«Τῆς μετανοίας», «Τῆς σωτηρίας», «Τὰ πλήθη τῶν πεπραγμένων» | Στανίτσας & Δανιηλίδης 03.03.1963

 

Πεντηκοστάρια Ιδιόμελα Τριωδίου Δόξα… Ἦχος πλ. δ’ Τῆς μετανοίας ἄνοιξόν μοὶ πύλας Ζωοδότα, ὀρθρίζει γὰρ τὸ πνεύμά μου, πρὸς ναὸν τὸν ἅγιόν σου, ναὸν φέρον τοῦ σώματος, ὅλον ἐσπιλωμένον, ἀλλ\’ ὡς οἰκτίρμων κάθαρον, εὐσπλάγχνω σου ἐλέει. Καὶ νύν… Θεοτοκίοv. Ἦχος ὁ αὐτὸς Τῆς σωτηρίας εὔθυνόν μοὶ τρίβους, Θεοτόκε, αἰσχραῖς γὰρ κατερρύπωσα, τὴν ψυχὴν ἁμαρτίαις, ὡς ῥαθύμως τὸν βίον μου, ὅλον ἐκδαπανήσας, ταὶς σαὶς πρεσβείαις ῥύσαί με, πάσης ἀκαθαρσίας. Στίχ. Ἐλέησόν με ὁ Θεὸς κατὰ τὸ μέγα ἐλεός σου καὶ κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν σου, ἐξάλειψον τὸ ἀνόμημα μου. Ἦχος πλ. β’ Τὰ πλήθη τῶν πεπραγμένων μοὶ δεινῶν, ἐννοῶν ὁ τάλας, τρέμω τὴν φοβερὰν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ἀλλὰ θαρρῶν εἰς τὸ ἔλεος τῆς εὐσπλαγχνίας σου, ὡς ὁ Δαυὶδ βοῶ σοί. Ἐλέησόν με ὁ Θεός, κατὰ τὸ μέγα σου ἔλεος. Ψάλλουν οι Άρχοντες της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας, Θρασύβουλος Στανίτσας και Νικόλαος Δανιηλίδης. Ζωντανή ηχογράφηση από τον Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου στο Φανάρι, Κωνσταντινούπολη. Κυριακή Ορθοδοξίας - 03.03.1963 Από τη Βυζαντινή και Ορθόδοξη Μουσική Συλλογή της Αμερικανίδας Εθνομουσικολόγου Laura Boulton - Online Audio Library του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ.

Η αρετή της διάκρισης

 Όταν ένα μωρό γεννιέται, έχει ανάγκη το γάλα απ’ το στήθος της μητέρας για να ζήσει. Και είναι και το μωρό, και η μάνα είναι σε μια ισορροπία.

            Και μεγαλώνει αυτό, ψηλώνει, αναπτύσσεται, και βγάζει δόντια. Και βλέπουμε πολλές φορές τη μάνα το στήθος να μην τραβάει απ’ το παιδί. Και συνεχίζει να θηλάζει και ας πονάει και ας ματώνει.                

            Και μεγαλώνει και άλλο το παιδί. Και η μάνα συνεχίζει  το γάλα απ’ τα στήθια της  να δίνει. Και δεν αρνείται αυτό. Και τρέφεται και πάλι συνεχίζει να ψηλώνει.

            Και εκεί που έχει ανάγκη τη μάνα το παιδί, είναι η μάνα που πάνω του έχει αγκιστρωθεί στο τέλος. Και ας το τρέφει, είναι δική της ανάγκη που κυνηγάει πια να καλύψει..

            Και ίσως πει κανείς, Ποιο  το κακό; Το παιδί δεν μεγαλώνει;

            Δεν είναι μόνο ο σκοπός. Είναι το μέσον  που μπορεί  στο τέλος να αποδειχτεί επικίνδυνο. Και για τη μάνα και για το παιδί. Και ας μην το βλέπει κανείς στο τώρα.

