Παρασκευή 12 Απριλίου 2024

Εὐαγόρας Παλληκαρίδης: Ἕνα ξεχασμένο πρότυπο

 

ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας σήμερα εἶναι τά πρότυπα. Ὅταν παρατηροῦμε, συνήθως ἐπικριτικά, τίς συμπεριφορές τῶν νέων ἀνθρώπων, ἀποφεύγουμε νά ἀναζητήσουμε τά αἴτια πού τίς διεμόρφωσαν. Θεωροῦμε ὅτι ἕνα πολύ βασικό ἀπό αὐτά εἶναι ἡ ἔλλειψις προτύπων, ἤ ἀκόμη χειρότερα, ἡ καλλιέργεια καί ἡ προβολή τῶν λάθος προτύπων.

Πόσοι ἄραγε θυμήθηκαν αὐτήν τήν ἑβδομάδα ὅτι τέτοιες μέρες τό 1957 ἐβάδιζε πρός τήν ἀθανασία ὁ ἀγωνιστής τῆς ΕΟΚΑ Εὐαγόρας Παλληκαρίδης; Πόσοι μίλησαν στά παιδιά τους γιά αὐτόν τόν ἥρωα πού ἔμεινε αἰώνια 19 χρονῶν, ἔχοντας προλάβει νά ἀφήσει, πέρα ἀπό ἕνα παράδειγμα ἡρωικοῦ τρόπου ζωῆς, τίς παρακαταθῆκες τῶν συγγραμμάτων του. Ὁ Παλληκαρίδης χάραξε μέ τήν πέννα του φράσεις πού μιλοῦν στήν ψυχή τοῦ Ἕλληνα. Τοῦ πραγματικοῦ Ἕλληνα. Λόγια πού ὑπερβαίνουν ἀκόμη καί πολλούς καταξιωμένους λογοτέχνες. Λόγια ἱκανά νά ἐξοβελίσουν τήν μικρότητα κάποιων οὐτιδανῶν, τούς ὁποίους κάποιοι θέλουν νά μᾶς ἐπιβάλλουν σάν πρότυπα μιᾶς νέας (!) ἐποχῆς.

«Θά πάρω μιάν ἀναφορά, θά πάρω μονοπάτια, νά βρῶ τά σκαλοπάτια, πού πᾶν’ στή λευτεριά» ἔγραψε ὁ Παλληκαρίδης στούς συμμαθητές του, τήν ἡμέρα πού ἄφησε τό σχολεῖο γιά νά βγεῖ στόν ἀγῶνα. Νά ἀνταποκριθεῖ στήν σάλπιγγα τοῦ Ἀρχηγοῦ Διγενῆ πού «στόν ἦχο τῆς φωνῆς του ἔτρεξε ὅλη ἡ λεβεντιά γιά ν’ ἀρχίσουνε τή δράση εἰς τῆς Κύπρου τά βουνά.»

Θυμίζουν οἱ στίχοι τοῦ Παλληκαρίδη τό δημῶδες πού κάποτε διδασκόταν στά σχολεῖα, ὅπου ὁ ἀνώνυμος Ἕλληνας τοῦ 1821 προσωποποιούμενος μέ τό ὄνομα Βασίλης ἀπορρίπτει τίς προτροπές νά «κάτσει φρόνιμα καί νά γίνει νοικοκύρης» ὑπό τόν ζυγό τῶν Τούρκων. Καί ἀπευθυνόμενος πρός τήν Μάννα, τήν αἰώνια Ἑλληνίδα μάννα, τῆς λέγει: «Φέρε μου τ’ ἀλαφρό σπαθί καί τό βαριό τουφέκι / νά πεταχτῶ σάν τό πουλί ψηλά στά κορφοβούνια / νά πάρω δίπλα τά βουνά, νά περπατήσω λόγκους / νά βρῶ λημέρια τῶν κλεφτῶν, γιατάκια καπετάνων / καί νά σουρίξω κλέφτικα, νά σμίξω τούς συντρόφους / πού πολεμοῦν μέ τήν Τουρκιά καί μέ τούς Ἀρβανῖτες».Ὁ Βασίλης τοῦ 1821 ἦταν τό πρότυπο γιά τόν Εὐαγόρα Παλληκαρίδη τοῦ 1957. Ὁ Παλληκαρίδης ἔπρεπε νά εἶναι τό πρότυπο γιά τά δικά μας παιδιά. Γενιές καί γενιές Ἑλλήνων μεγάλωσαν, ἔζησαν ἀγωνίσθηκαν, καί βῆμα-βῆμα ἀπελευθέρωναν τήν Ἑλλάδα. Ἀψήφησαν τά κανόνια τῶν Τούρκων καί τίς κρεμάλες τῶν Ἄγγλων, καί κράτησαν ψηλά τά ἰδανικά τῆς φυλῆς μαχόμενοι «γιά τοῦ Χριστοῦ τήν Πίστη τήν Ἁγία καί γιά τῆς Πατρίδος τήν Ἐλευθερία.»

Καί ἦλθαν σήμερα κάποιοι ἀνιστόρητοι, πού ἔχουν ἀναδειχθεῖ καί σέ δημόσια πρόσωπα, νά ὑποστηρίξουν ὅτι ἡ πίστις πού κράτησε τούς Ἕλληνες ζωντανούς σέ αἰῶνες ἀντιξοοτήτων εἶναι «ξεπερασμένη», ὅτι ἡ ἐπιθυμία τῆς ἐλευθερίας εἶναι «ἰμπεριαλισμός» ὅτι ὁ ἐθνικισμός εἶναι κάτι κακό. Δέν θά ποῦμε πολλά. Δέν τούς ἀξίζει. Θά ἀναφέρουμε μόνον ὅτι ὁ διορατικός κεντρῶος πολιτικός τοῦ μεσοπολέμου Ἀλέξανδρος Παπαναστασίου ἀνήγαγε τόν ἐθνικισμό σέ εὐγενῆ πατριωτισμό.

Μᾶς ὁδηγοῦν νά ξεκόψουμε ἀπό τίς ρίζες τοῦ ἐθνικοῦ μας κορμοῦ, νά ἀρνηθοῦμε πανανθρώπινες ἀρχές καί ἀξίες καί νά υἱοθετήσουμε παρακμιακά πρότυπα ἀτόμων πού προβάλλουν τά συμπλέγματά τους ὡς ἀρετές. Καί μετά ἀποροῦμε πού οἱ νέοι ἀντιδροῦν στό κοινωνικό περιβάλλον πού ἔχει διαμορφωθεῖ. Πού ἀπορρίπτουν τίς πνευματικές ψῶρες τίς ὁποῖες κάναμε πρότυπα ζωῆς. Νά θυμίσουμε ὅτι ἔτσι ἐχαρακτήριζε τόν κομμουνισμό ὁ κορυφαῖος Νῖκος Καζαντζάκης, ἀλλά οἱ ψῶρες αὐτές στήν ἐποχή μας εἶναι πολύ περισσότερες.

Εἶναι ἀλήθεια ὅτι κάποιοι νέοι ἀντιδροῦν κατά τρόπο ὑπερβολικό. Θά ἐπαναλάβουμε ὅμως ὅτι δέν φταῖνε αὐτοί. Ἀντιδροῦν μέσα σέ ἕνα πλαίσιο πού δέν τούς ἐμπνέει γιά τίποτε καλύτερο, εὐγενέστερο, ὑψηλότερο. Ἀκόμη καί τήν οἰκογένεια τήν ὑποβαθμίσαμε σέ προϊόν συμβολαιογραφικῆς πράξεως. Πῶς λοιπόν τέτοιες κατ’ εὐφημισμόν ἑνώσεις προσώπων θά διαπλάσουν χαρακτῆρες μέ ἀρετές; Καί ποῦ εἶναι τό ἑλληνικό σχολεῖο νά βαπτίσει τούς νέους Ἕλληνες στά νάματ τῆς φυλῆς; Οἱ «ἀγράμματοι» μαχητές τοῦ 1821 ἦσαν πολύ πιό μορφωμένοι ἀπό ὅλους ἐμᾶς.

Καί ὁ Παλληκαρίδης, ἡ φυσική συνέχειά τους, ἔγραφε: «Δέν λυπᾶμαι γιά τίποτα. Ἄς χάσω τό κάθε τί. Μία φορά κανείς πεθαίνει. Θά βαδίσω χαρούμενος στήν τελευταία μου κατοικία. Τί σήμερα, τί αὔριο; Ὅλοι πεθαίνουν μιά μέρα. Εἶναι καλό πρᾶγμα νά πεθαίνει κανείς γιά τήν Ἑλλάδα. Ὥρα 7:30. Ἡ πιό ὄμορφη μέρα τῆς ζωῆς μου. Ἡ πιό ὄμορφη ὥρα. Μή ρωτᾶτε γιατί».

Ἦταν 14 Μαρτίου 1957. Στίς Κεντρικές Φυλακές τῆς Λευκωσίας. Σέ ἕναν τόπο θυσίας καί προσκυνήματος. Ἐκεῖ ἀπό ὅπου πρέπει τοὐλάχιστον μιά φορά στήν ζωή του νά περάσει κάθε Ἕλληνας καί νά σκύψει τό κεφάλι μπροστά στά Φυλακισμένα Μνήματα. Ἐκεῖ ὅπου ἀναπαύονται κάποιοι ἀπό τούς τελευταίους ἥρωες τοῦ Ἑλληνισμοῦ.

