Προς γνώσιν….

 

Στη σφαγή και στο αίμα κυλίεται ο μισός κόσμος. Κι ο άλλος μισός ενημερώνεται κάθε μέρα από εφημερίδες, ραδιόφωνα και τηλεοράσεις.

          Και δεν νοιάζεται μη τυχόν κι αλλάξουν οι όροι: αυτός να σφάζεται κι οι άλλοι να ενημερώνονται!

          Νίκος Ματσούκας-Καθηγητής

Η σημασία της σκέψης του Χρ. Γιανναρά στην αυγή του 21ου αιώνα

 

Ο Χρ. Γιανναράς χαρακτηρίζεται ως ο «σημαντικότερος Έλληνας ορθόδοξος θεολόγος του 20ου αιώνα» και έχει λάβει πλήθος τιμητικών διακρίσεων από ελληνικά και διεθνή πανεπιστήμια, ενώ το 2019 τιμήθηκε από τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο για το σύνολο του έργου του. Το έργο του έχει μεταφραστεί σε πολλές ξένες γλώσσες και η μελέτη του αποτελεί αντικείμενο διεθνών αλλά και ελληνικών συνεδρίων με τη συμμετοχή κορυφαίων στοχαστών του καιρού μας.

Τον Μάιο του 2015 οργανώθηκε από την Ακαδημία του Βόλου και το περιοδικό Σύναξη, συνέδριο με θέμα την κριτική αποτίμηση του έργου της «θεολογικής γενιάς του 60». Στο συνέδριο παρουσιάστηκαν εισηγήσεις αφιερωμένες στο έργο του Ν. Νησιώτη, του Χρ. Γιανναρά, του Ι. Ζηζιούλα και άλλων επιφανών θεολόγων, που διαμόρφωσαν  τη θεολογική σκέψη του 20ου και 21ου αιώνα. Ιδιαίτερες αναφορές υπήρξαν για το έργο του Χρ. Γιανναρά, με επίκεντρο την οντολογία του προσώπου.

Το 2017 πραγματοποιήθηκε στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης συνέδριο προς τιμή του, με τίτλο «Conference in Honour of Christos Giannaras : Philosophy, Theology, Culture». Στο συνέδριο, στο οποίο συμμετείχαν επιστήμονες από όλον τον κόσμο, μελετήθηκε η φιλοσοφική και η θεολογική πλευρά του έργου του και αναδείχτηκαν τα κύρια σημεία του και η προσφορά του για την περαιτέρω έρευνα στους επιμέρους τομείς. Η γνωσιολογία του αποφατισμού, η δυνατότητα διατύπωσης μιας κριτικής οντολογίας, η οντολογία του προσώπου, η οντολογική θεμελίωση της ηθικής που διαφεύγει της σύμβασης ή της αυθεντίας, η σχέση της θεολογίας με την επιστήμη, ο οικουμενικός διάλογος, η σχέση οντολογίας και πολιτικής και τέλος το ζήτημα της διαμόρφωσης του ελληνικού πολιτισμού αποτέλεσαν το αντικείμενο των εργασιών του συνεδρίου. Τα πρακτικά του συνεδρίου εκδόθηκαν στην αγγλική και στην ελληνική γλώσσα.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης, αναγνωρίζοντας την προσφορά του καθηγητή, στα θεολογικά γράμματα τίμησε τον Αύγουστο του 2019 τον Χρ. Γιανναρά, με το Οφίκιο του Άρχοντος, Μεγάλου Ρήτορος. Ο Πατριάρχης συνέδεσε το έργο του καθηγητή με την εκκλησιαστική εμπειρία και τόνισε τη μεγάλη του συμβολή στο διάλογο της Ορθοδοξίας με το σύγχρονο κόσμο. Στην τιμητική ομιλία του, ο Πατριάρχης διατρέχοντας το σύνολο του έργου του Χρ. Γιανναρά, σημείωσε την μεγάλη επίδραση που άσκησε η σκέψη του σε πλήθος νέων ανθρώπων, με τη μαρτυρία της Ορθόδοξης πίστης και με τη μεταφορά του μηνύματος της εκκλησιαστικής παράδοσης στον σύγχρονο κόσμο.

Ακόμα, τόνισε τη συμβολή του στη συνάντηση της Ορθοδοξίας και του πολιτισμού, με την κριτική ανάδειξη των θετικών πλευρών του πολιτισμού αλλά και τη δημιουργία κριτηρίων για το διάλογο της Ορθοδοξίας, με τις επιστήμες, τις τέχνες, την πολιτική, κοινωνική, οικονομική και ηθική σκέψη. Ο Προκαθήμενος του Θρόνου, αναφερόμενος στις κύριες κατηγορίες της σκέψης του καθηγητή σημειώνει ότι η αναγνώριση της Θείας Λειτουργίας από τον Χρ. Γιανναρά, ως της πεμπτουσίας της εκκλησιαστικής ζωής, την αναδεικνύει ως το σημείο διαμόρφωσης του πολιτισμού και ταυτόχρονα, ως του τόπου «ανθρωποποίησης» του ανθρώπου.

