Στίς Δύσκολες ὧρες τῆς κάθε ἡμέρας

Κάθε ἡμέρα ποὺ περνᾶ, ἔχει τὰ χαρακτηριστικά της, τις χαρὲς καὶ τις λύπες της, τις ἐκπλήξεις καὶ τις δυσκολίες της. Ορισμένες καταστάσεις ὅμως ἐπαναλαμβάνονται κάθε ἡμέρα. Ὑπάρχουν μάλιστα συγκεκριμένες ώρες καὶ στιγμές τῆς καθημερινότητας ποὺ εἶναι δύσκολες καὶ ἀπαιτητικές.

Γιὰ παράδειγμα, τὸ πρωινό ξύπνημα τῶν παιδιῶν. Πῶς νὰ ξυπνήσεις τὰ παιδιά, νὰ τὰ ἑτοιμάσεις, νὰ φτιάξεις πρωινό, νὰ τὰ πᾶς στὸ σχολεῖο. Η πίεση χρόνου εἶναι φοβερὴ καὶ οἱ δυσκολίες πολλές. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἐπιστροφὴ ἀπὸ τὸ σχολεῖο, τὸ μεσημεριανό φαγητό, ἡ ἀνάγκη γιὰ ἄμεση μετακίνηση στὰ φροντιστήρια ἀμέσως ἔπειτα, δημιουργοῦν ὑψηλὸ φορτίο ἐντάσεων. Κι ἂν ἡ κίνηση στούς δρόμους εἶναι μεγάλη καὶ ἡ καθυστέρηση αναπόφευκτη, τὰ νεῦρα τεντώνονται περισσότερο. Ὅταν ὅλα αὐτὰ συνδυασθοῦν μὲ τὴν κούραση τῆς ἡμέρας, τότε δημιουργοῦν ἕνα μείγμα ἐκρηκτικό.

Πάνω σὲ ὅλα αὐτὰ θὰ πρέπει νὰ συνυπολογίσει κανείς ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἔκτακτα γεγονότα, άπροσδόκητες καταστάσεις, οἱ ὁποῖες ἔρχονται σὲ ὧρες ποὺ δὲν τις περιμένει κανείς. Ἐκεῖ εἶναι ποὺ οἱ ἀντοχές μας φθάνουν στὰ ὅριά τους καὶ οἱ ἐκρήξεις μερικῶν ἀνθρώπων γίνονται ανεξέλεγκτες. Διότι δὲν ἔχουμε ὅλοι μας τίς ἴδιες ἀντοχές, τοὺς ίδιους χαρακτήρες, τις ἴδιες ἱκανότητες να διαχειρισθοῦμε κρίσεις, ἐντάσεις καὶ ἀναπάντεχα.

Ἐκεῖνες τις ὧρες ὅμως ὅλοι μας δίνουμε εξετάσεις.

Πῶς λοιπὸν θ' ἀντιμετωπίζουμε τίς δύσκολες ὧρες τῆς κάθε ἡμέρας, τίς τακτικές ἢ τις ἔκτακτες; Πῶς θὰ μπορέσουμε νὰ μείνουμε ἤρεμοι καὶ ν' άντιμετωπίσουμε μὲ ψυχραιμία τὶς ἐντάσεις τῶν ἄλλων, ἀλλὰ καὶ τις δικές μας;

α) Να προετοιμαζόμαστε.

Ἡ ἀντιμετώπιση τῶν δύσκολων ὡρῶν τῆς καθημερινότητας άπαιτεῖ πρῶτα ἀπ' ὅλα ἰδιαίτερη πρακτική προετοιμασία. Μποροῦμε νὰ προετοιμάσουμε ἀπὸ τὸ προηγούμενο βράδυ μερικά καθήκοντα, ὥστε τὸ ἑπόμενο πρωί ν' ἀποφύγουμε δυσκολίες καὶ διαμαρτυρίες. Νὰ ἑτοιμάσουμε π.χ. τὰ ροῦχα ποὺ θὰ φορέσουν τὰ παιδιά, τις τσάντες τους γιὰ τὸ σχολεῖο, τὸ μεσημεριανό φαγητό γιὰ ὅλη τὴν οἰκογένεια ἢ ἀκόμη καὶ τὸ πρωινό μας.

β) Νὰ προγραμματίζουμε ὅ,τι ἀντέχουμε.

Τὸ δεύτερο ποὺ ὀφείλουμε νὰ προσἑξουμε εἶναι τὸ νὰ προγραμματίζουμε τὴν κάθε ἡμέρα μας μὲ βάση τὶς ἀντοχές μας. Νὰ μὴ γεμίζουμε τὸ πρόγραμμά μας 

ἀσφυκτικά, ἀλλὰ ν᾿ ἀφήνουμε κενά μεταξὺ τῶν δραστηριοτήτων μας γιὰ ἀπρόοπτα ἢ καθυστερήσεις, εἰδικὰ γιὰ τις ὧρες αἰχμῆς τῶν μετακινήσεών μας. Νὰ ἐπιδιώκουμε μάλιστα κάθε βράδυ να συμπληρώνουμε ἐπαρκεῖς ὧρες ὕπνου. Ἡ ἔλλειψη ύπνου μεγεθύνει κάθε δυσκολία μας.