            Και όλα έτσι είναι μέσα στη ζωή. Θέλει διάκριση, να ξέρεις πότε πρέπει να σταματήσεις. Να ξέρεις πότε ξεπερνάς τα όρια, να έχεις το νου σου πότε πονάς  πια και ματώνεις. Να βλέπεις, να αφουγκράζεσαι το τι, το πότε και το πως. Με λεπτότητα να βαδίζεις πάντοτε.

            Θέλει διάκριση και λεπτότητα και προσοχή.

            Για κάποια λάθη ο χρόνος δεν γυρίζει πίσω.

            Ελευθέριος Γ. Ελευθεριάδης

                        Ψυχολόγος   

Μετάνοια, Υπό κ. Νικολάου Βοινέσκου

 

Ἡ λέξις "ΜΕΤΑΝΟΙΑ"

 

Η μετάνοια εἶναι μιά λέξις, πού κάθε  γράμμα της δείχνει καί τά δύο: Καί

τη θεϊκή προσφορά καί τὴν ἀνθρώπινη ἀδυναμία. Φωτιά ή δική μας ἁμαρτία, πέλαγος ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. ῎Ας δοῦμε τά γράμματα τῆς πλέον ὡραίας γιὰ μᾶς λέξεως: "Μετάνοια"!

 

Μ. Μετάνοια! Τό Μ εἶναι ἡ Μακροθυμία τοῦ Θεοῦ, καί τό Μυστήριο τό δικό μας. Μυστήριο μετανοίας εἶναι ἡ στιγμή, κατά τήν ὁποία ἡ ἀγάπη μας γιά τόν Χριστό συναντᾶ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ. Μυστήριο! Πῶς μακροθυμεῖ καί δὲν μᾶς τιμωρεῖ. «Τό χρηστόν τοῦ Θεοῦ εἰς μετάνοιάν σε ἄγει» (Ρωμ. β' 4). Μυστήριο! Πῶς μακροθυμεῖς, Κύριε! Μυστήριο! Πῶς μετανοεῖ ὁ ληστής, ὁ Σαῦλος, ὁ Ζακχαῖος, ὁ τελώνης, ὁ ἄσωτος!

 

Ε. Μετάνοια! Το Ε γιά τόν Χριστό εἶναι τὸ ἔλεος. Ἄπειρο τό ἔλεος καί ἡ συγγνώμη Του. Το Ε γιὰ μᾶς εἶναι ἡ ἐπιστροφή στο σπίτι τοῦ Πατέρα. Χωρᾶνε ὅλοι οἱ ἁμαρτωλοί, πού μετανοοῦν καί ἐξομολογοῦνται. Δέν χωρᾶνε ὅσοι ἔχουν μεγάλη ἰδέα γιά τόν ἑαυτό τους.

 

Τ. Μετάνοια! Το Τ γιά τόν Χριστό θὰ μποροῦσε νά εἶναι Τιμωρία. Ἡ ἀντίδρασις ὅμως τοῦ Θεοῦ δὲν εἶναι ὅμως ἡ τιμωρία. Εἶναι ἡ ἄφεσις, ὅταν ἀσφαλῶς ὑπάρχη το δικό μας Τ, ἡ Ταπείνωσις. Ἐκεῖνος, ὁ Ἰησοῦς, σηκώνει τίς ἁμαρτίες μας, ὅταν ἐμεῖς μὲ ταπείνωσι τίς φανερώνουμε.

 

Α. Μετάνοια! Το Α γιά τό Χριστό εἶναι ἡ ᾿Αγάπη τοῦ ᾿Αναμαρτήτου Ἰησοῦ. Γιὰ τὸν ἄνθρωπο εἶναι ἡ ᾿Ανάγκη τοῦ ἁμαρτωλοῦ. ᾿Ανάγκη γιατί Τὸν ἀγαπῶ καί δέν θέλω νά Τόν χάσω. Ανάγ-κη γιά τόν ἑαυτό μου, γιατί τόν ἀγαπῶ καί δέν θέλω να χαθῆ.

