Δευτέρα 19 Οκτωβρίου 2026

Ο ενεργειακός και περιβαλλοντικός αντίκτυπος της τεχνητής νοημοσύνης και πώς υπονομεύει τη δημοκρατία

 


Σε παγκόσμια κλίμακα τα datacenter φαίνεται να χρειάστηκαν 175 δισεκατομμύρια λίτρα νερού για το 2023, και προβλέπεται ότι η κατανάλωσή του θα φτάσει τα 600 δισεκατομμύρια ως το 2030. Δείτε και: https://www.greenpeace.org/.../ai-energy-environment.../ 



Ο περιβαλλοντικός αντίκτυπος της τεχνητής νοημοσύνης γίνεται όλο και πιο δύσκολο να αγνοηθεί, από την αυξανόμενη χρήση ενέργειας και την κατανάλωση νερού έως την ταχεία επέκταση των κέντρων δεδομένων και την παραγωγή μικροτσίπ. Αυτό που οικοδομείται στο όνομα της καινοτομίας είναι επίσης η συγκέντρωση εξουσίας, η εντατικοποίηση της επιτήρησης και η εμβάθυνση του δημοκρατικού κινδύνου.

Ο περιβαλλοντικός αντίκτυπος της τεχνητής νοημοσύνης: ενέργεια, νερό και εκπομπές

Η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης πωλείται ως αναπόφευκτη πρόοδος, αλλά το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να κάνει χρήσιμα πράγματα θεωρητικά. Είναι σε ποιον ανήκει, ποιος κερδίζει από αυτό, για ποιο σκοπό χρησιμοποιείται κυρίως και ποιος πληρώνει τον περιβαλλοντικό και πολιτικό λογαριασμό όταν η διαφημιστική εκστρατεία μετατρέπεται σε εργοστάσια κατασκευής μικροτσίπ, κέντρα δεδομένων, αυξανόμενη ζήτηση ενέργειας, υδατικό στρες, επιτήρηση και επιθέσεις στη δημοκρατική ζωή.

Μια έκθεση της Greenpeace Γερμανίας που κυκλοφόρησε το 2025 προειδοποίησε ότι η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας της τεχνητής νοημοσύνης, οι εκπομπές, η χρήση νερού και οι ανάγκες σε πρώτες ύλες αυξάνονται γρήγορα και ότι η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στα κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσε να είναι 11 φορές υψηλότερη το 2030 από ό,τι το 2023, εκτός εάν παρέμβουν οι κυβερνήσεις. Μια έκθεση του Φεβρουαρίου 2026 που υποστηρίχθηκε από την Beyond Fossil Fuels έκανε το πρόβλημα του greenwashing ακόμη πιο σαφές, διαπιστώνοντας ότι το 74% των ισχυρισμών της βιομηχανίας σχετικά με τα οφέλη της τεχνητής νοημοσύνης για το κλίμα ήταν αναπόδεικτοι και ότι δεν μπορούσε να εντοπίσει ούτε μία περίπτωση όπου τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που παράγονται από καταναλωτές, όπως το ChatGPT, το Gemini ή το Copilot, παρείχαν σημαντικές, επαληθεύσιμες και σημαντικές περικοπές εκπομπών.

Αυτό έχει σημασία γιατί διαπερνά ένα από τα αγαπημένα σημεία συζήτησης του κλάδου, δηλαδή ότι η ενεργοβόρα γενετική τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δικαιολογηθεί από ασαφή μελλοντικά οφέλη για το κλίμα. Στην πραγματικότητα, η ίδια η ανάπτυξη κλειδώνει περισσότερη εξόρυξη, περισσότερες υποδομές και περισσότερη εταιρική δύναμη, ενώ οι μεγαλύτερες εταιρείες προσπαθούν να παρουσιάσουν αυτή την επέκταση ως ηγετική θέση για το κλίμα.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η συζήτηση δεν μπορεί να περιοριστεί στο αν η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να κάνει καλό μια μέρα, επειδή το σύστημα που κατασκευάζεται αυτή τη στιγμή ήδη ανακατανέμει την ισχύ προς τα πάνω, ενώ ωθεί το περιβαλλοντικό κόστος και τους κινδύνους πληροφοριών προς τα έξω.

Κέντρα δεδομένων AI και γιατί οι κοινότητες αντιστέκονται

Σε διάφορες χώρες, οι άνθρωποι πολεμούν τα κέντρα δεδομένων όχι επειδή είναι κατά της τεχνολογίας, αλλά επειδή αναγνωρίζουν το μοτίβο: αρπαγή γης, ηχορύπανση, πίεση στα συστήματα ύδρευσης, πίεση στα τοπικά δίκτυα και σταθερή διάβρωση του κοινοτικού ελέγχου στη γη και τις υποδομές. Στο Νιου Μπράνσγουικ του Νιου Τζέρσεϊ, οι ηγέτες της πόλης αφαίρεσαν τα κέντρα δεδομένων από ένα σχέδιο ανάπλασης μετά από δημόσιες αντιδράσεις και αποκατέστησαν την απαίτηση του πάρκου, ενώ οι κάτοικοι και οι ακτιβιστές εξέφρασαν ρητά ανησυχίες για την περιβαλλοντική βλάβη, την κατανάλωση ενέργειας, τη χρήση νερού και την ηχορύπανση. Στο Σαν Μάρκος του Τέξας, το δημοτικό συμβούλιο ψήφισε 5-2 για να μπλοκάρει ένα προτεινόμενο κέντρο δεδομένων μετά από μια πολύωρη συνάντηση και περισσότερα από 100 δημόσια σχόλια.


Μάρτιος 2012: Μια εναέρια άποψη του Κέντρου Δεδομένων του Facebook στο Forest City. Αυτή η εγκατάσταση 150 στρεμμάτων ήταν το δεύτερο κέντρο δεδομένων που κατασκευάστηκε από το Facebook στις Ηνωμένες Πολιτείες.

© Η Greenpeace

Τον Σεπτέμβριο του 2025, το Συμβούλιο της Κομητείας του Νότιου Δουβλίνου στην Ιρλανδία ενέκρινε πρόταση που ζητούσε απαγόρευση ή μορατόριουμ σε εθνικό επίπεδο για νέα κέντρα δεδομένων ή αυστηρούς όρους, συμπεριλαμβανομένων 100% ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, εν μέσω ανησυχίας ότι οι κοινότητες αναγκάζονται να απορροφήσουν το οικονομικό και οικολογικό κόστος της ψηφιακής επέκτασης κάποιου άλλου. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι ακτιβιστές κέρδισαν άδεια για νομική αμφισβήτηση εναντίον ενός κέντρου δεδομένων υπερκλίμακας 90 MW στο Buckinghamshire, αφού η κυβέρνηση παραδέχτηκε ότι είχε κάνει ένα «σοβαρό λάθος» στην έγκριση του συστήματος.

Η Νότια Αφρική δείχνει την αυξανόμενη αποσύνδεση μεταξύ της ώθησης για υποδομές τεχνητής νοημοσύνης και της οικολογικής πραγματικότητας του υδατικού στρες και της κλιματικής διαταραχής. Η Αυστραλία, εν τω μεταξύ, δείχνει πόσο γρήγορα κλιμακώνεται αυτό το μοντέλο παγκοσμίως, με τη δεύτερη μεγαλύτερη κατασκευή κέντρων δεδομένων στον κόσμο μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Δεν πρόκειται για περιθωριακές αψιμαχίες. Είναι πρώιμα σημάδια μιας ευρύτερης δημοκρατικής αντίδρασης ενάντια σε ένα μοντέλο ψηφιακής επέκτασης που αναμένει από τις τοπικές κοινότητες να απορροφήσουν το κόστος, ενώ οι μακρινές εταιρείες και οι δισεκατομμυριούχοι αποθηκεύουν τα κέρδη.