γ) Να βάλουμε προτεραιότητες. Ἔπειτα θὰ πρέπει νὰ βάλουμε προτεραιότητες στις υποχρεώσεις μας· νὰ καθορίσουμε ποιές εργασίες εἶναι πραγματικά πιο σημαντικές. Να διεκπεραιώνουμε δὲ τὶς πιὸ δύσκολες ἢ ἀπαιτητικές ἐργασίες, ὅταν ἔχουμε ὑψηλότερα ἐπίπεδα δυνάμεων, π.χ. νωρίς το πρωί. 

δ) Να προετοιμαζόμαστε ψυχολογικά.

Καλό εἶναι ἀκόμη νὰ προετοιμαζόμαστε ψυχολογικά. Ἀφοῦ δοῦμε ποιές ώρες εἶναι ἐκ φύσεως χαοτικές, νὰ τὶς περιμένουμε καὶ νὰ τὶς ἀποδεχθοῦμε ὡς μέρος τῆς καθημερινῆς μας ζωῆς. Ἔτσι θὰ ταραζόμαστε λιγότερο μπροστά στις δυσκολίες.

ε) Να προετοιμαζόμαστε καὶ πνευματικά.

Αὐτὸ ὅμως ποὺ πάνω ἀπ' ὅλα θὰ μᾶς βοηθήσει, εἶναι τὸ νὰ προετοιμαζόμαστε πνευματικά γι' αὐτὲς τὶς ὧρες. Νὰ κάνουμε κι ἐμεῖς αὐτὸ ποὺ ἔλεγε ὁ ἱερὸς Ψαλμωδός «ήτοιμάσθην καὶ οὐκ ἐταράχθην» (Ψαλ. ριη΄ [118] 60). Διότι ὅποια πνευματική εργασία κάνουμε στὸν ἑαυτό μας σ' ὅλη μας τὴ ζωή, αὐτὴ θὰ μᾶς βοηθήσει στις δύσκολες ώρες. Στις ώρες αὐτὲς φαίνεται ή πνευματική μας κατάσταση: ἂν ἔχουμε πραγματικὴ ἀγάπη, θυσιαστικό πνεῦμα, ὑπομονή καὶ καλοσύνη. Δὲν μποροῦμε λοιπὸν ν' ἀντιμετωπίζουμε τις δύσκολες ὧρες αὐτοσχεδιάζοντας σὲ κατάσταση αίφνιδιασμοῦ ἢ πανικοῦ.

Ἔπειτα πρέπει νὰ κατανοήσουμε ὅτι εἴμαστε ἀδύναμοι. Μακριά ἀπὸ τὴ Χάρι τοῦ Χριστοῦ μποροῦμε νὰ πάθουμε τὰ πάντα. Γι' αὐτὸ εἶναι ἀναγκαῖο νὰ προσευχόμαστε καὶ νὰ ἔχουμε τὴ βεβαιότητα ὅτι στὶς δύσκολες αὐτὲς ὧρες εἶναι δίπλαμας ὁ Κύριος. Επιπλέον νὰ προετοιμαζόμαστε κάθε βράδυ ὄχι μόνο τεχνικὰ ἀλλὰ κυρίως πνευματικά γιὰ τὴν ἑπόμενη ἡμέρα, μὲ προσευχή καὶ περίσκεψη- νὰ ζητοῦμε ἀπὸ τὸν Θεὸ νὰ μᾶς φωτίζει πῶς νὰ ἐνεργοῦμε κάθε φορά, ἀκόμη καὶ στὶς πιὸ δύσκολες καταστάσεις. Καὶ ὁ Θεὸς θὰ μᾶς φωτίζει. Θὰ ὁμιλεῖ μέσα μας. Θὰ μᾶς βρίσκει τρόπους γιὰ ν' ἀντιμετωπίζουμε μὲ ἠρεμία τὶς δύσκολες ὧρες αἰχμῆς. Αὐτὸς θὰ μᾶς δίνει τη δύναμη νὰ μὴν ταραζόμαστε, ἀλλὰ καὶ νὰ εἴμαστε ὑπομονετικοὶ καὶ ἀνεκτικοὶ σὲ πολλὲς καταστάσεις. Ἀκόμη κι ἂν εἴμαστε ευαίσθητοι, ὁ Χριστὸς θὰ μᾶς ἐνισχύει μὲ τὴ θεία Χάρι του καὶ θὰ μᾶς βοηθεῖ νὰ ἀντέχουμε.

Ἔτσι, ἂν ἔχουμε φθάσει σε κάποια βαθύτερη πνευματικότητα, θὰ μποροῦμε:

- σ' ἕνα πρῶτο ἐπίπεδο, νὰ ἀντιμε-τωπίζουμε τὶς ὧρες αὐτὲς μὲ ἐσωτερική χαρά

- σ' ἕνα ἀκόμη υψηλότερο επίπεδο, νὰ ἀγαπήσουμε τις δυσκολίες τῆς κάθε ἡμέρας;

- καὶ σ' ἕνα ἀκόμη ὑψηλότερο επίπεδο, νὰ εὐχαριστοῦμε τὸν Θεὸ γι' αὐτές, διότι θὰ κατανοοῦμε ὅτι κάποιον άγιο σκοπό ἐξυπηρετοῦν γιὰ τὴν ψυχή μας καὶ τὶς ψυχὲς τῶν ἄλλων.

