Τρίτη 28 Φεβρουαρίου 2023

ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΤΗΣ ΛΑΤΡΕΙΑΣ Ε π ά ρ α ι

 


Στην παραβολή του Τελώνου και του Φαρισαίου, με την οποία ξεκινάει το Τριώδιο, υπάρχει και η εξής φράση: «και ο τελώνης μακρόθεν εστώς ουκ ήθελεν ουδέ τους οφθαλμούς εις τον ουρανόν επάραι» (Λουκ. 18, 13).

          Το «επάραι» θυμίζει το νεοελληνικό «πάρε». Να έχουν άραγε σχέση μεταξύ τους; Το αρχαιοελληνικό «επάραι» είναι απαρέμφατο αορίστου του ρήματος «επαίρω», που  με τη σειρά του έχει ως συνθετικά την πρόθεση «επί» και το ρήμα «αίρω», το οποίο σημαίνει «σηκώνω», (αν) υψώνω». Από εκεί και το ουσιαστικό «έπαρση» («έπαρση της σημαίας»), η στο ψαλμικό, που λέγεται και στον Εσπερινό, «έπαρσις των χειρών μου» (Ψαλμ. 140, 2). Μεταφορικά, «έπαρση» είναι η αλαζονεία, η υπερηφάνεια, ο κομπασμός, η υπεροψία.

          Από τον αρχαίο ενεστώτα «επαίρω» προήλθε  ο νεοελληνικός «παίρνω» (μια σύνδεση που μας βοηθά να μη συγχέουμε το «παίρνω με το «περνώ»), όπως και από τον αρχαίο αόριστο «επήρα» προέκυψε ο νεοελληνικός «πήρα». Στη Βυζαντινή εποχή, μια από τις σημασίες του «επαίρω»/ «παίρνω» ήταν και «(καταλαμβάνω», απ’  όπου προέκυψε και η νεοελληνική σημασία.

          Η «έπαρση» λοιπόν συνδέει (θετικά και αρνητικά) τον Τελώνη και τον Φαρισαίο: ο πρώτος δεν ήθελε ούτε καν να σηκώσει (επάραι» τα μάτια του στον ουρανό, την ίδια στιγμή που ο δεύτερος γεμάτος έπαρση, όταν «ο υψών εαυτόν» φράση προς το τέλος της παραβολής.

          Ανδρέας Μοράτος

Δευτέρα 27 Φεβρουαρίου 2023

EΓΚΥΚΛΙΟΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΛΑΟ ΤΟΥ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΠΑΤΡΩΝ κ.κ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΤΕΣΣΑΡΑΚΟΣΤΗ

 


        Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Σ

ΕΛΕῼ ΘΕΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΤΗΣ ΑΓΙΩΤΑΤΗΣ

ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΠΑΤΡΩΝ

 

Πρός

τό Χριστεπώνυμον Πλήρωμα

τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Πατρῶν

           
           
Παιδιά μου εὐλογημένα,
            
Mέ τήν χάρη τοῦ Θεοῦ, ἐφθάσαμε στήν Ἁγία καί Μεγάλη Τεσσαρακοστή. περίοδος αὐτή εἶναι χρόνος πνευματικῶν ἀγωνισμάτων, προσευχῆς, νήψεως, νηστείας καί πνευματικῆς καί Μυστηριακῆς ζωῆς, ὣστε ἐν χαρᾷ καί ἀγαλλιάσει, νά φθάσωμε νά προσκυνήσωμε τά σεπτά καί Ἃγια Πάθη τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καί νά Τόν δοξολογήσωμε Ἀναστάντα ἐκ νεκρῶν.
           
Μεγάλη Τεσσαρακοστή μᾶς προσφέρει θαυμάσιες λατρευτικές εὐκαιρίες, προκειμένου νά ἀτενίσωμε τόν ἐσωτερικό μας κόσμο, νά διαπιστώσωμε τίς ἀνθρώπινες ἀδυναμίες μας, νά δοῦμε τίς πνευματικές μας πληγές, τίς ὁποῖες δημιουργεῖ πολυδιάστατη ἁμαρτία, ἀλλά καί νά χρησιμοποιήσωμε τά ἀπαραίτητα φάρμακα ὡς καί τά πνευματικά ἐπιθήματα, γιά τήν θεραπεία αὐτῶν τῶν πληγῶν.
           
