Οι ορθόδοξες πνευματικές αξίες

ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, Μητροπολίτου Κωνσταντίας-Αμμοχώστου Κύπρου

         «Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν έχει λόγω να θριαμβολογεί για τις όντως πολύτιμες πνευματικές αξίες τις οποίες έχει. Αντίθετα καλείται να συνειδητοποιήσει τις ευθύνες της συμβάλλοντας με εποικοδομητικό τρόπο στις σύγχρονες  προκλήσεις.

     Οι εμπειρίες των άλλων χριστιανικών λαών που οδήγησαν στην από-εκκλησιοποίηση πρέπει να διδάξει την Ορθόδοξη Εκκλησία ώστε ν’ αποφύγει τις αρνητικές επιπτώσεις είτε του άκρατου ατομισμού είτε την εκκοσμήκευση είτε την παγκοσμιοποίηση και των άλλων συναφών προβλημάτων.

         Η Εκκλησία δεν θα πρέπει να απορρίψει συλλήβδην τα νέα κοινωνικά, πολιτικά και πολιτιστικά δεδομένα των σύγχρονων κοινωνιών, αλλά θα πρέπει να λειτουργήσει ο θεολογικός δυναμισμός της αποδοχής, ο οποίος σημαίνει την πρόσληψη, την κάθαρση και τον εξαγιασμό του κόσμου.

              Βέβαια πρέπει να διατηρήσει τις πρωτογενείς αξίες κατά κύριο λόγο καθώς και τις δευτερογενείς, όχι με διάθεση αποκλειστικότητας ή καλλιέργειας φανατισμού εναντίον των άλλων. Η βεβαιότητα για τις πνευματικές αξίες τις οποίες κατέχει η Ορθοδοξία είναι εντελώς ασυμβίβαστη με το φανατισμό. Ο φανατισμός φανερώνει κλονισμό του εαυτού μας και φόβο των άλλων. Σημαίνει αρρωστημένη θρησκευτικότητα.

        Ο διάλογος των πνευματικών αξιών της Ορθόδοξης Εκκλησίας με το σύγχρονο κόσμο έχει περισσότερα σημαντικά αποτελέσματα παρά η εγωκεντρική εσωστρέφεια, που στρέφεται εναντίον της βασικής αξίας της αγάπης. Σήμερα περισσότερο από  ποτέ άλλοτε, επιβάλλεται η πανορθόδοξη συνεργασία για την προβολή των αξιών της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Η απομόνωση επιφέρει μαρασμό. Οι προσδοκίες του κόσμου είναι πολλές και αφού η Ορθοδοξία κατέχει αναλλοίωτες τις βασικές χριστιανικές αξίες έχει ευθύνη να τις προσφέρει ως μέσα σωτηρίας σε όλους».

Πηγή: Συλλογικός τόμος : «Η υποδοχή του άλλου»

Μαζί με τους Αγίους

25 Νοεμβρίου, Αγ. Αικατερίνης

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ

            «Η καταγωγή μου είναι γνωστή σε όλη την Αλεξάνδρεια. Οι γονείς μου είναι από τους ευγενέστερους της αυτοκρατορίας σου. Επέρασα τη νεότητα μου αναζητώντας την αλήθεια. Όσο μελετούσα, τόσο έβλεπα τη ματαιότητα των ειδώλων. Έτσι έγινα χριστιανή και πιστεύω στην μόνη αληθινή θρησκεία. Όλη μου η δόξα και το καύχημά μου είναι να φανώ αντάξια χριστιανή και νύμφη του Ιησού Χριστού….».

            Είναι τα λόγια που είπε μπροστά στον αυτοκράτορα η Αγία μεγαλομάρτυς και πάνσοφη Αικατερίνα, της οποίας η Εκκλησία χθες τίμηαε και γιόρτασε τη μνήμη. Από τα λόγια της, που είναι γεμάτα πίστη και χριστιανική αξιοπρέπεια ξεχωρίζουμε την ομολογία της, ότι όσο μελετούσε τόσο έβλεπε την ματαιότητα των ειδώλων. Μόνο οι ημιμαθείς και οι αδιάβαστοι κάνουν τους άθεους, οι πραγματικοί σοφοί ομολογούν και κηρύττουν: «Κύριε, ο Κύριος ημών, ως θαυμαστόν το όνομα σου εν πάση τη γη!».