Η αντίσταση γίνεται επίσης πολιτιστική, όχι μόνο τοπική. Το μποϊκοτάζ του QuitGPT έχει κερδίσει έλξη ως συμβολική απόρριψη της ιδέας ότι το ChatGPT πρέπει να γίνει η προεπιλεγμένη διεπαφή για την εργασία, τη γνώση και την καθημερινή ζωή. Το κίνημα είναι ρητά μια αντίδραση στη συμφωνία του OpenAI με το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ και απέκτησε πρόσθετη επείγουσα ανάγκη καθώς οι ΗΠΑ και το Ισραήλ άρχισαν να βομβαρδίζουν το Ιράν σχεδόν αμέσως μετά. Ο Ολλανδός ιστορικός και συγγραφέας Rutger Bregman βοήθησε στην ενίσχυσή του προτρέποντας τους ανθρώπους να ακυρώσουν τις συνδρομές τους, δείχνοντας πρώτα περισσότερους από 700.000 υποστηρικτές και στη συνέχεια περισσότερους από ένα εκατομμύριο. Περισσότεροι από 2.5 εκατομμύρια χρήστες μποϊκοτάρουν τώρα το ChatGPT.

Η αντίθεση στο OpenAI και το ChatGPT δεν περιορίζεται πλέον σε ειδικούς, αλλά φτάνει σε συγγραφείς, διοργανωτές, εκπαιδευτικούς και mainstream ακροατήρια που αρχίζουν να αναρωτιούνται τι ακριβώς τους ζητείται να ομαλοποιήσουν.

Η Big Tech, η ισχύς της τεχνητής νοημοσύνης και η απειλή για τη δημοκρατία

Αν θέλετε να καταλάβετε γιατί οι ακτιβιστές εστιάζουν όλο και περισσότερο στα τσιπ καθώς και στα chatbots, ξεκινήστε με τη Nvidia, τον αμερικανικό γίγαντα κατασκευής τσιπ, και τον διευθύνοντα σύμβουλό της, Jensen Huang. Η Nvidia ανακοίνωσε εκπληκτικά ετήσια έσοδα 215.9 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ, υπογραμμίζοντας πόσο κεντρική έχει γίνει η εταιρεία στην παγκόσμια έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης. Τα πρόσφατα κέρδη δείχνουν ότι η επιχείρηση της Nvidia κυριαρχείται πλέον από κέντρα δεδομένων και τσιπ τεχνητής νοημοσύνης, όχι από παιχνίδια, με περίπου το 80% έως 90% των εσόδων να προέρχονται από κέντρα δεδομένων, ενώ το gaming έχει πέσει κάτω από το 10%.

Ο Huang έχει πλαισιώσει την τεχνητή νοημοσύνη ως «τη μεγαλύτερη κατασκευή υποδομής στην ανθρώπινη ιστορία» και ως θεμελιώδη υποδομή για τον σύγχρονο κόσμο, γι' αυτό ακριβώς η Nvidia δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως παθητικός προμηθευτής που στέκεται έξω από τις κοινωνικές και οικολογικές συνέπειες της έκρηξης. Χωρίς τα τσιπ της Nvidia, μεγάλο μέρος του σημερινού αγώνα παραγωγής τεχνητής νοημοσύνης απλά δεν θα συνέβαινε στην τρέχουσα κλίμακα.


Μάρτιος 2026: Την ημέρα έναρξης του συνεδρίου GTC (Global Technology Centers) της Nvidia, η Greenpeace USA οδήγησε ένα φορτηγό με τριπλές διαφημιστικές πινακίδες για να παραδώσει ένα άμεσο μήνυμα στον Διευθύνοντα Σύμβουλο Jensen Huang: «Γεια σου Jensen, οι επεξεργαστές γραφικών σου που τροφοδοτούν την έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης υπερθερμαίνονται. Το ίδιο και ο πλανήτης».

© Μπρουκ Άντερσον / Greenpeace

Τα ευρήματα της Greenpeace Ανατολικής Ασίας τον Οκτώβριο του 2025 κατατάσσουν τη Nvidia στην τελευταία θέση όσον αφορά την απαλλαγή της εφοδιαστικής αλυσίδας τεχνητής νοημοσύνης από τις ανθρακούχες εκπομπές και υποστηρίζουν ότι τα έσοδα ρεκόρ της εταιρείας βασίζονται σε ένα «έλλειμμα απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές» που ανατίθεται σε προμηθευτές στην Ταϊβάν και τη Νότια Κορέα που εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την ορυκτή ενέργεια.

Το ρεπορτάζ της Greenpeace Ανατολικής Ασίας τόνισε επίσης μια 4.5 φορές αύξηση των εκπομπών από την κατασκευή τσιπ τεχνητής νοημοσύνης σε ένα μόνο έτος, δείχνοντας πόσο γρήγορα κλιμακώνεται το περιβαλλοντικό κόστος αυτού του αγώνα υποδομής. Αυτό δεν είναι παρενέργεια της έκρηξης. Αποτελεί μέρος του βιομηχανικού μοντέλου που στηρίζει το OpenAI, το Anthropic, το Amazon και την ευρύτερη βιασύνη για την κλιμάκωση της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης όσο το δυνατόν γρηγορότερα.

Η Amazon λέει μια παρόμοια ιστορία. Η Amazon του Τζεφ Μπέζος πραγματοποίησε κέρδη άνω των 77 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2025, ενώ έκοψε περίπου 30,000 εργαζόμενους καθώς αύξησε τις δαπάνες για τεχνητή νοημοσύνη. Έτσι μοιάζει η «καινοτομία» όταν καθοδηγείται από τη μονοπωλιακή δύναμη: κέρδη ρεκόρ, περικοπές θέσεων εργασίας, αυξανόμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες και μια ψεύτικη υπόσχεση ότι περισσότερη αυτοματοποίηση θα διαχυθεί με κάποιο τρόπο στο δημόσιο καλό.

AI, πόλεμος και χειραγώγηση

Η πολιτική οικονομία της έκρηξης της τεχνητής νοημοσύνης θα πρέπει να ανησυχεί όποιον ενδιαφέρεται για τη δημοκρατία και τις πολιτικές ελευθερίες. Οι ηγέτες της τεχνολογίας και οι εταιρείες ξόδεψαν πολλά για να κερδίσουν την εύνοια του Ντόναλντ Τραμπ μετά την επανεκλογή του, συμπεριλαμβανομένης της δωρεάς 1 εκατομμυρίου δολαρίων του διευθύνοντος συμβούλου του OpenAI, Σαμ Άλτμαν, στο ταμείο ορκωμοσίας του Τραμπ, ενώ οι αναφορές συνέδεσαν επίσης τον συνιδρυτή του OpenAI, Γκρεγκ Μπρόκμαν, με 102 εκατομμύρια δολάρια για τον πόλεμο του Τραμπ.

Η Palantir και ο Alex Karp έχουν προχωρήσει περισσότερο στην αρχιτεκτονική της κρατικής εξουσίας. Η ICE συμφώνησε να πληρώσει στην Palantir 30 εκατομμύρια δολάρια για την κατασκευή της πλατφόρμας επιτήρησης «ImmigrationOS», ενώ ο Karp υπερασπίστηκε τη συνεργασία της εταιρείας με την ICE και αργότερα είπε ότι οι επικριτές της ICE θα πρέπει να διαμαρτύρονται για «περισσότερο Palantir», όχι λιγότερο. Αυτό σας λέει πολλά για το τι μετράει ως «πρόοδος» όταν η τεχνητή νοημοσύνη, η βία στα σύνορα, η εξαγωγή δεδομένων και η εκτελεστική εξουσία συγκλίνουν.


Ιούνιος 2014: Ένας συνασπισμός ομάδων βάσης από όλο το πολιτικό φάσμα ένωσε τις δυνάμεις του για να πετάξει ένα αερόπλοιο πάνω από το κέντρο δεδομένων της NSA στο Bluffdale της Γιούτα για να διαμαρτυρηθεί για το παράνομο πρόγραμμα μαζικής παρακολούθησης της κυβέρνησης. Η Greenpeace πέταξε το θερμικό αερόπλοιό της μήκους 135′ πάνω από το κέντρο δεδομένων μεταφέροντας το μήνυμα "NSA Illegal Spying Below".

© Ντάγκλας Πίζακ / Greenpeace

Η συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη και τον πόλεμο έχει γίνει επίσης πιο έντονη. Η Anthropic φέρεται να ζήτησε ρητές συμβατικές απαγορεύσεις για μαζική εγχώρια παρακολούθηση και πλήρως αυτόνομα όπλα και βρίσκεται σε σύγκρουση με το Πεντάγωνο για την άρνησή της να διευρύνει αυτούς τους όρους, ενώ η OpenAI έκλεισε συμφωνία με το Πεντάγωνο για διαβαθμισμένα συστήματα και την αναθεώρησε μόνο μετά από αντιδράσεις, προσθέτοντας ισχυρότερους περιορισμούς κατά της εγχώριας επιτήρησης και των αυτόνομων όπλων χωρίς ανθρώπινη επίβλεψη. Αυτό δεν καθιστά την Anthropic ακίνδυνη, αλλά δείχνει ότι ακόμη και μέσα σε αυτόν τον κλάδο υπάρχουν πραγματικά ρήγματα σχετικά με το πόσο μακριά είναι διατεθειμένες να φτάσουν οι εταιρείες στη στρατιωτικοποίηση και την κρατική επιτήρηση.

Η Διεθνής Αμνηστία έχει ζητήσει την απαγόρευση των πρακτικών που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη, συμπεριλαμβανομένης της δημόσιας αναγνώρισης προσώπου, της προληπτικής αστυνόμευσης, της βιομετρικής κατηγοριοποίησης, της αναγνώρισης συναισθημάτων και του προφίλ μεταναστών, ενώ η Forbidden Stories έχει ερευνήσει εταιρείες που προωθούν εργαλεία παρακολούθησης με δυνατότητα τεχνητής νοημοσύνης που μπορούν να στοχεύσουν δημοσιογράφους, αντιφρονούντες και ακτιβιστές.

Ο πολιτισμός και η πληροφορία αναδιαμορφώνονται επίσης με ταχύτητα. Η Deezer λέει ότι τώρα λαμβάνει περισσότερα από 60,000 κομμάτια που δημιουργούνται πλήρως από AI την ημέρα, περίπου το 39% του συνόλου της μουσικής που παραδίδεται στην πλατφόρμα καθημερινά. Έξι από τα 50 κορυφαία trending τραγούδια του Spotify στις ΗΠΑ στα τέλη Ιανουαρίου δημιουργήθηκαν πλήρως από AI. Η Suno παρήγαγε 7 εκατομμύρια τραγούδια την ημέρα. Ο διευθύνων σύμβουλος της Sono, Mikey Shulman, έδωσε το παιχνίδι όταν είπε: «Δεν είναι πραγματικά ευχάριστο να κάνεις μουσική τώρα. Χρειάζεται πολύς χρόνος, χρειάζεται πολλή εξάσκηση», μειώνοντας τη μουσική τέχνη σε πρόβλημα τριβής για να αφαιρεθεί το λογισμικό. Η παρατήρηση του Sam Altman ότι χρειάζονται «20 χρόνια ζωής και όλο το φαγητό που τρως» για να «εκπαιδεύσεις έναν άνθρωπο» προσγειώθηκε για τον ίδιο λόγο, επειδή αποκάλυψε μια κοσμοθεωρία στην οποία η ανθρώπινη δημιουργικότητα και τα οικολογικά όρια αντιμετωπίζονται λιγότερο ως αξίες παρά ως αναποτελεσματικότητα.

Οι μεγαλύτερες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης δεν έχουν απλώς διαταράξει τις δημιουργικές βιομηχανίες, αλλά έχουν κατηγορηθεί επανειλημμένα στο δικαστήριο ότι κατασκευάζουν τα προϊόντα τους σε ανθρώπινη εργασία χωρίς άδεια, με αγωγές από συγγραφείς και εικαστικούς καλλιτέχνες, από μεγάλους ειδησεογραφικούς οργανισμούς όπως οι New York Times και από στούντιο του Χόλιγουντ όπως η Disney και η Universal ισχυρισμός για μεγάλης κλίμακας παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων. Είτε κάθε υπόθεση πετύχει είτε όχι, το μοτίβο είναι σαφές: οι εταιρείες που παρουσιάζονται ως μηχανές καινοτομίας έχουν κατηγορηθεί αξιόπιστα ότι αντιμετωπίζουν τα βιβλία, τη δημοσιογραφία, τη μουσική και την τέχνη ως πρώτη ύλη που πρέπει να αποξεσθεί, να απορροφηθεί και να αποτιμηθεί χωρίς συναίνεση, αποζημίωση ή δημοκρατική λογοδοσία.

Τα ίδια συστήματα διαβρώνουν επίσης το περιβάλλον πληροφοριών. Έρευνα από το Proof News διαπίστωσε ότι κορυφαία εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης έδιναν ανακριβείς, επιβλαβείς ή ελλιπείς απαντήσεις σε βασικές εκλογικές ερωτήσεις περισσότερες από τις μισές φορές, ενώ μια ξεχωριστή ανάλυση GroundTruthAI που αναφέρθηκε από το NBC διαπίστωσε ότι τα δημοφιλή chatbots απαντούσαν λανθασμένα σε εκλογικά ερωτήματα στο 27% των περιπτώσεων.


Ιανουάριος 2021: Συγκέντρωση υπέρ του Τραμπ στην Ουάσιγκτον.

© Τιμ Ομπρί / Greenpeace

Ο Grok στο X έχει ήδη δείξει πώς μπορεί να συμβεί αυτό στην πράξη. Οι εκλογικοί αξιωματούχοι εντόπισαν ψευδείς ισχυρισμούς σχετικά με τις προθεσμίες ψηφοφορίας και την επιλεξιμότητα των υποψηφίων στον Grok κατά τη διάρκεια της κούρσας των ΗΠΑ το 2024 και αργότερα προειδοποίησαν ότι τέτοια λάθη θα μπορούσαν να παραπλανήσουν ή να μπερδέψουν τους ψηφοφόρους σε κλίμακα. Με περισσότερες εκλογές υψηλού διακυβεύματος να πλησιάζουν, αυτό δεν είναι ένα περιθωριακό σφάλμα. Είναι ένας δημοκρατικός κίνδυνος που ενισχύεται από πλατφόρμες που ανήκουν σε δισεκατομμυριούχους, αυτοματοποιημένα συστήματα συστάσεων και συνθετικό περιεχόμενο σχεδιασμένο για μέγιστη αφοσίωση και όχι αλήθεια.

Τεχνολογία για το κοινό καλό: δημοκρατικός έλεγχος, ιδιωτικότητα και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

Ένα διαφορετικό μέλλον είναι πιθανό.

Η τεχνολογία για το κοινό καλό θα σήμαινε μια κοινωνία όπου τα ψηφιακά εργαλεία κατασκευάζονται πρώτα για να καλύψουν πραγματικές κοινωνικές και οικολογικές ανάγκες, όχι για να εμβαθύνουν τον έλεγχο των δισεκατομμυριούχων ή να κυνηγήσουν κερδοσκοπικό κέρδος, και όπου η τεχνητή νοημοσύνη δεν αντιμετωπίζεται ως αυτόματη λύση, αλλά χρησιμοποιείται μόνο όταν είναι κατάλληλη, δικαιολογημένη και όχι πιο εντατική από απλούστερες εναλλακτικές λύσεις.

Θα λειτουργεί με 100% επιπλέον ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, θα αποκαλύπτει το πλήρες αποτύπωμα ενέργειας, νερού και εφοδιαστικής αλυσίδας και θα σχεδιαστεί έτσι ώστε οι κοινότητες να μην πληρώνουν το τίμημα μέσω υψηλότερων λογαριασμών, καταπόνησης του νερού ή ρύπανσης.

Απρίλιος 2025: Το σούρουπο στην Καλιφόρνια, η Greenpeace USA πρόβαλε ένα ισχυρό μήνυμα σκοπού και ανυπακοής στο Marin Headlands, απέναντι από τη γέφυρα Golden Gate. Η δράση σηματοδότησε 100 ημέρες στη δεύτερη θητεία της κυβέρνησης Τραμπ.
© Πολ Κουρόντα / Greenpeace


Η ιδιοκτησία και η διακυβέρνηση θα ήταν πολύ πιο δημοκρατικές, με ισχυρούς δημόσιους κανόνες, όρια στη μονοπωλιακή εξουσία, ουσιαστική συναίνεση της κοινότητας και θεσμούς ικανούς να κατευθύνουν την τεχνολογία προς την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή, τις δημόσιες υπηρεσίες, την προστασία της βιοποικιλότητας και άλλες κοινές ανάγκες. Θα σήμαινε επίσης τη δημιουργία μορφών κυρίαρχης τεχνητής νοημοσύνης, όπου τα δεδομένα και τα μοντέλα δεν εξάγονται απλώς σε μακρινά εταιρικά σύννεφα, αλλά παραμένουν υπό τοπικό δημοκρατικό έλεγχο, σαφή δυνατότητα ελέγχου, αυστηρές διασφαλίσεις απορρήτου και κανόνες δημοσίου συμφέροντος. Η πρόσβαση θα είναι ευρεία, προσιτή και προσβάσιμη από το σχεδιασμό και οι ελευθερίες που προστατεύει θα περιλαμβάνουν την ιδιωτική ζωή, την ελευθερία της έκφρασης, το δικαίωμα στη διαφωνία και την προστασία από την παρακολούθηση, τη χειραγώγηση και τον αποκλεισμό, έτσι ώστε η τεχνολογία να επεκτείνει τη δύναμη των ανθρώπων αντί να τη συρρικνώνει.

Ο ενεργειακός και περιβαλλοντικός αντίκτυπος της τεχνητής νοημοσύνης και πώς υπονομεύει τη δημοκρατία - Greenpeace International

Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2026

Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΗΝ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

 


Στο πλαίσιο της συζήτησης που ξεσήκωσε η ταινία «Οδύσσεια» του σκηνοθέτη Κρίστοφερ Νόλαν το καλοκαίρι που μας πέρασε. Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η «επίθεση» της ηθοποιού που στην ταινία αποδύεται την Ελένη και την Κλυταιμνήστρα, της Κενυάτισσας ηθοποιού Λουπίτα Ντόνγκο, ενάντια … στον Όμηρο.

          Όταν ρωτήθηκε τι θα τον ρωτούσε, αν τον είχε  μπροστά  της, αυτό που βρήκε να πει ήταν το εξής αμίμητο- και ανεκδιήγητο- : «θα τον ρωτούσε: Λοιπόν ΄Όμηρε, πως νιώθεις για τον χρόνο που αφιερώνεται σε αυτές τις γυναίκες στην ταινία, λαμβάνοντας υπόψη πόσο λίγο, χρόνο αφιέρωσες εσύ σε αυτές;». Χωρίς να το θέλουμε, η σκέψη μας πήγε στον Άγγλο λόγιο Samuel Balter και ένα Γάλλο φιλόλογο, οι οποίοι σε βιβλία τους  που κυκλοφόρησαν αντίστοιχα το 1897 και το α977, υποστηρίζουν ότι ο δημιουργός της Οδύσσειας είναι άλλος από τον δημιουργό της  Ιλιάδας και μάλιστα είναι…. γυναίκα.

          Στην Οδύσσεια, εξηγούν, εξυμνούνται οι γυναικείες αρετές, περιγράφονται με ακρίβεια οι οικιακές εργασίες, προβάλλεται το γυναικείο ρομαντικό όνειρο της υποδοχής του βασιλόπουλου. Μόνο μια γυναίκα, υποστηρίζουν, θα μπορούσε να ταυτίζεται σε τέτοιο βαθμό με τη Ναυσικά, την Καλυψώ και την Πηνελόπη. Συγκρίνετε, τώρα, αυτό με τη …. μομφή της Κενυάτισσας ηθοποιού κατά του Ομήρου… Εντάξει, τουλάχιστον ο Άγγλος Λόγιος και ο Γάλλος φιλόλογος … είχαν διαβάσει τον Όμηρο…

          «ΖΩΗ», τ. 4414

Σάββατο 17 Οκτωβρίου 2026

ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΤΗΣ ΛΑΤΡΕΙΑΣ Η πέτρα και ο λίθος

 


Η «πέτρα» και ο «λίθος» μπορεί σήμερα να είναι συνώνυμα, όμως στην αρχαιότητα, αν και κινούνταν στο ίδιο σημασιολογικό πεδίο, δεν ταυτίζονταν σημασιολογικά. Ο «λίθος» είχε γενικότερη σημασία και δήλωνε τη συγκεκριμένη ύλη σε αντίθεση με άλλες. Π. χ. σε αντίθεση   με την ύλη του ξύλου, ενώ η  «πέτρα» δήλωνε κυρίως μεγάλου μεγέθους λίθο ο οποίος λόγο του βάρους και όγκου, χρησίμευε ως σταθερό, ασάλευτο  και ασφαλές θεμέλιο. Πάνω στο οποίο μπορούσε να στηρίζεται μεγάλο οικοδόμημα. Πέτρα επίσης ήταν και  ο βράχος.

            Τη σημασία του θεμελίου έχει στο γνωστό απόσπασμα από το κατά Ματθαίον  όπου  ο Χριστός δηλώνει στον μαθητή του Σίμωνα «συ ει Πέτρος  και επί ταύτη τη πέτρα οικοδομήσω μου την εκκλησία». Ο Σίμων πλέον θα αποκαλείται μόνιμα Πέτρος.

            Αλλά πέτρα δεν είναι μόνο ο Πέτρος, πέτρα είναι και ο ίδιος ο Χριστός, σύμφωνα με το Α΄ Κορινθ. 10, 4 (εδώ ως βράχος) «έπιναν γαρ εκ πνευματικής ακολουθούσης πέτρας  η δε πέτρα ην ο Χριστός».

