ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

 

Είναι ό, τι χρειάζεται, κάποια στιγμή -αυτό μπορείς να το κάνεις συνεχώς, αλλά κυρίως σε έναν σταθμό της ζωής σου- να συνειδητοποιήσεις την πλήρη αποτυχία σου, αλλά με ευγνωμοσύνη: “Θεέ μου, καλά που δεν έγιναν τα πράγματα όπως εγώ το ήθελα, όπως τα περίμενα. Κυριολεκτικά μαρτύρησα, καταπληγώθηκα, κουράστηκα για να πετύχω αυτό που ήθελα, και δεν έγινε. Και καλά που δεν έγινε”. Έτσι, χωρίς μαράζι μέσα σου, χωρίς απογοήτευση να το πεις. Εδώ είναι το λεπτό σημείο.

          Οι περισσότερες ψυχές θέλουν βέβαια να γίνει μια αλλαγή μέσα τους, θέλουν να βρουν την αλήθεια και να κάνουν μια νέα αρχή στη ζωή του, αλλά προσπαθούν να προσπεράσουν  αυτό το κρίσιμο σημείο. Όμως δεν γίνεται αλλιώς. Πρέπει να συνειδητοποιήσεις πλήρως ότι δεν ήσουν στα καλά σου εν σχέσει με την όλη κοινωνία σου με τον Θεό, και φέρεις ευθύνη γι’ αυτό. Δεν σε άφησε  τυχαία ο Θεός να σπάσεις τα μούτρα σου.

          Ο πνευματικός

Φως Ιλαρόν, Ήχος πλ. Δ΄, Σεβασμ. Μητροπολίτης Κοζάνης Διονύσιος

 

Φως Ιλαρόν σε Ήχο πλ. Δ΄. Μελοποίηση του Σεβασμ. Μητροπολίτου Σερβίων και Κοζάνης κυρού Διονυσίου Ψαριανού (+1997)

Η ηχογράφηση πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 25 Δεκεμβρίου 1971, ανήμερα Χριστουγέννων, στον εσπερινό της Κυριακής μετά της Χριστού γεννήσεως στον Ι. Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Νικολάου στην Κοζάνη.

 Ψάλλουν δεξιά ο Άρχων πρωτ. της Αγιωτάτης Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως Βασίλειος Γούναρης (+2007) και αριστερά ο π. Νεόφυτος (τότε Ναούμ) Σκαρκαλάς (+2005), με χορούς Κοζανιτών ιεροψαλτών.

Χοροστατεί ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Σερβίων και Κοζάνης κυρός Διονύσιος Ψαριανός (+1997).

 Η σύνθεση είναι του Μακαριστού Μητροπολίτου Διονυσίου.

Στο ηχητικό συμψάλλουν οι 2 ιεροψάλτες και στη δεύτερη φωνή ο ιερομόναχος π. Ανάργυρος Αφθονίδης

Στις φωτογραφίες φαίνονται ο Μητροπολίτης Σερβίων και Κοζάνης Διονύσιος, ο Μητροπολιτικός ναός του Αγίου Νικολάου και το εμβληματικό καμπαναριό.

Ο Μητροπολίτης Σερβίων και Κοζάνης Διονύσιος Ψαριανός, κατά κόσμον Νικόλαος, γεννήθηκε στον Πιτροφό της Άνδρου το 1912 στις 31 του Μαρτίου.

Ήταν ο πρώτος από τα οκτώ παιδιά του π. Λεωνίδα Ψαριανού και της πρεσβ. Μαριγώς. Από μικρή ηλικία είχε δείξει πλούσια προσόντα αλλά και την καλλιτεχνική του προδιάθεση. Τα πρώτα σχολικά χρόνια τα πέρασε στην Άνδρο και το 1927 μετέβη στην Αθήνα όπου συνέχισε τις σπουδές του στην Βαρβάκειο Πρότυπο Σχολή, ενώ σπούδασε μουσική στην Αθηναϊκή Μαντολινάτα των θείων του Νικολάου και Κωνσταντίνου Λάβδα.