 

Ν. Μετάνοια! Τό Ν γιά τούς ἀνθρώπους τό ἐκφράζει ἡ πιό φρικιαστική λέξις. «Ναρκωτικό». Κάπως ἔτσι εἶναι ἡ ἁμαρτία. Ἐξάρτησις. Τό Ν γιά τόν Χριστό εἶναι «Νέκρωσις». Μᾶς ναρκώνει ἡ ἁμαρτία. Μᾶς νεκρώνει τήν ἁμαρτία ὁ Ἰησοῦς Χριστός, μέ τή δική μας μετάνοια. ᾿Αλλά γιά τόν χρόνο τῆς μετανοίας το Ν σημαίνει καί κάτι ἄλλο. «Νῦν». Ἐδῶ καί τώρα!

 

Ο. Μετάνοια! Τό Ο γιά τόν Χριστό εἶναι Ὁρατότητα. Ὅλα τά βλέπει. Γιά μᾶς εἶναι Ὁμολογία. Νά μή τά κρύβουμε! Νά τά ὁμολογοῦμε. «Εάν ὁμολογῶμεν τάς ἁμαρτίας ἡμῶν, πιστός ἐστι καί δίκαιος ἵνα ἀφῇ ἡμῖν τὰς ἁμαρτίας» (Α΄ Ἰωάν. α΄ 9). Στό γιατρό ὅλα τά δείχνουμε. Στόν πνευματικό γιατί δέν ὁμολογοῦμε τίς πληγές μας;

 

Ι. Μετάνοια! Τό Ι γιά τόν Χριστό θυμίζει τό ὄνομα Ἰησοῦς. «Καί καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν· αὐτός γάρ σώσει τόν λαόν αὐτοῦ ἀπό τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν» (Ματθ. α΄ 21). Σωτήρας τῶν ἁμαρτωλῶν. Θεός τῶν ἁμαρτωλῶν. Γιά μᾶς τό Ι σημαίνει: Ἴδια! Δυστυχῶς παραμένουμε στά ἴδια.

 

Α. Μετάνοια! Γι' αὐτό χρειαζόμαστε τό τελευταῖο γράμμα. Τό Α. Γιά τόν Χριστό σημαίνει τόν ᾿Αναλλοίωτο, πού ἡ ἀγάπη τόν ἔκανε νά ἀλλάξη μορφή, γιά ν' ἀλλάξουμε ἐμεῖς ζωή. Ἀλλαγή! Νά τελικά τί εἶναι ἡ μετάνοια.

 

-Κάνε, Κύριε, νά ἀλλάξουμε! Νά ζήσουμε ἐν μετανοίᾳ καί νά ἐφαρμόζουμε το θέλημά Σου τό ἅγιο. Αμήν!

Από το Περιοδικό "Ιωάννης ο Βαπτιστής"

Αυτογνωσία και αυτοκριτική

 

Ο πνευματικός άνθρωπος αγωνίζεται για την κάθαρση του εσωτερικού του. Προσπαθεί να συνειδητοποιήσει την ανεπάρκειά του και την αμαρτωλότητά του. Ικετήρια κραυγή του, κάθε στιγμή, είναι η μονολόγιστη ευχή: «Κύριε Ιησού Χριστέ , ελέησόν με τον αμαρτωλό». Δεν αναπαύεται στις δάφνες  και τους θριάμβους του, αλλά  σαν παραβάτης και αμαρτωλός, πάντα ρωτάει: «Τι έτι υστερώ;»

            Η αυτογνωσία είναι πορεία προς την τελειότητα. Είναι μέσον τελείωσης και αγιασμού. Είναι απολογισμός και λογοδοσία. Είναι μια λέξη δύναμης και δράσης κι ας φαίνεται σαν μια κατάσταση αδράνειας και στατικότητας.

            Όπως η προσευχή, η νηστεία, η μελέτη της Αγίας Γραφής, είναι μέσα προς αγιασμό και το «καθ ’ομοίωσιν», έτσι κι η αυτογνωσία ως αρετή και ως πράξη.

            Η χριστιανική αυτογνωσία δεν έχει σχέση με την «αυτογνωσία –αυτοσυγκέντρωση»     βουδιστικού ή άλλου ανατολικού θρησκευτικού τύπου, ούτε με την αυτογνωσία της «θετικής σκέψης» ή των «ψυχολατρών» των Ινδουιστών  και άλλων ανατολικών θρησκειών.

