Αγ.Πορφύριος

Σοῦ ἔρχονται φοβίες μερικὲς φορές, ὅπως μοῦ λές, γιατί δὲν ἀγαπᾶς πολὺ τὸ Χριστό

Γέροντα, ποια είναι η σωστή αντιμετώπιση, όταν προκύπτουν δύσκολα Εκκλησιαστικά θέματα;

– Γέροντα, ποια είναι η σωστή αντιμετώπιση, όταν προκύπτουν δύσκολα εκκλησιαστικά θέματα;

– Να αποφεύγωνται τα άκρα· με τα άκρα δεν λύνονται τα θέματα.

Βλέπαμε παλιά, ο μπακάλης έβαζε λίγο-λίγο με την σέσουλα στην ζυγαριά, και έτσι έβρισκε την ακρίβεια και ισορροπούσε και η ζυγαριά.

Δηλαδή δεν έβαζε απότομα πολύ ούτε αφαιρούσε απότομα πολύ.

Τα δύο άκρα πάντα ταλαιπωρούν την Μητέρα Εκκλησία και οι ίδιοι που τα κρατούν ταλαιπωρούνται, γιατί τα δύο άκρα συνήθως καρφώνουν… Είναι σαν να κρατάη το ένα άκρο δαιμονισμένος, όταν έχη αναίδεια πνευματική (περιφρόνηση για όλα), και το άλλο άκρο σαν να το κρατάη τρελλός, όταν έχη μωρό ζήλο με στενοκεφαλιά.

Ένας πνευματικά αναιδής δηλαδή με έναν ζηλωτή, που έχει μωρό ζήλο, ποτέ δεν συμφωνούν, αλλά τρώγονται και χτυπιούνται, γιατί και οι δύο στερούνται την θεία Χάρη. Τότε – Θεός φυλάξοι! – μπορεί να χτυπιούνται συνέχεια τα δύο άκρα και «άκρη να μην τους βρίσκη» κανείς. Εκείνοι που θα μπορέσουν να λυγίσουν τα δύο αυτά άκρα, για να ενωθούν – να ομονοήσουν-, θα στεφανωθούν από τον Χριστό με δύο αμάραντα στεφάνια.Να προσέχουμε να μη δημιουργούμε θέματα στην Εκκλησία ούτε να μεγαλοποιούμε τις μικρές ανθρώπινες αταξίες που γίνονται, για να μη δημιουργούμε μεγαλύτερο κακό και χαίρεται ο πονηρός. Όποιος για μικρή αταξία ταράσσεται πολύ και ορμάει απότομα με οργή, δήθεν να την διορθώση, μοιάζει με ελαφρόμυαλο νεωκόρο που βλέπει να στάζη ένα κερί και ορμάει απότομα, με φόρα, για να το διορθώση δήθεν, αλλά παίρνει σβάρνα ανθρώπους και μανουάλια, και δημιουργεί μεγαλύτερη αταξία την ώρα της λατρείας.Δυστυχώς στην εποχή μας έχουμε πολλούς που ταράσσουν την Μητέρα Εκκλησία. Όσοι από αυτούς είναι μορφωμένοι έπιασαν το δόγμα με το μυαλό και όχι με το πνεύμα των Αγίων Πατέρων. Όσοι πάλι είναι αγράμματοι έπιασαν και αυτοί το δόγμα με τα δόντια, γι’ αυτό και τρίζουν τα δόντια, όταν συζητούν εκκλησιαστικά θέματα, και έτσι δημιουργείται μεγαλύτερη ζημία στην Εκκλησία από αυτούς παρά από τους πολέμιους της Ορθοδοξίας μας. Καλά είναι το ποτάμι να μην είναι πολύ ορμητικό, γιατί παίρνει σβάρνα κούτσουρα, πέτρες, ανθρώπους, αλλά ούτε βέβαια και πολύ ρηχό, γιατί θα κάθωνται κουνούπια…

Είναι μερικοί πάλι που ασχολούνται με την κριτική ο ένας του άλλου και όχι με το γενικώτερο καλό. Παρακολουθεί ο ένας τον άλλο περισσότερο από τον εαυτό του. Κοιτάζει τι θα πη ή τι θα γράψη ο άλλος, για να τον χτυπήση κατόπιν αλύπητα, ενώ ο ίδιος, εάν έλεγε ή έγραφε το ίδιο πράγμα, θα το υποστήριζε και με πολλές μαρτυρίες από την Αγία Γραφή και τους Πατέρες. Το κακό που κάνει είναι μεγάλο, γιατί αφ’ ενός μεν αδικεί τον πλησίον του, αφ’ ετέρου δε τον γκρεμίζει μπροστά στα μάτια των πιστών. Πολλές φορές μάλιστα σπέρνει και την απιστία στις ψυχές των αδυνάτων, γιατί τους σκανδαλίζει. Όσοι δικαιολογούν την κακία τους με το δήθεν έλεγχο των άλλων και όχι του εαυτού τους ή με το να δημοσιεύουν στον κόσμο εκκλησιαστικές καταστάσεις – ακόμη και πράγματα που δεν λέγονται – προφασιζόμενοι το «ειπέ τη Εκκλησία», ας κάνουν πρώτα αρχή από την μικρή τους εκκλησία, την οικογένειά τους ή την Αδελφότητά τους και, εάν τους φανή καλό, τότε ας ρεζιλέψουν και την Μητέρα Εκκλησία. Τα καλά παιδιά, νομίζω, ποτέ δεν κατηγορούν την μάνα τους.Όλοι χρειάζονται στην Εκκλησία. Όλοι προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σ’ αυτήν· και οι ήπιοι χαρακτήρες και οι αυστηροί. Όπως στο σώμα του ανθρώπου είναι απαραίτητα και τα γλυκά και τα ξινά, ακόμη και τα πικρά ραδίκια, γιατί το καθένα έχει τις δικές του ουσίες και βιταμίνες, έτσι και στο Σώμα της Εκκλησίας όλοι είναι απαραίτητοι. Ο ένας συμπληρώνει τον χαρακτήρα του άλλου και όλοι είμαστε υποχρεωμένοι να ανεχώμαστε όχι μόνον τον πνευματικό χαρακτήρα του άλλου αλλά ακόμη και τις αδυναμίες που έχει σαν άνθρωπος. Δυστυχώς μερικοί έχουν παράλογες απαιτήσεις από τους άλλους. Θέλουν να έχουν όλοι ίδιο πνευματικό χαρακτήρα με τον δικό τους, και όταν κάποιος δεν συμφωνή με τον χαρακτήρα τους, δηλαδή ή είναι λίγο επιεικής ή λίγο οξύς, αμέσως βγάζουν το συμπέρασμα ότι δεν είναι πνευματικός άνθρωπος.