π. γ. στ.

ΚΥΡΙΑΚΗ ΙΓ΄ ΛΟΥΚΑ (πλούσιου νεανίσκου)Λκ.18,18-37

Η ΑΔΥΝΑΜΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

Εν ολίγοις

Ο ιουδαίος άρχοντας που πλησίασε το Χριστό ήταν όπως φαίνεται άνθρωπος με καλές διαθέσεις και μάλιστα με πνευματικές ανησυχίες και ενδιαφέροντα για τη σωτηρία του. Η συνομιλία του με τον Ιησού είναι γεμάτη από μηνύματα που αφορούν και την εποχή μας.

            Ο πλούσιος αυτός άρχοντας θεωρεί τον εαυτό του ως επιτυχημένο, αλλά είχε απορία για την εξασφάλιση της αιώνιας ζωής. Από νέος ακόμη είχε τηρήσει όλες τις εντολές του Νόμου,

ένοιωθε όμως ότι κάτι του έλειπε ακόμη για να κερδίσει την αιωνιότητα.

            Η περίπτωση του νεαρού άρχοντα είναι αξιομίμητη και αποτελεί την περίπτωση ενός ευσεβούς θρησκευόμενου ανθρώπου που τηρούσε το Νόμο και είχε την επιθυμία της τελειότητας. Και η τελευταία αυτή δεν αφορά μόνο την τήρηση κάποιων εντολών, αλλά στην αποδέσμευση του ανθρώπου από την αμαρτία.

                        Η επιδίωξη της τελειότητας έχει όμως σχέση με τη γνώση του εαυτού μας, την αυτογνωσία και τη συνείδηση μας, γιατί αυτή εκφράζει τη σχέση της με τον εαυτόν μας, τον Θεό και τον κόσμο. Όταν λοιπόν  ο άνθρωπος αγνοεί τη φωνή της συνειδήσεως του και επινοεί τρόπους για να τη φιμώσει, τότε οδηγείται στην πώρωση. Έτσι χρειάζεται να λειτουργεί σωστά η συνείδηση, η μελέτη του θ. λόγου, η τήρηση των εντολών και το ολοκληρωτικό δόσιμο στον Θεό.

            Αυτό όμως το δόσιμο δεν είναι και  τόσο εύκολη υπόθεση. Και αυτό φαίνεται από τη στάση του πλούσιου νεανίσκου, που λυπήθηκε πολύ απ’  την υπόδειξη του Χριστού να μοιράσει τα υπάρχοντα του και να τον ακολουθήσει.

            Το γεγονός αυτό μαρτυρεί πόσο εύκολο είναι να δημιουργηθεί μια ψεύτικη ικανοποίηση που προέρχεται από την τήρηση ορισμένων εντολών. Πιστεύει ότι άνθρωπος με το να τηρεί κάποιες τυπικές διατάξεις είναι αρκετό. Σε κάποια όμως στιγμή καλείται να διαλέξει ανάμεσα στο Θεό και τα χρήματα ή την κοινωνική θέση. Και τότε δεν θυσιάζει τίποτε και από αυτό αποδεικνύεται, ότι μόνο ένα μέρος της ζωής του κάλυπτε η θρησκευτικότητα του. Εκείνο που φαίνεται  είναι η ανώδυνη τήρηση των εντολών και όχι η ολοκληρωτική υποταγή του όλου ανθρώπου στην απαίτηση του Θεού.