 Αφού ολοκλήρωσε την θητεία του στο Ναυτικό, το 1934 χειροτονήθηκε διάκονος στον Πόρο και το 1945 πρεσβύτερος. Το 1942 αποφοίτησε από την Θεολογική Σχολή Αθηνών. Υπηρέτησε ως πρωτοσύγκελος στην Ι. Μ. Μαντινείας και το 1949 μετατέθηκε στην Ι. Αρχιεπισκοπή Αθηνών όπου διακρίθηκε για τα διοικητικά, ιερατικά και λειτουργικά του προσόντα. Το 1952 χειροτονήθηκε τιτουλάριος Επίσκοπος Ρωγών και το 1957 εξελέγη Μητροπολίτης Σερβίων και Κοζάνης.

 Το 1990 ανακηρύχθηκε επίτιμος διδάκτορας του τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής Αθηνών. Στις 7 Δεκεμβρίου 1997 μετά από πολύμηνη ασθένεια εκοιμήθη εν Κυρίω, έχοντας 40 χρόνια ποιμαντορίας στην Μητρόπολη της Κοζάνης.

Δημιούργησε πλούσιο συγγραφικό έργο και διακρινόταν για την αγάπη του στην παραδοσιακή, λόγια και βυζαντινή μουσική. Ασχολήθηκε με πολλές μορφές λόγου γράφοντας με την ίδια άνεση σονέτο, τροπάρια, ποίηση, διηγήματα, μελέτες και δοκίμια.

 Κάποια από τα ποιήματά του μελοποιήθηκαν ενώ εξεδόθη και το κηρυκτικό του έργο.

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

 

Η αγάπη, το ενδιαφέρον, η συγκατάβαση, αλλά και η αρχοντιά και η απλοχεριά του Θεού να τιμήσει τον άνθρωπο με τέτοια αξία, ώστε να έχει τη δυνατότητα   γίνει όμοιος με τον Θεό, αυτά όλα πλήγωσαν τις καρδιές εκείνων ου αγάπησαν τον Χριστό και ανταποκρίθηκαν στην αγάπη του. Πλήγωσαν τις καρδιές τους αθεράπευτα, με την έννοια ότι φύτευσαν μέσα στις καρδιές όλων αυτών των αγίων τον πόθο για τον Θεό, την έλξη προς τον Θεό.

          Έτσι, όσες επιθέσεις κι αν είχαν, κυρίως από τον διάβολο, αλλά και από την αμαρτία που υπάρχει μέσα στον άνθρωπο, ποτέ δεν άφησαν τον εαυτό τους να δειλιάσει, να αποθαρρυνθεί, να καταληφθεί από απελπισία και απόγνωση. Όλα αυτά έτσι κι αλλιώς θα προκαλούν,  θα περικυκλώσουν, θα έλθουν να πειράξουν, να πνίξουν κάθε άνθρωπο. Δεν είναι υποχρεωτικό όμως να υποκύψει σ’ αυτά.

          Ο πνευματικός

ΚΑΤΑΒΑΣΙΕΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ

 

Byzantine Choir "Tropos"

Byzantine Choir "Tropos"