Πέμπτη 11 Απριλίου 2024

Η οδός του ιερέα

 


Αγίου Σωφρονίου του Αθωνίτου *

Μπορούμε να πούμε ότι στην εποχή μας δημιουργήθηκε μία κατάσταση ,κατά την οποία ο ιερέας αναγκάζεται να βρει τρόπο συμπεριφοράς .Καταντά ανούσιο να πορευτεί σε συνάντηση με τους ανθρώπους να τους ελκύσει στην Εκκλησία να μιλήσει σε αυτούς για το Θεό και τη Σωτηρία .

Πολλοί ιερείς και ποιμένες θεωρούν ότι είναι αναγκαίο να εισέλθουν μέσα στον κόσμο, να βρουν έννοιες σε κατανοητή γλώσσα για τους ανθρώπους να μοιραστούν μαζί τους το δράμα και τη χαρά και τα παρόμοια .

Εγώ είμαι βαθιά πεπεισμένος πως παρόμοια δραστηριότητα είναι ανώφελη η μόνη οδός για να βοηθήσουμε τους ανθρώπους ,ακόμη και τους συγχρόνους μας είναι να ζήσουμε οι ίδιοι το Θεό τον Ζώντα Θεό.

Οφείλουμε να γίνουμε φορείς της αιώνιας ζωής, η Άννα, και τότε πλέον μετά από αυτό να κηρύξουμε το Ευαγγέλιο που είναι πάνω από όλα κήρυγμα για την Ανάσταση... και όχι μόνο του Χριστού αλλά πάντων των αιώνων κεκοιμημένων .

Ποια ωφέλεια μπορεί να έχει ο λόγος του ανθρώπου όταν ο ίδιος δεν γνωρίζει εκ πείρας αυτή την Ανάσταση;

Όλα όσα θα λέει στους ανθρώπους θα είναι νεκρά, κατά κάποιο τρόπο εικασίες από μισότυφλη πίστη. Για τον ίδιο τον άνθρωπο και αυτή μισότυφλη πίστη είναι ήδη δώρο Άνωθεν και μπορεί να μετατραπεί σε πραγματική ελπίδα, αλλά δεν μπορεί καθόλου να πείσει τους άλλους.

Οι μοναχοί μου αρχίζουν να το κατανοούν αυτό, και παραμένουν ήρεμοι μπροστά σε όλες τις οικουμενιστικές προκλήσεις να πορευτούν μέσα στον κόσμο. Γνωρίζουν ότι αν έχουν οι ίδιοι μέσα τους τη θεία Πνοή, τότε αυτή η δύναμη του Θεού οπωσδήποτε θα πληροφόρηση και τους άλλους ακόμα και χωρίς λόγια .Αν όμως αυτό δεν υπάρχει τότε αντί για σωτηρία του κόσμου, το μόνο αποτέλεσμα θα είναι η προσωπική τους απώλεια μαζί με αυτό τον κόσμο που  αποστράφηκε το Θεό.

Ετσι αγωνιζόμαστε να ζήσουμε στο δικό μας μικρό κύκλο .

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κλεινόμαστε στον εαυτό μας αδιαφορώντας για τα πεπρωμένα του κόσμου, τέτοια αδιαφορία θα ήταν για μας θανατηφόρα.

Τελούμε τη Θεία Λειτουργία με φλογερή έφεση να ζήσουμε όλη την τραγωδία του κόσμου ,δεόμαστε στον Θεό για ζώντες και νεκρούς, συμπάσχουμε με τους ασθενείς τους φτωχούς τους καταφρονημένους τους θλιβομένους τους απεγνωσμένους, και όλα αυτά τα αναφέρουμε στο Θεό από το βάθος της καρδιάς μας, με προσευχές και με την τέλεση της Θείας Λειτουργίας .

Έτσι έζησαν οι ασκητές πατέρες μας στην Αίγυπτο την Παλαιστίνη και στο Άγιον Όρος του Άθωνα, έτσι έζησαν ο Άγιος Σεραφείμ του Σαρώφ ο Σέργιος του Ραντονέζ και οι άλλοι Άγιοι.

Τρίτη 9 Απριλίου 2024

ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΤΗΣ ΛΑΤΡΕΙΑΣ Τι με φοβή, Πανάμωμε;

 


Ένα πραγματικό διαμάντι [άγνωστο, δυστυχώς, στους πολλούς] περιμένει εκείνον που θα ακούσει τον Κανόνα του Όρθρου της εορτής του Ευαγγελισμού. Στον Κανόνα αυτό γίνεται ούτε λίγο ούτε πολύ, αναλυτικός διάλογος(!) μεταξύ της Θεοτόκου και του Αγγέλου [Πρόκειται, φυσικά,   για τον Αρχάγγελο Γαβριήλ].

Στον διάλογο αυτό η Παναγία εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε αυτό που βλέπει και αυτά που ακούει, είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι το πρώτο τροπάριο στο οποίο μιλάει εκείνη [έχει προηγηθεί ο Άγγελος] απαρτίζεται σχεδόν μόνο από ερωτήσεις!

            Αξίζει πραγματικά να δει κανείς αναλυτικά όλα αυτά τα τροπάρια [από κάθε άποψη: νοηματική, γλωσσική, υψηλού ύφους, διαλόγου που παραπέμπει σε θεατρική «διδασκαλία»], αλλά δεν επαρκεί εδώ ο χώρος.

            Αρκούμαστε σε μια ματιά στο τελευταίο τροπάριο του Κανόνα, όπου μιλάει ο Άγγελος και κλείνει με διπλή ερώτηση τον όλο διάλογο: «τι με φοβή, Πανάμωμε, τον μάλλόν σε φοβούμενον; Τι ευλαβή με, Δέσποινα, τον σε σεπτώς ευλαβούμενον;»

            Για να αποδοθεί στη Νέα Ελληνική αυτό το υπέροχο κλείσιμο, θα πρέπει να δοθούν κάποιες απαραίτητες διευκρινήσεις σχετικά με το ρήμα «ευλαβούμαι», το οποίο στα Αρχαία Ελληνικά δεν έχει μόνο τη σημερινή σημασία, αλλά μπορεί να σημαίνει επίσης  «προσέχω», «είμαι επιφυλακτικός», «προφυλάσσομαι»/φυλάγομαι από κάτι» (όπως, π. χ. όταν αυτό είναι πρωτόγνωρο, και άρα δυσερμήνευτο/ ανερμήνευτο), «φοβούμαι [μήπως]». [Την τελευταία αυτή σημασία έχει στο τέλος του αμέσως προηγούμενου τροπαρίου του ίδιου Κανόνα, όπου μιλάει για τελευταία η Παναγία, λέγοντας: «δέδοικα τον ασπασμόν τον ξένον σου, ευλαβουμένη τον όλισθον»= φοβούμαι τον παράξενο/ παράδοξο χαιρετισμό σου, φοβούμενη μήπως πέσω σε ολίσθημα/σφάλμα»]. Ακόμη, το «ευλαβούμαι» σημαίνει στον Ευριπίδη «αναμένω», «περιμένω» ήσυχα».

Έτσι η διπλή ερώτηση του [Αρχαγγέλου, με την οποία κατακλείεται ο υπέροχος αυτός Κανόνας, μπορεί να αποδοθεί ωε εξής:

            «Γιατί, Πάναγνε, με φοβάσαι, εμένα που μάλλον εγώ σε φοβάμαι; ( ο αγγελικός φόβος έχει να κάνει με το ότι η Παναγία θα συλλάβει τον Υιόν του Θεού). Γιατί είσαι επιφυλακτική απέναντι σ’ εμένα, Δέσποινα, ο οποίος σε τιμώ με σεβασμό» (η: ο οποίος περιμένω με σεβασμό , την απάντησή σου;)

Ανδρέας Μοράτος

Δευτέρα 8 Απριλίου 2024

Από την επίκαιρη υμνολογία της Εκκλησία μας

 



Κύριε, ο επί σταυρού εκουσίως υφαπλώσας τας παλάμας σου,

τούτον κατανύξει καρδίας προσκυνείν ημάς αξίωσον,

λελαμπρυσμένους καλώς νηστείαις και δεήσεσι και εγκρατεία και ευποιϊα,

ως αγαθός και φιλάνθρωπος.

[ύμνος από τον κατανυκτικό Εσπερινό της Κυριακής της Σταυροπροσκυνήσεως]

Φωτεινό παράδειγμα

 



Μέσα στην ζοφώδη κατάσταση που ζούμε, ο Θεός έχει τους ανθρώπους του, που μας ενισχύουν όχι μόνο  με την παρουσία  τους, αλλά και με τη όλη βιωτή τους. Ένας από τους πολλούς εκλεκτούς αδελφούς μας, είναι ο ζωγράφος Τριαντάφυλλος Ηλιάδης. Ο κ. Τριαντάφυλλος γεννήθηκε σχεδόν χωρίς χέρια, Η θέλησή του όμως ήταν τόσο ισχυρή και η δύναμη της ψυχής του για δημιουργία τόσο μεγάλη, που έχει χαρίσει στην τέχνη της ζωγραφικής την δική του… πινελιά. Ζωγραφίζει με το στόμα!...