            Αυτή την αδυναμία του ανθρώπου έρχεται ν’ αναπληρώσει η χάρη του Θεού. Ο Χριστός δεν κατηγορεί τον ευσεβή άρχοντα. Παρέχει σε όλους τη βοήθεια του, ώστε κάθε αρετή του ανθρώπου να ενταχθεί ολοκληρωτικά στο Θεό. Να μην είναι αποσπασματικές εκδηλώσεις της ζωής μας, αν και σωστές. Η χάρη και η δύναμη του Θεού μας οδηγεί να συνειδητοποιήσουμε, ότι η θρησκευτικότητα μας συνδέεται άριστα με τη ζωή μέσα στην κοινωνία. Δηλ. ο δρόμος που μας φέρνει στο Θεό περνάει μέσα από την κοινωνία με τους αδελφούς και διασταυρώνεται με το δρόμο των συνανθρώπων μας. Τελικά είναι ένας  μονόδρομος χωρίς υποκρισία και συμβιβασμούς.

            Το ολοκληρωτικό δόσιμο του ανθρώπου στο Θεό συνδέεται με την αδυναμία μας να το δεχθούμε έμπρακτα στη ζωή μας. Ακόμη συνδέεται και με την πεποίθηση, ότι γίνεται εύκολο με τη δύναμη και τη χάρη του Θεού μέσα στην Εκκλησία. Αν λοιπόν τα αδύνατα για τους ανθρώπους είναι δυνατά για το Θεό, τότε ας μη νομίσει κανείς, ότι το ολοκληρωτικό δόσιμο του ανθρώπου στο Θεό είναι ακατόρθωτο και ανέφικτο. 

Καλή Κυριακή

π. γ. στ.

"Η ΖΩΗ ΩΣ ΒΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ" π.Γ.Στανίτσας

            (Κυριακή 18 Νοεμβρίου, Πνευματικού Κέντρο Αγ.Βαρβάρας Πατρών)

            Βασικά σημεία της ομιλίας:

            Η τριαδική κοινωνία της αγάπης είναι το μοντέλο ζωής που προβάλλει η Εκκλησία για ν’ α ακολουθούσουν οι πιστοί. Η τριαδική αυτή αγάπη αποκαλύπτεται στο μυστήριο της σωτηρίας, όταν ο Θεός προσκαλεί τον άνθρωπο στα πρόσωπα των πατριαρχών να συνεργασθούν  Του μέσα από μια προσωπική σχέση και χειροπιαστή αγάπη.

            Οι άνθρωποι όμως δεν έδειξαν την πρέπουσα ανταπόκριση στην αγάπη του Θεού, γιατί η αμαρτία τους έκανε να χάσουν τον προσανατολισμό τους και αγάπησαν αντί του Θεού Δημιουργού άλλα πράγματα. Βέβαια υπήρξε και το λήμμα που αποδέχτηκε τη θεϊκή αγάπη η οποία βιώνουν οι εραστές του Θεού σαν μια σχέση δυνατή και ακατάλυτη.

            Ην έννοια της αγάπης  στον προχριστιανικό κόσμο είχε την έννοια του συναισθήματος και της φυσικής και κοινωνικής αναγκαιότητας. Αλλά και στον Ιουδαϊκό κόσμο παρ’ όλο που ο Νόμος δίδασκε την αγάπη προς τον πλησίον, δεν έπαυε να έχει το χαρακτήρα της αποκλειστικότητας. Οι Ιουδαίοι έδειχναν ενδιαφέρον προς τους ομοεθνείς και ομόθρησκους και άφηναν τους άλλους απ’ έξω.

            Όμως η χριστιανική αγάπη αποτελεί κάτι το ριζικά διαφορετικό. Τη διάσταση και το ήθος αυτής της αγάπης το αποκάλυψε ο ίδιος ο Χριστός φέρνοντας στον κόσμο ένα καινούργιο τρόπο ύπαρξης και ζωής. Η χριστιανική αγάπη έχει πρωτόγνωρα γνωρίσματα σε σχέση με ό, τι νόμιζαν οι άνθρωποι αγάπη.

            Η χριστιανική αγάπη δεν εξαντλείται σε γενικόλογες διακηρύξεις και επιφανειακά αισθήματα αγάπης. Δεν είναι επιλεκτική και εκδηλώνεται σαν μια κίνηση όχι κτητική, αλλά ως σχέση φιλική και τρυφερή. Δεν έχει το κίνητρο της ιδιοτέλειας, του φόβου, του φθόνου, και του εγωισμού. Η πραγματική αγάπη είναι σεμνή, σιωπηλή και εκδηλώνεται με τρόπο συγκεκριμένο, ρεαλιστικό και προσωπικό.