 Γέροντος Παϊσίου Αγιορείτου, Λόγοι Α΄, Με πόνο και αγάπη για τον σύγχρονο άνθρωπο, έκδ. Ιερόν Ησυχαστήριον ‘’Ευαγγελιστής Ιωάννης ο Θεολόγος’’, Σουρωτή Θεσσαλονίκης 1999

www.pemptousia.gr

«Πως η γυναίκα θα σωθή δια της τεκνογονίας» κατά τον Μέγα Φώτιον

«Μέγας νοῦς» ὁ Μέγας Φώτιος, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, μία πολυσύνθετη προσωπικότητα, ἡ ὁποία διακρίθηκε γιὰ τὴν ὑπεράσπιση τῶν ὀρθῶν δογμάτων τῆς ὀρθοδόξου πίστεως, τὴν ἐμπνευσμένη συμβολὴ στὸ ἀποστολικὸ ἔργο τοῦ Βυζαντίου, τὴ βαθυτάτη φιλολογικὴ καὶ θεολογικὴ μόρφωση. Ἀπὸ τὸ ἔργο του «Ἀμφιλόχια», αὐτὴ τὴ συλλογὴ θὰ ἀποδώσουμε στὴ νεοελληνικὴ τὴν ἐρώτηση ΟΒ! (72): ΕΡΩΤΗΣΗ: «Ὅταν ὁ θεσπέσιος Παῦλος λέῃ· «ὁ Ἀδὰμ δὲν ἐξαπατήθηκε, ἐνῷ ἡ γυναῖκα ἀφοῦ ἐξαπατήθηκε παρέβη τὴν ἐντολή, θὰ σωθῇ διὰ τῆς τεκνογονίας κ.τ.λ.» πῶς πρέπει νὰ ἐννοοῦμε τὸ «ἡ γυναῖκα θὰ σωθῇ διὰ τῆς τεκνογονίας;»

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Τὴ διδασκαλία τοῦ περὶ τοῦ ὅτι ἡ γυναῖκα ὀφείλει νὰ εἶναι ὑποταγμένη στὸν ἄνδρα καὶ νὰ μαθαίνῃ μᾶλλον παρὰ νὰ ἐπιχειρῇ νὰ διδάσκῃ, ἐκεῖνος ποὺ ἔγινε γιὰ ὅλους τὰ πάντα, δηλαδὴ ὁ Παῦλος, καὶ ἀπὸ ἄλλα πολλὰ ἀπέδειξε δίκαιη καὶ συμφέρουσα· καὶ τώρα λέει, «πρὶν ἀπὸ τὴ γυναῖκα πλάσθηκε ὁ ἄνδρας». Στὴ συνέχεια ἀναφέρει τὴν σπουδαιότερη αἰτία· «Καὶ ὁ Ἀδὰμ δὲν ἐξαπατήθηκε, ἀλλὰ ἡ γυναῖκα», ἀφοῦ ἄνοιξε διάπλατα τὴν ψυχή της στὸ δόλωμα καὶ ἀφοῦ τὴ διαπέρασε πέρα ὥς πέρα τὸ ἄγκιστρο τῆς ἀπάτης, διεβίβασε τὴν πληγὴ καὶ τὴ βλάβη ἀπὸ αὐτὴν τὴν πράξη της καὶ στὸν ἄνδρα· γι’ αὐτὸ ἀκριβῶς εἶναι ἀταίριαστο στὴ γυναῖκα τὸ νὰ διδάσκῃ· ἐπειδή, ὅταν ἔβαλε τὸν ἑαυτό της στὴν τάξη τοῦ διδασκάλου, ὁδήγησε ἔξω ἀπὸ τὸν Παράδεισο τὸν ἀρχηγὸ τοῦ γένους μας. Γι’ αὐτὸ ἔχει λεχθῆ πὼς ὁ Ἀδὰμ δὲν ἐξαπατήθηκε, ἐπειδὴ ὄχι αὐτὸς ἀλλὰ ἡ Εὔα, μὲ τὸ νὰ γίνῃ ὄργανο τοῦ ἐχθροῦ μετὰ τὸ φίδι, ὁδήγησε στὴν ἀπάτη· δεύτερον, ἐπειδὴ αὐτὸς (ὁ Ἀδὰμ) δὲν συγκατατέθηκε στοὺς ἀπατηλοὺς καὶ κολακευτικοὺς λόγους τοῦ φιδιοῦ· καὶ οὔτε φυσικὰ πείσθηκε ὅτι ὁ φιλάνθρωπος Δεσπότης καὶ Προνοητὴς τοὺς φθονοῦσε καὶ γιὰ τὴν εὐδαιμονία ποὺ ἀπελάμβαναν καὶ γιὰ τὴ θέωση· ἀλλὰ αὐτὴ τὴν παράνομη συμβουλὴ ἐναντίον τοῦ Πλάστη ἡ Εὔα ἀφοῦ τὴν ἅρπαξε καὶ μὲ τὴν ἀκοὴ καὶ μὲ τὴν ἐσωτερική της διάθεση, ἔφαγε ἀπὸ τὸ ἀπαγορευμένο δένδρο καὶ προσκαλοῦσε καὶ τὸν ἄνδρα νὰ δοκιμάσῃ. Ἐκεῖνος, τροφὴ ποὺ ἡ γυναῖκα τοῦ βεβαίωνε ὅτι διέφερε ὡς πρὸς τὴ γλυκύτητα καὶ τὴν εὐχαρίστηση, ὅπως ἦταν φυσικό, δοκίμασε κι ἔπεσε στὰ δίκτυα τῆς παραβάσεως· κι ἐπειδὴ νόμισε ὅτι ἡ βοηθὸς προέτρεπε σὲ πρᾶγμα συμφέρον καὶ ὠφέλιμο· γι’ αὐτὸ θὰ μπορούσαμε νὰ ποῦμε ὄχι ἄστοχα πὼς δὲν ἐξαπατήθηκε ὁ Ἀδάμ. Γιατί βέβαια πολλοὶ ἄνθρωποι διαφέρουν μεταξύ τους ὅταν κάνουν τὴν ἴδια ἀποτρόπαιη πράξη, ὄχι ὅμως μὲ τὸ ἴδιο κι ὅμοιο φρόνημα. Αὐτὸς ποὺ πρῶτα μελέτησε καὶ διέκρινε, ὕστερα ἀπέρριψε τὸ καλύτερο καὶ στράφηκε στὸ χειρότερο διαλέγοντας τὸ φαῦλο, κάνει τὸ παράπτωμά του ἀσυγχώρητο· ἐκεῖνος, ὅμως, ποὺ τίποτε ἀπὸ αὐτὰ δὲν ἔκανε, ἀλλὰ ἀπὸ συμμετοχὴ στὴν πράξη καὶ μόνο ὀλίσθησε, μπορεῖ ἀπὸ πολλὲς πλευρὲς νὰ προσελκύσῃ τὸ ἔλεος καὶ τὴν ἄφεση· ἔτσι συνέβη κι ἐδῶ.

Ἡ Εὔα, ἀφοῦ μελέτησε ὅλα αὐτὰ καὶ τρόχισε τοὺς λογισμούς της στὴ διαβολὴ κατὰ τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ, προχώρησε ἀμέσως στὴν ἀθέτησή της· ἐνῷ ὁ Ἀδὰμ δὲν ἀτίμασε καθόλου προηγουμένως τὸν νόμο ποὺ τοῦ δόθηκε, παρὰ μόνο παρασύρθηκε ὕπουλα στὴν παράβαση· γι’ αὐτὸ θὰ μποροῦσε νὰ εἰπωθῇ ὅτι ὁ Ἀδὰμ δὲν ἐξαπατήθηκε. Καὶ θὰ μποροῦσε νὰ ἐπιβεβαιώσῃ αὐτό, τὸ γεγονὸς ὅτι αὐτὸς ὑπάκουσε σὲ γλῶσσα ὁμόφυλη καὶ οἰκεία καὶ ποὺ δὲν εἶχε ἀποδειχθῆ σφαλερὴ σὲ πολλὲς περιστάσεις· ἐνῷ αὐτὴ (ἡ Εὔα) φανερὰ αἰχμαλωτίσθηκε σὲ φωνὴ ἀλλόφυλη (τοῦ φιδιοῦ) καὶ ἀσυνήθιστη νὰ ὁμιλῇ κι ἔτσι παγιδεύτηκε στὴ μοχθηρία. Λοιπὸν καὶ γι’ αὐτὸν τὸν λόγο ἐπίσης ἰσχυριζόμαστε ὅτι ὁ Ἀδὰμ δὲν ἐξαπατήθηκε· ἐνῷ ἡ γυναῖκα ἐξαπατήθηκε καὶ ἔπεσε στὴν παράβαση· καὶ οἱ δύο ὑπῆρξαν παραβάτες· ἀλλ’ ὅμως προηγήθηκε ἡ παράβαση τῆς γυναίκας. Καὶ μάλιστα ἀποδείχθηκε αὐτὴ ἔνοχη διπλῆς παραβάσεως, καὶ τῆς δικῆς της καὶ ἐκείνης στὴν ὁποία ὤθησε ἐπίμονα τὸν ἄνδρα της… Στὴ συνέχεια, «Ἡ γυναῖκα θὰ σωθῇ διὰ τῆς τεκνογονίας», δηλαδή, ἡ γυναικεία φύση· γι’ αὐτό, βέβαια, τὸ ρητὸ τοῦ Ἀποστόλου ἔβαλε στὴ θέση τῆς Εὔας τὴ γυναῖκα.

