Σεπτεμβριανά

Για να μην ξεχνάμε...

Οι σφαγές των Τούρκων στην Πόλη τον Σεπτέμβριο του 1955

Οι Ιωάννης Στουπάκης και Αντώνης Θήριος διηγούνται τις τραγικές στιγμές που έζησαν στην προσπάθεια του τουρκικού κράτους να εκδιώξει τους Ελληνες της Κωνσταντινούπολης. Σήμαναν την αρχή του τέλους για τον Ελληνισμό της Κωνσταντινούπολης. Τα "Σεπτεμβριανά" υπήρξαν η οργανωμένη προσπάθεια του τουρκικού κράτους να φοβίσει και τελικά να εκδιώξει τους Ελληνες της Πόλης. 4.200 σπίτια, 1.000 μαγαζιά και 73 εκκλησίες καταστράφηκαν τη νύχτα της 6ης Σεπτεμβρίου 1955, με «αφορμή» τη βόμβα-προβοκάτσια στο σπίτι του Κεμάλ Ατατούρκ στη Θεσσαλονίκη.

Ακολούθησαν οι απελάσεις των Ελλήνων υπηκόων του 1964-65 που είχαν ως αποτέλεσμα τον τελικό εκριζωμό των Ελλήνων... Εχουν περάσει 55 χρόνια, αλλά όσα έζησαν οι Ελληνες εκείνη τη... δική τους «νύχτα των κρυστάλλων» και εξακολουθούν να τους πληγώνουν... Ο Ιωάννης Στουπάκης και ο Αντώνης Θήριος διηγούνται στο «Εθνος της Κυριακής» όσα έζησαν εκείνες τις μοιραίες ημέρες.

Ο Ιωάννης Στουπάκης μαζί με την οικογένειά του κρύφτηκαν στο σπίτι τους για να γλιτώσουν από το μανιασμένο πλήθος και απελάθηκαν τελικά το 1964.

Η οικογένεια του Ιωάννη Στουπάκη κατοικούσε στο Πέρα. Ο πατέρας του είχε ένα μικρό εργοστάσιο βουτύρου στην ίδια περιοχή, όπου η πλειονότητα των καταστημάτων ανήκε σε Ελληνες.

«Το 1955 ήμουν 17 χρονών και ανήκα στον Αθλητικό Σύλλογο του Πέρα, που είχε πολλές διακρίσεις και μεγάλη ιστορία... Γύρω στις 8 το βράδυ της 6ης Σεπτεμβρίου βγήκα από την προπόνηση στον Σύλλογο και άρχισα να περπατάω ανύποπτος με άλλους Ελληνες στον μεγάλο δρόμο του Πέρα», μας λέει.

Καθοδηγούμενοι

«Στην πρώτη γωνία βλέπω μια ομάδα κοντά 50 ατόμων, ρακένδυτους, να κρατούν ξύλα και λοστούς στα χέρια τους. Μαζί τους ήταν ένας κύριος με κοστούμι και μαύρη γραβάτα που τους καθοδηγούσε... Με τα μάτια μου τους αντίκρισα να μπαίνουν στο κρεοπωλείο φίλου του πατέρα μου -το οποίο ήταν ακόμη ανοιχτό, με πελάτες- και να σπάνε τα πάντα. Εσπασαν τα τζάμια της βιτρίνας, πετούσαν τα κρέατα στον δρόμο, τα αντικείμενα του μαγαζιού... Τρόμος παντού. Τρόμος που ενισχύθηκε και από το γεγονός ότι η αστυνομία δεν επενέβη καθόλου στο περιστατικό...».

Ο 17χρονος τότε Ελληνας αθλητής συνέχισε να καταγράφει τη γενικευμένη εικόνα καταστροφής. «Στην κεντρική οδό του Πέρα, ομάδες έσπαγαν ελληνικά καταστήματα. Δύο τρία άτομα τους καθοδηγούσαν. Η αστυνομία και η χωροφυλακή δεν έκαναν τίποτα», μας εξηγεί.

«Είδα να σπάνε την εκκλησία της Αγίας Τριάδας και το Ζάππειο. Μεταξύ των ελληνικών καταστημάτων ήταν και τουρκικά, που δεν τα ακουμπούσαν. Δεν είχαν σκοπό να κλέψουν, αλλά να λεηλατήσουν, να σπάσουν και να αχρηστέψουν τις ελληνικές περιουσίες. Ολόκληρος ο δρόμος ήταν σαν χωματερή... Το πλήθος φώναζε συνθήματα ?Η Κύπρος είναι τουρκική και θα παραμείνει τουρκική?».