Ἂς μάθουμε λοιπόν ν' ἀντιμετωπίζουμε τὶς δύσκολες ώρες προετοιμασμένοι, μὲ πίστη καὶ προσευχή, μὲ εἰρήνη ψυχῆς καὶ ἀγάπη· «τῇ θλίψει ὑπομένοντες, τῇ προσευχῇ προσκαρτεροῦντες» (Ρωμ. ιβ΄ 12). Ἂς συμβουλευόμαστε καὶ κάποιον δικό μας ἄνθρωπο τοῦ Θεοῦ, πολύ περισσότερο τὸν Πνευματικό μας. Τότε οἱ δυσκολίες τῆς κάθε ἡμέρας θὰ μεταποιοῦνται σὲ εὐλογίες.

Από το Περιοδικό Ο ΣΩΤΗΡ, 1 Μαρτίου 2026

Η ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ : Ο πνευματικός νόμος (Αγ. Μάρκος ο Ασκητής)

 

Πρόλογος

Ο ΟΣΙΟΣ Μάρκος ὁ ἀσκητής εἶναι ἕνας ἀπό τούς ἐπιφανέστερους ἀσκητικούς συγγραφεῖς τῆς Ἐκκλησίας μας. Ἔζησε στά τέλη του 4ου καί στίς ἀρχές τοῦ 5ου αἰ. Ἦταν μαθητής τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου. Διετέλεσε πρεσβύτερος καί προϊστάμενος μοναστικῆς ἀδελφότητας στην Ἄγκυρα, πρίν ἀποσυρθεῖ στήν ἔρημο τῆς Γαλατίας, ὅπου ἀσκήτεψε μόνος. Κοιμήθηκε αἰωνόβιος μετά τό 430.
Φιλόθεος καί φιλόπονος ὁ ὅσιος Μάρκος, ἐπιδόθηκε για ἑξήντα χρόνια στή νήψη καί τή μελέτη τῶν θείων Γραφῶν. Φτάνοντας «εἰς τὸ ἄκρον τῆς ἀσκήσεως καὶ τῆς ἀρετῆς», ὅπως σημειώνει χαρακτηριστικά ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης στό συναξάρι του (5 Μαρτίου), ἀπέκτησε τά χαρίσματα τῆς θαυματουργίας καί τῆς ἁγιοπνευματικῆς σοφίας. Το τελευταῖο τό ἀποδεικνύουν διαχρονικά τά δογματικά και ἀσκητικά του συγγράμματα, τά ὁποῖα ἔγιναν τόσο δημοφιλή, ὥστε οἱ βυζαντινοί χριστιανοί ἔφτασαν νά λένε: «Πάντα πώλησον καὶ Μᾶρκον ἀγόρασον»! Τή μαρτυρία του, ἄλλωστε, ἐπικαλοῦνται συχνά μεταγενέστεροί του ἀσκητικοί συγγραφεῖς, ὅπως ὁ ἀββάς Δωρόθεος, ὁ ὅσιος Ἰωάννης ὁ Σιναΐτης, ὁ ὅσιος Συμεών ὁ Νέος Θεολόγος, ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς κ.ἄ.
Ἕνα ἀπό τά ἔργα τοῦ θεοφόρου ἀσκητῆ, μικρό ἀλλά ἔξοχο, εἶναι καί τό Περὶ νόμου πνευματικοῦ, πού περιέχεται στή Φιλοκαλία τῶν ἱερῶν Νηπτικῶν. Σ’ αὐτό, σέ διακόσια ἀποφθεγματικά «κεφάλαια», μέ τρόπο πρωτότυπο ἀλλά και μέ στέρεη θεμελίωση στήν Ἁγία Γραφή καί τήν ἱερή Παράδοση, ἀναλύεται ἡ λειτουργία τοῦ πνευματικοῦ νόμου. Ὁ νόμος αὐτός, σύμφωνα μέ τόν ἱερό συγγραφέα, εἶναι «ὁ νόμος τῆς ἐλευθερίας», ὁ ὁποῖος περιέχεται στό Εὐαγγέλιο τοῦ Χριστοῦ. Ἡ τήρηση τῶν εὐαγγελικῶν ἐντολῶν ἀποτελεῖ το περιεχόμενο τῆς χριστιανικῆς ἀσκήσεως καί ὁδηγεῖ τούς πιστούς ἀπό τή δουλεία τῶν παθῶν στήν ἐλευθερία τῶν τέκνων τοῦ Θεοῦ καί στήν εἰρήνη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.
Ἀξίζει νά σημειωθεῖ ὅτι ὁ ὅσιος Συμεών ὁ Νέος Θεολόγος (949-1022) ἔφτασε σέ πολύ νεαρή ἡλικία στή θέα τοῦ ἀκτίστου θείου φωτός, μελετώντας μέ ὑπόδειξη
τοῦ πνευματικοῦ του πατέρα τό σύγγραμμα αὐτό τοῦ ὁσίου Μάρκου καί ἐφαρμόζοντας κυρίως τήν ἀκόλουθη συμβουλή του: «Ἄν ζητᾶς νά θεραπευθεῖς, φρόντισε τή συνείδησή σου καί κάνε ὅ,τι σοῦ λέει…».
Σήμερα, πού ἡ περιφρόνηση τοῦ νόμου τοῦ Θεοῦ ἔχει ὁδηγήσει τήν κοινωνία μας σέ βαθιά κρίση καί σέ ἀδυναμία διακρίσεως τοῦ καλοῦ ἀπό
τό κακό, τά θεόσοφα «κεφάλαια» τοῦ ἁγίου Μάρκου προβάλλουν ὡς πολύτιμος καθοδηγητικός κανόνας τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς. Τά σημαντικότερα ἀπ’
αὐτά ἔχουν ἀνθολογηθεῖ στίς ἑπόμενες σελίδες καί πιστεύουμε ὅτι θά ὠφελήσουν τούς ἀδελφούς μας ἐκείνους πού ἀγωνίζονται εὐσυνείδητα ν’ ἀπαλλαγοῦν «ἀπὸ τοῦ νόμου τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ θανάτου» καί νά οἰκειωθοῦν «τὸν νόμον τοῦ πνεύματος τῆς ζωῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ» (πρβλ. Ρωμ. 8:2).