Λέγουν μερικοὶ ὅτι ὁ Ἀπόστολος, λέγοντας τεκνογονία, ἐννοεῖ τὴν ἐπιμελῆ φροντίδα καὶ πρόνοια γιὰ τὰ τέκνα, μέσῳ τῆς ὁποίας καὶ οἱ ἴδιοι οἱ σύζυγοι στηριζόμενοι μὲ τὴν ἀμοιβαία πίστη καὶ ἀγάπη, θὰ ἐπιτύχουν ἀπὸ κοινοῦ τὸν ἁγιασμὸ καὶ τὴ σωφροσύνη· καὶ εἶναι φανερὸ πὼς οἱ μητέρες ποὺ παιδαγωγοῦν πρὸς τὶς ἀρετὲς τὰ τέκνα τους, μελετοῦν καὶ ἐξασκοῦν ἐπιμελῶς τὰ ἴδια πράγματα· μὲ αὐτὰ διαλύουν τὴν κατηγορία τῆς παραβάσεως. Γιατί αὐτὸ εἶπε ὁ διδάσκαλος τῆς οἰκουμένης· «Θὰ σωθῇ ὅμως διὰ τῆς τεκνογονίας». Γιατί ἀσφαλῶς ἡ διαπαιδαγώγηση τῶν παιδιῶν καὶ ἡ θεάρεστη πρόνοια καὶ ἐπιμέλεια γι’ αὐτὰ ἀποτελεῖ ἕνα δίκαιο λόγο γιὰ νὰ ἀνακληθῇ ἡ σφαλερὴ διδασκαλία τῆς Εὕας πρὸς τὸν Ἀδάμ. Δίδαξα λανθασμένα τὸν ἄνδρα; Ἀλλὰ παιδαγωγῶ ὀρθὰ καὶ (μεγαλώνω) ἀνατρέφω τὰ παιδιά. Καταδικάζει ἐκεῖνο τὸ σφάλμα; Πῶς δὲν θὰ μποροῦσε νὰ γίνῃ μάλιστα στὸν δίκαιο καὶ φιλάνθρωπο Κριτὴ ἀφορμὴ συγγνώμης καὶ λύση τῆς τιμωρίας, αὐτὸ ποὺ συνιστᾶ κατόρθωμα κοντινὸ πρὸς τὸ λάθος; Γι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ἡ γυναικεία φύση πιασμένη γερὰ ἀπὸ αὐτὴν τὴν τεκνογονία καὶ ἐπιδιώκοντας αὐτὴν δι- αλύει καὶ ἀποσείει ἀπὸ πάνω της τὴν κατηγορία ποὺ προῆλθε ἀπὸ τὴν ἀπάτη καὶ τὴν τιμωρία· καὶ ὅτι (μάλιστα) ὁ Ἀπόστολος συνηθίζει νὰ ὀνομάζῃ τεκνογονία καὶ μάλιστα τεκνοτροφία τὴ σωτήρια ἐπιμέλεια γύρω ἀπὸ τὴν ἀνατροφὴ τῶν παιδιῶν, εἶναι φανερὸ καὶ ἀπὸ ἐδῶ. Θέλοντας, δηλαδή, νὰ ἀνεβάσῃ στὴν τάξη τῶν χηρῶν ὅσες ἔχουν στερηθῆ τὸν ἄνδρα, λέει: «Χήρα ἂς συναριθμηθῇ γυναῖκα ὄχι λιγότερο ἀπὸ ἑξήντα χρόνων»· ἔπειτα γιὰ Τὰ ὀρφανά, ἔργο τοῦ Νικολάου Γύζη  νὰ δείξῃ ποιὲς πνευματικὲς προϋποθέσεις θὰ πρέπῃ νὰ ἔχῃ, λέει: «Ἂν ἀνέθρεψε τὰ παιδιά της, ἂν ἔνιψε πόδια ἁγίων, ἂν συ- μπαραστάθηκε στοὺς θλιβομένους·» καὶ πρόσεξε πῶς συνέταξε καὶ συναρίθμησε με τὴ διακονία τῶν ἁγίων καὶ τὴ φιλοξενία καὶ μὲ τὸ λαμπρὸ κατόρθωμα τῆς ἐλεημοσύνης, τὴ σπουδὴ γιὰ τὴν κατὰ Χριστὸν παιδαγωγία τῶν παιδιῶν· ἀλλ’ αὐτοὶ μὲν ἔτσι ἐκλαμβάνουν τὴν τεκνοτροφία καὶ τὴν τεκνογονία. Δὲν θὰ ἦταν ἀπρεπές, ἴσως, νὰ ἐννοήσουμε τεκνογονία, ἐκείνη κατὰ τὴν ὁποία ἡ εὐσεβὴς ἐπιθυμία γιὰ τὰ σπουδαῖα ἔργα καὶ κατορθώματα, ἀφοῦ συλλάβει πνευματικὰ τὸν ὀρθὸ λόγο τῆς ἀληθείας, γεννᾶ μὲ καθαρὲς καὶ ἀμόλυντες πνευματικὲς ὠδῖνες καὶ πληθαίνει τὸ ὄντως εὐγενέστατο γέννημα· μέσῳ αὐτῆς τῆς τεκνογονίας ἐπανορθώνεται ὅλο τὸ προγενέστερο ἐλάττωμα.