            Αυτή όμως η αγάπη που συνιστά πρόταση του Θεού προς τον άνθρωπο αναιρείται και καταστρέφεται από την αμαρτία του ανθρώπου. Ο Θεός προτείνει και ο άνθρωπος ελεύθερα επιλέγει. Μπορεί και ν’ αρνηθεί την πρόταση του Θεού, ως ελεύθερο όν που είναι. Με την αμαρτία ο άνθρωπος δημιουργεί μία ψεύτικη εικόνα του Θεού και τη θέση της αγάπη παίρνει ο Θεός αφέντης –τιμωρός που είναι έτοιμος να τιμωρήσει κάθε παράπτωμα του ανθρώπου.

            Η αντικατάσταση του Θεού με είδωλα προκαλεί ένα ρήγμα στη σχέση του ανθρώπου με τον εαυτό του, γιατί διασπάται ο εσωτερικός του κόσμος και νοιώθει μέσα του κενό, απελπισία, άγχος, παραλογισμό και αποξένωση. Έτσι ο άλλος γίνεται η κόλαση του. Και η αποξένωση αυτή επεκτείνεται και στο φυσικό περιβάλλον του. Ο σεβασμός προς την δημιουργία αντικαθίσταται από την απληστία και την οικολογική καταστροφή.

            Η θεραπεία αυτού του κακού  προσφέρεται από το Χριστό που έδειξε τον αυθεντικό τρόπο ζωής που είναι η ενσάρκωση της πραγματικής αγάπης και της ενότητας. Μέσα στην Εκκλησία ο άνθρωπος μαθαίνει την τέχνη της δημιουργίας, την επιστήμη της κοινωνίας, τη σπουδή του κάλλους της δημιουργίας, τη γεροντική σοφία.

            Η επίτευξη αυτής της μεταμόρφωσης χρειάζεται αυτογνωσία και συμφιλίωση με τον εσωτερικό μας κόσμο. Απαραίτητα βήματα για τη ζωή της αγάπης  είναι η νίκη κατά των παθών και η απαλλαγή του νου από τους εμπαθείς λογισμούς.

            Η οδός της ασκήσεως οδηγεί προς την αγάπη, ο οποία επιτυγχάνεται με τη μετάνοια, την καθαρότητα, την κάθαρση και την τελειότητα.

            Αν δεν ανταποκριθούμε σ’ αυτή την αγάπη θα πεθάνουμε και δεν έχουμε άλλο τρόπο για ν’ αποφύγουμε τον θάνατο παρά αγαπώντας τους άλλους. Διότι πάνω σ’ αυτή την αγάπη θα κριθούμε ή θα σωθούμε. «εκ του πλησίον η ζωή και ο θάνατος».

            Η αγάπη ως μοίρασμα ζωής είναι «οδός βίου», αλλά και σκοπός και κατάληξη. Αυτή αποτελεί την πιο δυνατή παρεμβολή της ζωής στον παρόντα χρόνο. Θα έρθει εποχή που όλα τα χαρίσματα θα καταργηθούν. Η αγάπη όμως ως προσωπική σχέση με τον Θεό δεν θα πάψει ν’ αποτελεί άνθιση και πλήρωμα της. Όποιος ζει «εν τη αγάπη», αυτός από τώρα ζει αληθινά μέσα στην Εκκλησία τον καινούργιο κόσμο της βασιλείας του Θεού.

            π. γ. στ.