Κρύφτηκε στο πηγάδι
Στο σπίτι της οικογένειας Στουπάκη είχε βρει καταφύγιο ο τότε μητροπολίτης Περγάμου, Αδαμάντιος. «Ηταν αδερφός της μητέρας μου και γι' αυτόν φοβηθήκαμε, μην πάθει κακό», μας αναφέρει ο κ. Στουπάκης. «Γύρω στις 11.30 τη νύχτα, όχλος ήρθε έξω από το σπίτι μας και φώναζε ?παπάς παπάς?. Πήγαν να μπουν μέσα, αλλά δεν τα κατάφεραν. Καλού-κακού, κρύψαμε τον θείο μου στη στέρνα του κήπου μας... Γύρω στις 2.30 ακούσαμε χτύπημα στην πόρτα. Ηταν ο συνέταιρος του πατέρα μου που ήταν Κούρδος και ήρθε για να μας προστατεύσουν...».

Για τον 72χρονο Ιωάννη Στουπάκη είναι καθαρό ότι επρόκειτο για οργανωμένο τουρκικό σχέδιο «με το οποίο κατάφεραν να καταστρέψουν την ελληνική κοινωνία. Ακολούθησε η λευκή γενοκτονία του Ελληνισμού της Πόλης. Το '64 πιάσανε τον πατέρα μου με την κατηγορία ότι ήταν κατάσκοπος της Κύπρου και τον απέλασαν. Κι ακολούθησε ο ξεριζωμός της οικογένειάς μας...».

Οι ΦΩΝΕΣ ΠΟΥ ΑΚΟΥΓΟΝΤΑΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΡΟΜΟ

«Γκιαούρηδες θα πεθάνετε, η Κύπρος είναι τουρκική»

Ο Αντώνης Θήριος γεννήθηκε το 1943 στην Πόλη και στα Σεπτεμβριανά ήταν 12 ετών. Τα όσα είδε κι έζησε το βράδυ της 6ης αλλά και ανήμερα της 7ης Σεπτεμβρίου τα θυμάται έντονα...

«Ο πατέρας μου ήταν χονδρέμπορος μπακαλικής και διατηρούσε κατάστημα κοντά στον Κεράτιο. Μέναμε οικογενειακώς στον Γαλατά σε μια πολυκατοικία ρωμαίικη, που μας ανήκε», λέει ο Αντώνης Θήριος. «Στη γειτονιά μας υπήρχαν περίπου 15 πολυκατοικίες. Δεν είχαμε πρόβλημα με τους Τούρκους. Εκείνη την ημέρα παίζαμε με τον αδερφό μου έξω στον δρόμο. Ο πατέρας μου ήρθε νωρίς και μας είπε να τον ακολουθήσουμε. Φώναξε όλους τους ενοίκους της πολυκατοικίας να τους ενημερώσει: ο Τούρκος έμπορος που είχε μαγαζί δίπλα στο δικό του και ήταν φίλος του, τού είπε να κλείσει το κατάστημα και να φύγει. Αυτό και έκανε. Κλείσαμε την πόρτα της πολυκατοικίας και περιμέναμε. Από τον 4ο όροφο, στον οποίο βρισκόταν το σπίτι μας, βλέπαμε τι γινόταν στην αρχή του Βοσπόρου και τον κεντρικό δρόμο του Τοπ Χανέ...

«Ο ουρανός ήταν κόκκινος πάνω από την Αγία Τριάδα στο Πέρα. Δεν ξέραμε τι γινόταν. Μετά τις 8.30 είδαμε ένα γκρουπ ανθρώπων που με ξύλα στα χέρια φώναζε "Γκιαούρηδες θα πεθάνετε. Η Κύπρος είναι τουρκική". Η κατάσταση ήταν πολύ άγρια», διηγείται. «Ηρθε τότε ο γείτονάς μας, μεγαλύτερος γιος της οικογένειας Τούρκων, που ήταν και αξιωματικός και μας είπε να βάλουμε στο μπαλκόνι τουρκικές σημαίες. Αυτό κάναμε. Οταν κάποτε ήρθαν και στον δρόμο μας, ο ίδιος και τα αδέρφια του έδιωχναν τον όχλο λέγοντας ότι στον δρόμο αυτό είχε μόνο Τούρκους...». Η επόμενη ημέρα ήταν πιο επώδυνη για την οικογένεια του κ. Θήριου. «Μόλις έληξε η απαγόρευση κυκλοφορίας, στις 7 το πρωί, ο πατέρας μου έσπευσε στο μαγαζί να δει τι είχε συμβεί... Οταν πήγα να τον βρω, τον είδα να κλαίει πάνω στα απομεινάρια...», θυμάται ο κ. Θήριος, μη μπορώντας να συγκρατήσει τα δάκρυά του.

ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΑ
mapsara@pegasus.gr
ΕΘΝΟΣ

πηγή

Το τουρκικό πογκρόμ του Σεπτεμβρίου 1955

Στο έλεος του μαινόμενου όχλου
Το τουρκικό πογκρόμ του Σεπτεμβρίου 1955 και ο αφανισμός της ελληνικής
κοινότητας της Κωνσταντινούπολης

Το ΒΗΜΑ, 03/06/2007 , Σελ.: S05, Κωδικός άρθρου: B15076S051, ID: 287144

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΟΥΛΙΑΡΑΚΗΣ

Οσοι έζησαν τη νύχτα της 6ης προς7η Σεπτεμβρίου1955 στην Κωνσταντινούπολη και βγήκαν ζωντανοί, σίγουρα δεν θα την ξεχάσουν ποτέ. Μέσα σε λίγες ώρες ο μαινόμενος όχλος τούρκων βανδάλων λεηλάτησε εμπορικά καταστήματα, βιοτεχνίες, σπίτια ή σχολεία των Ελλήνων (ως και εκκλησίες και τάφοι βεβηλώθηκαν), σε ένα ξέσπασμα βίας που υποκινήθηκε και ενορχηστρώθηκε από την τότε πολιτική ηγεσία της Αγκυρας (με ιθύνοντα νου τον ίδιο τον πρωθυπουργό Αντνάν Μεντερές), σαν ένα ακόμη, το τελευταίο, επεισόδιο στην αμείλικτη πολιτική των εθνικών εκκαθαρίσεων της Οθωμανικής Τουρκίας. Την επαύριο των ταραχών, δίπλα στα καπνισμένα ερείπια των κτιρίων, οι εναπομείναντες Ελληνες της Πόλης αντίκρισαν καθαρά το μέλλον τους: στην πολιτεία όπου γενιές ολόκληρες είχαν εργαστεί, μορφωθεί και ευημερήσει, δεν υπήρχε γι' αυτούς ζωή.

Το χρονικό ενός εφιάλτη

Το απόγευμα της 6ης Σεπτεμβρίου 1955 «αυθόρμητες» διαδηλώσεις «αγανακτισμένων» πολιτών συγκροτήθηκαν σε διάφορα σημεία της Κωνσταντινούπολης. Αιτία μία «ύποπτη» βομβιστική ενέργεια (με ελάχιστες υλικές ζημιές) που είχε σημειωθεί την προηγουμένη στο τουρκικό προξενείο Θεσσαλονίκης και όπως εκ των υστέρων αποκαλύφθηκε είχε οργανωθεί από τις μυστικές υπηρεσίες της Τουρκίας, τότε όμως αποδόθηκε στην Ελλάδα. Το κλίμα σε βάρος της χώρας μας και της ομογένειας ήταν ήδη βαρύ λόγω Κυπριακού, εδώ και κάμποσες βδομάδες μύριζε μπαρούτι και οι εθνικιστικές φυλλάδες της Τουρκίας συναγωνίζονταν σε ανθελληνικές κορόνες. Τερατώδεις φήμες διαδίδονταν από στόμα σε στόμα: ότι στην Κύπρο οι Ελληνες δολοφόνησαν τον ηγέτη Ντανά Εφέντη, ότι επίκειται μαζική σφαγή των Τουρκοκυπρίων, ότι η Αγγλία έδωσε την Κύπρο στην Ελλάδα με αντάλλαγμα την παραχώρηση βάσεων. Την πρώτη εβδομάδα του Σεπτεμβρίου διαδόθηκε, κρυφά από τους μειονοτικούς μαγαζάτορες και νοικοκυραίους( Ελληνες, Αρμένηδες και Εβραίους), πως στις 6 Σεπτεμβρίου θα έπρεπε να αναρτηθεί έξω από κάθε σπίτι ή κατάστημα Τούρκου η σημαία με την ημισέληνο. Ετσι όταν ομάδες εξαγριωμένων τραμπούκων ξεκόπηκαν από τις διαδηλώσεις εφοδιασμένες με ρόπαλα, σιδερολοστούς, μαδέρια με καρφιά, τσεκούρια, δυναμίτιδα, μπιτόνια βενζίνης και φαλτσέτες, ήξεραν πολύ καλά να ξεχωρίσουν τους στόχους τους. Οι ταραχές άρχισαν στο Νισαντάς, μεταξύ πέντε και έξι το απόγευμα, και στη συνέχεια εξαπλώθηκαν στο Μπέγιογλου. Ωστόσο οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι Νεβζάτ Εμρεάλτι και Ορχάν Εγιούμπογλου κατέθεσαν πως οι λεηλασίες ξεκίνησαν στις7.30 μ.μ.