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΧΟΡΩΔΙΑ ΑΙΘΟΥΣΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ "ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ" 12 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2011 ΔΙΕΥΘΥΝΕΙ Ο ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ Οἱ προεόρτιες ἰαμβικὲς Καταβασίες  (ἀνωνύμως φερόμενες, ι´‐ια´ αἰ.)· μέλος ἀρ‐ γὸν εἱρμολογικὸν Πέτρου Μπερεκέτου (α´ τέ‐ ταρτον ιη´ αἰ.) Ἐξήγησις Γρηγορίου Πρωτο‐ ψάλτου (+1821)· ἦχος α´ Ανανες   ᾨδὴ α´.  Χριστὸς ἐν πόλει Βηθλεὲμ βρεφουργεῖται,  τὴν ἡμῶν ὡς εὔσπλαγχνος καινουργῶν φύ‐ σιν.  Προθύμως δεῦτε, γηγενεῖς, τῇ καρδίᾳ,  ᾆσμα μελωδὸν ᾄσωμεν τῷ δεσπότῃ·   εἰς αἰῶνας ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται.  · ᾨδὴ ε´. Ὦ παντεπόπτα, τῶν ἀνάκτων τὸ κλέος,  τίς σου τὸ φιλάνθρωπον γεγενῶν οὐ θαυμά‐ σει.  Ἐν γῇ γὰρ ὤφθης μὴ λιπὼν τὰ πατρῷα  σήμερον πᾶσαν ἐγκαινίζων τὴν κτίσιν,  καὶ εἰρήνην ὡς μόνος εἰρηνάρχης βραβεύων · ᾨδὴ θ´. Χαίροις, πάναγνε θεοδέγμον Μαρία·  χαίροις, ἄχραντε, τῶν πεπτωκότων βάσις.  Ἐν σοὶ γὰρ ὤφθη σήμερον ὁ Δεσπότης,  ὢ θαῦμα! καινουργῶν τοὺς φθαρέντας   καὶ πρὸς φῶς ἐπανάγων τὸ ἀνέσπερον, κόρη.

Ο ΤΕΛΕΙΟΜΑΝΗΣ

 

«Να μην επιμένετε από κενοδοξία ή ανθρωπαρέσκεια φιλονικώντας και κολάζοντας τον εαυτό σας και τον πλησίον σας, μόνο και μόνο για να ακούσετε μετά απ’  αυτά ότι κανένας δεν μπόρεσε να σας νικήσει» (Αββάς Δωρόθεος)

           Δύο τρόποι υπάρχουν για να γίνει ένα έργο: η επιμέλεια που φτάνει στα όρια της τελειομανίας ή η χαλαρότητα, πάμε κι όπου βγει. Αυτό συμβαίνει και στις ανθρώπινες σχέσεις. Υπάρχουν αυτοί που βάζουν τα δυνατά τους στην αγάπη, μελετούν όλες τις λεπτομέρειες, θέλουν να ευχαριστήσουν τον άλλο κατά πάντα, βγάζουν τον καλύτερό τους εαυτό, ακριβώς διότι δίνουν στην αγάπη την μεγαλύτερη σημασία. Υπάρχουν όμως κι εκείνοι που δεν παίρνουν τις σχέσεις στα σοβαρά. Αποσκοπούν στο να περνάνε καλά και έχουν ως κριτήριο μόνο τον εαυτό τους. Δεν θέλουν να ζοριστούν. Κι αλίμονο αν συναντηθούν δύο άνθρωποι με τέτοια αντίθετη θεώρηση: ο τελειομανής που αγαπά και ο χαλαρός που δεν σκοτίζεται. Μόνιμη γκρίνια, απογοήτευση και αμφισβήτηση συνοδεύει την σχέση.

                Η τελειομανία κρύβει μία φανερή ή αφανή μορφή εγωισμού. Ο τελειομανής δεν θέλει να χάνει. Πιστεύει στον εαυτό του και στον τρόπο του, πιστεύει πως το σχέδιό του, η επιλογή του, ο αγώνας του δεν έχουν ψεγάδια ή αν έχουν, μπορεί να τα διορθώσει και μέσα του έχει μία φανερή ή κρυφή απαίτηση: να του αναγνωριστεί ο κόπος του. Είναι δίκαιο αυτό; Από μία πλευρά, ναι. Οι άνθρωποι όμως ζηλεύουμε ή αδιαφορούμε ή δεν κατανοούμε τον κόπο του άλλου, ενώ κάποτε δεν μας ενδιαφέρει καν αν μας αγαπά, αρκεί να εξυπηρετεί τα συμφέροντά μας. Έτσι δεν κρίνουμε σκόπιμο να μπούμε στην προοπτική να αναγνωρίσουμε το δίκαιο του κόπου και να ευχαριστήσουμε τον άλλο, ενώ είμαστε έτοιμοι να τον «πουλήσουμε» ή να τον «πετάξουμε», όταν πετύχουμε τον σκοπό μας.