            Γίνεται αναφορά στο συμβάν που περιγράφεται στο βιβλίο της Εξόδου-Π.Δ.- 17, 5-6-,όπου ο Μωυσής , μετά από εντολή του Θεού, χτυπάει έναν συγκεκριμένο βράχο, από τον οποίο βγήκε νερό για να πιει ο λαός. Αναφορά στο ίδιο γεγονός φαίνεται και στους ψαλμούς : «διέρρηξε πέτραν εν ερήμω, και επότισεν αυτούς» (77,15).

            Η πέτρα ως ασάλευτο θεμέλιο, που αντιστέκεται σθεναρά και αποτελεσματικά σε όλες τις καιρικές  συνθήκες, δηλώνεται και στο Ματθ. 7.24- 25: «πας ουν όστις ακούει μου τους λόγους τούτους και ποιεί αυτούς, ομοιάσω αυτόν άνδρί φρονίμω, όστις ωκοδόμησε την οικία αυτού επί την πέτραν και κατέβη η βροχή και ήλθαν οι ποταμοί και έπνευσαν οι άνεμοι και προσέπεσαν τη οικία εκείνη και ουκ έπεσε, τεθεμελίωτο γαρ επί την πέτραν».

            Από την άλλη πλευρά ο λίθος παρουσιάζεται σε πολλές περιπτώσεις με αρνητικά συμφραζόμενα στη Βιβλική γλώσσα. Η ανθρώπινη σκληρότητα παρουσιάζεται ως «καρδία λιθίνη» (Ιεζ. 11-19). Η ειδωλολατρία ασκείται με ξύλινα και λίθινα αντικείμενα. Ο διάβολος πειράζει τον Χριστό  προτρέποντάς Τον να κάνει τους λίθους άρτο. Η πλήρης καταστροφή και ισοπέδωση έχει να κάνει με λίθο που δεν θα μείνει στον λίθο. Ο πλήρης εξευτελισμός που οδηγεί σε δημόσιο φόνο, συντελείται με λίθους ως λιθοβολισμός με τον οποίο απειλήθηκε και ο Ίδιος ο Χριστός. «Εβάστασαν ουν  πάλιν λίθους  οι Ιουδαίοι ίνα λιθάσωσιν αυτόν».

            Ο Χριστός μπορεί να «εγεννήθη εις κεφαλήν γωνίας».  Προηγουμένως όμως απετέλεσε τον λίθον ον απεδοκίμασαν οι οικοδομούντες»». Και  οι λίθινες πλάκες του Μωσαϊκού Νόμου αναβαθμίζονται στην Καινή Διαθήκη σε σάρκινες καρδιές.

            Και φθάνουμε στην τελική συνάντηση λίθου αφενός και πέτρας της ζωής αφετέρου. Ο λίθος ως εμβληματικό σύμβολο της ανθρώπινης υπεροψίας και ματαιότητας, η οποία πίστεψε ότι θα μπορούσε να φυλακίσει τη Ζωή σ’ ένα τάφο, καταρρέει σαν χάρτινος πύργος  μπροστά στην πέτρα της ζωής, κάτι που επισημαίνεται-ως ρητορικό- ερώτημα σε ένα τροπάριο  του κυριακάτικου Όρθρου του β΄ ήχου: «διατί γαρ ο λίθος ουκ εφύλαξε την πέτραν της ζωής;»

            Έτσι με τον ηττημένο λίθε του τάφου του Χριστού συνέβη αναλογικά ό, τι  με τον σταυρό Του. Όπως ο σταυρός   από όργανο θανάτου έγινε  πανηγύρι αθάνατης Αγάπης, έτσι και ο λίθος  του τάφου του Χριστού   από όργανο φυλάκισής της Ζωής, έγινε κήρυκας της συντριβής του θανάτου, έγινε  Πέτρα της Πίστης στη Ζωή.

            Ανδρέας Μοράτος

Παρασκευή 16 Οκτωβρίου 2026

ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ – Εκδήλωση Αφιέρωμα

 

Με τους: π. Πέτρο Μαριάτο, Δρ. Ιατρικής, Δημήτριο Μαυρόπουλο, Εκδότη - Συγγραφέα Ευάγγελο Μπαρτζή, Δρ. Θεολογίας - Εκπαιδευτικό π. Ανδρέα Ανδρεόπουλο, Πανεπιστημιακό Καθηγητή

Συντονίζει ο εκδότης Θεόδωρος Παντούλας

Σάββατο, 3 Οκτωβρίου (Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτου) ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΧΡΗΣΤΟ ΓΙΑΝΝΑΡΑ στο Καλογεροπούλειο Ίδρυμα στην Κόρινθο.

antifono

Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 2026

Συγκλονίζει ο πατέρας του Κυπριανού - «Για μένα το σώμα δεν χωρίζεται από την ψυχή»

 


Δίκη για τα Τέμπη: Συγκλονίζει ο πατέρας του Κυπριανού - «Για μένα το σώμα δεν χωρίζεται από την ψυχή»

Με φωτογραφίες του γιου του στα χέρια, ο ιερέας περιέγραψε την αγωνία της αναζήτησης και όσα αντίκρισε όταν παρέλαβε τη σορό του παιδιού του

Συγκλονιστική ήταν η κατάθεση του Χριστόδουλου Παπαϊωάννου, ιερέα και πατέρα του 23χρονου Κυπριανού Παπαϊωάννου από την Κύπρο, ο οποίος έχασε τη ζωή του στο σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών.

Κρατώντας φωτογραφίες του γιου του, ο πατέρας μίλησε για τον χαρακτήρα, την πίστη και την αγάπη του παιδιού του για την Ελλάδα, ενώ αναφέρθηκε στις συνθήκες υπό τις οποίες ενημερώθηκε για το δυστύχημα, στην αναζήτηση του γιου του και στη διαχείριση της σορού του Κυπριανού.

Κάνοντας αναφορά στον θάνατο της μητέρας του είπε «δεν δέχθηκα κανένας να αγγίξει το σώμα της», προσθέτοντας πως «για μένα το σώμα δεν χωρίζεται από την ψυχή, έχω κάποια πράγματα να πω για την όλη διαχείριση που έγινε με τον Κυπριανό».

«Ήταν ένα παιδί όλο ζωντάνια, με απέραντη αγάπη στον Θεό και την πατρίδα»

Μιλώντας για τον γιο του, ο Χριστόδουλος Παπαϊωάννου περιέγραψε έναν νέο άνθρωπο γεμάτο ενέργεια, χαρά και αγάπη για τη ζωή, ο οποίος ενέπνεε τους φίλους του με την πίστη του στον Θεό.

Όπως ανέφερε, ο Κυπριανός είχε μεγάλη αγάπη για την Ελλάδα και ήθελε να υπηρετήσει την πατρίδα. Υπηρέτησε στις Ειδικές Δυνάμεις και στη συνέχεια αποφάσισε να σπουδάσει Νομική στη Θεσσαλονίκη.

«Ήταν ένα παιδί της υπακοής και της χαράς, όλο ζωντάνια. Είχε το χάρισμα, από πολύ μικρό παιδί, να σου παίρνει τα προβλήματα που είχες», είπε, περιγράφοντας τον χαρακτήρα του.

Όπως αποκάλυψε, ο Κυπριανός έψελνε τροπάρια της Εκκλησίας από την ηλικία των δύο ετών και ξυπνούσε πριν από τον ίδιο για να πάνε μαζί στην εκκλησία.