Πράγματι, αὐτὲς ποὺ περνοῦν γιὰ νὰ γεννήσουν τέτοιες πνευματικὲς ὠδῖνες, ἀπέκτησαν πολλοὺς υἱοὺς καὶ θυγατέρες· σύμφωνα μὲ αὐτὴν τὴν υἱοθεσία βλέπουμε καὶ στὴ στείρα «νὰ τίκτῃ ἑπτά», καὶ νὰ ξεπερνᾶ σὲ δόξα καὶ προκοπὴ τὴν πολύτοκη· αὐτὲς (οἱ γυναῖκες) μεταφέροντας στὸν ἑαυτὸ τοὺς τὸ «πληθύνεσθε καὶ αὐξάνεσθε» τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης κατὰ τρόπο θεοπρεπέστερο, καταδεικνύουν πλουσιωτάτη τὴ Δεσποτικὴ εὐλογία μέσα στὶς ψυχές τους· αὐτοῦ του εἴδους ἡ τεκνογονία δὲν περιορίζει τὴ διάλυση τῆς ἀπάτης μόνο στὶς γυναῖκες ποὺ τεκνοποιοῦν μετὰ ἀπὸ ἐρωτικὴ ἀναστροφή, ἀλλὰ διαβιβάζει τὴ διόρθωση τοῦ σφάλματος καὶ στὶς ἄλλες γυναῖκες καὶ μάλιστα στὶς παρθένους· διότι σώζονται ὅλες μὲ μία τέτοια τεκνογονία, ὅσες βαρύνονταν ἀπὸ τὸ προγονικὸ ἐλάττωμα, μὲ τὸ νὰ ἀποθέτουν δικαιωματικὰ τὸ αἶσχος τῆς ἀπάτης καὶ τὸ φορτίο της καὶ μὲ τὸ νὰ πληθαίνουν τὰ τέκνα τῆς Ἐκκλησίας μὲ τὸν δικό τους τοκετό· καὶ συντελοῦν στὸ νὰ δοξάζεται ὁ οὐράνιος Πατέρας ἀπὸ ὅσους προσβλέπουν σ’ αὐτὲς κι ἐξετάζουν τὸ πνευματικὸ κάλλος τῶν ἔργων τους, λαμπρυνόμενες μὲ τὴν πίστη καὶ τὴν ἀγάπη καὶ μὲ τὸν ἁγιασμὸ ποὺ ἐπιτυγχάνεται μέσῳ τῆς σωφροσύνης· κι ἔτσι, νομίζω, αὐτοὶ ἐκλαμβάνουν τὸν λόγο τοῦ Ἀποστόλου κατὰ τρόπο θεωρητικώτερο. Ἄλλοι ὅμως ἐκλαμβάνοντας τὴν τεκνογονία κατὰ τρόπο ἱερώτερο καὶ θεοπρεπέστερο, θεολογοῦν σχετικὰ μὲ τὸ Μυστήριο τῆς Γεννήσεως τοῦ Σωτῆρα μας ἀπὸ τὴν Παρθένο· μὲ αὐτὴν τὴν τεκνογονία δὲν δοξάσθηκε μόνον ἡ φύση τῶν γυναικῶν καὶ ἀπεκδύθηκε τὴν ὕβρη καὶ τὴν καταδίκη ποὺ προέρχονταν ἀπὸ τὴν ἀπάτη, ζῶντας μὲ πίστη καὶ ἀγάπη καὶ ἁγιασμό, ὁ ὁποῖος εἶναι καρπὸς τῆς σωφροσύνης, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρο τὸ ἀνθρώπινο γένος μὲ τὰ θεληματικὰ παθήματα τοῦ γεννηθέντος Υἱοῦ Τῆς ἀνακλήθηκε ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ καταξιώθηκε νὰ ζῆ καὶ νὰ ἀπολαμβάνῃ κατὰ πολὺ ἀνώτερα ἀπ’ ὅσο προπτωτικά.

Θέλεις μήπως νὰ μάθῃς καλύτερα πῶς ἡ γυναῖκα μὲ αὐτὴν τὴν τεκνογονία ποὺ εἴπαμε διέφυγε τὴν τιμωρία τῆς ἀπάτης καὶ ἔλαβε τὸ δῶρο τῆς συγχωρήσεως; Αὐτὲς ποὺ προηγουμένως νικήθηκαν ἀπὸ τὴ χαυνότητα καὶ ἄνοιξαν τὰ ὦτα στοὺς ψιθυρισμοὺς τοῦ ὄφεως, ὅταν αὐτὴ ἡ ἱερὴ καὶ ἀληθινὰ παράδοξη τεκνογονία ἦλθε στὸν κόσμο, ἀντιστρατεύθηκαν σὲ τυραννικὲς γλῶσσες ποὺ ρητόρευαν τὴν ἀσέβεια· κι ἀφοῦ θριάμβευσαν ὑπομένοντας ποινὲς φρικωδέστατες ὄχι μόνο στὴν ὄψη καὶ στὴν πεῖρα, ἀλλὰ ἀκόμα καὶ στὰ λόγια, σὲ πολλὲς περιστάσεις πολλὲς φορὲς ἔφεραν εἰς πέρας (τοὺς) ἄθλους καὶ (τοὺς) ἀγῶνες καθόλου κατώτερους ἀπὸ ἐκείνους τῶν ἀνδρῶν· καὶ ἀναδείχθηκαν διδάσκαλοι τῆς εὐσεβείας ὄχι μόνο τῶν γυναικῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀνδρῶν καὶ ὑπέστησαν τὶς πικρὲς τιμωρίες γιὰ χάρη τοῦ Χριστοῦ καὶ τοὺς θανάτους καὶ τὶς σφαγὲς μὲ γενναῖο φρόνημα, χωρὶς ἴχνος δειλίας, γεμάτες ἀπὸ θεϊκὴ χαρὰ κι εὐφροσύνη.

Ὁ «ξεροκέφαλος» Νεομάρτυς ἅγιος Ιωάννης καί ἡ νηστεία τοῦ Δεκαπενταυγούστου

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης καταγόταν ἀπὸ τὰ μέρη τῆς Μονεμβασίας. Ὁ ἱερέας πατέρας του καταγόταν ἀπὸ τὸ Γεράκι, ἐνῶ ἡ μητέρα του ἀπὸ τὸ γειτονικὸ χωριὸ Γοῦβες τῆς Μονεμβασίας. Στὶς Γοῦβες, σύμφωνα μὲ μαρτυρίες, τοποθετήθηκε ἐφημέριος ὁ πατέρας τοῦ Νεομάρτυρα καὶ ἐκεῖ γεννήθηκε τὸ 1758 ὁ Ἰωάννης, γι’ αὐτὸ καὶ κατὰ πολλούς, πῆρε τὴν προσηγορία Γουβιώτης. Ἀπὸ μικρὸς ὁ Ἰωάννης, προσπαθοῦσε νὰ μιμεῖται τὴν ζωὴ τοῦ ἱερέα πατέρα του, τὸν βοηθοῦσε στὶς δουλειὲς τῆς Ἐκκλησίας, ἐνῶ πάντα θυμόταν ὅτι αὐτὸς ἦταν «παπᾶ υἱὸς» καὶ ἔπρεπε νὰ προσέχει τὴν συμπεριφορά του, ὥστε νά᾽ ναι παράδειγμα γιὰ τὰ ὑπόλοιπα παιδιὰ τῆς ἡλικίας του...

Τὸ ἔτος 1770 οἱ ὀρδὲς τοῦ Ἀλβανοῦ Χατζῆ Ὀσμάν, ἀφοῦ κατέπνιξαν κάθε σημεῖο ἑλληνικῆς ἀντίστασης, ἔφτασαν καὶ στὶς Γοῦβες. Οἱ Ἀρβανίτες σκότωσαν τὸν πατέρα τοῦ Ἰωάννη καὶ ἐν συνεχείᾳ αἰχμαλώτισαν τὸν ἴδιο καὶ τὴν μητέρα του, ἐνῶ τοὺς πῆραν μαζί τους στὴν Λάρισα, ὅπου ἐκεῖ πουλήθηκαν δύο καὶ τρεῖς φορὲς ὁ καθένας ξεχωριστά. Ὕστερα ἀπὸ δύο χρόνια ξαναπουλήθηκαν ἀλλὰ αὐτὴ τὴν φορὰ ἀγοράσθηκαν ἀπὸ τὸ ἴδιο ἀφεντικό, ἕναν Τοῦρκο ποὺ εἶχε κτήματα καὶ ὑποστατικά.