            Τα έργα του εκπέμπουν φως, αρμονία, ηρεμία και χαρά. Η ιδιαιτερότητα να ζωγραφίζονται από το στόμα και όχι από το χέρι του καλλιτέχνη, μεταδίδουν θέληση για ζωή και αισιοδοξία. Ο Παύλειος λόγος « η γαρ δύναμίς μου εν ασθενεια τελειούται» βρίσκει εφαρμογή στην ζωή του κ. Τριαντάφυλλου, ο οποίος με την ζωή και το παράδειγμά του θεολογεί! Ο μακαριστός Γέροντάς μας, ο οποίος τον εκτιμούσε  βαθύτατα, έλεγε συχνά: «θέλω, μπορώ, προσπαθώ, αγωνίζομαι, στεφανούμαι»! Αυτό ακριβώς «κηρύττει με την ζωή του ο κ. Τριαντάφυλλος, κι ας μην είναι ιεροκήρυκας.

            Έχει βραβευτεί από την Ακαδημία Αθηνών και είναι μέλος της Διεθνούς Ενώσεως Αναπήρων Καλλιτεχνών. Έχει λάβει μέρος σε πολλές ατομικές και ομαδικές εκθέσεις. Τα έργα του κοσμούν βιβλία, ημερολόγια και έχουν γίνει κάρτες.

            «ΑΓΙΑ ΛΥΔΙΑ», τ. 612

Παρασκευή 5 Απριλίου 2024

Τι θα έλεγε ο Κολοκοτρώνης;

 


Το κείμενο που ακολουθεί το πρωτοδημοσίευσα το 2012. Το αναδημοσιεύω ως -δυστυχώς- ακόμη επίκαιρο και με τρόμο αναρωτιέμαι τι θα έλεγε σήμερα ο Γέρος του Μωριά με τις παντριές των αρσενικών να γίνονται νόμος, με την εθνική μας νύφη στον στρατό, με έναν δεσπότη να κάνει κήρυγμα κατά του... τηγανητού μπακαλιάρου, με τα Τέμπη της πολιτικής αλητείας και με την Ελλάδα να ψάχνει ανάσες στα κλάματα όσων απέμειναν Έλληνες.....

 

Από το ανοιχτό παράθυρο του γραφείου μου μπαίνει το μεσημέρι της πόλης, η άνοιξη και ο ...εθνικός μας ύμνος -σκεπάζοντας τον θόρυβο των αυτοκινήτων-.

Ένα σχολείο, παραδίπλα, κάνει πρόβες για την εθνική επέτειο και κάποιος δάσκαλος είναι -προφανώς- πληγωμένος Έλληνας.

Δεν εξηγείται αλλιώς το "Μακεδονία ξακουστή", οι "Σουλιώτισες" και άλλα τραγούδια,  από δίπλα στον Ύμνο, να απλώνονται με "αναίδεια" στην πολιτεία τούτης της χώρας που την έχουν σώσει....

Πρόκειται για τα ίδια τραγούδια, τα γνωστά από χρόνια, αλλά τώρα έχουν έναν σπαραγμό, ένα "αχ", μια κραυγή αιμάσουσσα. Είναι πιο διασταλτικά, λες και θέλουν να χωρέσουν όλο το αδιέξοδο της "σωτηρίας", όλον τον ανήμερο πόνο του λαού για την περηφάνια που του στερούν.

Στη γωνιά του δρόμου, δίπλα στον φούρνο, αθέατος, κάθεται ανακούρκουδα ο Κολοκοτρώνης -τρόμαξα σαν τον ένιωσα-, πατούν την άκρη της φορεσιάς του τα δεκάποντα τακούνια των γυναικών "μισό κιλό πολύσπορο" και αυτός με τα μούτρα κατεβασμένα μονολογεί σαν σε ηχώ:

"Αδέλφια μου, δεν περιμένουμε βοήθεια από κανέναν. Τρέχετε γρήγορα να διώξουμε τους Αράπηδες από τον τόπο μας πριν μας τραβήξουν σκλάβους στην Μπαρμπαριά...".

Αλαφιασμένη κοιτάζω ένα γύρω, μην ακούσουν τίποτε "προοδευτικοί" να λέει αράπηδες...

Το κατάλαβε ο Γέρος, έφτυσε με δύναμη στο πεζοδρόμιο και συνέχισε:

" 'Οταν αποφασίσαμε νὰ κάμωμε την Επανάσταση, δὲν εσυλλογισθήκαμε ούτε πόσοι είμεθα, ούτε πὼς δὲν έχομε άρματα, ούτε ότι οἱ Τούρκοι εβαστούσαν τὰ κάστρα καὶ τὰς πόλεις, ούτε κανένας φρόνιμος μας είπε «ποὺ πάτε εδώ νὰ πολεμήσετε μὲ σιταροκάραβα βατσέλα», αλλὰ ως μία βροχὴ έπεσε εἰς όλους μας η επιθυμία της ελευθερίας μας, και όλοι, και ο κλήρος μας και οι προεστοί καὶ οι καπεταναίοι καὶ οι πεπαιδευμένοι και οι έμποροι, μικροί και μεγάλοι, όλοι εσυμφωνήσαμε εις αυτὸ τὸ σκοπὸ και εκάμαμε την  Επανάσταση. "

Έσκυψα το κεφάλι και δεν μίλησα.

Δεν του είπα πως άδικα επαναστάτησαν γιατί τώρα εμείς πουλάμε το χώμα που λευτέρωσαν.

Δεν του είπα πως ξεπουλάμε τις αγιασμένες ξερολιθιές των πατεράδων μας ,για να γίνουμε Ευρωπαίοι.

Δεν του είπα πως δεν μας αφήνουν ούτε να αντιμιλήσουμε γιατί ή θα μας φυλακώσουν ή θα μας λοιδορήσουν

Μόνο έφερα το χέρι στο σημείο της καρδιάς σαν συγγνώμη και για να του δείξω πού πονάω.

Τότε έσκυψε εκείνος το κεφάλι, σηκώθηκε, ίσιαξε αμήχανα την φουστανέλα και με αργά βήματα πέρασε ανάμεσα από τις ταμπέλες "φαρμακείον", "κοσμήματα", "ψωμί στα ξύλα" και χάθηκε.

Στο σχολείο ακουγόταν ακόμη το παράπονο του εθνικού ύμνου και το ρολόι της Μητρόπολης χτυπούσε δύο ακριβώς....

Να θυμάμαι την ώρα, μήπως και ξανάρθει......

Πέμπτη 4 Απριλίου 2024

Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΗΣ ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

 


Πολλοί μπορούν να νιώθαμε από καιρό πως η εισβολή των οθονών στην καθημερινότητά μας- αλλά και στην εκπαίδευση- είναι λάθος, ότι τα παιδιά μάθαιναν καλύτερα μέσα από τις σελίδες ενός τυπωμένου βιβλίου, παρά από τον μαγικό κόσμο της οθόνης και της τεχνολογίας. Πλέον αυτό μπορεί να θεωρείται και επιστημονικά αποδεδειγμένο! Πρωτοποριακή μελέτη νευροεπιστημόνων του Teachers College του Πανεπιστημίου της Κολούμπια, έκανε μελέτες σε ευρύ δείγμα παιδιών ηλικίας 10- 12 ετών (της κρίσιμης ηλικίας κατά την οποία το παιδί περνάει από, το «μαθαίνω να διαβάζω στο «διαβάζω» για να μαθαίνω»).

            Οι μαθητές κλήθηκαν να διαβάσουν κείμενα σε έντυπη και σε ηλεκτρονική μορφή, φορώντας στο κεφάλι τους ειδικά πλέγματα με ηλεκτρόδια που κατέγραφαν και ανέλυαν τις μεταβολές στις εγκεφαλικές τους αντιδράσεις. Τα δεδομένα απέδειξαν περιφανώς τη συντριπτική υπεροχή της μάθησης μέσα από τις συμβατικές, τυπωμένες σελίδες ενός βιβλίου.

            Αυτό θα έπρεπε ασφαλώς να προβληματίσει όλους μας. Πολύ περισσότερο, τη στιγμή που στη χώρα μας κάθε συζήτηση για «πρόοδο» στην εκπαίδευση περιστρέφεται γύρω από την ψηφιοποίηση, την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών, την είσοδο σε κάθε σχολική τάξη των «smartboards» και των νέων τεχνολογιών. Μήπως κινούμαστε προς τη λάθος κατεύθυνση; Πάμε καλά;

            «ΖΩΗ», τ.    4387

Τετάρτη 3 Απριλίου 2024

Η χαρά ως ποιμαντικό πρόβλημα

 


Η πολλή χαρά άρχισε να γίνεται ποιμαντικό πρόβλημα. Ο καθαρτικός φόβος αποβάλλεται, όχι διότι «κόλασιν έχει», σύμφωνα με την Α΄ επιστολή του απ. του Θεολόγου, αλλά διότι δεν τον ανέχεται η υπεροψία των ανθρώπων που έχουν δουλωθεί στα πάθη τους, και έχουν καταστήσει το θέλημά τους ιερό άσυλο, που πρέπει να γίνεται από όλους σεβαστό και να θεραπεύεται (με την αρχαιοελληνική θρησκευτική σημασία του ρήματος).

