«ΑΝΑΜΟΝΗ: Η τέχνη που η σύγχρονη
εποχή δεν ξέρει πλέον να ασκεί»
Γιατί ένας πολιτισμός που θέλει τα πάντα αμέσως (που τα θέλει όλα τώρα)
κινδυνεύει να χάσει το νόημα του χρόνου.
Συντακτικό
Επιτελείο Inchiostronero
Η
αναμονή είναι μία από τις πιο καθολικές ανθρώπινες εμπειρίες και, ταυτόχρονα,
μία από τις λιγότερο κατανοητές. Σε έναν κόσμο οικοδομημένο πάνω στην αμεσότητα
και την άμεση ικανοποίηση, η ικανότητα να περιμένει κανείς μοιάζει να ανήκει σε
μια άλλη εποχή. Κι όμως, πολλές από τις σημαντικότερες φιλοσοφικές και
πνευματικές παραδόσεις είδαν στην αναμονή όχι μια παθητική στάση, αλλά μια
μορφή εσωτερικής προετοιμασίας. Το παρόν δοκίμιο διερευνά μια λησμονημένη
αρετή, η οποία ίσως έχει πολλά να μας πει για τη σύγχρονη εποχή.
Η
εποχή που δεν θέλει να περιμένει
Κάποτε οι άνθρωποι περίμεναν τα γράμματα. Περίμεναν την επιστροφή ενός
αγαπημένου προσώπου, την άφιξη μιας είδησης, τη συγκομιδή μετά τη σπορά, ακόμη
και την ολοκλήρωση ενός έργου προορισμένου να ξεπεράσει τη ζωή εκείνου που το
είχε αρχίσει. Η αναμονή δεν θεωρούνταν ένα κενό διάστημα ανάμεσα σε δύο
γεγονότα, αλλά ένα φυσικό συστατικό της ύπαρξης.
Σήμερα, όλα μοιάζουν οργανωμένα έτσι ώστε να την εξαλείψουν.
Αν μια ιστοσελίδα χρειαστεί μερικά δευτερόλεπτα για να φορτώσει, νιώθουμε
εκνευρισμό. Αν ένα μήνυμα μείνει αναπάντητο για λίγες ώρες, φανταζόμαστε αμέσως
ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα. Αν μια αγορά χρειαστεί ημέρες για να παραδοθεί,
μας φαίνεται σχεδόν ανωμαλία. Η τεχνολογία έχει μετατρέψει την ταχύτητα σε αξία
και την αμεσότητα σε ένα αυτονόητο δικαίωμα.
Κι όμως, αυτή η διαρκής επιτάχυνση δεν παρήγαγε μεγαλύτερη γαλήνη. Ποτέ άλλοτε
ο άνθρωπος δεν διέθετε τόσα μέσα για να μειώσει τις αποστάσεις και να συντομεύσει
τους χρόνους, κι όμως σπάνια υπήρξε τόσο ανήσυχος. Η βιασύνη έχει μετατραπεί σε
μόνιμη κατάσταση, σε μια νοητική στάση πριν ακόμη γίνει συμπεριφορά.
Ο φιλόσοφος Byung-Chul Han έχει παρατηρήσει ότι η εποχή μας δεν υποφέρει τόσο
από έλλειψη ελευθερίας, όσο από υπερβολή ερεθισμάτων και απαιτήσεων απόδοσης.
Το σύγχρονο άτομο ζει βυθισμένο σε ένα αδιάκοπο παρόν που δεν αφήνει περιθώρια
για παύσεις, όπου κάθε αναμονή βιώνεται ως διακοπή και όχι ως μέρος της
πορείας.