                Και ο τελειομανής που δεν θέλει να χάνει; Είναι σπουδαίο μάθημα η ελευθερία του συνανθρώπου. Να μπορεί ο καθένας μας να αποδεχτεί ότι δεν χρειάζεται να επενδύει στην αναγνώριση των άλλων για να κάνει όσο καλύτερα μπορεί αυτό που ο ίδιος νιώθει ότι τον εκφράζει, ιδίως όταν αυτό είναι για καλό. Να κάνει υπομονή στην κακοτροπιά των άλλων. Να επισημαίνει τι είναι καλό και τι όχι, τι θα μπορούσαν να κάνουν έναντί του, αλλά να μην επιμένει και να παλεύει να μην τρέφει λογισμούς εις βάρος τους γιατί δεν είναι έτσι όπως τους θέλει.

                Στην πνευματική ζωή η αγάπη συνοδεύεται από την διάκριση. Αν έχουμε επιλέξει την οδό της καλοσύνης, χρειάζεται να την συνοδεύσουμε με την συγχώρηση για το ότι μπορεί να κουραστούμε χάνοντας. Ο Θεός δεν μετρά με τα κοσμικά μέτρα της ανταπόδοσης τα έργα μας έναντί του. Το ίδιο χρειάζεται να κάνουμε κι εμείς έναντι των άλλων. Να δίνουμε τον καλύτερο εαυτό μας, γιατί αυτό μαρτυρεί επιμέλεια ψυχής και αγάπη, ως εκεί που μπορούμε και λίγο περισσότερο, χωρίς όμως την αναζήτηση της επιβεβαίωσης από τους άλλους. Οι άλλοι είναι η αφορμή της αγάπης. Αιτία της είναι η σχέση μας με τον Θεό και η πίστη μας σ’  Αυτόν. Ο τελειομανής ας είναι ταπεινός σε ό,τι περιμένει. Και ο Θεός βλέπει τον κόπο και ενισχύει κάθε έργο που αποσκοπεί στην αγάπη. Ακόμη κι αν αυτός που το πράττει, δεν θερίζει. 

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

Δημοσιεύθηκε στην «Ορθόδοξη Αλήθεια»

Στο φύλλο της Τετάρτης 8 Δεκεμβρίου 2021

 

Ὑπέρμετρη συμπεριφορὰ Ἀγαθοκλέους Ἀνδρέας

 

Ἡ ζωὴ ὡς πράξη ἔχει τὴ δική της τέχνη γιὰ νὰ χαρακτηρίζεται ἀπὸ χαρὰ καὶ πληρότητα, ὥστε νὰ εἶναι ὄντως ζωή. Ἀλλὰ χρειάζεται δάσκαλο γιὰ νὰ τὴ μάθει κανεὶς σωστά, ὅπως ὅλες οἱ τέχνες.

Ἡ Ὀρθόδοξη Παράδοσή μας ἔχει τοὺς πατέρες καὶ τὶς μητέρες, ποὺ μὲ τὸ λόγο καὶ τὴ ζωὴ τοὺς εἰσάγουν τὰ παιδιὰ καὶ μαθητές τους στὸν ὀρθὸ τρόπο ζωῆς, αὐτὸ ποὺ ὀνομάζουμε “ὀρθοπραξία”.