 

ΤΙΜΗΤΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ΤΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΟΝΑΧΩΝ ΤΗΣ Ι.Μ.ΠΑΤΡΩΝ

            Για πρώτη φορά και στα πλαίσια των «ΠΡΩΤΟΚΛΗΤΕΙΩΝ» εντάχθηκε μία τέτοιου είδους  τιμητική εκδήλωση για τους ιερείς και μοναχούς της Ι. Μητροπόλεως μας. Πρόκειται για μία πρωτότυπη και συγκινητική εκδήλωση δια της οποίας απονέμεται ο δίκαιος έπαινος στους γονείς αυτούς που γέννησαν, γαλούχησαν και οδήγησαν τα βήματα των παιδιών τους στην υπηρεσία της Εκκλησίας είτε ως κληρικών είτε ως μοναχών.

            Την Κυριακή 18 Νοεμβρίου στον Ι. Ναό του Αγ. Ανδρέου κατόπιν προσκλήσεως  του Σεβ. Μητροπολίτου μας κ. κ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ, ο οποίος ήταν και ο εμπνευστής της πρωτότυπης αυτής εκδήλωσης, συνήχθησαν οι γεννήτορες των κληρικών και μοναχών μας για να λάβουν από το χέρι του επισκόπου αναμνηστικό έπαινο για την πολύτιμη προσφορά τους στην Εκκλησία. Όσοι απ’ αυτούς είχαν κοιμηθεί τελέστηκε  επιμνημόσυνη δέηση υπέρ «μακαρίας μνήμης και αιωνίου αναπαύσεως των ψυχών αυτών».

            Ήταν πράγματι  εντυπωσιακή  η εικόνα των παιδιών, κληρικών και μοναχών, να συνοδεύουν τους γονείς τους και συγκινημένοι να λαβαίνουν από τα χέρια του επισκόπου την τιμητική αναγνώριση της προφοράς τους με τον συμβολικό, αλλά γεμάτο νόημα, έπαινο για την ανεκτίμητη προσφορά τους στην Εκκλησία.

            Προηγήθηκε βέβαια η ακολουθία του Εσπερινού και στη συνέχεια η κατάλληλη και μεστή νοημάτων εμπνευσμένη ομιλία του Μητροπολίτου μας, ο οποίος παπαδοπαίδι  ο ίδιος, και ιδιαίτερα συγκινημένος μίλησε με θερμά λόγια για την ανεκτίμητη προσφορά των γονέων αυτών προς την Εκκλησία. Συνεχάρη τους γονείς τον καθένα προσωπικά ευχαριστώντας τις ευγενικές αυτές προσωπικότητες, όπως τις απεκάλεσε επίσκοπος μας  για όσα η αγάπη τους πρόσφερε στην Εκκλησία μας.

            Πάντως τα «ΠΡΩΤΟΚΛΗΤΕΙΑ» κάθε χρόνο μας παρουσιάζουν ευχάριστες εκπλήξεις οι οποίες αναθερμαίνουν  και δίνουν νόημα στο θεσμό.

            Πρωτ. Γερ. Σταν.

Η υποβάθμιση των θρησκευτικών και των θεολόγων

Διαμαρτυρία του παγκρατίου συνδέσμου Θεολόγων καθηγητών προς το Υπουργείο Παιδείας

   «Κατά το νέο σχολικό έτος δεν διορίστηκε κανείς μόνιμος θεολόγος εκπαιδευτικός. Παρομοίως στην πρώτη φάση πρόσληψης αναπληρωτών εκπαιδευτικών δεν κλήθηκαν θεολόγοι, παρά τα υπάρχοντα κενά. Από την άλλη πλευρά πληροφορούμαστε ότι ενδέχεται ούτε στη δεύτερη φάση να περιληφθούν. Μεγάλος αριθμός σχολείων σε όλη την Ελλάδα και ιδιαιτέρως στην Κρήτη, έχουν έλλειψη θεολόγου ή διδακτικών ωρών στα θρησκευτικά, με αποτέλεσμα να αντιμετωπίζουν προβλήματα δυσλειτουργίας.       

   Σύμφωνα με ανακοινώσεις για την επιμόρφωση δευτέρου επιπέδου εκπαιδευτικών κατά το νέο σχολικό έτος, οι θεολόγοι εκπαιδευτικοί δεν συμπεριλαμβάνονται ούτε εφέτος στη νέα φάση επιμόρφωσης.