Αὐτὸς ὁ Τοῦρκος δὲν εἶχε παιδιὰ καὶ βλέποντας τὰ χαρίσματα τοῦ Ἰωάννη, ὁ ὁποῖος ἦταν πολὺ ἔξυπνος γιὰ τὴν ἡλικία του, πρόθυμος, πειθαρχικὸς καὶ σβέλτος στὴν δουλειά, σκέφτηκε μαζὶ μὲ τὴν γυναίκα του νὰ τὸν κάνουν ψυχοπαίδι τους. Ἀπὸ τὴν στιγμή, λοιπόν, ἐκείνη, προσπαθοῦσε καθημερινὰ νὰ τὸν διαστρέψει ἀπὸ τὴν πίστη τῶν χριστιανῶν καὶ νὰ τὸν κάνει Ὀθωμανό. Ἀρχικά, προσπάθησε μὲ κολακεῖες καὶ ὑποσχέσεις καὶ κατόπιν μὲ φοβέρες καὶ βασανισμούς, νὰ  κάμψει τὴν ἀντίσταση τοῦ 15χρονου Ἰωάννη, ὁ ὁποῖος ὅμως ἔστεκε στερεὸς καὶ ἀκλόνητος στὴν χριστιανικὴ πίστη του.Μία μέρα ὁ ἀφέντης κουράστηκε νὰ παρακαλεῖ τὸν Ἅγιο νὰ ἀλλαξοπιστήσει καὶ θυμωμένος ὅπως ἦταν, τὸν ὁδήγησε στὴν αὐλὴ τοῦ Τζαμιοῦ. Ἐκεῖ μαζεύτηκαν πολλοὶ Ἀγαρηνοί, ποὺ προσπαθοῦσαν μὲ χτυπήματα, φοβέρες καὶ σπαθισμοὺς νὰ κάνουν τὸν Μάρτυρα νὰ τουρκίσει. Ἡ ἀπάντηση ὅμως τοῦ Ἰωάννη ἦταν ξεκάθαρη: Ἐγὼ δὲν γίνομαι Τοῦρκος. Χριστιανὸς εἶμαι καὶ Χριστιανὸς θέλω νὰ πεθάνω.Ἐκτὸς ὅμως ἀπὸ τὸν Ἀγαρηνὸ καὶ ἡ γυναίκα του προσπαθοῦσε καθημερινὰ μὲ μαγεῖες καὶ σατανικὰ γοητεύματα νὰ ξεμυαλίσει τὸν Ἅγιο ἢ νὰ τὸν κάνει νὰ κυριευτεῖ ἀπὸ σαρκικὲς ἐπιθυμίες καὶ ἔτσι νὰ τὸν τουρκίσουν. Ἀλλά, ὁ Ἰωάννης, ἔχοντας τὸν Θεὸ μέσα του ἔμεινε καθαρὸς ἀπ’ ὅλα. Ἡ θεία χάρη τὸν φύλαξε ἀπ’ ὅλα τὰ διαβολικὰ τεχνάσματα τῆς γυναίκας τοῦ Ἀγαρηνοῦ.Ἔφθασε ὅμως ἡ νηστεία τῆς Παναγίας, τὸν δεκαπενταύγουστο. Ὁ Τοῦρκος, μόλις κατάλαβε ὅτι ὁ Ἰωάννης δὲν ἤθελε νὰ χαλάσει τὴν νηστεία καὶ νὰ ἀρτυθεῖ, ἀποφάσισε νὰ τὸν κλείσει σ’ ἕνα στάβλο. Ἐκεῖ τὸν κλειδαμπάρωσε γιὰ ὅλο τὸ διάστημα τῶν 15 ἡμερῶν καὶ πότε τὸν κρεμοῦσε καὶ τὸν κάπνιζε μὲ ἄχυρα καὶ πότε τὸν χτυποῦσε μὲ τὸ σπαθὶ του προσπαθώντας νὰ τὸν κάνει νὰ φάει καὶ νὰ χαλάσει τὴν νηστεία. Ἀλλὰ ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὄχι ἁπλῶς δὲν ἔφαγε ἀρτυμένα φαγητά, ἀλλὰ οὔτε κἂν τὰ δοκίμασε καὶ παρακαλοῦσε καὶ προσευχόταν στὴν Παναγία νὰ τὸν βοηθήσει νὰ μὴν ἀρτυθεῖ, ἐνῶ προτιμοῦσε καλύτερα νὰ θανατωθεῖ παρὰ νὰ χαλάσει τὴν νηστεία.

Ὁ ἀφέντης του, βλέποντας ὅτι δὲν πείθεται, τὸν ἄφηνε νηστικὸ 2 καὶ 3 ἡμέρες, χωρὶς νὰ τοῦ δίνει τίποτε νὰ φάει. Ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριά, ἡ μητέρα τοῦ Ἰωάννη στεκόταν κοντὰ στὸν γιό της καὶ βλέποντάς τον ἀποκαμωμένο ἀπὸ τὰ βασανιστήρια καὶ ἀπὸ τὴ νηστεία, τὸν παρακινοῦσε νὰ φάει λέγοντάς του: Φάε γιέ μου ἀπὸ αὐτὰ τὰ φαγητὰ γιὰ νὰ μὴν πεθάνεις καὶ ὁ Θεὸς καὶ ἡ Παναγία σὲ συγχωροῦν, γιατί δὲν τὸ κάνεις μὲ τὸ θέλημά σου, ἀλλὰ ἀπὸ ἀνάγκη. Λυπήσου με καὶ ἐμένα τὴν φτωχὴ καὶ στενοχωρημένη μητέρα σου καὶ μὴ θελήσεις νὰ πεθάνεις παράκαιρα καὶ μὲ ἀφήσεις ἀπαρηγόρητη σ’ αὐτὴ τὴν σκλαβιὰ καὶ ξενιτιά. Στὶς παρακλήσεις αὐτὲς τῆς μητέρας του ὁ Ἰωάννης ἀπάντησε: Γιατί κάνεις ἔτσι μητέρα μου καὶ γιὰ ποιό λόγο κλαῖς; Γιατί δὲν μιμεῖσαι καὶ σὺ τὸν Πατριάρχη Ἀβραάμ, ὁ ὁποῖος γιὰ τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ θέλησε νὰ θυσιάσει τὸν μοναδικὸ γιό του, ἀλλὰ μόνο κλαῖς καὶ θρηνεῖς; Ἐγὼ εἶμαι παπᾶ υἱὸς καὶ πρέπει νὰ φυλάγω καλλίτερα ἀπὸ τοὺς γιοὺς τῶν λαϊκῶν τοὺς νόμους καὶ τὰ ἔθιμα τῆς Ἐκκλησίας μας, γιατί ὅταν δὲν φυλᾶμε τὰ μικρά, πῶς μποροῦμε νὰ φυλάξουμε τὰ μεγάλα; Ὕστερα ἀπὸ αὐτὴ τὴν ἀπάντηση, ἐξαγριωμένος πιὰ ὁ Τοῦρκος, στὶς 19 Ὀκτωβρίου 1773 τοῦ ἔδωσε μία θανατηφόρα μαχαιριὰ στὴν καρδιὰ καὶ μετὰ ἀπὸ δύο ἡμέρες ὁ Ἅγιος Ἰωάννης πέθανε καὶ ἔλαβε τὸ στεφάνι τοῦ μαρτυρίου.

Ἡ μνήμη του τιμᾶται ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία μας στὶς 21 Ὀκτωβρίου.

Ὁ φόβος τοῦ θανάτου

Ἡ Κική Δημουλᾶ εἶναι κορυφαία ποιήτρια καί τακτικό μέλος τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν. Ὡς ποιήτρια εἶναι εὐαίσθητη ἀπέναντι στήν ζωή καί στόν θάνατο.

Σέ μιά συνέντευξή της ἀναφέρθηκε καί στόν θάνατο, ὁ ὁποῖος βασανίζει ὅλους τούς ἀνθρώπους, ἰδιαίτερα τούς εὐαίσθητους. Σέ ἐρώτηση ὅτι ἡ ζωή χωρίζεται σέ δύο κομμάτια, στό πρῶτο κυριαρχεῖ ἡ ἐπιθυμία γιά εὐτυχία καί στό δεύτερο κυριαρχεῖ ὁ φόβος, εἶπε αὐτό συμβαίνει:«Γιατί ἔχουμε ἀρχίσει νά ἔχουμε ἐπαφή μέ τό ἀπώτατο μέλλον πού εἶναι ὁ θάνατος. Γιά μένα δέν ὑπάρχει ἄλλος φόβος ἐκτός ἀπό αὐτόν. Ὁ ὁποῖος ταυτόχρονα εἶναι καί μιά κινητήρια δύναμη. Σέ κάνει νά παραλύεις ἀλλά καί τήν ἴδια στιγμή λές "ἄθλιε θά σέ καταπολεμήσω". Ὅσο γιά τήν ψυχή, ἄμα πεθάνη τό σῶμα, τά τίναξε ἀπό τήν ἀπελπισία της».