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΠΑΡΑΚΛΗΤΟΥ

Υπερτουρισμός και Άγιον Όρος (Σεβ. Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιερόθεος)

 

Τό Ἅγιον Ὄρος εἶναι τόπος προσευχῆς ἡσυχίας καί μυστηρίου. Ἐκεῖ ἀφιερώνονται οἱ μοναχοί στό «Περιβόλι τῆς Παναγίας». Τό Ἅγιον Ὄρος διαφυλάσσει τίς πάνω ἀπό χίλια χρόνια παραδόσεις, κυρίως κρατᾶ τήν ὀρθόδοξη πίστη, τήν λατρεία, «τήν μέθοδο τῆς ὀρθοδόξου εὐσεβείας», πού εἶναι ὁ τρόπος τῆς σωτηρίας, ὅταν αὐτά ἔχουν χαθῆ ἀπό τίς κοινωνίες μας, ἀκόμα καί τίς Χριστιανικές. Πρόκειται γιά ἕναν χῶρο πού κρατᾶ ἀναλλοίωτες τίς παραδόσεις σέ πολλά σημεῖα, τήν Ἐκκλησία καί τό φυσικό περιβάλλον. Κυρίως οἱ μοναχοί ἔχουν κέντρο τόν Θεό καί τήν Ἐκκλησία.

Οἱ ἐκτός τοῦ Ἁγίου Ὄρους ἄνθρωποι ἄλλοι ἀπό εὐλάβεια, ἄλλοι ἀπό ἀναζήτηση, ἄλλοι ἀπό περιέργεια καί τουρισμό ἐπισκέπτονται τό Ἅγιον Ὄρος, ὅπου βρίσκουν ἀβραμιαία φιλοξενία, ἀγάπη ἀνιδιοτελῆ καί αἰσθάνονται μιά ἠρεμία ἡ ὁποία εἶναι δυσεύρετη στίς κοινωνίες μας. Ὅμως κάθε γεγονός ἔχει καί τά ὅριά του.

Διαβάζουμε σέ καθημερινή Ἐφημερίδα Πανελλαδικῆς ἐμβέλειας ὅτι «ὁ ὑπερτουρισμός ἀπειλεῖ τό Ἅγιον Ὄρος», «ἡ πληθώρα ἐπισκεπτῶν καί ὀχημάτων ὁδηγεῖ σέ φόβους γιά ἀναίρεση τοῦ ἠσυχαστικοῦ χαρακτἠρα καί ἀπώλεια τῆς θρησκευτικότητος». Μάλιστα γράφεται ὅτι «πολυκοσμία καί κυκλοφοριακά προβλήματα εἶναι οἱ δύο σημαντικότερες συνέπειες τῆς ὑπερεπισκεψιμότητας πού παρατηρεῖται πλέον στό Ἅγιον Ὄρος, ἐνῶ τήν ἴδια στιγμή πληθαίνουν οἱ φωνές διαμαρτυρίας καί ἀπό τίς μονές καί ἀπό τήν Ἱερά Ἐπιστασία πού κρούουν τόν κώδωνα κινδύνου γιά ἀναίρεση τοῦ ἡσυχαστικοῦ χαρακτήρα, ἀπώλεια της θρησκευτικότητας καί τουριστικοποίηση τοῦ Ἄθω».