Οι διηγήσεις των αυτοπτών μαρτύρων είναι συγκλονιστικές: σύμφωνα με τη Γεντικουλιανή Ιωαννίδου-Μωυσιάδου, που ήταν τότε έγκυος επτά μηνών, οι τραμπούκοι «με τον χυδαιότερο τρόπο κατέστρεφαν τα κορίτσια. Τα έγδυναν και όταν εκείνα αντιστεκόντουσαν, τους χάραζαν το πρόσωπο, τους δάγκωναν με λύσσα το στήθος». Σύμφωνα με τον Χριστόφορο Χρηστίδη οι αρχές «δεν κράτησαν στατιστικά στοιχεία για τις γυναίκες που βιάστηκαν, για ευνόητους λόγους».

Κύριο στόχο του μαινόμενου όχλου αποτέλεσαν οι ιερωμένοι: στην εκκλησία του Γεντί Κουλέ που καταστράφηκε ολοσχερώς, έναν ιερέα τον έριξαν από το κρεβάτι του, του ξερίζωσαν τα μαλλιά και του απέσπασαν τη γενειάδα από το πηγούνι. Ενας άλλος ιερέας κάηκε ζωντανός στο κρεβάτι του, καθώς οι βάνδαλοι έβαλαν φωτιά και τον εγκατέλειψαν αβοήθητο. Στον ναό του Γενίκιοϊ, έβγαλαν στον δρόμο έναν εβδομηνταπεντάχρονο ιερέα, τον γύμνωσαν, τον έδεσαν πίσω από ένα αυτοκίνητο και τον έσερναν στους δρόμους. Στην εκκλησία του Γενί Μαχαλέ έγδυσαν τον ιερέα, τον έδεσαν στην καρότσα ενός φορτηγού, τον περιέφεραν από γειτονιά σε γειτονιά και τον προπηλάκιζαν. Ιδού και μία ακόμη, πιο δραματική μαρτυρία: «Εις το Βαφειοχώρι μόλις εδόθη το σύνθημα της επιθέσεως, κύματα όχλου μπήκαν στην εκκλησία για να την καταστρέψουν. Μέσα όμως βρισκόταν εκείνη τη στιγμή ο αρχιδιάκονος, ο οποίος επιχείρησε να τους εμποδίση. Οι Τούρκοι άρχισαν να τον ξυλοκοπούν και να προσπαθούν να του βγάλουν τα ράσα. Ο αρχιδιάκονος αντέστη αλλά σε λιγάκι υπέκυψε. Από τις φωνές, τα ουρλιάσματα και την φασαρία ανησύχησεν η μητέρα του ιερωμένου κι έντρομη έτρεξε στην εκκλησία. Το πλήθος την εκύκλωσε κι άρχισε να την κτυπά, ενώ πιο πέρα, ο γυιός της δεμένος πισθάγκωνα σε μια καρέκλα μετεφέρετο από το πλήθος στην έξοδο. Εκεί αφού τον άφησαν, ανέθεσαν σ' έναν αλήτη να τον ξυρίση χωρίς σαπουνάδα. Οταν τον εξύρισαν, τον μετέφεραν στο καμπαναριό από κάτω και του 'καναν περιτομή! Υστερα τον άφησαν εξαντλημένον κι αιμορραγούντα». Οσο για την τουρκική

αστυνομία, παρατηρούσε το πλιάτσικο των σπιτιών και τη διαπόμπευση των Ελλήνων απαθής και μόνον όταν κάποιου η ζωή βρισκόταν σε κίνδυνο επενέβαινε, αν και αρκετά απρόθυμα, και πάντως δίχως να συλλαμβάνει τους δράστες, οι οποίοι υποδεικνύονταν από αυτόπτες μάρτυρες.