            Πράγματι, ο Θεός μας έπλασε να χαιρόμαστε τον παράδεισο και να μη φοβόμαστε τίποτε. Όμως, αμαρτήσαμε και πέρασε μέσα στην φύση μας  ο θάνατος. Τώρα ζούμε με μόνιμους συντρόφους τη φθορά και τον θάνατο. Σ’ αυτήν την κατάσταση η φύση μας κυριεύθηκε από την δειλία και τον φόβο και ολισθήσαμε στην ιδιοτέλεια.

            Η ποιμαντική της Εκκλησίας έχει αντικατασταθεί στις συνειδήσεις πολλών (και ορθοδόξων χριστιανών) από διάφορες ψυχολογικές θεωρίες, κυρίως θεωρίες ευτυχιοκρατίας, που αποβλέπουν στην απαλλαγή από κάθε ψυχικό άλγος, τύψη ή ενοχή, χωρίς μετάνοια, χωρίς απέκδυση του «παλαιού ανθρώπου». Αυτή η «πολλή χαρά»  των ψυχοθεραπευτικών τεχνικών είναι ένα σοβαρό ποιμαντικό πρόβλημα, διότι άρχισε να γίνεται δυσβάστακτο το κήρυγμα για τον υγιή φόβο του θανάτου ή της κόλασης που προϋποθέτουν πίστη στην ευαγγελική διδασκαλία της κρίσεως. Γινόμαστε ανίκανοι να σκεφτόμαστε την κρίση και από ψυχολογική απώθηση ή την θεωρούμε παρωχημένη διδασκαλία η παντελώς άσχετη με την θεολογία της Εκκλησίας, την οποία θεωρούμε μονομερώς θεολογία της χαράς και της αγάπης.

            Ο δρόμος της αγάπης είναι μακρύς. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις τα κείμενα της Εκκλησίας μας καθοδηγούν.  Στο χωρίο από την Α΄ Επιστολή του Ιωάννου αναφέρεται : «φόβος ουκ έστιν εν τη αγάπη, αλλ’ η τελεία αγάπη έξω βάλλε  τον φόβον, ότι ο φόβος κόλασιν έχει, ο δε φοβούμενος ου τετελείωται εν τη αγάπη».

            Βέβαια είναι αλαζονικό να καυχηθεί κανείς ότι «τετελείωται εν  τη αγάπη», ότι δηλαδή δεν έχει εχθρούς, ότι είναι έτοιμος να θυσιάσει οτιδήποτε δικό του για να διακονήσει τους  αδελφούς του, ότι δεν είναι δεμένος με τίποτα υλικό και έχει ταυτίσει το θέλημά του με το θέλημα του Θεού, ο οποίος «πάντας ανθρώπους θέλει σωθήναι». Ο άγιος Νικόδημος παρατηρεί: «δικαίως δεν είναι τέλειος εις την αγάπην, ο τοιούτος φόβος είναι των αρχαρίων και ατελών εις την αγάπην και όχι των τελείων εις αυτήν.

            Πάντως ο μακρύς δρόμος ως την τελειοποίηση  της αγάπης έχει ανάγκη τον διακριτικό φόβο των αρχαρίων, γι’ αυτό άλλωστε, και ο Χριστός κηρύττοντας στον λαό περιέγραψε την ημέρα της κρίσεως.

            π.  Θ. Α. Β. «ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΉ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ», τ. 329

Τρίτη 2 Απριλίου 2024

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

 


Όταν μιλάμε για την προοπτική ανοίγματος παραρτημάτων ξένων Πανεπιστημίων στη χώρα μας, πόσα αλήθεια από αυτά αναμένουμε να είναι προσανατολισμένα στις ανθρωπιστικές σπουδές, τη Φιλοσοφία, τη Θεολογία, την Ιστορία, τη Λογοτεχνία; Αν τολμήσουμε, έστω, να θέσουμε με ειλικρίνεια αυτό το ερώτημα, καθίσταται περισσότερο από προφανής η περιθωριοποίηση και απαξίωση των ανθρωπιστικών σπουδών  στην εποχή μας, και κατ΄ εξοχήν στη χώρα μας. Μήπως, όμως, με αυτή την περιθωριοποίηση και απαξίωση χάνουμε κάτι, και μάλιστα κάτι σημαντικό;

            Αυτό ήλθε να μας θυμίσει ένας σπουδαίος επιστήμονας, ο διεθνούς φήμης φυσικής του CERN Γκουϊντο Τόνελι, εκ των πρωτεργατών της ανακάλυψης του μποζονίου του Χίγκς, ο οποίος βρέθηκε στην Αθήνα για την παρουσίαση του τελευταίου βιβλίου του: «Το πρώτο πράγμα που διδάσκω τους πρωτοετείς φυσικούς μου, την πρώτη μέρα στο αμφιθέατρο, είναι ότι η Φυσική θα σας βοηθήσει να καταλάβετε  τον κόσμο που σας περιβάλλει. Όμως κανένας νόμος της δεν μπορεί να σας βοηθήσει να καταλάβετε το τεράστιο εκείνο μέγεθος που αφορά τοις ανθρώπινες σχέσεις, […..] ποιο είναι το σωστό, ποιο το λάθος, να άρουμε τις αδικίες που υφίστανται σήμερα. Υπάρχουν πολύ πιο έμπειροι που ασχολούνται με αυτό, οι φιλόσοφοι, οι καλλιτέχνες, οι ποιητές, οι ιστορικοί, όσοι ασχολούνται με τις ανθρωπιστικές επιστήμες».

            «ΖΩΗ», τ.4388

Δευτέρα 1 Απριλίου 2024

Ἡ συμμετοχὴ τῶν Βορειοηπειρωτῶν στὴν Ἐθνικὴ παλιγγενεσία τοῦ 1821!

 


Γράφει ὁ Φιλόθεος Κεμεντζετζίδης

Κατὰ τὸ ἔτος 1430 τὰ Ἰωάννινα καταλαμβάνονται ἀπὸ τοὺς Ὀθωμανούς, ὑπὸ τὴν ἀρχηγία τοῦ Σινᾶν Πασᾶ, ὁ ὁποῖος τὴν 9η Ὀκτωβρίου τοῦ ἰδίου ἔτους, δεσμεύτηκε ἐγγράφως γιὰ τὸ σεβασμὸ πολλῶν προνομίων τῆς Ἐκκλησίας, καθὼς καὶ τῶν κατοίκων τῆς πόλεως. Ὡστόσο ἤδη ἀπὸ ἐκείνη τὴν περίοδο ἡ ἀντίσταση κατὰ τῶν κατακτητῶν δὲν ἔλειψε, μὲ τὸν ἀγωνιστὴ Λάμπρο Πάλλη ἀπὸ γνωστὴ οἰκογένεια τῆς Παραμυθιᾶς νὰ ξεχωρίζει .

Καθ’ ὅλη τὴ διάρκεια τῆς ὀθωμανικῆς ὑποδούλωσης στὴν Ἤπειρο συναντᾶμε ἐκλεκτοὺς ἀγωνιστὲς καὶ ἐξεγέρσεις κατὰ τῶν Τούρκων, οἱ ὁποῖες σὲ κάποιες περιπτώσεις – ὅπως ἐκείνη τῆς Χιμάρας ποὺ καταλήφθηκε ἀπὸ τοὺς Τούρκους τὸ 1518 – ἀποδίδουν στοὺς Ἠπειρῶτες ἀρκετὰ προνόμια. Σὲ αὐτὸ τὸ σημεῖο... ἀξίζει νὰ ἀναφερθεῖ καὶ ἡ ἐπανάσταση τῶν Χιμαριωτῶν τοῦ 1684.

Κυριακή 31 Μαρτίου 2024

Γέροντας Κύριλλος, Δέχτηκε στα χέρια του το Τίμιο Σώμα του Κυρίου από τους μαθητές Του Ιωσήφ και Νικόδημο!

 


(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος)

Γέροντας Κύριλλος (Γεραντώνης), Ηγούμενος Ιεράς Μονής Οσίου Δαυίδ του Γέροντος: Δώδεκα χρόνια από την κοίμησή του στις 30 Μαρτίου του 2012

 

Δέχτηκε το κάλεσμα για την ένταξη του στις τάξεις των Μοναχών από δύο μεγάλους Αγίους της Εκκλησίας μας, τον Άγιο Απόστολο Παύλο, ο οποίος σε όραμα του είπε: «Έλα, έχω και για σένα μία θέση στη θριαμβεύουσα Εκκλησία των Μοναχών» και τον Άγιο Δαυίδ, ο οποίος ολοζώντανος σε μία αγρυπνία κατά την περίοδο της στρατιωτικής του θητείας του είπε: «Έλα έχω και για σένα μία θέση στο Μοναστήρι μου».

Ως Μοναχός διακρίθηκε για την ταπείνωσή του, την τελεία και υποδειγματική υπακοή του, αρχικά στον μακαριστό Γέροντά του π. Νικόδημο και στη συνέχεια στον διάδοχό του, τον Όσιο Ιάκωβο, τον οποίο διακόνησε θυσιαστικά. Ξενυχτούσε δίπλα του στις ασθένειές του, ξαπλώνοντας στο πάτωμα. Ένοιωθε για τον π. Ιάκωβο τα ίδια αισθήματα και την ίδια ευλάβεια, που αισθανόταν προς τον Όσιο Δαυίδ.

Και όπως ο Άγιος Ιάκωβος μιμήθηκε στη ζωή του τη ζωή του Οσίου Δαυίδ, έτσι και ο πατήρ Κύριλλος μιμήθηκε στη δική του ζωή την ζωή του Αγίου Ιακώβου.

Η φλόγα της καρδιάς του για το Θεό, την Παναγία και τους Αγίους συνεχώς αυξανόταν. Εργαζόμενος νυχθημερόν στις εργασίες της Μονής και αγωνιζόμενος τον πνευματικό αγώνα, ο ύπνος του ήταν ελάχιστος.

Όπως ο ίδιος έλεγε, είπε κάποτε στον Όσιο Δαυίδ: «Εσύ Άγιέ μου Δαυίδ, δε χόρτασες ψωμί κι εγώ δε χόρτασα τον ύπνο».

Από τον Μάιο του 1972 ως Ιερομόναχος εξυπηρέτησε, μαζί με τον Γέροντά του Άγιο Ιάκωβο την Ιερά Μονή της μετανοίας του, καθώς και τα γύρω χωριά που στερούνταν μονίμου εφημερίου.

Μετά την οσιακή κοίμηση του Αγίου Γέροντός του Ιακώβου με την ομόφωνη ψήφο της Αδελφότητας εξελέγη Ηγούμενος. Αλλά και από τη θέση του Ηγουμένου αισθανόταν πάντα υποτακτικός. Όπως ο ίδιος χαριτωμένα έλεγε:
«Ως Μοναχός, έκανα υπακοή σε έναν, στον Ηγούμενο, ως Ηγούμενος, κάνω υπακοή σε δεκαπέντε».

Ως άξιος διάδοχος του προκατόχου του Οσίου Ιακώβου, συνέχισε τις καθημερινές Θείες Λειτουργίες, υποδεχόταν όλους τους προσκυνητές πάντα με το γλυκό χαμόγελο, ανακαίνισε το κτιριακό συγκρότημα της Ιεράς Μονής, ανεδέχθη δεκάδα και πλέον νέων Μοναχών, πρωτοστάτησε στον τομέα της φιλανθρωπίας και της ελεημοσύνης.

Με την αστείρευτη αγάπη του, το αόργητο και πράο του χαρακτήρα του, την υψοποιό ταπείνωσή του και την ακρίβειά του στα θέματα της Ορθοδόξου Πίστεως, έδωσε την καλή μαρτυρία του Μοναχού και του Ηγουμένου, που ζει για την Εκκλησία και αναπνέει στο χώρο της Ορθοδόξου Λατρείας. Καθοδηγούσε αγιοπνευματικά με πατρική στοργή τους πατέρες της Μονής, καθώς και τους χιλιάδες του κόσμου, κληρικούς, Μοναχούς και λαϊκούς που προσέρχονταν στο πετραχήλι του. Καθοδήγηση ομολογουμένως φωτισμένη και μοναδική.

Στα είκοσι χρόνια της Ηγουμενίας του με γνήσιο εκκλησιαστικό φρόνημα συνεργάστηκε άριστα με τους Επισκόπους του, Μητροπολίτες Χαλκίδος. Ο σημερινός μάλιστα Μητροπολίτης κ. Χρυσόστομος Β’ στον επικήδειο λόγο του, με έμφαση τόνισε:
«Ο Γέρων Κύριλλος ουδέποτε, ουδέποτε, ουδέποτε με ελύπησε».

Δε ζούσε για τον εαυτό του αλλά για το Θεό και τους ανθρώπους, που Εκείνος του εμπιστεύτηκε. Παρά την επιβαρυμένη λόγω μακροχρόνιων προβλημάτων υγεία του, συνόδευε ο ίδιος με πολλή χαρά την Τιμία Κάρα του Οσίου Δαυίδ, όπου οι πιστοί καλούσαν τον Άγιο για βοήθεια και ευλογία.

Και είχε τόση παρρησία, που, όταν σήκωνε τα χέρια του στον ουρανό, να δεηθεί με τις πρεσβείες του Αγίου Δαυίδ, έπαιρνε γενναιόδωρη την απάντηση στο αίτημά του, όπως συνέβη και στην Κύπρο, που είχε πάει για τη χειροτονία του Πανιερωτάτου Μητροπολίτου Μόρφου κ. Νεοφύτου και άλλη φορά για τη χειροτονία του Πανιερωτάτου Μητροπολίτου Λεμεσού κ. Αθανασίου.

Όταν του ζητήθηκε και τις δύο φορές από πιστούς να δεηθεί για το γνωστό σοβαρό πρόβλημα της ανομβρίας, σήκωσε τα χέρια του και μετά από ολιγόλεπτη προσευχή ο Θεός «απάντησε» με πλημμύρα βροχής.

Φιλόθεος, λοιπόν, και φιλάγιος, φιλόπονος και φιλακόλουθος, φιλάδελφος και φιλεύσπλαχνος, εφάρμοσε πιστά και με συνέπεια το Ευαγγέλιο της αγάπης σε όλη του τη ζωή. «Ταπεινός τη καρδία» φρονούσε τα υψηλά, τα οποία και έβλεπε με τα μάτια της αγνής, παιδιόθεν, ψυχής του, όπως ο ίδιος πολλές φορές μας αποκάλυπτε.

Το τελευταίο διάστημα ταλαιπωρήθηκε από σοβαρά προβλήματα της υγείας του και νοσηλεύθηκε πολλές φορές. Στις θλίψεις και τις σωματικές ταλαιπωρίες δεν βγήκε από το στόμα του επιφώνημα πόνου η διαμαρτυρίας.

Το χαμόγελο δεν έλειψε ποτέ από τα χείλη του και η φράση «Δόξα σοι ο Θεός», ήταν η μόνιμη απάντηση σε όσους τον ρωτούσαν για την πορεία της υγείας του. Η ιώβειος υπομονή του τον έκανε ξεχωριστό. «Ό,τι στέλνει ο Θεός», έλεγε, «είναι καλό. Με το Θεό δεν τσακώνομαι».

Ερωτώμενος ποιος του δίνει αυτή την δύναμη απαντούσε:
«Η Παναγία μας».

Η Χάρις του Θεού τον είχε κατακλύσει. Πολλοί ομολογούν ότι τον είδαν να λούζεται σε ουράνιο φως, εκεί στο κρεββάτι του πόνου στα διάφορα Νοσοκομεία, όπου νοσηλευόταν το τελευταίο διάστημα της επίγειας ζωής του. Μαρτυρίες γιατρών, νοσηλευτών, προσωπικού και άλλων αναφέρουν ότι η παρουσία του εκεί δημιουργούσε στην ψυχή τους ειρήνη, γαλήνη, χαρά.

Στα μέσα Φεβρουαρίου ξύπνησε τους δύο πατέρες, που ανελλιπώς ήταν δίπλα του ως άγγελοι, όπως ο ίδιος έλεγε, τον π. Γαβριήλ τον σημερινό Ηγούμενο και τον π. Νεόφυτο και τους είπε: «όταν πεθάνω να με θάψετε στα πόδια του π. Ιακώβου, για να «όταν πεθάνω να με θάψετε στα πόδια του π. Ιακώβου, για να είμαστε παρέα». Ακόμη και μετά την κοίμησή του ήθελε να είναι υποτακτικός!

«Κι εγώ σας αγαπώ όλους, όλον τον κόσμο αγαπώ, μηδενός εξαιρουμένου». Ήταν από τα τελευταία του λόγια, πριν φύγει για τα ουράνια σκηνώματα, απαντώντας σε νοσηλευτές που του είπαν ότι τον αγάπησαν πολύ.

Εκοιμήθη εν Κυρίω τις πρωινές ώρες της Παρασκευής του Ακαθίστου, της Παναγίας, της «γλυκιάς του Μανούλας» όπως τρυφερά συνήθιζε να την αποκαλεί, στις 30 Μαρτίου 2012, στο Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών. Άρρητη ευωδία πλημμύρισε τον 4ο και τον 1ο όροφο του Νοσοκομείου.

Η εξόδιος Ακολουθία του έλαβε χώρα στην Ιερά Μονή του Οσίου Δαυίδ, την επομένη, Σάββατο του Ακαθίστου με την συμμετοχή δέκα Αρχιερέων και άλλων πολλών Κληρικών και με την παρουσία πλήθους Μοναχών και εκατοντάδων πιστών, οι οποίοι προσκύνησαν το ζεστό και εύκαμπτο σκήνωμά του.

Τα εβδομήντα τρία χρόνια της επίγειας βιοτής του ήταν μία γνήσια και αυθεντική μαρτυρία Χριστού. Γι’ αυτό αξιώθηκε πολλών θείων εμπειριών. Είδε την Παναγία και άκουσε τη συνομιλία της με τον Άγιο Ιάκωβο στο Ιερό Βήμα.

Αισθάνθηκε δίπλα του Ουράνιες Δυνάμεις, που εκφωνούσαν παράλληλα την ευχή της Αναφοράς κατά την τέλεση της Θείας Λειτουργίας.

Κατά την απόδοση της εορτής των Μυροφόρων δέχτηκε στα χέρια του το Τίμιο Σώμα του Κυρίου από τους μαθητές Του Ιωσήφ και Νικόδημο και πλημμύρισε το κελλί του ευωδία, καθώς και τα ράσα του για μία εβδομάδα.

Στις στενοχώριες των δοκιμασιών και των ασθενειών του παρηγορήθηκε από τον Όσιο Δαυίδ και από Ουράνιες, Θείες Δυνάμεις.

Είναι πολλές επίσης οι περιπτώσεις, που μαρτυρούν το διορατικό και προορατικό του χάρισμα. Αναφέρουμε ενδεικτικά:
Στη μοναχή Φωτεινή της Ι. Μονής του Ζαλόγγου είχε πει ότι μετά την κοίμηση της Γερόντισσας Αγνής στην Ιερά Μονή Κάτω Παναγιάς της Άρτας, θα εκλεγεί η αδελφή Χαριτίνη, όπως και έγινε.

Στην Ιερά Μονή του Θεοτοκίου της Άρτας, χωρίς κανείς να τον έχει πληροφορήσει σχετικά με την κατάκοιτη Μοναχή, ζήτησε από τη Γερόντισσα Κεχαριτωμένη να τον πάει να πάρει την ευχή της λέγοντας στους συνοδούς: «Έχουν έναν κρυμμένο πνευματικό θησαυρό στο Μοναστήρι».

 

Απόσπασμα από το βιβλίο, ο «Όσιος Ιάκωβος (Τσαλίκης), Ένας σύγχρονος άγιος, Ηγούμενος της Ιεράς Μονής Οσίου Δαυίδ του Γέροντος», έκδοση των Πατέρων της Ιεράς Μονής Οσίου Δαυίδ του Γέροντος, Λίμνη Ευβοίας 2018.

 Γέροντας Κύριλλος, Δέχτηκε στα χέρια του το Τίμιο Σώμα του Κυρίου από τους μαθητές Του Ιωσήφ και Νικόδημο! | Πεμπτουσία (pemptousia.gr)

Σάββατο 30 Μαρτίου 2024

Ὁ ὅσιος Παΐσιος γιὰ τὸν Μακρυγιάννη

 


Μὰ γιατί νὰ μᾶς φαίνεται παράξενο τὸ νὰ βλέπει θεϊκὰ ὁράματα ἕνας τόσο καλὸς ἄνθρωπος ὅπως ὁ Μακρυγιάννης μὲ ψυχικὴ καθαρότητα, εἰλικρίνεια, θεϊκὴ δικαιοσύνη, ἀρχοντιὰ πνευματική, φιλότιμο, θυσία κ.ἅ;

Ἀπὸ μικρὸ παιδάκι ἔκανε ἐδαφιαῖες μετάνοιες ἀντὶ γυμναστική, προσκυνοῦσε τὸν Θεὸ μὲ εὐλάβεια, μέχρι τὰ γεράματά του μετάνοιες μὲ τὶς ὧρες, παρόλο ποὺ εἶχε καὶ...τραύματα, ποὺ ἄνοιγαν οἱ πληγὲς του προσκυνώντας τὸν Θεὸ καὶ ζητώντας τὴν βοήθεια γιὰ τὴν σωτηρία του γιὰ τὴν σωτηρία τοῦ κόσμου καὶ τὴν σωτηρία τοῦ Ἔθνους, μὲ πολὺ ταπείνωση ἔβρεχε τὸ πάτωμα μὲ τὰ πολλά του δάκρυα. Ἑπόμενον ἦταν νὰ ἀναπαυθεῖ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ στὸν Στρατηγὸ Μακρυγιάννη καὶ νὰ τὸν χρησιμοποιήσει ὁ Θεὸς σὰν νέο μωυσῆ νὰ ὁδηγήσει τὸν νέο Ἰσραὴλ (τὸν ἑλληνικὸ λαὸ) στὴν ὀρθόδοξη πάλι πορεία του μετὰ τὴν τουρκικὴ σκλαβιά. Ἐπέτρεψε δὲ ὁ καλὸς Θεὸς νὰ δεῖ πολλὰ ὁράματα: τὸν Χριστό, τὴν Παναγία καὶ πολλοὺς Ἁγίους γιὰ νὰ καταλάβουμε ἐμεῖς οἱ μεταγενέστεροι τὸν μεγάλο κίνδυνο ποὺ διέτρεχε τὸ Ἔθνος μας, καὶ τὴν μεγάλη προστασία τοῦ Χριστοῦ, τῆς Παναγίας καὶ τῶν ἁγίων σὰν νὰ ἔκαναν «παγκοινιᾶ» γιὰ νὰ μὴ μᾶς φραγκέψουν.

Βλέπει κανεὶς μέσα σ' ὅλον τὸν ἀγώνα τοῦ Μακρυγιάννη τὴν ὀρθοδοξη ευαισθησία του μαζὶ μὲ τὴν ἁγιοπατερικὴ του ἀκρίβεια σὲ ὅλα. Παράλληλα δὲ καὶ τὴν ἀνεξικακία τοῦ ἥρωα, ποὺ δὲν τοὺς καταδικάζει ὁ ἴδιος τούς ἀλλοθρήσκους γιατί αὐτὸ εἶναι θέμα τοῦ Θεοῦ. Ἀλλὰ «ἀφῆστε μας ἥσυχους μὲ τὴν Ὀρθοδοξία μας, σὰν νὰ τοὺς λέει, καὶ ἂς σωθεῖ καὶ ὁ καθένας σας μὲ τὴ θρησκεία του».

Ὁ Στρατηγὸς Μακρυγιάννης τὸ γνήσιο τέκνο τῆς Ἐκκλησίας μας, ἦταν ἀπὸ μικρὸς ἀναθρεμμένος, μεγαλωμένος καὶ καπνισμένος μὲ τὸ λιβάνι στὴν Ἐκκλησία. Καὶ στὴν συνέχεια σὰν γνήσιος πιὰ Πατέρας τοῦ Ἔθνους, μπαρουτοκαπνισμένος καὶ τραυματισμένος, χύνοντας δάκρυα μὲ πόνο στὸν Θεὸ καὶ αἷμα γιὰ τὴν λευτεριά μας. Καὶ ἂν θέλουμε νὰ τὸν γνωρίσουμε θὰ πρέπει νὰ ξεκαπνίσουμε τὴν καρδιὰ καὶ τοὺς λογισμούς μας.

1 Αὐγούστου

Μνήμη τῶν Ἁγίων Μακκαβαίων

1984 ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ

Μοναχὸς Παΐσιος (περιοδικὸ Πολύτεκνη Οἰκογένεια, τεύχ. 36, Μάρτιος 1986)

proskynitis

Παρασκευή 29 Μαρτίου 2024

ΘΕΕ ΜΟΥ ΜΕ ΣΥΓΧΩΡΕΙΣ...

 


Όσο πιο πολύ βλέπεις την αμαρτωλότητά σου, τόσο πιο πολύ πανηγυρίζεις και χαίρεις που ο Θεός δεν σε μίσησε, δεν σε αποστράφηκε. Γι’ αυτό τρέχεις στον Χριστό με ευγνωμοσύνη, και έτσι προχωρεί η ψυχή σου, διότι ενώνεσαι με τον Χριστό, καθώς παίρνεις σωστή στάση.

            Ο Χριστός έρχεται μέσα μας, ενώνεται μαζί μας, δεν μας συγχωρεί από κάποια απόσταση, αλλά έρχεται μέσα μας. Έτσι υποχωρεί, αποχωρεί το  εγώ, μας αρπάζει ο Κύριος από τα χέρια του εγώ που μας έχει δαγκάσει για τα καλά, και νιώθεις να ελευθερώνεσαι από αυτό. Νιώθεις να περνάει όλη η αγιοσύνη του Χριστού μέσα σου, όλη η δική του ταπείνωση.

            Οπότε η ψυχή με ευγνωμοσύνη αναφωνεί: «Ακόμη μια φορά, Θεέ μου, με συγχωρείς….». Διότι ζούμε ακόμη, οπότε έχουμε περιθώριο μετανοίας. Αν είχαμε πεθάνει….

            Σ. Κ.

Πέμπτη 28 Μαρτίου 2024

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΑΝΤΙΒΑΡΟ ΣΤΗΝ ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΑΠΌ ΤΗΝ ΟΘΟΝΗ

 


Το καμπανάκι του κινδύνου για το πρόβλημα του εθισμού των παιδιών στις οθόνες ήλθαν να κρούσουν, για μια ακόμα φορά, ειδικοί επιστήμονες, σε συνέδριο με τον εύγλωττο τίτλο: «Μην κολλάς». «Μετά την πανδημία υπάρχει μια αύξηση κατά 40 ο/ο της εξάρτησης από τις οθόνες», παρατήρησε ο Εμμανουήλ Παπασάββας, κοινός Διοικητής στα Νοσοκομεία Παίδων «αγία Σοφία» και «Π. Α. Κυριακού», όπου λειτουργεί από το 2006 μονάδα εφηβικής υγείας, που εστιάζει στο πρόβλημα  του εθισμού στις οθόνες.

            Ακόμη πιο διεισδυτικές ήταν ο παρατηρήσεις του Χαράλαμπου Τσέκερη, κύριου ερευνητή στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών, ο οποίος έκανε λόγο για «αλλαγή πολιτιστικού παραδείγματος στην επικοινωνία λόγω των οθονών» και σχολίασε: «Χρειάζονται πολλές στοχευμένες δράσεις στην οικογένεια, στο σχολεία κ. λ. π., και παιδεία, κάτι που έχει χαθεί στις μέρες μας».

            Αυτονόητο το αδιέξοδο. Χρειάζεται παιδεία για να αξιοποιήσει κανείς σωστά τις νέες τεχνολογίες. Και το πρόβλημα  είναι ότι τα παιδιά βυθίζονται στον κόσμο των νέων τεχνολογιών, πολύ προτού αποκτήσουν σωστά, να κερδίσουν και να μη χάσουν – και χαθούν-  από αυτές. Και σαν να μην έφθανε αυτό, η παιδεία, το μόνο πραγματικό αντίδοτο στο πρόβλημα, περιφρονείται και απαξιώνεται… 

            «ΖΩΗ», τ. 4388  

Τετάρτη 27 Μαρτίου 2024

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΠΑΤΡΩΝ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ ΠΑΤΡΩΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΝ ΚΕΝΤΡΟ Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η



Ανακοινώνεται, ότι την ΔΕΥΤΕΡΑ, 1η Απριλίου 2024 και στην αίθουσα του πνευματικού μας κέντρου θα ομιλήσει ο κύριος

ΗΛΙΑΣ ΣΚΟΝΔΡΑΣ, Φιλόλογος και συγγραφέας, με το εξαιρετικό και πάντα επίκαιρο θέμα:

« ΤΟ  Η ΗΘΟΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ»

Παρακαλείσθε να την παρακολουθήσετε.

ΩΡΑ: 6 μ. μ.

ΕΚ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ 

ΔΥΟ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΝΑ ΕΡΩΤΗΜΑ

 


Είδηση πρώτη: Η Γαλλία έγινε η πρώτη χώρα στον κόσμο που κατοχύρωσε το «δικαίωμα στην άμβλωση» όχι απλώς και μόνο μέσω νομοθετικής ρύθμισης, αλλά και συνταγματικά. Ο πρωθυπουργός της Γαλλίας είπε πανηγυρικά: «Λέω σε όλες τις γυναίκες εντός των συνόρων μας και πέρα από αυτά ότι σήμερα ξεκινά η εποχή ενός κόσμου ελπίδας». Ο Πύργος του Άιφελ φωταγωγήθηκε, για να εορταστεί το γεγονός (ξέρετε, όλοι αυτοί οι πανηγυρισμοί  έχουν μια έντονη διάσταση τραγικής ειρωνείας- θυμίζουν από αυτή τη άποψη τους ξέφρενους πανηγυρισμούς στους οποίους  ξέσπασαν οι Γερμανοί πολίτες, όταν ο Χίτλερ ανακοίνωσε την εισβολή στην Πολωνία, ανυποψίαστοι ότι ξεκινούσε  μια σφαγή, θύματα της οποίας θα ήταν πρωτίστως οι ίδιοι…).

            Είδηση δεύτερη: Σάλο προκάλεσε στη Γαλλία η κυκλοφορία της επίσημης αφίσας των προσεχών Ολυμπιακών Αγώνων «Παρίσι 2024», στην οποία, όπως παρατηρήθηκε, α) μοιάζουν να χωράνε όλα, εκτός από τη Γαλλική σημαία, η οποία δεν εμφανίζεται πουθενά, και β) στην απεικόνιση του Μνημείου των Απομάχων, που εικονίζεται η αφίσα, ο σταυρός που δεσπόζει στην κορυφή του έχει αντικατασταθεί από ένα βέλος. Και το ερώτημα: Μήπως οι δύο αυτές ειδήσεις δεν είναι τελικά τόσο άσχετες μεταξύ τους, όσο εν πρώτοις μπορεί να φαίνεται;

            «ΖΩΗ», τ. 4388

Τρίτη 26 Μαρτίου 2024

ΤΡΙΩΔΙΟ

 


Το Τριώδιο έχει ανοίξει και η ορθόδοξη Εκκλησία μας όλες τις καθημερινές της Μεγάλης Σαρακοστής, καθόρισε στον όρθρο να ψάλλονται κατά βάση τρεις ωδές. Δηλαδή τρεις ομάδες τροπαρίων. Γι’ αυτό η περίοδος αυτή ονομάζεται Τριώδιο.

            Κατά τους ερμηνευτές, ο αριθμός τρεις μπήκε συμβολικά εις τύπον της αγίας Τριάδος, Του Πατρός, του Υιού και του αγίου Πνεύματος. Και εις ένδειξη της αρμονικής δοξολογίας των τριών στοιχείων του σύμπαντος. Του ανθρώπου, των αγγέλων και της κτίσεως. Γι’ αυτό και τα τροπάρια των τριών ωδών καθημερινά εκφράζουν, σε βάθος και πλάτος, όλη τη θεολογία και την συνείδηση της Εκκλησίας μας. Αναφέρονται στη δημιουργία, στη πτώση και στην ανάπλαση του ανθρώπου και της φύσεως. Είναι οι λατρευτικές βουκέντρες, που θέλουν με τη θεία λατρεία να αφυπνίσουν τις συνειδήσεις μας.

Η Εκκλησία μας με την επισπευσμένη  υμνογραφία της γενικά με τη λατρεία της θέλει να μας θεώσει.

Δεν είναι τυχαίο το γεγονός, ότι στις ι. Μονές ο ναός, το καθολικό, βρίσκεται στο κέντρο της Μονής, για να δείχνει, ότι η λατρεία πρέπει να είναι το κέντρο της ζωής μας. Και η τεσσαρακοστή το ίδιο κάνει. Τοποθετεί καθημερινά στο κέντρο της ζωής μας, τις κατανυκτικές ακολουθίες της, για να μας απορροφήσει με τη θεία λατρεία της. Από τις λειτουργίες του Μ. Βασιλείου, ως τα κατανυκτικά απόδειπνα, μας προσφέρει θείες ευκαιρίες για πνευματική ανάταση.

Προσπαθεί να μας βγάλει από την ξερή λογική, από τη βιομηχανοποιημένη πνευματικότητα και από την φαρισαϊκή θρησκευτικότητα.

Είναι χαρακτηριστικό, ότι η περίοδος του Τριωδίου είναι γεμάτη από μορφές σαν κι εμάς, γι’ αυτό είναι και πιο κοντά σ’ εμάς. Από τη μορφή του αμαρτωλού τελώνου, του ασώτου, έως και της Μαρίας της Αιγυπτίας, μας φωνάζουν ότι δεν μπορούμε να δικαιολογηθούμε ότι δεν μπορούμε να γίνουμε άγιοι, αφού τόσοι αμαρτωλοί αγίασαν. Ο Θεός δεν θα μας ζητήσει το λόγο γιατί δεν πλουτίσαμε ή γιατί δεν διαπρέψαμε επιστημονικά, κοινωνικά, επαγγελματικά, αλλά γιατί δεν αναγεννηθήκαμε βαθιά και αληθινά. Η περίοδος του Τριωδίου  και της σαρακοστής είναι η ωραιότερη περίοδος μετανοίας και περισυλλογής. Ας την εκμεταλλευτούμε, γιατί δεν ξέρουμε αν θα την ξαναβρούμε.

γ.

Δευτέρα 25 Μαρτίου 2024

Κρυμμένες πικρές αλήθειες από το 1821. Δρ. Δημήτρης Σταθακόπουλος

 

 

Οι ΦΡΥΚΤΩΡΙΕΣ παρουσιάζουν στο κεφάλαιο « ΣΕΛΙΔΕΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ και ΗΡΩΩΝ» τον Δημήτρη Σταθακόπουλο, Δρ Παντείου Πανεπιστημίου στην ομιλία: «Κρυμμένες πικρές αλήθειες από το 1821» Τίτλος που δόθηκε από τις Φρυκτωρίες βάση της ομιλίας. ( η παρούσα καταγραφή δεν ενδείκνυται για οξύθυμα άτομα ) Η ομιλία δόθηκε στο πλαίσιο της εκδήλωσης που διοργάνωσε: Το Πνευματικό Κέντρο Ρουμελιωτών, το Τμήμα AHEPA HJ – 40 Ψυχικού, ο Σύνδεσμος Εφέδρων Αξιωματικών Ν. Ανατολικής Αττικής και ο Σύλλογος Ρουμελιωτών Βόρειας & Ανατολικής Αττικής για την επέτειο της Εθνικής Παλιγγενεσίας, με τίτλο: «Η Ελλάς ευγνωμονούσα», η οποία θα πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 3 Μαρτίου 2024 και ώρα: 11:30 π.μ. στην αίθουσα «Δελφοί» του Πνευματικού Κέντρου Ρουμελιωτών (Π.Κ.Ρ.) (οδός Δαφνομήλη 1 & Σίνα, Κολωνάκι, Αθήνα) Οι Φρυκτωρίες ήταν παρούσες ως χορηγός επικοινωνίας και οπτικοακουστικής τεκμηρίωσης. --------------------------------------------------------------------------------- Σύντομη παρουσίαση της ομιλίας Ποιος πραγματικά καθιέρωσε την εορτή της 25ης Μαρτίου;;;;;; Αλήθειες που αποσιωπώνται για το έγινε ΜΕΤΑ το 1821 Πού είναι σήμερα, κάποια σημαντικά κειμήλια των Αγωνιστών Ο ρόλος των Βαυαρών στην απελευθερωμένη Ελλάδα, και το ξύλο στους ήρωες Τα ύπουλα παιχνίδια των τότε «συμμάχων» σε βάρος των Ελλήνων στην επανάσταση του 1821 Τι γράφουν οι τότε Τούρκοι Ιστορικοί, και ξεσκεπάζουν προδοσίες;;;;;; Ιωάννης Καποδίστριας. Ο ηγέτης που προσπαθούν να σπιλώσουν -------------------------------------------------------------------------------------- Βιογραφικό του ομιλητή Από το Νοέμβριο του 2013 είναι μέλος του Δ.Σ της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ. Σπούδασε στη Νομική Σχολή Αθηνών και στο Univerista degli studi di Genova. Μιλάει αγγλικά, ιταλικά, γαλλικά και τούρκικα. Eργάσθηκε ως δικηγόρος στον Άρειο Πάγο (σήμερα σε αναστολή δικηγορίας λόγω της θέσεώς του στην Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) , κυρίως ασχολούμενος με εμπορικά - ναυτιλιακά θέματα, καθώς και δημοσίων συμβάσεων. Υπήρξε για 2 θητείες εκλεγμένο μέλος του Δ.Σ του Δικηγορικού Συλλόγου Πειραιά και μέλος της Ελληνικής αντιπροσωπείας στην Ένωση Ευρωπαϊκών Δικηγορικών Συλλόγων (CCBE - Βρυξέλλες) στο διάστημα 2008-2013. Υπήρξε μέλος νομοπαρασκευαστικών επιτροπών, καθώς και του Πειθαρχικού Συμβουλίου του Δ.Σ.Π. Είναι Διαμεσολαβητής εκπαιδευθείς στο ΚΕ.ΔΙ.Πειραιά. Έλαβε διδακτορικό δίπλωμα με άριστα από το Πάντειο Πανεπιστήμιο (τμήμα κοινωνιολογίας της ιστορίας), ασχολούμενος κυρίως με την οθωμανική περίοδο, όπου και δίδαξε για αρκετά χρόνια. Σήμερα είναι άμισθος συνεργάτης του Εργαστηρίου Τουρκικών και Ευρασιατικών μελετών του Πανεπιστημίου Πειραιά (ΠΑ.ΠΕΙ.). Σπούδασε Βυζαντινή μουσική και παραδοσιακούς χορούς στον Πειραϊκό Σύνδεσμο και είναι αριστούχος διπλωματούχος μαϊστωρ – μουσικολόγος με έμφαση στην παραδοσιακή μουσική, με πάμπολλες συναυλίες και μουσικές παραγωγές CD - Ήταν υπεύθυνος των Πολιτιστικών του Δικηγορικού Συλλόγου Πειραιά, του περιοδικού Δικηγορική Επικαιρότητα και μαέστρος της Χορωδίας των Δικηγόρων Πειραιά με βραβεία και παραγωγή CD. Υπήρξε αθλητής της υδατοσφαίρισης στον Εθνικό Πειραιά και πρώην αντιπρόεδρος Δ.Σ του ΕΘΝΙΚΟΥ ΟΦΠΦ , καθώς και αθλητής ιστιοπλοΐας στον Π.Ο.Ι.Α.Θ. Υπηρέτησε εθελοντικά τη στρατιωτική του θητεία στις ειδικές δυνάμεις (1987-1989). Συγγραφέας 27 βιβλίων (εκδόσεων Seaburn Νέα Υόρκη Η.Π.Α - των εκδόσεων 24grammata , και του Δικηγορικού Συλλόγου Πειραιά) πολλών πονημάτων και πλέον των 300 άρθρων ποικίλης θεματολογίας με έντονη κοινωνική παρεμβατική παρουσία στα επιστημονικά και πολιτιστικά δρώμενα. Υπήρξε και παραμένει σε πολλά σωματεία , μέλος και διοικητικό στέλεχος, βραβευμένος από πάμπολλους φορείς, έχει δημοσιεύσει τις απόψεις του σε εφημερίδες και περιοδικά καθώς και τα ραδιοτηλεοπτικά μέσα , με ισχυρή θετική ανταπόκριση από το κοινό. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Οι Φρυκτωρίες ευχαριστούν θερμά το Τμήμα AHEPA HJ – 40 Ψυχικού και ιδιαίτερα τον κο Παναγιώτη Ριζόπουλο για την πρόσκληση. --------------------------------------------------------------------------------------------------------- Για οποιαδήποτε πληροφορία ή καταγγελία, παρακαλούμε, ενημερώστε μας στην κεντρική ιστοσελίδα: http://www.fryktories.net

 

 


Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ Η ανάληψη του ζυγού του Χριστού

 


Όλους εσάς που βρίσκεστε κάτω από τον βαρύ ζυγό της αμαρτίας, κάτω από την τυραννία του άγριου και σκληρόκαρδου Φαραώ, κάτω από τα συνεχή και οδυνηρά χτυπήματα των ανελέητων επιστατών, όλους εσάς που χτίζετε τον πύργο της Βαβέλ της κοσμικής υπερηφάνειας, σας καλεί ο Λυτρωτής στην πνευματική ελευθερία. «Ελάτε σε μένα όλοι όσοι κοπιάζετε και είστε φορτωμένοι κι εγώ θα σας ξεκουράσω. Σηκώστε πάνω σας τον ζυγό μου και διδαχθείτε από το δικό  μου παράδειγμα, επειδή είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά, και οι ψυχές σας θα βρουν ξεκούραση. Γιατί ο ζυγός  μου είναι απαλός και το φορτίο μου ελαφρό» (Ματθ. 11, 28-30).

            Ζυγός και φορτίο του Χριστού είναι οι ευαγγελικές εντολές. Ονομάζονται έτσι, διότι απαιτούν αυταπάρνηση. Όμως, ελευθερώνουν και ζωογονούν την ψυχή, τη γεμίζουν με ανέκφραστη ειρήνη και γλυκύτητα. Γι’ αυτό, χαρακτηρίζονται ως απαλός ζυγός και ελαφρό φορτίο. Όλες οι εντολές ευωδιάζουν πραότητα και ταπείνωση, αρετές τις οποίες μεταδίδουν στον τηρητή τους. Όταν η τήρηση των εντολών γίνει έξη της ψυχής, τότε η πραότητα και η ταπείνωση λειτουργούν σαν φυσικές ιδιότητές της, ιδιότητες πνευματικές, δοσμένες από τη θεία χάρη με την ενέργεια της ειρήνης του Χριστού, που είναι ασύλληπτη από τον ανθρώπινο νου.

            Ι. Μ.

Δευτέρα 18 Μαρτίου 2024

Ο Άγιος Νεκτάριος ανέβασε τον Γέροντα Αμβρόσιο στου ουρανό! Τι είδε…


            


(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος)

Κάποτε πάλι, που ήταν πολύ άρρωστος και δεν επικοινωνούσε με κανέναν για οκτώ ώρες περίπου και νόμισαν ότι φεύγει, γιατί είχε όψη νεκρού, όταν επανήλθε, αφηγήθηκε σε όσους ήταν δίπλα του πως τον ανέβασε ο Άγιος Νεκτάριος στον Ουρανό.

Εκεί συνάντησε τη Γερόντισσα Παρθενία μέσα στο φως και χωρίς βέβαια το πρόβλημα το σωματικό, που είχε όσο ήταν στη γη, η οποία τον αγκάλιασε με χαρά και του είπε:
– Καλώς τον! Καλώς τον! Αλλά, γιατί ήλθες; Δεν είναι ακόμα η ώρα σου. Κάτω σε χρειάζονται.

Του έδειξε τον Παράδεισο και τις απίστευτες ομορφιές του, έπειτα εμφανίστηκε ένας Άγγελος και του παρουσίασε, σαν από παράθυρο, την κόλαση.

Οπότε ο Γέροντας, μετά από αυτή την εμπειρία, είπε με έμφαση στους γύρω του:
– Δεν ξέρετε τι συμβαίνει εκεί. Να αντέχετε εδώ αυτά που περνάτε, να τα αντέχετε!

Από το βιβλίο της Ι. Μ. Δαδίου Παναγία η Γαυριώτισσα, «Γέρων Αμβρόσιος Λάζαρης, Ο πνευματικός της Μονής Δαδίου, Ο επιστήθιος φίλος του αγίου Πορφυρίου», των εκδόσεων Άθως. Κείμενα Μιχάλης Λεβέντης.

Ο Άγιος Νεκτάριος ανέβασε τον Γέροντα Αμβρόσιο στου ουρανό! Τι είδε… | Πεμπτουσία (pemptousia.gr)