι άγγιγμα τέλειο και σωστικό. Γι ’αυτό πάντοτε η Εκκλησία μας προσευχόμενη βοά: « άγγισον ημίν Κύριε» .

ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΠΛΑΝΗΣ

             Η ορθόδοξη πίστη δεν είναι μία ανθρώπινη φιλοσοφική θεωρία η ιδεολογία που έχει σχετική αξία και σημασία και μπορεί κανείς να την αμφισβητήσει. Αλλά είναι η φανερωμένη Αλήθεια στον κόσμο από τον Θεάνθρωπο Ιησού Χριστό. Γι’ αυτό και η σημασία της είναι απόλυτη.

            Η Αλήθεια αυτή αποτελεί το περιεχόμενο της χριστιανικής πίστης, αλλά εκφράζεται και επαληθεύεται ως τρόπος ζωής από τον πιστό, σε σχέση με τον αληθινό Θεό, το συνάνθρωπο, τον εαυτό μας και τη φύση.

            Η χριστιανική πίστη απαιτεί συνέπεια και ευθύνη, διότι συνδέεται άμεσα με την αιώνια ζωή κοντά στο Θεό ή τον αιώνιο θάνατο του ανθρώπου, δηλ. χωρισμό του από τον ζωντανό Θεό. Το τίμημα της πλάνης είναι φοβερό. Όποιος παρασυρθεί, αποκοπεί από την Εκκλησία και χάσει την πίστη του Χριστού, καταστρέφεται αιώνια , εάν δεν μετανοήσει. Δεν βλέπει όπως λέμε Θεού πρόσωπο, κολάζεται.

            Ο Χριστός είναι ο μόνος σωστός δρόμος, η ΑΙΏΝΙΑ Ζωή για τον άνθρωπο και μόνο όποιος Τον ακολουθεί πιστά σώζεται. Και το Χριστό Τον βρίσκουμε μόνο μέσα στην Εκκλησία μας, που ο ίδιος ίδρυσε και μένει μέσα σ’ αυτήν, μέχρι το τέλος αυτού του κόσμου και αιώνια, όπως ο ίδιος μας διαβεβαίωσε ( Μτθ. 28, 20).