Ὅσοι  ἔζησαν πρὶν ἀπό μᾶς, μᾶς ἄφησαν κείμενα ποὺ ἔγραψαν οἱ ἴδιοι ἢ ποὺ ἔγραψαν ἄλλοι γι’ αὐτούς. Ὅσοι ζοῦν στὶς μέρες μας δημιουργοῦν τὴ ζωντανὴ παράδοση ποὺ συνεχίζει τὸ ἴδιο βίωμα, ἀφοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιο συνεχίζει τὴ ζωντανὴ παρουσία Του.

Ἕνα σημεῖο σημαντικὸ γιὰ τὴν καθημερινότητά μας, ποὺ οἱ ἅγιοι Πατέρες τὸ ἐπεσήμαναν, εἶναι ἡ ἱκανότητα νὰ ζοῦμε τὸ μέτρο. Ὁ ἀββᾶς Ποιμένας, ὅπως καταγράφεται στὸ βιβλίο “Ἀποφθέγματα Γερόντων”, ὅταν ρωτήθηκε σχετικὰ εἶπε: «τὰ ὑπέρμετρα πάντα τῶν δαιμόνων εἰσίν[1]», δηλαδή, «ὅλα ὅσα ξεπερνοῦν τὸ μέτρο ἀνήκουν στοὺς δαίμονες».

Οἱ δαίμονες ἀναστατώνουν τὴν καρδιά μας, δὲν τὴν εἰρηνεύουν. Δημιουργοῦν ἔνταση, ἄγχος, συγκρούσεις μὲ τοὺς γύρω μας, θυμὸ καὶ ὀργή, σκληρότητα καὶ ἀναλγησία ψυχῆς ποὺ δὲν συγκινεῖται στὸν ἀνθρώπινο πόνο. Κι ὂλ’ αὐτὰ σιγὰ – σιγά, χωρὶς νὰ τὸ καταλάβεις καὶ χωρὶς νὰ ὑποψιαστεῖς ὅτι οἱ ὑπερβολὲς τῆς καθημερινότητας θὰ φέρουν τὴν ἀλλοίωση τοῦ προσώπου σου, πράγμα ποὺ δὲν θέλεις. Γιατί πράγματι εἶναι “ὑπέρμετρο”:

Νὰ ἐργάζεσαι συνεχῶς χωρὶς διακοπῆ.

Νὰ θέλεις νὰ τὰ κάνεις ὅλα τέλεια καὶ στὴν ὥρα τους, χωρὶς νὰ θέτεις προτεραιότητες.

Νὰ προσπαθεῖς νὰ ἱκανοποιήσεις τὰ θελήματα ὅλων χωρὶς διάκριση.

Νὰ παραμελεῖς τὴν προσευχή, ἔστω αὐτὴν τὴν λίγη καὶ καθημερινή, γιὰ νὰ προλάβεις ὅλες τὶς δουλειές.

Νὰ ἀπομονώνεσαι γιὰ προσευχὴ καὶ μελέτη, ὅταν οἱ ἄνθρωποι τῆς οἰκογένειάς σου, περιμένουν τὴν ἐξυπηρέτησή σου.

Νὰ δίνεις, καθημερινά, ὅλο τὸν ἑαυτό σου στὴν ἐργασία καὶ νὰ γυρίζεις στὸ σπίτι, καθημερινά, πτῶμα ἀπὸ τὴν κούραση.

Νὰ ἐπιδιώκεις νὰ ἔχουν ὅλοι καλῆ ἰδέα γιὰ σένα καὶ μάλιστα νὰ προσπαθεῖς νὰ ἱκανοποιήσεις τὶς ἀνάγκες τους ἢ νὰ δικαιολογεῖσαι συνεχῶς γιὰ τὶς ἀδυναμίες σου.