Ακόμα, η Θεία Λειτουργία ως ο τόπος που η ζωή αναφέρεται στο Θεό αφορά τη γνησιότητα του εκκλησιαστικού γεγονότος που διασώζεται στην ενορία και την αλήθεια του εκκλησιαστικού γεγονότος που προφυλάσσει έτσι, από τη θρησκειοποίηση της σχέσης μεταξύ Θεού και ανθρώπου. Η ελευθερία ως υπέρβαση του ατομικού θελήματος, και η αλήθεια ως μετοχή στην εμπειρία της εκκλησιαστικής κοινότητας συνέβαλλαν στην οντολογική θεμελίωση της ηθικής και προσέδωσαν στην άσκηση κοινωνικό χαρακτήρα, που συνίσταται στην αυτοπαραίτηση από το ίδιον θέλημα και την εκούσια υπαγωγή του θελήματος στην εκκλησιαστική εμπειρία.

Η στάση αυτή έρχεται σε αντίθεση με την ατομικιστική ηθική και τη δυτική προσέγγιση της σωτηρίας ως άσκησης της ατομικής θέλησης και υποταγής στις εντολές ενός απρόσωπου Θεού. Στην προοπτική αυτή ξεδιπλώνεται τόσο η οικολογική όσο και η οικουμενική αντίληψη του Χρ. Γιανναρά, που συναντά την εκκλησιαστική εμπειρία.

Η οικολογία αποτελεί συνέπεια της εκκλησιολογίας και της ευχαριστίας, καθώς η φύση εκλαμβάνεται ως ο τόπος της ενέργειας του Θεού. Η φύση αντιμετωπίζεται στο πλαίσιο της σχέσης και όχι της κτήσης, διαμορφώνοντας έτσι μια στάση στον αντίποδα της κυριαρχίας, της εκμετάλλευσης, του οικονομισμού, του ευδαιμονισμού και της τεχνοκρατίας.

Επιπλέον, η σκέψη αυτή ανοίγει τον δρόμο για την οικουμενική απήχηση του ευαγγελικού μηνύματος, που υπερβαίνει τον εθνοκεντρισμό και τον εθνοφυλετισμό, ενώ ταυτόχρονα προωθεί την ενότητα των Εκκλησιών. Ο ίδιος ο Πατριάρχης δηλώνει τον θαυμασμό του για το έργο του Χρ. Γιανναρά, ενώ τόνισε ότι μελετητής του υπήρξε και πνευματικός του πατέρας, ο αοίδιμος Μητροπολίτης Χαλκηδόνος Μελίτων.

Τέλος, κατά την άποψη μας, ο Χρ. Γιανναράς, επιχειρεί με το έργο του και την ολοκληρωμένη οντολογική του πρόταση, να διαχωρίσει τη ορθόδοξη χριστιανική θεολογία από τη φυσική θρησκεία και την δυτική θεολογία, αναδεικνύοντας με έμφαση την αγαπητική σχέση μεταξύ Θεού και ανθρώπου. Με την προσπάθεια αποηθικοποίησης του χριστιανισμού και της οντολογικής του θεμελίωσης στην πραγματικότητα του Θεού και του ανθρώπου, επιχειρεί να απευθυνθεί στον σύγχρονο άνθρωπο με τρόπο συστηματικό και πειστικό. Επιθυμεί, να αποκαθάρει την Ανατολική χριστιανική θεολογία από στοιχεία που αλλοιώνουν το νόημα της, το οποίο δεν είναι άλλο από τη σχέση αγάπης μεταξύ Θεού και ανθρώπου. Τονίζει την παραφθορά του χριστιανικού μηνύματος, όπως διαμορφώθηκε από τη Δυτική σύλληψη του Θεού ως νομοθέτη και οργισμένου όντος που ζητά τη δικαίωση του.

Με τον τρόπο αυτό αντιπαρατίθεται σε ένα ολόκληρο πολιτισμικό παράδειγμα, αυτό του Δυτικού πολιτισμού, που εδραιώθηκε στην έννοια του προσώπου ως «ατομικής ουσίας της ελλόγου φύσεως» και οικοδομήθηκε στην ορθολογιστική σκέψη και τη δικανική αντίληψη της σχέσης μεταξύ Θεού και ανθρώπου. Αντίθετα, όπως καταδεικνύει στο έργο του, στην Ανατολή, η σύλληψη του ανθρώπου ως όντος σε σχέση και αναφορά οδήγησε στη δημιουργία ενός πολιτισμού, ο οποίος σε συνέχεια του ελληνικού, διαμορφώθηκε γύρω από την αναζήτηση της αλήθειας και αρνήθηκε να υιοθετήσει τις δυτικές αντιλήψεις, που τελικά οδήγησαν στον σύγχρονο μηδενισμό και την «φυγή των θεών από τον κόσμο».

Ταυτόχρονα, ο καθηγητής θεμελιώνει μια πολιτισμική πρόταση και μια πολιτική που εδράζεται στην κοινωνική φύση της αλήθειας. Η οντολογία του Χρ. Γιανναρά συνακόλουθα, αναδεικνύει μια σειρά από θέματα που συνδέουν την ανάπτυξη της σύγχρονης θεολογικής σκέψης συμβάλλοντας στην καλλιέργεια της αυτοσυνειδησίας της. Ο καθηγητής απευθύνεται στον σύγχρονο άνθρωπο με τρόπο διαλεκτικό, σε μια γλώσσα φιλοσοφική δίχως όμως να εγκαταλείπει τον εκκλησιαστικό χαρακτήρα και την αναφορά στην υπερβατική αλήθεια.

Την εποχή του πρόσκαιρου, του γρήγορου και του τιποτένιου, ο Χρ, Γιανναράς αντιπαραβάλλει ως πρόταγμα ζωής στην αυγή του 21ου αιώνα το σταθερό, το αναλλοίωτο και το αιώνιο που διαμορφώνει την καθολική πραγματικότητα μορφοποιώντας την. