Κυριακή 29 Ιανουαρίου 2023

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ: ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΙ ΠΑΤΕΡΕΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ



 Στόχος όλων των πολιτισμών είναι η ανάπτυξη της παιδείας.. Δε νοείται πολιτισμός χωρίς γράμματα, τέχνες και επιστήμες.

          Ο στόχος όμως της παιδείας ποιος πρέπει να είναι; Αυτό μας το λέγει ο Πλάτων : «Πάσα επιστήμη, χωριζομένη της αρετής, πανουργία και ου σοφία φαίνεται». Κάθε γνώση που χωρίζεται από την αρετή είναι πανουργία.

          Αυτό μας διδάσκει συνεχώς χιλιάδες χρόνια τώρα και η ιστορία. Άλλοτε  μας το διδάσκει θετικά και άλλοτε αρνητικά. Αρνητικά, όταν μας περιγράφει άτομα και λαούς, που ήσαν φορτωμένοι με ξερές γνώσεις, χωρίς αγάπη και χωρίς ήθος, που στο τέλος καταστράφηκαν. Θετικά, όταν μας προβάλλει μορφές σαν τις σημερινές των τριών Ιεραρχών.

          Οι τρεις Ιεράρχες αποτελούν θεσμικές μορφές για την ιστορία του κόσμου. Είναι αυτοί που έδεσαν άρρηκτα γνώση και ήθος. Πίστη και επιστήμη. Χρονικό και αιώνιο. Φθαρτό και άφθαρτο. Μορφωμένοι με γνώσεις υπήρχαν και υπάρχουν  και πολλοί άλλοι. Οι τρεις Ιεράρχες όμως ξεχωρίζουν μέσα στην ιστορία, όπως και όλοι οι μεγάλοι άγιοι, διότι συνέζευξαν επιστήμη και αρετή.

          Ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος με τα αριστουργηματικά έπη του, δεν θα ήταν αυτός που είναι,  αν δεν ήταν και άγιος.

          Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, δεν θα ήταν αυτός που είναι, αν παράλληλα με τη ρητορική του δεινότητα, δεν είχε και την τόλμη μέχρι θυσίας.

          Και ο μεγάλος φιλόσοφος και θεολόγος της Εκκλησίας, Μέγας Βασίλειος, δεν θα ήταν αυτό που είναι αν δεν ήταν πρότυπο φιλανθρωπίας.

          Σοφία και αγιότητα αναδεικνύουν την αληθινή προσωπικότητα.

          ΟΙ άνθρωποι εκ φύσεως ζητούν πρότυπα στη ζωή τους.  Οι νέοι ζητούν ήρωες, αθλητές, καλλονές ή επαναστάτες. Οι μεγάλοι ζητούν πολιτικούς, επιστήμονες ή κροίσους.

          Χωρίς να παραθεωρούμε  και τα καλά στοιχεία αυτών των προτύπων, δεν μπορούμε  να μη πούμε ότι τα πρότυπα αυτά, τις περισσότερες φορές είναι φτωχά ή και αρνητικά για τη ζωή των ανθρώπων.

          Τα πρότυπα που μπορούν να εμπνεύσουν  και να αξιοποιήσουν  ολόκληρο το ανθρώπινο δυναμικό είναι οι τρείς Ιεράρχες. Αυτοί καλύπτουν όλες τις πτυχές της ανθρώπινης ζωής. Από τη φιλανθρωπία ως τη φιλοσοφία. Σήμερα μάλιστα, που διερχόμαστε κρίση ιδεών και θεσμών, έχουμε ανάγκη τέτοιων προτύπων.

          Η αλήθεια και η αρετή είναι η μόνη αληθινή αγωγή. Οι δημαγωγοί ποτέ δεν δίνουν σωστή αγωγή. Είναι ανάγκη να φυλαχτούμε από τους δημαγωγούς και να ακολουθήσουμε χωρίς φόβο τους αληθινούς αρχηγούς.

          Τέτοιοι είναι οι σημερινοί εορταζόμενοι τρεις Ιεράρχες.

          γ

Η χρονιά άλλαξε, εμείς;

 


Μπήκαμε αισίως στο 2023, πριν από μερικές ημέρες. Αναμφίβολα, το 2022 ήταν μια ιδιόμορφη δύσκολη και απαιτητική χρονιά, όπως και όλες οι προηγούμενες της τελευταίας δεκαετίας, τουλάχιστον. Δεν είναι άλλωστε, και λίγα όσα έχουμε ζήσει από την εποχή της οικονομικής κρίσης, την οποία ακόμη βιώνουμε και θα βιώνουμε στο απώτερο μέλλον.