Σέ ἄλλη σχετική ἐρώτηση, ἀπάντησε:«Δέν μπορῶ νά καταλάβω γιατί ποθοῦμε νά ζοῦμε. Ποῦ σκόνταψε ἡ φύση καί δέν προέβλεψε οἱ ἄνθρωποι νά ζοῦν γιά πάντα. Ἤ ὅσο ζοῦν γιατί δέν εἶναι νέοι; Γιατί νά γίνεται αὐτή ἡ ἀπογοητευτική ἀλλοίωση πού στέλνει οἰκειοθελῶς τόν ἄνθρωπο στόν θάνατο; Ἐκεῖ εἶμαι μέχρι ἀφελείας ἔκπληκτη. Ὑπολόγισε ἡ φύση ὅτι ἡ Γῆ δέν θά μπορέσει νά σηκώσει τό βάρος μιᾶς ἀθανασίας;».Ὅταν ἐρωτήθηκε ἄν θά ἔστρεφε τό βλέμμα της «σέ μιά μετέπειτα ζωή», ἀπάντησε:«Δέν μπορῶ νά ἀπιστήσω στήν ἀβεβαιότητα. Δέν ξέρω τίποτε γιά τήν μετέπειτα ζωή. Ὄφειλαν τά πράγματα νά ἔχουν ἀποδείξει ὅτι ὑπάρχει, διότι ἔτσι ὁ ἄνθρωπος θά λυτρωνόταν ἀπό τόν φρικτό φόβο τοῦ "μετά". Αὐτόν τόν φόβο τοῦ θανάτου πού σημαίνει τό "τίποτα"».Βέβαια, αὐτός ὁ φόβος τοῦ θανάτου εἶναι ὤθηση γιά δημιουργία, ἀφοῦ ὁ ἄνθρωπος προσπαθεῖ νά τόν ξεπεράση μέ ἄλλα ἔργα. Εἶπε: «Γι’ αὐτό γράφουμε ποιήματα, μουσική. Τό κίνητρο εἶναι ὅτι ἡ ζωή τελειώνει» (Τό Βῆμα 27-9-2015).Ὁ θάνατος φοβίζει αὐτούς πού δέν συνδέονται μέ τόν Χριστό, τόν νικητή τοῦ θανάτου, τόν ἀρχηγό τῆς ζωῆς, αὐτούς πού ἔχουν ἀπολυτοποιήσει τήν βιολογική ζωή, αὐτούς πού δέν ἔχουν ἀποκτήσει μιά ἐμπειρική αἴσθηση τῆς ζωῆς μετά τόν θάνατο. Ἑκατομμύρια ἅγιοι μάρτυρες, ὅσιοι, ἀσκητές ἔζησαν μέ τήν χαρά τῆς συναντήσεώς τους μέ τόν Χριστό καί ἔφυγαν ἀπό τόν κόσμο αὐτόν μέ τήν βεβαιότητα τῆς αἰώνιας ζωῆς καί τῆς ἀναστάσεως τῶν σωμάτων, μέ τήν πίστη: «Προσδοκῶ ἀνάστασιν νεκρῶν καί ζωήν τοῦ μέλλοντος αἰῶνος».Αὐτή εἶναι ἡ διαφορά μεταξύ τῶν ἀνθρώπων πού ζοῦν ἐν Χριστῷ καί τῶν ἀνθρώπων πού ταυτίζονται μέ τήν παροῦσα ζωή. Ἡ ἴδια ἡ ποιήτρια κάνει λόγο γιά τήν μεγάλη ἐξαπάτηση πού τῆς ἔκανε τό σῶμα. «Μέ ἐξαπάτησε ὅτι θά εἶναι πάντα νέο καί σφριγηλό»Γνώρισα ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ζοῦσαν μέ τήν ἐλπίδα τῆς αἰώνιας ζωῆς, πού τούς ἔδινε μεγάλη δύναμη, καί ὅταν πλησίαζε τό τέλος τῆς βιολογικῆς ζωῆς ἦταν γεμάτοι χαρά γιατί θά συναντοῦσαν τόν Χριστό, τήν Παναγία καί τούς Ἁγίους. Αὐτό δέν εἶναι οὔτε ἐξαπάτηση οὔτε ψευδαίσθηση, ἀλλά πληρότητα ζωῆς. Στήν Ἐκκλησία μαθαίνουμε πῶς νά ζοῦμε μέ τήν προοπτική τοῦ ἔσχατου, καί πῶς νά πεθαίνουμε μέ τήν ἐλπίδα τῆς ζωῆς.

Ν.Ι.

http://www.parembasis.gr/index.php/menu-teyxos-238/4524-2016-238-07

Ὅταν συναγροικιέμαι μὲ παλαιοὺς φίλους Ἀριστεροὺς, μὲ τοὺς ὁποίους σὲ χαλεποὺς καιροὺς δίναμε μάχη νὰ κρατήσουμε τὴν ἑλληνικὴ παιδεία στὸ ὑψηλὸ βάθρο τῆς ἱστορικῆς της ἀποστολῆς, ὅλοι μοῦ ἐκφράζουν τὴν ὀδύνη τους γιὰ τὸν κίνδυνο ἑνὸς πλήρους σχεδὸν ἀφελ­ληνισμοῦ τῶν σχολείων μας. Μοῦ ἐπισημαίνουν τὰ ὅσα ἄτοπα ἐξέρχονται ἀπὸ τὸ «ἕρκος τῶν ὀδόντων» τοῦ νῦν ὑπουργοῦ τῆς παιδείας καὶ κάποιων συνεργατῶν του. Ποὺ δίνουν τὴν ἐντύπωση ὅτι εἶναι ἐχθροὶ ὄχι ἁπλῶς τῆς ἑλληνικότητας ἀλλὰ καὶ τῆς στοιχειώδους σοβαρότητας. Πρὸ καιροῦ ὁ καθηγούμενος τοῦ πολυαμαρτωλοῦ τούτου ὑπουργείου ἐχαρακτήρισε ὡς κάτι «παρά φύσιν» τὴν τρίωρη διδασκαλία Ἀρχαίων Ἑλληνικῶν στὸ Γυμνάσιο. Εἶναι τόσα τὰ παρὰ φύσιν ποὺ γίνονται στὴ χώρα μας, ποὺ ἀδυνατεῖ κανεὶς νὰ τὰ μετρήσει. Τὰ Ἀρχαῖα Ἑλληνικὰ ἐνόχλησαν τὸν κ. ὑπουργὸ; Ἀκόμη δὲν ἔχει κατανοήσει ὅτι τὰ Ἀρχαῖα εἶναι ρίζα, ἐνῶ τὰ νεώτερα Ἑλληνικὰ εἶναι βλαστοὶ, ποὺ ἀλλάζουν κατὰ ἐποχὴ; Ἁπλῶς, τὰ Ἀρχαῖα Ἑλληνικὰ στὰ σχολεῖα μας δὲν διδάσκονται σωστά.