            Όταν διαπιστώνουμε ότι κάπου δεν πάμε καλά, ότι κάποια ελαττώματα μας δυναστεύουν κ. λ. π. ,πρέπει να είμαστε αποφασισμένοι  να κάνουμε τις διορθώσεις της  πνευματικής μας πορείας, όσο κι αν μας κοστίσει αυτό. Αυτογνωσία και αυτοκριτική που δεν          οδηγεί στην απόφαση, ώστε με τον αγώνα να ζω  όσο μπορώ με περισσότερη συνέπεια την πίστη μου και την αλήθεια του Θεού, μια τέτοια αυτογνωσία είναι νόθος. Είναι ψεύτικη. Αν δω ότι μια συνήθεια π. χ. ή μια ενέργεια με οδηγεί στην πνευματική καταστροφή, και δεν πάρω  αμέσως ριζικά μέτρα αλλαγής, τότε η γνώση αυτή είναι ανώφελη. 

            Αν δεν είμαι αποφασισμένος για διόρθωση της πορείας  μου, τότε η αυτοκριτική μου και η γνώση του εαυτού μου είναι όχι μόνο ανώφελη, αλλά και σκέτη κοροϊδία του εαυτού  μου και των άλλων. Γι’ αυτό και ο απόστολος Παύλος, που το θέμα της αυτογνωσίας το είχε πρώτο, μας παραγγέλλει: «εαυτούς πειράζετε ει έστέ εν τη πίστει, εαυτούς δοκιμάζετε». (Β΄ Κορ. 5, 5).

            Άγιος Παϊσιος   ο Αγιορείτης

Γιατί όχι σε μένα;

 

Κάθομαι το βράδυ της Κυριακής, και προσπαθώ να μαζέψω σκόρπιες σκέψεις.

«Γιατί όχι σε μένα;» είναι αυτή που κυριαρχεί.

Γιατί να έχω ζέστη, ρεύμα, φαγητό;

Γιατί  να έχω χαρτί και μολύβι, κρεβάτι, ηρεμία, και ειρήνη, την ώρα που σε ανθρώπους δίπλα μου, φαντάζουν πολυτέλεια…

Και γιατί και σήμερα να είμαι υγιής;

Γιατί να μην πρέπει να μπω για χημειοθεραπεία, γιατί να μην πρέπει να πάρω αγωγή, γιατί να μην με βρίσκει στον θάλαμο;

Γιατί αυτή την Κυριακή, να μην με βρίσκει στον θάλαμο ή την αναμονή κάποιου νοσοκομείου; Γιατί όταν ο πόνος χτυπάει την δίπλα πότρα;

Και οι άνθρωποι…..

Όλοι αυτοί που έχω κοντά μου, γιατί και σήμερα, γιατί να μπορώ να ακόμα να τους αγγίζω, να τους βλέπω, να τους χαμογελώ, να μαλώνω μαζί τους;

Γιατί όταν οι μάνες θάβουν τα παιδιά τους, γιατί όταν άνθρωποι, Κυριακή βράδυ, έχουν  για παρέα μνήμες;

Γιατί όχι σε μένα, Άνθρωπε; Και γιατί όχι σε και σε σένα;

Μήπως είμαστε πιο καλοί; Μήπως πιο δίκαιοι; Μήπως πιο άξιοι;

Δεν είναι τύχη, Άνθρωπε, ούτε αξιοσύνη

Και να σου πω…

Τρέμω στην ιδέα να μάθω… Δεν θέλω…

Αυτό που ξέρω, όχι όμως γνωστικά, είναι το ότι με ό, τι έχουμε, και με τρόπο, όποιο μπορούμε, οφείλουμε να προσφέρουμε ανακούφιση.

Οφείλουμε.

Όχι σαν σωτήρες. Όχι σαν ικανοί.

Σιωπηλά. Εν κρυπτώ.

Καληνύχτα.