Νὰ προσκολλᾶσαι στὴν οἰκογένειά σου, χωρὶς νὰ σχετίζεσαι μὲ φίλους καὶ συγγενεῖς, νομίζοντας ὅτι ἔχεις ἀποκλειστικὴ εὐθύνη γιὰ τὴν προσωπικὴ πορεία τῶν μελῶν της.

Τελικά, πίσω ἀπὸ τὴν ὑπέρμετρη συμπεριφορὰ κρύβεται ἡ φιλαυτία μας, ποὺ ἐκδηλώνεται εἴτε ὡς φιλαργυρία, εἴτε ὡς φιλοδοξία εἴτε ὡς φιληδονία. Τὰ βασικὰ πάθη, δηλαδή, μὲ τὰ παρακλάδια τους πού μᾶς ταλαιπωροῦν καὶ μᾶς κάνουν καὶ μᾶς νὰ ταλαιπωροῦμε τοῦ ἄλλους.

Ἡ πρακτικὴ μαθητεία κοντὰ σὲ ἀνθρώπους πού, μέσα ἀπὸ τὸ δικό τους ἀγώνα καὶ παθήματα, ἔμαθαν τὸ μέτρο στὴ ζωή τους, ὅπως κι ὁ δικός μας ἀγώνας, μὲ τὴ χάρη τοῦ Θεοῦ ποὺ χρειάζεται νὰ ἐπικαλούμαστε, θὰ μᾶς ὁδηγήσουν ἀνεπαίσθητα στὴ διάκριση ποὺ ξέρει νὰ ξεχωρίζει τὴν ὑπερβολὴ ἀπὸ τὸ κανονικὸ γιὰ τὴν κάθε περίπτωση, ὥστε ἡ καθημερινότητά μας νὰ κυλᾶ ὡραῖα καὶ χαρούμενα, προχωρώντας στὴν αἰωνιότητα.

[1] Ἀποφθέγματα Γερόντων, ἔκδ. Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, Θέσ. 1978, σ.584.

 

Τι θα πει ο κόσμος;

 

Λες πως σκέφτεσαι το τι θα πει ο κόσμος.

 Ποιος κόσμος;

 Τι ξέρει ο κόσμος για όσα περνάς; Τι ξέρει για τον σταυρό σου, για τον δικό σου σταυρό, γι αυτόν που καθημερινά κουβαλάς.

  Μην αφήνεις αυτή τη σκέψη να σε κρατήσει πίσω. Μην της επιτρέπεις να σε εγκλωβίζει. Είναι από μόνο του αρκετό το φορτίο που σηκώνεις.

  Που είναι ο κόσμος, αυτός που φοβάσαι τι θα πει, όταν χίλιες στροφές παίρνει από τον πόνο το μυαλό σου; Που είναι ο κόσμος, όταν τα βράδια μόνος δακρύζεις στα σκοτεινά, έτσι, χωρίς κανένας  να σε βλέπει; Που είναι ο κόσμος, όταν σφίγγεις από ανάγκη τα λουριά; Που είναι ο κόσμος για να δει πως τη βγάζεις μέρα -μέρα; Που είναι ο κόσμος, όταν μόνο τη μοναξιά φορές -φορές έχεις για παρέα;

          Μια ώρα από τη ζωή σου. Ποιος πιστεύεις από αυτόν τον κόσμο θα τολμούσε να ζήσει τη ζωή σου, να μπει στη θέση σου, έστω και και για μία ώρα;

          Ο κόσμος θα μιλήσει. Να είσαι σίγουρος γι’ αυτό.... Πολλές φορές άλλωστε, μην το ξεχνάς, για κάποιους άλλους, εγώ και εσύ είμαστε αυτός ο κόσμος

Εσύ όμως κοίταξε να μη δώσεις σημασία. Να μην εγκλωβιστείς....

          Αν η συνείδηση σου σου λέει πως κάνεις το σωστό, τα λόγια του κόσμου μην τα υπολογίζεις.

          Ελευθέριος Ελευθεριάδης, Ψυχολογος