Τό κέντρο τῆς ζωῆς μας εἶναι Θεία Λειτουργία. Σύνοδο οὐρανοῦ καί γῆς ὀνομάζει τήν φρικτή Μυσταγωγία, τήν Θεία Εὐχαριστία, Ἱερός Χρυσόστομος. Πάνω στήν Ἁγία Τράπεζα, προσφέρεται, θυσιάζεται, μελίζεται  καί διαμερίζεται Ἀμνός τοῦ Θεοῦ, μελιζόμενος καί μή διαιρούμενος, ἐσθιόμενος καί μηδέποτε δαπανώμενος, ἀλλά τούς μετέχοντας ἁγιάζων, Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός δηλαδή, καί ἐμεῖς γινόμεθα ὃμαιμοι καί σύσσωμοι Αὐτοῦ.
           
Καθὃλην τήν διάρκεια τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς Ἁγία μας Ἐκκλησία, μᾶς παρέχει τήν δυνατότητα πνευματικοῦ ἀνεφοδιασμοῦ, μᾶς ἐνισχύει καί μᾶς ἐνδυναμώνει στόν ἀγῶνα ἐναντίον τοῦ διαβόλου.
           
Οἱ ἱερές Ἀκολουθίες εἶναι κατανυκτικές, ἀναγωγικές καί σωτήριες. Θεία Λειτουργία τοῦ Μεγάλου Βασιλείου, Θεία Λειτουργία τῶν Προηγιασμένων Δώρων, οἱ Κατανυκτικοί Ἑσπερινοί, τό Μέγα Ἀπόδειπνο, οἱ Χαιρετισμοί πρός τήν Ὑπεραγία Θεοτόκο, συγκινοῦν, χαροποιοῦν, μεταμορφώνουν τόν ἂνθρωπο, τόν ὁδηγοῦν στήν νηφάλιο μέθη, ὃπως ἐμπειρικά μιλοῦν οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας.
           
Τά ὃπλα τά ὁποῖα παρέχει Ἐκκλησία μας, ὣστε νά φθάσωμε νικηφόροι στό τέρμα, μετά ἀπό ἓνα δύσκολο ἀγῶνα, εἶναι τά ἲδια πού χρησιμοποίησαν καί θά χρησιμοποιοῦν οἱ θεούμενοι ἀπό τῆς ἀρχῆς καί μέχρι τῶν ἐσχάτων.
           