Οἱ ἀριθμοί εἶναι ἀνησυχητικοί. Τό πρῶτο ἑξάμηνο τοῦ 2024 εἶχαν μπεῖ στό Ἅγιον Ὄρος 75.000 ἄνθρωποι, ἐφέτος τό πρῶτο ἑξάμηνο τοῦ 2025 ὁ ἀριθμός τῶν προσελθόντων ἀνῆλθε στίς 85.000. Σέ αὐτόν τόν ἀριθμό πρέπει νά προστεθῆ καί ὁ ἀριθμός 4.000 τῶν ἐργαζομένων μόνιμα ἤ ἐποχικά πού ἔχουν ἐργατικό διαμονητήριο, καθώς ἐπίσης καί ἐκείνων πού λαμβάνουν διαμονητήρια γιά σκῆτες καί κελιά. Ἀκόμη, «ἡ ὑψηλή ἐπισκεψιμότητα» ἔχει αὐξήσει καί τήν ἀνάγκη τῶν ὀχημάτων καί τῶν ταξί γιά τήν μετακίνηση τῶν ἐργαζομένων καί τῶν προσκυνητῶν», μέ ἀποτέλεσμα νά γίνουν πολλά τροχαῖα ἀτυχήματα. (Δημήτριος Ἀλεξόπουλος, ΤΑ ΝΕΑ, 17-11-2025)

Ὅποιος γνωρίζει ἀπό τήν ζωή τοῦ Ἁγίου Ὄρους καταλαβαίνει τό τί πρόβλημα δημιουργοῦν ὅλοι αὐτοί οἱ ἐπισκέπτες ἤ προσκυνητές, ὡς πρός τήν διαμονή τους καί τήν τροφοδοσία τους. Βεβαίως οἱ μοναχοί τοῦ Ἁγίου Ὄρους δείχνουν ἀφειδώλευτα τήν ἀγάπη τους, καί πολλοί προσκυνητές ἤ ἐπισκέπτες ὠφελοῦνται πνευματικά ἀπό τίς ἀκολουθίες, πού γίνονται στούς Ναούς, τούς λόγους πού ἀκούγονται, τήν ἐξομολόγηση πού κάνουν σέ διακριτικούς πνευματικούς, καί αὐτή εἶναι ἡ μεγάλη προσφορά τοῦ Ἁγίου Ὄρους, ἀλλά αὐτό ἀπαιτεῖ κόπο καί ἔξοδα.

Παρά ταῦτα πρέπει νά παραμείνη τό Ἅγιον Ὄρος ὡς τόπος προσευχῆς καί ἡσυχίας, ὡς τόπος θεραπείας καί ὑπομνήσεως τῆς ὀρθόδοξης ζωῆς ἡ ὁποία χάθηκε ἀπό τίς κοινωνίες μας. Γιατί, ἄν ὅλα γίνουν τουρισμός καί περιέργεια καί χαθῆ τό ἡσυχαστικό στοιχεῖο τῆς παράδοσής μας, τότε θά χαθῆ ἕνας σημαντικός τρόπος ζωῆς, πού τόν ἔχει ἀνάγκη ὁ ἄνθρωπος κάθε ἐποχῆς

Η ΑΛΛΗ ΟΨΙΣ – Ψηλαφώντας την των πραγμάτων αλήθεια…

Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος μᾶς συμβουλεύει πὼς νὰ μιλᾶμε στὴν σύζυγο

 

Ἅγιος Ἰωάννης Χρυσόστομος, 

Εἰς Ἐφεσ. Ὀμ. 20

Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος μᾶς συμβουλεύει πὼς νὰ μιλᾶμε στὴν σύζυγο, "Λόγια ἀγάπης νὰ τῆς λές... (ὅπως): Ἐγὼ ἀπὸ ὅλα, τὴ δική σου ἀγάπη προτιμῶ καὶ τίποτε δὲν μοῦ εἶναι τόσο βασανιστικὸ ἢ δυσάρεστο, ὅσο τὸ νὰ βρεθῶ κάποτε σὲ διάσταση μαζί σου. Κι ἂν ὅλα χρειασθεῖ νὰ τὰ χάσω... κι ἂν στοὺς ἔσχατους βρεθῶ κινδύνους, ὁτιδήποτε κι ἂν πάθω, ὅλα μοῦ εἶναι ἀνεκτὰ κι ὑποφερτά, ὅσο ἐσὺ μοῦ εἶσαι καλά. Καὶ τὰ παιδιά, τότε μοῦ εἶναι περιπόθητα, ἐφ' ὅσον ἐσύ μᾶς συμπαθεῖς".

Η παιδεία υπό κατάρρευση

 

Ο θάνατος καθηγήτριας σε γενικό Λύκειο της Θεσσαλονίκης από εγκεφαλικό επεισόδιο σχολιάστηκε έντονα πανελληνίως, καθώς μήνα προηγουμένως αυτή είχε υποβάλει αναφορά για να γνωστοποιήσει στην προϊσταμένη της αρχή και στο αρμόδιο υπουργείο ότι η συμπεριφορά κάποιων μαθητών της στο πρόσωπό της ήταν απαράδεκτη. Την είχαν στοχοποιήσει και εκδήλωναν με διάφορους τρόπους την αυθάδειά τους αλλά και την επιθετικότητα εναντίον της. Στα νέα ελληνικά αυτή η συμπεριφορά καλείται μπούλιγκ. Οι τηλεοπτικοί σταθμοί και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βρήκαν τροφή, για κάποιο διάστημα και εκδηλώθηκε αντιπαράθεση καθώς αντέδρασαν οι γονείς των μαθητών, που κατηγορούνται επιρρίπτοντας ευθύνη στην καθηγήτρια για ανάρμοστη συμπεριφορά έναντι των μαθητών της. Τώρα βέβαια και «κατόπιν εορτής» διατάχτηκε ένορκη διοικητική εξέταση μάλλον χωρίς νόημα πλέον.

Το συμβάν δεν αποτελεί κεραυνό εν αιθρία και δεν θα σταθούμε στο αν τον θάνατο προκάλεσε η υπερβολική πίεση που δεχόταν η καθηγήτρια από μέρους μαθητών. Η παιδεία στη χώρα μας νοσεί βαρύτατα, αν δεν είναι πλέον κλινικά νεκρή. Τον Οκτώβριο του 2022 καθηγητής σε επαγγελματικό Λύκειο είχε υποβάλει την παραίτησή του συνοδεύοντάς την από αιτιολογική έκθεση, η οποία θα έπρεπε να προβληματίσει βαθύτατα τους αρμοδίους, ώστε να λάβουν, επί τέλους, μέτρα. Μεταφέρω αποσπάσματα από την εν λόγω έκθεση.

«Από τη πρώτη στιγμή δε χρειάζεται ιδιαίτερη παρατηρητικότητα ή εμπειρία για να καταλάβει κάποιος πως η κυριαρχία των μαθητών είναι απόλυτη και αρνητική. Είναι φανερό από τη περικυκλωμένη με επιδεικτικά καπνίζοντες μαθητές αίθουσα καθηγητών. Το κάπνισμα είναι ελεύθερο σε όλο το προαύλιο χώρο ενώ κάποιοι καπνίζουν και μέσα στις τάξεις. Μαθητές περιφέρονται παντού όλες τις ώρες και μπαινοβγαίνουν στο σχολείο μιας και η πόρτα δε κλείνει ποτέ. Την ώρα του μαθήματος μπορεί να ακουστούν έντονες συντονισμένες κραυγές και να γίνει κάποιο φιλικό «ντου» από μερίδα μαθητών σε κάποιο άλλο τμήμα. Ο τρόπος επικοινωνίας τόσο μεταξύ των μαθητών αλλά και όσο και απέναντι στους καθηγητές μπορεί στη καλύτερη περίπτωση να αξιολογηθεί ως «αγενής». Τα κινητά είναι σε διαρκή λειτουργία μέσα - έξω από τις τάξεις, τραβώντας βίντεο και τροφοδοτώντας το τικ – τοκ με «κατορθώματα» από την εξουσία που έχουν επιβάλει οι πλέον παραβατικοί, στο σχολικό χώρο, παράδειγμα για άλλους μαθητές άλλων σχολείων… Ούτε λίγο ούτε πολύ θυμίζει περισσότερο σχολική δομή υπό μόνιμη μαθητική κατάληψη. Ακόμα όμως κι αν δεν τα προσέξεις όλα αυτά, οι ίδιοι οι μαθητές σου ξεκαθαρίζουν από την αρχή ποιος κάνει κουμάντο εκεί μέσα και ποια είναι τα δικά σου καθήκοντα και υποχρεώσεις, αν θέλεις να επιβιώσεις στο βασίλειο τους. Ως καινούργιος λοιπόν, έπρεπε να μου «σπάσει ο τσαμπουκάς εξ αρχής» και να καταλάβω που βρίσκομαι. Έτσι κατά τη πρώτη εμφάνιση μου στο μοναδικό τμήμα Ά τάξης αντιμετώπισα μια συνεννοημένα εξωφρενική κατάσταση. Μαθήτριες, εκ περιτροπής έρχονταν και κάθονταν στην έδρα, βάζαν τα πόδια τους πάνω στα θρανία, όλοι άλλαζαν θέσεις, η πόρτα ανοιγόκλεινε συνεχώς και κοπανιόταν με δύναμη, κόσμος μπαινόβγαινε, φωνές ουρλιαχτά και κινητά».

Σε άλλο σημείο της έκθεσης έγραφε: «Ενώ καθόμουν στο γραφείο των καθηγητών ήρθε απειλητικός εξωσχολικός «νταής» και προσπάθησε να με εκφοβίσει. Φώναζε «ποιος είναι αυτός ο μάγκας που βγάζει έξω επειδή έχουν κινητά» ή κάτι παρόμοιο. Του είπα «εγώ είμαι». Μου λέει «βγες έξω» και βγήκα. Μου λέει «εσύ έβγαλες έξω τη κοπέλα μου;» και ήρθε και κόλλησε στη κυριολεξία τη μύτη του στη μύτη μου». Επρόκειτο για «εξωσχολικό ενήλικα και σεσημασμένο, γνωστό στην αστυνομία και πρώην μαθητή του «σχολείου». Ο νταής απομακρύνθηκε βρίζοντας το Λυκειάρχη και το σχολείο αλλά παρέμεινε στο χώρο του σχολείου όπου να σημειώσω, βρίσκεται καθημερινά». Και σε άλλο πρόσθετε: «Στη συνέχεια είχα μάθημα για πρώτη φορά στο Β΄ πληροφορικής το χειρότερο κατά γενική ομολογία, όπως επεσήμανα προηγουμένως, τμήμα του ΕΠΑΛ. Τα παιδιά αυτά είχαν αφηνιάσει. Θα έλεγα πως πρόκειται για τον πυρήνα της «παραβατικής κυβέρνησης» που έχουν εγκαταστήσει. Ο τρόπος που έληξε το επεισόδιο με τον εξωσχολικό δεν τους είχε iκανοποιήσει. Με απειλούσαν για το αμάξι μου και μου ‘λέγαν πως με περιμένει ο εξωσχολικός να με δείρει. Ταυτόχρονα κοπανούσαν θρανία, καρέκλες και κυρίως στρίγγλιζαν όλοι μαζί, πράματα που κάνουν σχεδόν κάθε μέρα. Έφυγα από το τμήμα. Ήταν προφανές πως ΄θέλαν να με κάνουν να χάσω τη ψυχραιμία μου να κάνω κάποια λάθος κίνηση για να μου ορμήσουν, να με βιντεοσκοπήσουν και φυσικά βάση νομοθεσίας θα την πλήρωνα μόνο εγώ».