Η χαριστική βολή

Μετά το πογκρόμ πολλοί Ελληνες εκδιώχθηκαν από τις δουλειές τους: 2.000 τσαγκάρηδες, 2.000 επιπλοποιοί, 2.700 εργαζόμενοι σε εστιατόρια, 500 εργάτες σε σοκολατοποιίες, 400 τυπογράφοι, 400 εργάτες σε εργοστάσια ελαστικών, 350 εργαζόμενοι σε υφαντουργεία, 150 εργαζόμενοι σε
χυτήρια. Αυτή ήταν η χαριστική βολή για την ελληνική μειονότητα της Πόλης, η οποία έκτοτε «γονάτισε» οριστικά. Οσο για τον Μεντερές, ο οποίος είχε δηλώσει δημοσίως ότι τόσο η έκρηξη στο προξενείο της Θεσσαλονίκης όσο και το πογκρόμ εναντίον των Ελλήνων ήταν προσχεδιασμένα από τον ίδιον και τα στελέχη του Δημοκρατικού Κόμματος Μπαγιάρ, Κιοπρουλού και Γκεντίκ, η Νέμεση ήρθε με τη μορφή του στρατιωτικού δικαστηρίου, που τον καταδίκασε σε θάνατο ως ενεχόμενο μεταξύ των άλλων σε διαφθορά ευρείας κλίμακας και παραβίαση του Συντάγματος. Η σκοτεινή αυτή φιγούρα είχε ανοίξει με τον πιο δραματικό τρόπο τον δρόμο για στρατιωτικές επεμβάσεις στην πολιτική ζωή της Τουρκίας (η χούντα που τον ανέτρεψε επιβλήθηκε αναίμακτα μέσα σε λιγότερο από4 ώρες, στις27 Μαΐου1960).

Αιώνια Ελληνική Πίστη

Μεγάλη "αδικία" !

"Τρείς αδελφοί συμφώνησαν να θερίσουν εξήντα στρέμματα χωράφι. Την πρώτη ημέρα όμως που έπιασαν δουλειά έτυχε ν' αρρωστήσει ο ένας από τους τρείς και αναγκάστηκε να γυρίσει πίσω στην σκήτη. Οι άλλοι δύο που έμειναν είπαν μεταξύ τους·
- Δεν κάνομε μια μικρή προσπάθεια να θερίσουμε κι εκείνο που αναλογεί στον αδελφό; Με την ευχή του θα το κατορθώσουμε.
Το είπαν και το έκαναν. Όταν τελείωσε το θέρισμα, κάλεσαν τον αδελφό να πάρει τον μισθό του.
- Ποιό μισθό; έλεγε εκείνος. Αφού δεν πρόλαβα να θερίσω.
- Με την ευχή σου έγινε όπως πρέπει η δουλειά, του απαντούσαν οι δύο άλλοι. Έλα τώρα να πληρωθείς.
Επειδή εκείνος δεν δέχονταν να πάρει μισθό και οι άλλοι επέμεναν να του δώσουν, για να μη φιλονικούν πήγαν σ' ένα γείτονά τους Γέροντα να τους λύσει τη διαφορά.
- Αββά, άρχισε ο πρώτος ο αδελφός που είχε αρρωστήσει, πήγαμε οι τρείς μας να θερίσουμε. Εγώ όμως, προτού πιάσω δρεπάνι στο χέρι, αρρώστησα και έφυγα. Οι αδελφοί εδώ με αναγκάζουν τώρα να πάρω μισθό, που δεν εργάστηκα. Το βρίσκεις δίκαιο αυτό;

- Αββά, επενέβησαν οι άλλοι, οι τρείς μαζί αναλάβαμε εξήντα στρέμματα χωράφι. Αν θερίζαμε όλοι, είναι απίθανο να τελειώναμε στην ορισμένη προθεσμία, Όμως με την ευχή του αδελφού οι δύο μας το βγάλαμε εις πέρας πολύ πιο γρήγορα. Δεν είναι λοιπόν δίκαιο να πάρει το μισθό του;
Ο Γέροντας θαύμασε την αγάπη των αδελφών εκείνων. Πήρε ευθύς το ξύλο κι έκρουσε για να μαζευτούν όλοι οι Μοναχοί της σκήτης σε σύναξη.
- Ελάτε, Πατέρες και αδελφοί, να κάνουμε σήμερα μια δίκη, τους είπε, όταν συγκεντρώθηκαν, και διηγήθηκε την υπόθεση. Το αποτέλεσμα ήτο να αναγκάσουν τον αδελφό να πάρει το μισθό του. Εκείνος τον πήρε κλαίγοντας κι έλεγε διαρκώς, πως την ημέρα εκείνη οι αδελφοί τον είχαν αδικήσει."