Ὡραιότατα μέσα ἀπό ἓνα τροπάριο δίδει αὐτό τό μήνυμα Ἐκκλησία, ἰδιαιτέρως κατά τήν κατανυκτική περίοδο τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς«Τὸ στάδιον τῶν ἀρετῶν ἠνέωκται, οἱ βουλόμενοι ἀθλῆσαι εἰσέλθετε, ἀναζωσάμενοι τὸν καλὸν τῆς Νηστείας ἀγῶνα, οἱ γὰρ νομίμως ἀθλοῦντες, δικαίως στεφανοῦνται, καὶ ἀναλαβόντες τὴν πανοπλίαν τοῦ Σταυροῦ, τῷ ἐχθρῷ ἀντιμαχησώμεθα, ὡς τεῖχος ἄῤῥηκτον κατέχοντες τὴν Πίστιν, καὶ ὡς θώρακα τὴν προσευχήν, καὶ περικεφαλαίαν τὴν ἐλεημοσύνην, ἀντὶ μαχαίρας τὴν νηστείαν, ἥτις ἐκτέμνει ἀπὸ καρδίας πᾶσαν κακίαν. ποιῶν ταῦτα, τὸν ἀληθινὸν κομίζεται στέφανον, παρὰ τοῦ Παμβασιλέως Χριστοῦ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς Κρίσεως». Δηλαδή,
            «
Ἢδη ἂνοιξε τό στάδιο τῶν ἀρετῶν, ὃσοι θέλετε νά ἀγωνισθῆτε, εἰσέλθετε στό στάδιο, ἀφοῦ ζωσθῆτε τόν ὡραῖον ἀγῶνα τῆς νηστείας. Ὃσοι ἀθλοῦνται νομίμως, δικαίως λαμβάνουν τόν στέφανον τῆς νίκης. Καί ἀφοῦ ἀναλάβομε τοῦ Σταυροῦ τήν πανοπλία, ἂς ἀγωνισθοῦμε ἐναντίον τοῦ ἐχθροῦ, ἒχοντες ὡς τεῖχος ἀπόρθητο τήν πίστη καί ὡς ἀσπίδα τήν προσευχή, ὡς περικεφαλαία τήν ἐλεημοσύνη, ἀντί μαχαίρας τήν νηστεία, ὁποία ἀφαιρεῖ ἀπό τήν καρδιά μας κάθε κακία. Ὃποιος ἀγωνίζεται καταὐτόν τόν τρόπο λαμβάνει τόν ἀληθινό στέφανο τῆς νίκης, ἀπό τόν Παμβασιλέα Χριστόν, κατά τήν ἡμέρα τῆς κρίσεως».
            Παιδιά μου εὐλογημένα,
           
Ἐκκλησία μας εἶναι φιλόστοργη μητέρα μας, ἀπαντοχή μας, παρηγοριά μας, οἶκος τοῦ οὐρανίου Πατρός μας. Μόνο ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ καί διά τῆς Ἐκκλησίας σωζόμεθα.
           
Αὐτή   Μεγάλη Τεσσαρακοστή ἂς εἶναι οὐράνια, μεγάλη, πνευματική εὐκαιρία γιά τήν ἀσφαλῆ πορεία μας, μέσα ἀπό τό στάδιο τῶν πνευματικῶν ἀγωνισμάτων, γιά τήν συνάντησή μας μέ τόν Ἐσταυρωμένο Κύριό μας, ὣστε προσκυνοῦντες τά σεπτά καί ἃγια Πάθη Του καί μετέχοντες σαὐτά, νά βιώσωμε ἐμπειρικά καί τήν χαρά καί εὐφροσύνη τῆς Ἀναστάσεώς Του.
           
Ἒχετε πίστη ἀκράδαντη στόν Θεό καί ἀφοσίωση στήν Ἁγία μας Ἐκκλησία. Ζήσατε τήν κοινωνία μέ τόν Θεό καί τόν συνάνθρωπο, μέ μετοχή στήν Μυστηριακή ζωή ὣστε μέ τήν χάρη τοῦ Kυρίου μας νά ἀπολαύσωμε ὃλοι, τήν εἰρήνη, τήν χαρά καί τήν ἀγάπη τῆς Ἀναστάσεώς Του.
           
Σήμερα, τό ἀπόγευμα, καί ὣρα 6 μ.μ., θά τελεσθῇ πρῶτος Κατανυκτικός Ἑσπερινός, στόν Νέο Ἱερό Ναό τοῦ Ἁγίου Ἀποστόλου Ἀνδρέου. Σᾶς περιμένουμε μέ χαρά καί ἀγάπη.
           
Εὐλογημένη, κατά πάντα νά εἶναι, πνευματική μας πορεία κατά τήν Μεγάλη Τεσσαρακοστή.
           
Εἰρηνικό, σωτήριο καί πανευφρόσυνο εὒχομαι νά εἶναι τό πνευματικό μας ταξίδι γιά τό Ἃγιο Πάσχα.
           
Σᾶς ἀσπάζομαι ἐν Κυρίῳ, μέ ἀγάπη πατρική.

Ο  Μ Η Τ Ρ Ο Π Ο Λ Ι Τ Η Σ

Ο  Π Α Τ Ρ Ω Ν    Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Σ