Όλα αυτά είναι γνωστά σε γονείς, σε εκπαιδευτικούς αλλά και στο αρμόδιο Υπουργείο. Δυστυχώς δεν αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά. Τα παιδιά μας έχουν αγριέψει και η ευθύνη βαρύνει όλους μας, οι οποίοι με περισσή υποκρισία φορούμε παρωπίδες, για να τονίζουμε στη συνέχεια ότι δεν υπέπεσαν στην αντίληψή μας. Από τα σχολεία έχει αφαιρεθεί ο σκοπός της παιδείας, που είναι η καλλιέργεια ήθους και φρονήματος. Κατά τη μεταπολίτευση στοχοποιήθηκε η πατροπαράδοτη εκπαίδευση με τον χαρακτηρισμό αυταρχική και προβλήθηκε από κύκλους «προοδευτικών» εκπαιδευτικών η «αντιαυταρχική». Όχι πως όλα, μέχρι τότε, ήταν ιδανικά. Σαφώς και υπήρξαν εκπαιδευτικοί, που αναίτια ή με ασήμαντη αφορμή ξεσπούσαν κατά μαθητών. Αλλά οι άτακτοι δεν ρύθμιζαν τότε τον τρόπο διεξαγωγής του μαθήματος. Υπήρχε σεβασμός έναντι των εκπαιδευτικών, που στη μεγάλη τους πλειοψηφία είχαν συνείδηση του καθήκοντός τους.

Το ιδεολόγημα του «δικαιωματισμού», που διαχύθηκε στην κοινωνία, άλλαξε τη δομή της οικογένειας, του σχολείου, της κοινωνίας. Οι γονείς έχοντας υιοθετήσει αρρωστημένες αντιλήψεις περί διαπαιδαγώγησης των παιδιών, δεν θέλουν πλέον να ακούσουν ότι παιδί τους δέχθηκε παρατήρηση. Θεωρούν μεγάλη προσβολή να κληθούν στο σχολείο για ενημέρωση επί της συμπεριφοράς του. Και όχι μόνο υπερασπίζονται με θράσος τον «κανακάρη» τους, αλλά και φθάνουν κάποιοι στο σημείο να απειλούν τον εκπαιδευτικό, που έκανε την παρατήρηση σ’ αυτόν.

Η Πολιτεία, η οποία παρέλαβε πλέον τη σκυτάλη από τους «προοδευτικούς» εκπαιδευτικούς, με εγκυκλίους απαιτεί οι εκπαιδευτικοί να είναι προσεκτικοί στη συμπεριφορά τους. Δεν τους καλύπτει ακόμη και σε περιπτώσεις, που έχουν καταφανώς δίκαιο, όταν θρασείς γονείς ζητούν την τιμωρία αυτού που προσέβαλε τον «κανακάρη» τους. Και καθώς τα κοινωνικά ήθη έχουν μεταβληθεί προς το χειρότερο πολλοί εκπαιδευτικοί σιωπούν, ανεχόμενοι την κατάσταση, η οποία επιδεινώνεται από έτος σε έτος, με το σκεπτικό: «Γιατί να μπλέξω; Εγώ θα βγάλω το φίδι από την τρύπα;». Και το κακό εντείνεται και διαχέεται από τις σχολικές αίθουσες, όπου η τρομοκράτηση λόγω και έργω των ασθενεστέρων μαθητών, στην κοινωνία. «Συμμορίες» ανηλίκων με σουγιάδες και άλλα φονικά εργαλεία δρουν τα βραδινά στα μεγάλα αστικά κέντρα. Και μετά από κάθε συμβάν οι «εισαγγελείς» της μικρής οθόνης εξαπολύουν μύδρους κατά παντός υπευθύνου εξαιρώντας τους εαυτούς τους! Η Πολιτεία δείχνει να θορυβείται και διαβεβαιώνει ότι θα λάβει μέτρα, αλλά δεν έχει την πρόθεση καθώς γνωρίζει ότι τάχιστα θα λησμονηθεί το θλιβερό συμβάν. Ίσως να είναι πλέον αργά να λάβει υπό τις συνθήκες που έχουν επικρατήσει.