 Ἀκόμη ἡ φράση «παρά φύσιν» εἶναι βάναυσα ἀτυχὴς, προκειμένου μάλιστα γιὰ ὑπουργὸ παιδείας. Γιὰ πρώτη φορὰ ἀπαντᾶ στὴν τραγωδία «Φαῖδρα» (στ. 395) τοῦ Εὐριπίδη πρὸς ὑποδήλωση ἀνώμαλων σεξουαλικῶν πράξεων καὶ ροπῶν. Γενικὰ ὁ ὅρος χρησιμοποιεῖται μὲ τὴν ἔννοια τῆς ἀσέλγειας. Εἶναι ἀσέλγεια, λοιπὸν, ἡ διδασκαλία τῶν Ἀρχαίων Ἑλληνικῶν ἤ μήπως ἡ μὴ διδασκαλία τους; Ἡ κυβέρνηση τῆς «γιὰ πρώτη φορὰ Ἀριστερᾶς» προτίθεται νὰ ὁλοκληρώσει τὸ ἀφελληνιστικὸ ἔργο ποὺ ξεκίνησε τὸ 1976 ὁ Γ. Ράλλης; Ἄς τὸ σκεφθοῦν οἱ σοφοὶ ἐγκέφαλοὶ της. Ἀλλὰ ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει ἄποψη καὶ περὶ θεολογικῶν ζητημάτων. Δὲν τοῦ ἀρέσει ὁ ὅρος Ἑλληνορθοδοξία καὶ προκρίνει τὸν ὅρο Χριστιανισμός. Ἡ Ἑλληνορθοδοξία, τὴν ὁποία στήριξε καὶ ὁ Γ. Γεμιστὸς, κατὰ τὴν ἄποψή του συνιστᾶ... αἵρεση! Ὅταν μοῦ τὸ εἶπαν, περιορίστηκα νὰ πῶ: «Ὅταν κάποιος σιωπᾶ, μπορεῖ νὰ φαίνεται ἀνόητος. Ὅταν μιλᾶ τὸ ἀποδεικνύει». Καὶ ὁ νῦν ὑπουργὸς τῆς πολυβασανισμένης παιδείας μας τὸ ἔχει ἀποδείξει συχνὰ. Δύο φράσεις μονάχα γιὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ: Ἡ Ἑλληνορθοδοξία δὲν συνιστᾶ αἵρεση, συνιστᾶ ἱστορικὸ οἰκοδόμημα αἰώνων. Ὁ Χριστιανισμὸς εἶναι ὅρος γενικὸς. Ἀλλὰ ἡ γενικότητα δὲν ἀκυρώνει τὴν ἱστορικὴ καὶ θρησκευτικὴ ἰδιαιτερότητα. Στὸ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγέλιο (4,9) μπορεῖ νὰ διαβάσει: «Οὐ συγχρῶνται Ἰουδαῖοι Σαμαρείταις». Φοβᾶμαι, ὅμως, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει μείνει στὸ «Κόκκινο βιβλίο» τοῦ Μάο καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ σκέπτεται ὅπως ἡ χήρα τοῦ Μάο καὶ ἡ «Συμμορία τῶν Τεσσάρων».

 Καὶ αὐτὸ ἐπιβεβαιώνεται ἀπὸ τὴν ἄλλη μεγαλοφυῆ ἔμπνευσή του. Οἱ γονεῖς νὰ μὴ λένε στὰ παιδιὰ τους «πριγκίπισσά μου», «ἄγγελέ μου» γιατὶ τοὺς δημιουργοῦν ἀπὸ πολὺ νωρὶς πολιτικὰ καὶ θρησκευτικὰ στερεότυπα! Ἀλλὰ δὲν μᾶς λέγει ὁ παιδαγωγικότατος ὑπουργὸς πῶς νὰ τὸ λένε. Αὐτὰ εἶχαν ἀπασχολήσει τοὺς μπολσεβίκους –σχετικὰ μὲ τὰ παραμύθια– κατὰ τὴν πρώτη δεκαετία τῆς διακυβερνήσεώς τους. Ἔγκαιρα ὅμως διαπίστωσαν ὅτι εἶναι μάταιος σκοπός. Μεταπολεμικὰ –δὲν ἐνθυμοῦμαι μὲ ποιὰ ἀφορμὴ– εἶχε τεθεῖ ἀνάλογο ζήτημα καὶ στοὺς κόλπους τῆς ΕΔΑ. Νὰ μὴν χρησιμοποιεῖται ὁ ὅρος «βασιλοπούλα». Ἀλλ’ ὁ τότε ὁ σοφὸς πρόεδρός της, ὁ Γιάννης Πασαλίδης (τὸν θυμᾶται κανεὶς;) εἶπε σκωπτικά: «Ἄς κάνουμε σωστὴ προεδρικὴ δημοκρατία, γιὰ νὰ λέμε... προεδροποῦλα»! Ὁ ὑπουργὸς, ὅμως, δημιουργεῖ ζήτημα καὶ σὲ μᾶς τοὺς Μανιάτες. Ἀνεξἀρτητα ἀπὸ πολιτικὴ τοποθέτηση, ἡ χαιρετιστική μας προσφώνηση εἶναι «κορῶνα», «κορῶνι», «κορωνάκι». Θὰ τὰ κόψουμε κι αὐτὰ γιὰ νὰ συμμορφωθοῦμε πρὸς τὶς κοσμοπολιτικὲς ἀντιλήψεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ; Ἤ θὰ κολλήσουμε κι ἐμεῖς στὴ λέξη μὲ τὰ τρία ἄλφα ποὺ ἔκανε ὅλους τοὺς νέους συνονόματους;

Σ.Καργάκος

Πῶς συμμετέχουμε στὶς λιτανεῖες

Εἶναι πάρα πολὺ συνηθισμένο καὶ σχεδὸν καθιερωμένο. Δὲν ὑπάρχει πα­νήγυρις ἱεροῦ Ναοῦ ποὺ νὰ μὴν πε­ριλαμβάνει μέσα στὸ ὅλο πρόγραμμα καὶ λιτάνευση τῆς ἱερᾶς εἰκόνος ἢ τῶν ἱερῶν Λειψάνων τοῦ ἑορταζομένου Ἁγίου.

    Τί εἶναι ἡ Λιτανεία; Εἶναι ἡ θρησκευτι­κὴ τελετὴ ἡ ὁποία γίνεται μὲ πομπὴ καὶ ἱε­ρὴ πορεία. Συμπεριλαμβάνει εὐχὲς καὶ ὕ­­μνους καὶ συμμετέχουν σ᾿ αὐτὴν ὅλοι: ἀρ­χιερεῖς, ἱερεῖς, διάκονοι καὶ ὁ πιστὸς λαός. Ἡ λέξη παράγεται ἀπὸ τὸ ἀρχαῖο ρῆμα «λίσ­σομαι», ποὺ σημαίνει «ἱκετεύω, θερμοπαρακαλῶ», καὶ ἀπὸ αὐτὸ παράγεται καὶ τὸ οὐσιαστικὸ «λιτή», ποὺ σημαίνει δέηση, παράκληση. Ἡ Λιτανεία λοιπὸν εἶ­ναι ἡ πάνδημη παράκληση πρὸς τὸν Θεὸ γιὰ τὴν κατάπαυση κάποιας συμφορᾶς ἢ ἡ εὐχαριστία πρὸς τὸν Θεὸ καὶ ἡ ἀπόδοση τιμῆς σὲ ἑορταζόμενους ἁγίους ἢ γεγονότα.

    Δὲν εἶναι κάτι καινοφανὲς στὴν ἐκκλησιαστικὴ πραγματικότητα. Ἔχει αἰώνων καταγωγή. Λιτανεῖες γίνονταν καὶ στὴν ἐποχὴ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Εἶναι πολὺ γνωστὴ καὶ χαρακτηριστικὴ ἡ Λιτανεία τῶν Ἰσραηλιτῶν γιὰ ἑπτὰ ὁλόκληρες ἡμέρες(!) μὲ σκοπὸ τὴν κατάληψη τῆς Ἱεριχοῦς. Λιτανεία τὴν ὁποία ὁ Ἰησοῦς τοῦ Ναυῆ ἔπραξε κατ’ ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ. Προπορευόταν ἡ Κιβωτὸς τῆς Διαθήκης, ἀκολουθοῦσαν οἱ ἱερεῖς μὲ σάλπιγγες καὶ κατόπιν ὁ λαός. Στὸ τέλος τῆς ἕβδομης ἡμέρας τὰ τείχη τῆς Ἱεριχοῦς ἔπεσαν καὶ οἱ Ἰσραηλίτες κυρίευσαν τὴν πόλη. Λιτανεῖες γίνονταν κατόπιν καὶ στὴν ἐποχὴ τῆς Καινῆς Διαθήκης καὶ κατὰ τοὺς χρόνους τῶν διωγμῶν.