   Τόσο ο σύνδεσμος μας όσο και άλλες επιστημονικές ενώσεις θεολόγων  έχουμε επισημάνει  τα σοβαρά προβλήματα, που ανακύπτουν κατά την εφαρμογή των εγκυκλίων για την απαλλαγή από τα θρησκευτικά.

   Επανειλημμένα έχουμε ζητήσει την έκδοση νέας εγκυκλίου σε αντικατάσταση των προηγουμένων, που θα ρυθμίζει συνολικά : α)Ποιος δικαιούται απαλλαγή, β) με πια διαδικασία χορηγείται, γ) σε ποια χρονική περίοδο και μέχρι πότε υποβάλλονται οι σχετικές αιτήσεις, δ) πως απασχολούνται οι απαλλασσόμενοι μαθητές, ε) πως σχετίζεται η αναγραφή θρησκεύματος στα ατομικά δελτία και τα απολυτήρια με τη χορήγηση απαλλαγής. Η άποψη μας είναι ότι το μάθημα των θρησκευτικών, με βάση την ισχύουσα σκοποθεσία του, έπρεπε να είναι υποχρεωτικό για όλους τους μαθητές. Μέχρι σήμερα, το ζήτημα αυτό δεν έχει αντιμετωπιστεί με επιτυχία.

   Οι θεολόγοι της Κρήτης εκφράζουμε την έντονη ανησυχία και διαμαρτυρία μας και παρακαλούμε για την αντιμετώπιση των παραπάνω προβλημάτων, που φανερώνουν άνιση μεταχείριση του μαθήματος  των θρησκευτικών και των θεολόγων εκπαιδευτικών».

   Δικαιολογημένο το παράπονο και η διαμαρτυρία των συναδέλφων θεολόγων όχι μόνο της Κρήτης αλλά και όλης της επικράτειας. Η νοοτροπία αυτή του Υπουργείου δημιουργεί σοβαρές υπόνοιες αντιπάθειας και αδιαφορίας αν μη τι και εχθρότητας και προς το μάθημα και προς τους θεολόγους εκπαιδευτικούς. Εξ άλλου δεν είναι και η πρώτη φορά που αντιμετωπίζουμε τέτοιου είδους αρνητικές συμπεριφορές από τη ηγεσία του εν λόγω Υπουργείου. Χρειάζεται συνεχής επαγρύπνηση, επιμονή και αγωνιστικότητα στο δίκαιο αγώνα των αδελφών μας θεολόγων, γιατί η προσφορά τους είναι ανεκτίμητη στην Εκκλησία και το Γένος.

   Πρωτ. Γερ. Στανίτσας

  

"Τα παιδιά γίνονται αλητάκια..."

            -Γέροντα, τα μικρά παιδιά που μεγαλώνουν τώρα χωρίς πειθαρχία τι θα γίνουν;

        - Έχουν λίγα ελαφρυντικά. Οι γονείς που δεν καταλάβαιναν την πειθαρχία αφήνουν τώρα τα παιδιά τους με μία ελευθερία και τα κάνουν τελείως αλητάκια. Μία κουβέντα λες, πέντε σου λένε, και με μία αναίδεια! Αυτά μπορεί να γίνουν εγκληματίες. Σήμερα τα ξεβιδώνουν τελείως τα παιδιά. Ελευθερία! «Mην τα εγγίζετε τα παιδιά!». Και τα παιδιά λένε: «Πού θα βρούμε αλλού τέτοιο καθεστώς;». Επιδιώκουν, δηλ. να τα κάνουν ανταρτάκια, να μην θέλουν τους γονείς, να μη θέλουν τους δασκάλους, να μη θέλουν τίποτε, να μη θέλουν κανέναν. Αυτό τους διευκολύνει στον σκοπό τους. Αν δεν τα κάμνουν ανταρτάκια, πώς  μετά τα παιδιά θα τα κάνουν όλα κομμάτια; Και βλέπεις, τα καημένα είναι σχεδόν δαιμονισμένα».

            (Λόγοι Γ. Παισίου τ. Α΄)