«Είχε απέραντη αγάπη στον Θεό και την πατρίδα, τη μητέρα Ελλάδα. Ήθελε να είναι μάχιμος, υπηρέτησε με συνέπεια την πατρίδα», ανέφερε.

Η προετοιμασία του γάμου και η τραγική είδηση

Ο πατέρας του Κυπριανού αναφέρθηκε και στις ημέρες πριν από το δυστύχημα, όταν η οικογένεια προετοιμαζόταν για τον γάμο του, ο οποίος είχε προγραμματιστεί για τις 27 Αυγούστου 2023.

Όπως περιέγραψε, την ώρα που δοκίμαζε το γαμήλιο στέμμα στη Χριστίνα, την αρραβωνιαστικιά του Κυπριανού, εκείνη εξέφρασε την ανησυχία της επειδή ο σύντροφός της δεν απαντούσε στα μηνύματά της.

Ο ίδιος άνοιξε την τηλεόραση και αντίκρισε εικόνες από την τεράστια πυρόσφαιρα που σχηματίστηκε μετά τη σύγκρουση των τρένων.

«Κρατούσα τα στέφανα από τη μια και έβλεπα την έκρηξη από την άλλη. Ένιωσα να φεύγει το αίμα μου. Μέσα μου κατάλαβα ότι κάτι έγινε», περιέγραψε.

Όπως είπε, αρχικά δεν μπορούσε να πιστέψει αυτό που έβλεπε, ενώ η αγωνία του μεγάλωνε καθώς δεν είχε νέα από τον γιο του.

Ο Κυπριανός είχε αποφασίσει να ταξιδέψει με τρένο προς τη Θεσσαλονίκη, αντί να χρησιμοποιήσει αεροπλάνο, προκειμένου να εξοικονομήσει χρήματα ενόψει του γάμου του.

«Μου είπε ότι τελικά αποφάσισε να πάει με τρένο, για να κάνει οικονομία, επειδή παντρεύεται», ανέφερε ο πατέρας του.

«Με τη σύγκρουση αυτή κόπηκε το κεφάλι της ζωής μου. Άλλαξαν τα πάντα στη ζωή μου. Μας διέλυσαν», είπε, περιγράφοντας το μέγεθος της απώλειας για την οικογένειά του.

«Ποιος διέταξε να μην μπορώ να δω το παιδί μου;»

Ο Χριστόδουλος Παπαϊωάννου αναφέρθηκε εκτενώς στην αναζήτηση του γιου του και στις δυσκολίες που, όπως υποστήριξε, αντιμετώπισε η οικογένεια κατά τη διαχείριση της τραγωδίας.

Όπως είπε, αποφάσισαν να μην επιστρέψουν στην Κύπρο εάν δεν έβρισκαν τον Κυπριανό, είτε ζωντανό είτε νεκρό.
Περιγράφοντας όσα έζησε στο σημείο του δυστυχήματος, εξέφρασε προβληματισμό για τον τρόπο με τον οποίο, κατά την άποψή του, διαχειρίστηκαν οι αρμόδιες αρχές την κρίση.

Αναφέρθηκε, επίσης, σε περιστατικό κατά το οποίο, όπως είπε, οι διασώστες τούς σταμάτησαν επειδή είχαν φτάσει επίσημοι για να καταθέσουν λουλούδια.
Ιδιαίτερα έντονη ήταν η αναφορά του στην απαγόρευση να δει τη σορό του παιδιού του.

«Ποιος διέταξε να μην μπορώ να δω το παιδί μου; Ήρθαν δύο ένστολοι και μου είπαν ότι δεν θα δει κανένας κανέναν. “Είναι εντολή από πολύ ψηλά”, μου είπαν», ανέφερε.

Όπως υποστήριξε, η οικογένεια παρέλαβε το φέρετρο κλειστό, με εντολή να μην ανοιχτεί. Ο ίδιος, ωστόσο, επέμεινε ότι ήθελε να δει τον γιο του, ανεξάρτητα από την κατάστασή του.

«Έκανα μεγάλη υπομονή. Έσπασα μέσα μου», είπε, περιγράφοντας την ψυχική δοκιμασία που βίωσε.

«Ήταν μέσα σε ένα μαύρο σακούλι, νεκρός, γυμνός, χτυπημένος»

Ο πατέρας του Κυπριανού περιέγραψε όσα, σύμφωνα με την κατάθεσή του, αντίκρισε όταν η οικογένεια άνοιξε το φέρετρο.

Όπως ανέφερε, η σορός του γιου του βρισκόταν μέσα σε μαύρο σάκο και έφερε χτυπήματα και εγκαύματα.

Μετά την επιστροφή της οικογένειας στην Κύπρο, όπως είπε, φρόντισαν οι ίδιοι τις πληγές του παιδιού τους.

«Του πλύναμε τις πληγές του με το κρασί. Είδαμε τα εγκαύματα και είχε μια μυρωδιά σαν από χημικά, όπως αυτά που χρησιμοποιούν στο καθαριστήριο», ανέφερε.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι ο Κυπριανός έφερε χτυπήματα στο σώμα του και εξέφρασε ερωτήματα για τη διαδικασία της ιατροδικαστικής εξέτασης, λέγοντας ότι ένιωσε πως ασκήθηκε βία στο σώμα του παιδιού του.

Παράλληλα, έκανε λόγο για εγκαύματα που, κατά την εκτίμησή του, χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση, καθώς θεωρεί ότι δεν εξηγούνται από τα έλαια σιλικόνης.

Οι αναφορές αυτές αποτελούν ισχυρισμούς του πατέρα και τα σχετικά ζητήματα ζητά να εξεταστούν από τη Δικαιοσύνη.

Τα ερωτήματα για την πυρόσφαιρα και τα αίτια της έκρηξης

Σημαντικό μέρος της κατάθεσής του αφορούσε τα αίτια της πυρόσφαιρας που σχηματίστηκε μετά τη σύγκρουση των τρένων και τις συνθήκες υπό τις οποίες έχασαν τη ζωή τους οι επιβάτες.

Ο Χριστόδουλος Παπαϊωάννου ζήτησε από το δικαστήριο να διερευνήσει τι προκάλεσε τη μεγάλη έκρηξη, αλλά και τι προκάλεσε τα εγκαύματα που, όπως υποστήριξε, έφερε ο Κυπριανός.

Παράλληλα, έθεσε ερωτήματα σχετικά με τον αριθμό των νεκρών και τη διαχείριση των ανθρώπινων λειψάνων, ζητώντας να διερευνηθεί εάν υπάρχουν λείψανα που δεν έχουν ταυτοποιηθεί ή αποδοθεί στους οικείους τους.

«Οφείλουμε να σεβαστούμε και το παραμικρό μέρος του σώματος. Παρακαλώ η Δικαιοσύνη να αποδοθεί και στους μη αναγνωρισμένους νεκρούς, να τους αποδώσουμε την τιμή που τους αξίζει», ανέφερε.

Στη συνέχεια πρόσθεσε ότι, εάν υπάρχουν λείψανα που παραμένουν φυλαγμένα χωρίς να έχουν αποδοθεί στις οικογένειες, αυτό συνιστά, κατά την άποψή του, ασέβεια προς τους νεκρούς.

Ο ίδιος αναφέρθηκε ακόμη σε αναλύσεις που, όπως είπε, έγιναν σε αντικείμενα που ανήκαν στον γιο του, μεταξύ αυτών και στο πορτοφόλι του, κάνοντας λόγο για ενδείξεις παρουσίας τολουολίου και βενζολίου. Τα στοιχεία αυτά, όπως και οι υπόλοιποι ισχυρισμοί του, χρήζουν αξιολόγησης από τις αρμόδιες αρχές και το δικαστήριο.