        Η νέα χρονιά φαντάζει στο μυαλό μας ως μια νέα πρόκλησης ως κάτι το οποίο καλούμαστε να το ψηλαφίσουμε με τα δάκτυλά μας και να του δώσουμε κάποιου είδους μορφή έστω κι αν αλλάξουμε γνώμη στην πορεία, επειδή θα βρεθούμε προ εκπλήξεων.

        Πως θα γίνουν, όμως όλα αυτά αν οι ίδιοι εμείς δεν αποφασίσουμε, ψυχή τε και σώματι, να αλλάξουμε; Εάν δεν πάρουμε απόφαση-κυρίως την ευθύνη-να αποτινάξουμε τα δεσμά του εγωισμού και της φιλαυτίας, που μας κατατρώγουν, και να ορθώσουμε ανάστημα;

        Ας μην περιμένουμε από κανέναν «αυτόκλητο σωτήρα» να έρθει να μας σώσει. Όλοι τους είναι άριστοι μόνο στα πολλά  και στα παχιά λόγια, σε θεωρίες που δεν μπορούν να γίνουν πράξη ποτέ, διότι πάντοτε θα κυριαρχεί το ίδιον συμφέρον (πολιτικό, οικονομικό, επιχειρηματικό κ. α.). Ας μην λησμονούμε ότι μόνο ΕΝΑΣ είναι ο Σωτήρας των πάντων. Μόνο ο Χριστός σώζει τον άνθρωπο και τη κόσμο. Κι ας αφήσουμε, επιτέλους, τις ψευτομαγκιές περί  αυτοδυναμίας της επιστήμης και της τεχνολογίας.

        Αγιασμένη χρονιά σε όλους!

Σάββατο 28 Ιανουαρίου 2023

Υπάρχει μεγάλη φτώχεια

 


Υπάρχει μεγάλη φτώχεια στον κόσμο.

Η φτώχεια των ανθρώπων που δεν είναι ευχαριστημένοι με τίποτε.

Η φτώχεια εκείνων που δεν ξέρουν να γελάνε ούτε να κλαίνε.

Η φτώχεια εκείνων που δεν ξέρουν να δίνουν στους άλλους.

Υπάρχει όμως και η φτώχεια που είναι ακόμη πιο ψυχρή!!!

Εκείνη που οφείλεται στην έλλειψη αγάπης!!!

«ΑΓΙΑ ΛΥΔΙΑ», .τ. 596

Παρασκευή 27 Ιανουαρίου 2023

Η έννοια του «Υπερούσιος»

 


Από την  εορτή των Χριστουγέννων και μέχρι την απόδοση της εορτής-την παραμονή της Πρωτοχρονιάς- ψάλλεται στην Εκκλησία το κοντάκιο «Η Παρθένος σήμερον τον υπερούσιον τίκτει….», το οποίο αντικαθιστά το «ίδιο σε μέλος) κοντάκιο «Η Παρθένος σήμερον τον προαιώνιον λόγον…., που ψάλλεται από τις 26 Νοεμβρίου-δηλαδή την επομένη της Αποδόσεως των Εισοδίων της Θεοτόκου.

        Τα δύο κοντάκια κινούνται γενικά στο ίδιο νοηματικό πεδίο, με κέντρο το «Παιδίον νέον», που είναι «ο προαιώνων Θεός». Μένει ίσως να διευκρινιστεί η λέξη «υπερούσιος» του δεύτερου χρονικά κοντακίου.

        Η πρόθεση «υπέρ», όταν συντάσσεται με αιτιατική, σημαίνει «πάνω από». «Υπερούσιος» λοιπόν είναι εκείνος που υπερβαίνει τις (κτιστές) ουσίες, που είναι πάνω από αυτές (ως άκτιστος), εκείνος που είναι άυλος-όχι τυχαία-, τη λέξη «άυλος» θα τη συναντήσουμε στην δΩδή από τις καταβασίες των Χριστουγέννων: «ο άυλος και Θεός».

        Καθώς υπερβαίνει τις ουσίες των κτιστών όντων, είναι απρόσιτος, δεν προσεγγίζεται, όπως δηλώνεται ρητά αμέσως μετά: «και η γη το σπήλαιον τω απροσίτω προσάγει» (και η γη προσφέρει στον απρόσιτο το σπήλαιο). Αυτός, λοιπόν,  ο «υπερούσιος» και «απρόσιτος» θέλει να λάβει ανθρώπινη ουσία και θα γίνει  προσιτός ως «παιδίον νέον».

        Ανδρέας Μοράτος