Καλό είναι να συνειδητοποιήσουν πρώτοι οι γονείς ότι η υπεράσπιση ατάκτων τέκνων τους θα έχει πρωταρχικά συνέπειες στους ίδιους. Καλό είναι να συνειδητοποιήσουν οι οπαδοί της «αντιαυταρχικής» εκπαίδευσης εκπαιδευτικοί ότι έχουν μεγάλη ευθύνη για το κατάντημα, καθώς και η Πολιτεία, που υιοθέτησε τις απόψεις τους.

Όλοι μαζί οι εκπαιδευτικοί πρέπει να δώσουν αγώνα για την προσωπική τους αξιοπρέπεια. Δεν αρκούν οι κινητοποιήσεις για αύξηση του όντος γλίσχρου μισθού, ένδειξη απαξίωσής τους από μέρους της Πολιτείας και της κατάργησης του «θεσμού» των αναπληρωτών. Μεγάλη μερίδα του κοινωνικού συνόλου διατηρεί τον σεβασμό στο πρόσωπό τους και αναγνωρίζει το έργο τους. Αυτοί θα τους στηρίξουν στον αγώνα. Καιρός για δράση, ώστε να επανέλθει η παιδεία στα σχολεία της χώρας.

Δημοσιεύθηκε στην εβδομαδιαία εφημερίδα Χρονικά Δυτικής Μακεδονίας

π. Νικόλαος Λουδοβίκος: Ο χρόνος και ο κόσμος της φθοράς

 

Την Κυριακή 4 Iανουαρίου 2026 ο καθηγητής Θρησκειολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων π.Νικόλαος Λουδοβίκος συζητά με τον π. Απόστολο Ραυτόπουλο και όλους εσάς για τη φύση του χρόνου και την πορεία του κόσμου μέσα σ' αυτόν με αφορμή κείμενο του Φώτη Κόντογλου.

Antifono.gr

Ἡ Ἀκολουθία τοῦ Μνημοσύνου πρός τήν Ἀνατολή τελεῖται

 

Ἡ Ἀκολουθία τοῦ Μνημοσύνου, ὅπως καὶ κάθε Ἀκολουθία στὴν Ἐκκλησία μας τελεῖται ἁγιοπατερικά, παραδοσιακά, πρὸς τὴν Ἀνατολή.1 Καὶ τὸ Μνημόσυνον προσευχή εἶναι. Ἀπὸ τὰ μέσα τοῦ περασμένου αἰώνα, κυρίως λόγῳ τῆς προτεσταντολατινογενοῦς πλάνης «versus populum» τῆς λειτουργικῆς κινήσεως (τουτέστι κατ’ οὐσίαν «θεατρική» προσευχή πρὸς τὸν Λαόν, ποὺ ἄρχισε ἀπὸ τὸν Λούθηρο καὶ τοὺς Προτεστάντες, πέρασε στοὺς Ρωμαιοκαθολικούς, καὶ ὑπεστηρίχθη στήν αἱρετική Βʹ Βατικάνειο Σύνοδόν των), τὴν ὁποίαν προώθησαν καθ’ ἡμᾶς ἡμέτεροι παρασυρθέντες θεολόγοι, λειτουργιολόγοι, κληρικοί, τὸ μεγαλύτερο ποσοστὸ τῶν Ἱερέων μας - δυστυχῶς - τελοῦν τὸ Μνημόσυνον πρὸς τὸν Λαόν. Ὑπάρχουν καὶ μερικοὶ ὑποστηρικτὲς τοῦ παρασυρθέντος Φουντούλη, ποὺ προωθοῦν τὴν ἀδιαφορία ἐν γένει γιὰ τὴν κατ’ Ἀνατολάς τέλεση τῶν Ἀκολουθιῶν, καὶ ὅτι ὅλα εἶναι «ἐντάξει». Αὐτὸ εἶναι μεγάλη πλάνη (ὑποσ. 1), καὶ τὰ πράγματα δὲν εἶχαν ἔτσι, οὔτε στὴν νεότητά μας στὸ χωριό, ὅπου οἱ Ἱερεῖς τελοῦσαν τὸ Μνημόσυνον πάντοτε πρὸς Ἀνατολάς, στὸ κέντρον τοῦ Ναοῦ, κάτω ἀπὸ τὸν μέγα Πολυέλεο (στὸ ἴδιο περίπου σημεῖο ὅπου διαβαζόταν παλαιὰ καὶ ἡ ὀπισθάμβωνος Εὐχή). Πολλῷ δὲ μᾶλλον ὅταν τὸ Ἅγιον Ὄρος, καὶ ὅλες οἱ ὑπόλοιπες Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες ἄλλων χωρῶν τηροῦν τὴν Παράδοση τῆς κατ’ Ἀνατολὰς τελέσεως τοῦ Μνημοσύνου, ἀκόμη καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Ἀρχιεπισκοπὴ Ἀμερικῆς ποὺ ἄγνωστο πῶς δὲν παρεσύρθη ἀπὸ τοὺς δικούς μας. 2