«Να είστε ακριβείς και δίκαιοι απέναντι στους κατηγορουμένους»

Παρά τον πόνο του, ο Χριστόδουλος Παπαϊωάννου απηύθυνε έκκληση προς τους δικαστές να προσεγγίσουν την υπόθεση με δικαιοσύνη, προσοχή και ειλικρίνεια.

«Στους ανθρώπους που ονομάζουμε κατηγορουμένους οφείλουμε να είμαστε ακριβείς και δίκαιοι στην αντιμετώπισή τους. Να τους δούμε με αγάπη αλλά και αλήθεια», τόνισε.

Ζήτησε να εξεταστούν όλα τα στοιχεία της δικογραφίας χωρίς προχειρότητα και να αξιολογηθούν με προσοχή οι ευθύνες που αποδίδονται σε κάθε εμπλεκόμενο.

Όπως ανέφερε, η απόφαση του δικαστηρίου θα πρέπει να συμβάλει στην αποκατάσταση της ισορροπίας στις ψυχές τόσο των οικογενειών των θυμάτων όσο και των κατηγορουμένων, ενώ υπογράμμισε ότι η διερεύνηση της υπόθεσης πρέπει να συνεχιστεί, καθώς θεωρεί ότι υπάρχουν ακόμη στοιχεία που πρέπει να εξεταστούν.

«Θεωρώ πως είναι μια καλή αρχή για να γίνει μια έρευνα, να βρεθεί η αλήθεια. Έχει πολλά στοιχεία ακόμη που πρέπει να διερευνηθούν για να μάθουμε πώς έφυγαν οι άνθρωποί μας», σημείωσε.

Κλείνοντας, επανέλαβε ότι η οικογένειά του εξακολουθεί να αναζητά απαντήσεις για τις συνθήκες θανάτου του Κυπριανού, για την πυρόσφαιρα και για τα εγκαύματα που, όπως υποστηρίζει, δεν έχουν εξηγηθεί επαρκώς.

«Ο δικός μας άνθρωπος ζητά τις απαντήσεις και έχουν περάσει τρεισήμισι χρόνια», ανέφερε, ζητώντας να κληθούν να καταθέσουν στη δίκη οι επιζώντες αυτόπτες μάρτυρες και να διερευνηθούν όλες οι πτυχές της τραγωδίας.

Για τον πατέρα του Κυπριανού, η αναζήτηση της αλήθειας δεν αφορά μόνο την προσωπική του απώλεια, αλλά και την ανάγκη να αποδοθούν οι ευθύνες εκεί όπου αναλογούν, με σεβασμό στη μνήμη όλων των θυμάτων και στις οικογένειές τους.

 Πηγή: skai

Τετάρτη 14 Οκτωβρίου 2026

Ο Αυστραλίας Μακάριος καλεί να «μη βιάζουμε τον χρόνο του Θεού»

 


Ο Αυστραλίας Μακάριος καλεί να «μη βιάζουμε τον χρόνο του Θεού»

Στην εμπιστοσύνη στο θέλημα του Θεού, ακόμη και όταν αυτό δεν συμπίπτει με τις προσωπικές επιθυμίες και τον χρόνο που ο άνθρωπος έχει θέσει για τη ζωή του, αναφέρεται ο Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας Μακάριος σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του στο Instagram.

«Να μη βιάζουμε τον χρόνο του Θεού επειδή φοβόμαστε τον δικό μας», προτρέπει, επισημαίνοντας ότι υπάρχουν πράγματα που, αν έρθουν νωρίτερα, μπορεί ο άνθρωπος να μην είναι ακόμη έτοιμος να τα διαχειριστεί. Γι’ αυτό, όπως αναφέρει, κάποιες καθυστερήσεις δεν αποτελούν άρνηση αλλά προετοιμασία.

Ο Αρχιεπίσκοπος σημειώνει ότι πολλές φορές ο άνθρωπος ζητά από τον Θεό να τον οδηγήσει, έχοντας όμως ήδη αποφασίσει ποιος θα ήθελε να είναι ο δρόμος. Μπορεί, δηλαδή, να προσεύχεται να γίνει το θέλημα του Θεού, αλλά στην πραγματικότητα να περιμένει αυτό να συμπέσει με το δικό του.

Η πραγματική εμπιστοσύνη, σύμφωνα με τον ίδιο, αρχίζει όταν κάποιος μπορεί να εκφράσει αυτό που επιθυμεί και λαχταρά, αποδεχόμενος όμως ότι πάνω από τη δική του επιθυμία βρίσκεται το θέλημα του Θεού για τη ζωή του.

Όπως επισημαίνει, όταν ο άνθρωπος πάψει να απαιτεί από τον Θεό να ακολουθήσει τα δικά του σχέδια, μπορεί να αρχίσει να ανακαλύπτει το σχέδιο του Θεού για τη ζωή του.

Η υπομονή, κατά τον κ. Μακάριο, δεν σημαίνει ότι κάποιος κάθεται απλώς και περιμένει να αλλάξουν τα πράγματα. Είναι η συνέχιση της πίστης και της προσευχής ακόμη και όταν δεν υπάρχουν ακόμη αποτελέσματα ή απαντήσεις και όταν ο δρόμος μπροστά παραμένει άγνωστος.

«Υπομονή και πίστη έχουμε όταν συνεχίζουμε να πιστεύουμε ενώ ακόμη δεν έχουμε δει αποτελέσματα. Συνεχίζουμε να προσευχόμαστε ενώ ακόμη δεν έχουμε λάβει απάντηση. Συνεχίζουμε να προχωρούμε ενώ δεν γνωρίζουμε πού ακριβώς οδηγεί ο δρόμος».

 


Τρίτη 13 Οκτωβρίου 2026

Οι αθόρυβοι ήρωες - Κωνσταντίνος Μητροπολίτης Σιγκαπούρης

 


Οι αθόρυβοι ήρωες

Κωνσταντίνος Μητροπολίτης Σιγκαπούρης

Περίεργη εποχή. Ένας άνθρωπος κάνει μια θεαματική πράξη μπροστά σε μια κάμερα και μέσα σε λίγες ώρες γίνεται ήρωας. Κάποιος άλλος μοιράζει δέκα σακούλες τρόφιμα, φροντίζοντας προηγουμένως να υπάρχουν δεκαπέντε φωτογραφίες, και βαφτίζεται φιλάνθρωπος. Ένας τρίτος ανακαλύπτει ξαφνικά τον ανθρώπινο πόνο ακριβώς τη στιγμή που ανοίγει η κάμερα του τηλεφώνου. Και κάπου μακριά από όλα αυτά υπάρχουν άνθρωποι που πρόσφεραν μια ολόκληρη ζωή χωρίς να αναρωτηθούν πόσοι τους παρακολουθούν.