Ουνία

π.Γ.Μεταλληνός

Η ιδέα της Ουνίας, ως μεθόδου και τρόπου υποταγής, συναρτάται με την επεκτατική βούληση της φραγκευμένης Παλαιάς Ρώμης, συνισταμένη στην εξάπλωση και επιβολή του παπικού πρωτείου εξουσίας. Γι’ αυτό δεν είναι περίεργη η διαπίστωση, ότι η Ουνία, ως ιδέα, γεννήθηκε και αναπτύχθηκε παράλληλα με την Ιερά Εξέταση (inquisitio). Ιερά Εξέταση και Ουνία αποδείχθηκαν αμφιθαλλείς καρποί του παποφραγκικού πνεύματος. Και η μεν Ιερά Εξέταση ανέλαβε την επιβολή της παποφραγκικής εξουσίας στα όρια της φραγκοκρατουμένης Δύσεως, η δε Ουνία επωμίσθηκε την επέκταση της θρησκευτικοπολιτικής παπικής εξουσίας στην Ανατολή. Με την Ιερά Εξέταση επιδιωκόταν η εξουδετέρωση των ανυποτάκτων στην παποφραγική εξουσία΄ με την Ουνία, ο εκλατινισμός, είτε ως κανονικός εκλατινισμός, είτε με τη μέθοδο της Ουνίας, εκφραζόταν με το ρήμα: φραγκεύω (εφράγκευσε) ή περιφραστικά: έγινε φράγκος. Η Ουνία θα συμβαδίζει ιστορικά με την Ιερά Εξέταση. Η μία λοιπόν, φωτίζει το ρόλο της άλλης.

Φρόνημα

Ιερά Κοινότης του Αγίου Όρους

Τα ήθη και τα έθιμα μας είναι λειτουρ­γικά. Και η αγωγή, το ήθος, η παιδεία μας είναι της Εκκλησίας. Ό άξονας στην παράδοσι και στη ζωή μας είναι ο Θεάνθρωπος. Το κέντρο κάθε χωρίου ο ναός. Όλη η ενορία, όλο το χωριό μια οικογένεια, μια Εκκλησία. Γιορτές και πα­νηγύρια οι γιορτές της Εκκλησίας. Και την ήμερα των εορτών της Εκκλησίας οι αργίες, οι γιορτές και τα τρα­γούδια.

Η ψυχαγωγία σεμνή. Και τα δημοτικά τραγούδια, τα λόγια και ο ήχος, σχετίζονται με τον ήχο (και το ήθος) της Εκκλησίας. Και συχνά ο λαϊκός τραγουδιστής είναι και ο ψάλτης της Εκκλησίας.

Θυμάσαι τον άγιο Γρηγόριο Παλαμά: Όπως από την απρόσιτη ουσία του Θεού προχέεται και προΐεται η άκτιστη ενέργεια, η χάρι, το φως, το κάλλος το εράσμιο πού θεώνει τον άνθρωπο και τα έργα του και τον κόσμο όλο, έτσι και από την αστείρευτη πηγή της Εκκλησίας, από τα άγια των αγίων της θείας Λειτουργίας της, αρδεύεται όλη η ζωή. Ευλογείται κάθε εκδήλωσι. Από τη γέννα του αν­θρώπου, τη βάφτισι, το γάμο, μέχρι το εξόδιο. Όλα αγιάζονται, ευλογούνται. Και όλα αγιάζουν, διδά­σκουν. Οι χαρές αποκτούν νόημα αιώνιο και οι δοκιμασίες φανερώνονται ευλογίες ανεξάντλητες. Αυτό γίνεται στην προσωπική ζωή κάθε πιστού, στη ζωή όλης της εκκλησιαστικής κοινότητος, στη ζωή του Γένους μας.

Το Άγιον Όρος και η παιδεία του Γένους μας, 1984

Ελλάδα, πανέμορφη χώρα

Από την εισαγωγή της τελετής Έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων ΑΘΗΝΑ 2004