    Ὑπάρχουν τακτικές, ἔκτακτες καὶ γενικὲς Λιτανεῖες. Τακτικὲς εἶναι οἱ Λιτανεῖες οἱ ὁποῖες γίνονται σὲ συγκεκριμένες ἡμέρες τοῦ ἔτους καὶ δὲν μποροῦν νὰ παραλειφθοῦν. Τέτοιες εἶναι ἡ περιφορὰ τῶν ἱερῶν εἰκόνων τὴν Κυριακὴ τῆς Ὀρθοδοξίας ἢ ἡ περιφορὰ τοῦ ἐπιταφίου τὴ Μεγάλη Παρασκευή.

    Ἔκτακτες εἶναι αὐτὲς ποὺ γίνονται σὲ καιροὺς ἀνάγκης ἢ στὰ ἐγκαίνια κάποιου ἱεροῦ Ναοῦ. Καὶ γενικὲς Λιτανεῖες εἶναι αὐτὲς ποὺ τελοῦνται στὶς ἡμέρες μας σὲ κάθε πανηγυρίζοντα ἱερὸ Ναό.

    Οἱ Λιτανεῖες μποροῦν νὰ πραγματοποιηθοῦν ἐντὸς ἢ ἐκτὸς τοῦ ἱεροῦ Ναοῦ. Ὁ ἅγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς γιὰ τὶς Λιτανεῖες ποὺ γίνονται ἐκτὸς τοῦ ἱεροῦ Ναοῦ λέει ὅτι «ἔχουν τὴν ἔννοια τῆς παλλαϊκῆς προσευχῆς σὲ ἀνοικτὸ χῶρο κάτω ἀπὸ τὸ φῶς τοῦ ἥλιου καὶ τοῦ οὐρανίου θόλου ὑπὸ τὸ φῶς τοῦ ἱεροῦ τοῦ σύμπαντος».

    Σήμερα βέβαια οἱ Λιτανεῖες ποὺ εἶναι γνωστὲς στοὺς περισσότερους πιστοὺς εἶναι αὐτὲς ποὺ τελεῖ κάθε ἐνορία στὴν ἱερὰ πανήγυρι τοῦ Ναοῦ της. Καὶ εἶναι ἀλήθεια ὅτι ὅλοι ὅσοι συμμετέχουμε σ’ αὐτὲς διαπιστώνουμε ὅτι ἔχουν ἀπολέσει τὴν παλαιότερη αἴγλη καὶ κατάνυξη. 

    Μπορεῖ νὰ παρουσιάζουν κάποτε μιὰ ἐπισημότητα καὶ λαμπρότητα. Νὰ προηγοῦνται πολυπληθεῖς μουσι­κὲς μπάντες – διότι ἐπιτρέπεται στὶς Λιτανεῖες ἡ χρή­ση μουσικῶν ὀργάνων – ἢ νὰ εἶναι ἄρτια ἐπιμελημένος ὁ στολισμὸς τῆς ἱερᾶς εἰκόνος. Ὅμως τὸ γενικότερο πνεῦμα τῆς ἐκκοσμίκευσης ἢ τῆς ἄγνοιας τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων ἔχει ἐπιδράσει καὶ στὶς Λιτανεῖες. Λείπει πολὺ συχνὰ ὁ ἀπαιτούμενος σεβασμός, ἡ κατάνυξη καὶ ἡ προσευχητικὴ διάθεση. Τί ὡραία ἀλήθεια ἡ εἰκόνα – ποὺ δόξα τῷ Θεῷ δὲν ἔχει ἐκλείψει τελείως ἀπὸ τὸν τόπο μας – νὰ βλέπεις στολισμένα, καθαρά, φωτισμένα τὰ σπίτια μπροστὰ ἀπὸ τὰ ὁποῖα θὰ περάσει ἡ Λιτανεία! Νὰ ὑποδέχονται οἱ κάτοικοι τὴν ἱερὴ πομπή της μὲ ἀναμμένα κεριὰ καὶ μὲ θυμιατὰ ποὺ ἀναδίδουν εὐῶδες θυμίαμα! Καὶ πόσο ἀπογοητευτικὴ ἡ εἰκόνα νὰ κάθονται κάποιοι ἀδιάφοροι στὰ μπαλκόνια τῶν σπιτιῶν τους ἢ στὶς αὐλές τους. Νὰ μὴν ἔχουν σεμνὴ καὶ φροντισμένη ἐνδυμασία καὶ ἀπὸ περιέργεια ἁπλῶς νὰ χαζεύουν τὸ διερχόμενο πλῆθος.

    Ἀλλὰ καὶ ὅσοι συμμετέχουμε στὶς ἱερὲς Λιτανεῖες πολὺ θὰ πρέπει νὰ προσέξουμε. Δὲν εἶναι ὥρα τότε γιὰ χαιρετισμοὺς καὶ ἐπικοινωνίες. Εἶναι ὥρα προσευχῆς. Σιωπηλοὶ θὰ πρέπει νὰ ἀκολουθοῦμε. Μὲ τὴ συναίσθηση ὅτι ἁγιάζεται καὶ εὐλογεῖται ἐκείνη τὴν ὥρα ὁ τόπος. Δὲν εἶναι οἱ Λιτανεῖες θρησκευτικὴ παρέλαση ἢ μιὰ καλὴ εὐκαιρία γιὰ δημόσια ἐμφάνιση κάποιων δημοσίων προσώπων γιὰ νὰ αὐξήσουν τὴ δημοτικότητά τους, ἀλλὰ παλλαϊκὴ προσευχή, εὐλογία, μαρτυρία.

    Ἂς προσέχουμε λοιπὸν νὰ μὴ μᾶς παρασύρει τὸ γενικὸ ρεῦμα κάποτε. Ἂς ἀκολουθοῦμε σιωπηλοί, χωρὶς νὰ σπρωχνόμαστε ἢ νὰ ἐπικοινωνοῦμε θορυβωδῶς καὶ διαχυτικὰ μεταξύ μας.

    Νὰ συμμετέχουμε μὲ ἐσωτερικὴ κατάνυξη καὶ χαρὰ γι’ αὐτὸ ποὺ γίνεται. Μὲ προσευχὴ καὶ παράκληση, ὥστε ὁ Ἅγιος ἡ εἰκόνα τοῦ ὁποίου λιτανεύεται, νὰ εὐλογεῖ τὸν τόπο καὶ τὸν λαὸ ποὺ κατοικεῖ αὐτὸν τὸν τόπο. Μὲ συν­αίσθηση ὅτι προπορεύεται ὁ Τίμιος Σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ καὶ τὸ ἱερὸ Εὐαγγέλιο, δηλαδὴ ὁ ἴδιος ὁ Χριστός.Μὲ πίστη ὅτι αὐτὸ ποὺ γίνεται δὲν εἶναι μόνο κάτι τὸ θεαματικό, ποὺ προσδίδει περισσότερο πανηγυρικὸ τόνο στὴν πανήγυρι, ἀλλὰ ἕνας ἀκόμη τρόπος γιὰ νὰ ἔρθει ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ εὐλογία τῶν Ἁγίων στὴν καθημερινότητά μας, καὶ στοὺς δρόμους καὶ τοὺς τόπους ὅπου κινούμαστε καθημερινά.