Ο Γέροντας Χρυσόστομος Ταβουλαρέας, από τη Μάνη, υπηρέτησε επί δεκαετίες τη Μονή του Αγίου Γερασίμου του Ιορδανίτη. Παρέλαβε ένα μοναστήρι σε δύσκολη κατάσταση και, με προσωπικό κόπο, το ανακαίνισε και το ανέδειξε σε πραγματική όαση μέσα στην έρημο. Εκοιμήθη στις 6 Σεπτεμβρίου. Το ίδιο το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων μίλησε για την πολυετή και αφοσιωμένη διακονία του στα Πανάγια Προσκυνήματα. Και δεν ήταν μόνο οι πέτρες. Στη Μονή υπήρχε φαγητό για τον περαστικό, φιλοξενία για τον προσκυνητή, βοήθεια για φτωχές οικογένειες, παιδιά και ηλικιωμένους. Ο ίδιος έλεγε ότι στην αγάπη δεν χωρούν διακρίσεις ανάμεσα σε χριστιανούς και μουσουλμάνους. Εκεί, σε μια γη όπου η θρησκεία πολλές φορές γίνεται αιτία διαχωρισμού, ένας ορθόδοξος μοναχός απαντούσε με ένα πιάτο φαγητό.

Λίγες εβδομάδες αργότερα, την 1η Οκτωβρίου, εκοιμήθη ο Αρχιμανδρίτης Ιουστίνος Μαμάλος, ο άνθρωπος που συνέδεσε τη ζωή του με το Φρέαρ του Ιακώβ στη Νεάπολη της Σαμάρειας. Ανακαίνισε το προσκύνημα και ολοκλήρωσε τον Ναό της Αγίας Φωτεινής της Σαμαρείτιδος. Αφιέρωσε δυνάμεις, κόπους και μεγάλο μέρος της ζωής του στη διατήρηση αυτού του τόπου. Και όλα αυτά δεν έγιναν σε κάποιο ασφαλές εκκλησιαστικό γραφείο. 

Ο π. Ιουστίνος βρέθηκε στο Φρέαρ μετά το μαρτύριο του προκατόχου του, Αγίου Φιλουμένου. Έζησε δεκαετίες σε μια περιοχή συγκρούσεων και αντιμετώπισε επιθέσεις, απειλές και απόπειρες καταστροφής του προσκυνήματος. Κι όμως παρέμεινε εκεί. Χρειάστηκε να γίνει συγχρόνως αρχιτέκτονας, εργολάβος, αγιογράφος και συλλέκτης δωρεών για να ολοκληρώσει τον ναό.

Αυτούς τους ανθρώπους πώς ακριβώς τους μετρά η εποχή μας; Πόσους ακολούθους είχαν; Πόσες φορές έγινε γνωστό το όνομά τους; Πόσες φωτογραφίες δημοσίευσαν την ώρα που βοηθούσαν έναν φτωχό; Γιατί σήμερα, για να θεωρηθείς περίπου ευεργέτης, χρειάζεσαι πρωτίστως καλό φωτισμό, κατάλληλη γωνία λήψης και κάποιον να καταγράψει τη στιγμή που παραδίδεις τη σακούλα στον φτωχό. Αν μάλιστα συγκινηθείς εγκαίρως μπροστά στην κάμερα, ακόμη καλύτερα. Η προσφορά αποκτά μουσική υπόκρουση, η συγκίνηση τίτλο και η ανθρώπινη δυστυχία μετατρέπεται σε σκηνικό προσωπικής προβολής. Φτάσαμε σχεδόν στο παράδοξο να μην αρκεί να κάνεις το καλό. Πρέπει να υπάρχει και κάποιος απέναντι για να το φωτογραφίσει.

Και έτσι αποκτήσαμε μια καινούργια κατηγορία «Αγίων»: τους Αγίους του αλγορίθμου. Δεν χρειάζονται χρόνια θυσίας, ξενύχτια, στερήσεις ή παραμονή σε επικίνδυνους τόπους. Αρκεί μια ανάρτηση που θα συγκινήσει, ένα σύνθημα που θα ταξιδέψει γρήγορα και μερικές χιλιάδες επιδοκιμασίες από ανθρώπους που αύριο θα έχουν ήδη περάσει στην επόμενη συγκίνηση. Η εποχή μας, άλλωστε, έχει μεγάλη ευκολία να κατασκευάζει ήρωες το πρωί και να τους ξεχνά μέχρι το βράδυ. Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγάλη πνευματική φτώχεια μιας κοινωνίας που κατά τα άλλα δηλώνει ευαίσθητη. Μπερδέψαμε την προσφορά με την προβολή. Θεωρούμε σπουδαίο ό,τι φαίνεται και σχεδόν ανύπαρκτο ό,τι γίνεται αθόρυβα. Το Ευαγγέλιο, όμως, επιμένει ενοχλητικά: «Μὴ γνώτω ἡ ἀριστερά σου τί ποιεῖ ἡ δεξιά σου». Όχι επειδή η καλή πράξη πρέπει να κρύβεται φοβισμένη, αλλά επειδή όταν η φιλανθρωπία χρειάζεται χειροκρότημα για να υπάρξει, κινδυνεύει να πάψει να είναι φιλανθρωπία και να γίνει δημόσια σχέση.

Δεν σημαίνει βεβαίως ότι κάθε ακτιβιστής είναι υποκριτής ούτε ότι κάθε δημόσια προβολή μιας καλής πράξης είναι κακή. Υπάρχουν άνθρωποι που αξιοποιούν τη δημοσιότητα για να κινητοποιήσουν συνειδήσεις και να συγκεντρώσουν πραγματική βοήθεια. Η διαφορά βρίσκεται στο κίνητρο και κυρίως στη διάρκεια. Άλλο να χρησιμοποιείς την προβολή για να υπηρετήσεις έναν σκοπό και άλλο να χρησιμοποιείς έναν σκοπό για να υπηρετήσεις την προβολή σου. Οι δύο Αγιοταφίτες μάς θυμίζουν κάτι που έχουμε σχεδόν ξεχάσει. Η αγάπη δεν είναι συναίσθημα για ανάρτηση. Είναι κόστος. Κόστος χρόνου. Κόστος κόπου. Κόστος προσωπικής άνεσης. Μερικές φορές ακόμη και κίνδυνος ζωής.

Και ίσως εδώ βρίσκεται το πραγματικό πρόβλημα της εποχής μας. Λέμε ότι τα παιδιά μας δεν έχουν πρότυπα, ενώ τα πρότυπα υπάρχουν. Απλώς εμείς στρέφουμε τον προβολέα αλλού. Διδάσκουμε ποιος συγκέντρωσε εκατομμύρια θεάσεις, ποιος έγινε διάσημος μέσα σε μία νύχτα, ποιος προκάλεσε περισσότερο θόρυβο. Σπανιότερα μιλάμε για εκείνον που έμεινε σαράντα χρόνια στην έρημο ή δεκαετίες δίπλα σε ένα πηγάδι της Σαμάρειας, επιμένοντας να υπηρετεί. Ο Χριστός δεν είπε «ἀπὸ τῶν δημοσιεύσεων αὐτῶν ἐπιγνώσεσθε αὐτούς». Είπε «ἀπὸ τῶν καρπῶν αὐτῶν». Και αυτή είναι μια φράση σχεδόν επαναστατική για την εποχή της εικόνας.Ίσως, λοιπόν, πρέπει να ξανασκεφτούμε ποιον αποκαλούμε σημαντικό. Γιατί αν τα σύγχρονα βραβεία της κοινωνικής αναγνώρισης απονέμονται με αριθμούς θεάσεων και «μου αρέσει», τότε άνθρωποι σαν τον Χρυσόστομο και τον Ιουστίνο πιθανόν να μη γίνονταν ποτέ διάσημοι. Μόνο που εκείνοι δεν προσπάθησαν να γίνουν διάσημοι. Προσπάθησαν να γίνουν χρήσιμοι. Και ίσως τελικά αυτό να είναι το δυσκολότερο βραβείο απ’ όλα.

 Οι αθόρυβοι ήρωες - ORTHODOXIA INFO