Ελευθέριος Γ. Ελευθεριάδης

            Ψυχολόγος

.

Πληρωτικά Ήχος Δ´ (Άγια) - π. Χρυσόστομος Κοτίδης / Χρήστος Οικονόμου

 

Χρήστος Οικονόμου

Πληρωτικά Ήχος Δ´ (Άγια) Εκφωνεί ο Αρχιδιάκονος της Ιεράς Μητροπόλεως Τρίκκης, Γαρδικίου και Πύλης π. Χρυσόστομος Κοτίδης και ψάλλει ο Πρωτοψάλτης του Ι. Ν. Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Τρικάλων Χρήστος Οικονόμου.

ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΤΗΣ ΛΑΤΡΕΙΑΣ Η Μούσα Γρηγόριος

 

Η μνήμη ενός από τους Πατέρες του «χρυσού αιώνα»  (του 4^ου μ. Χ.) της Εκκλησίας τιμάται την 10^η Ιανουαρίου. Πρόκειται για τον αδελφό του Μεγάλου Βασιλείου επίσκοπο Νύσσης Γρηγόριο, άνδρα μεγάλης και βαθιάς θεολογικής συγκράτησης  και εγκρατή κάτοχο της κοσμικής παιδείας. Η Νύσσα ήταν μια μάλλον μικρή πόλη της Καισάρειας, στο κεντρικό τμήμα της Μικράς Ασίας.

            Στους δύο πρώτους από τους τρεις στίχους του Συναξαρίου του Όρθρου της 10^ης  Ιανουαρίου ο άγιος Γρηγόριος παραλληλίζεται προς μία από τις αρχαίες εννέα Μούσες, έδρα των οποίων ήταν η Πιερία. (Πιθανόν να εννοείται η Πολύμνια, η Μούσα των ιερών ύμνων).

            Οι τρεις στίχοι έχουν ως εξης:

            «Η Μούσα Γρηγόριος, ου Νύσσα θρόνος,

            ου Πιερίαν, αλλ’ Εδέμ σκηνήν έχει.

            Γρηγόριον  δεκάτη    θανάτου κνέφας αμφεκάλυψεν».

            Στον πρώτο στίχο γίνεται παρήχηση μεταξύ των λέξεων «Μούσα» και «Νύσσα». Στον ίδιο στίχο, απουσιάζει το ρήμα στην αναφορική πρόταση «ου Νύσσα» θρόνος», δίνοντας ένταση στο νόημα. [το «ου» [διαφορετικό από το αρνητικό μόριο «ου», που είναι η πρώτη λέξη του δεύτερου στίχου] είναι γενική Ενικού της αναφορικής αντωνυμίας «ος» και σημαίνει «του οποίου»].

            Στον τρίτο στίχο [ που κινείται πάντα σε ποιητικό ύφος], η λέξη «κνέφος» σημαίνει «σκότος», «σκοτεινιά», ενώ το «αμφεκάλυψεν» [Αόριστος του ρήματος «αμφικαλύπτω»] σημαίνει «τύλιξε γύρω –γύρω», «κάλυψε απ’ όλες τις μεριές», «περικάλυψε».

            Το «αμφικαλύπτω» το βρίσκουμε ήδη στον Όμηρο αρκετές φορές, μάλιστα σε στίχους Π350 της Ιλιάδας σχεδόν ταυτίζεται με το εδώ «θανάτου κνέφας αμφεκάλυψεν». «θανάτου δε μέλαν νέφος αμφεκάλυψεν» [«μέλαν νέφος»= «σκοτεινό σύννεφο»].

            Μετά από αυτές τις διευκρινίσεις, οι τρεις στίχοι θα μπορούσαν να αποδοθούν ως εξής:

            «Η Μούσα Γρηγόριος, του οποίου θρόνος (είναι ) η Νύσσα,

Όχι την Πιερία, αλλά την Εδέμ (τον Παράδεισο) έχει ως κατοικία.

            Τη δεκάτη (του μηνός), τον Γρηγόριο τον τύλιξε το σκοτάδι του θανάτου».

            Ανδρέας Μοράτος, «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ» τ.1182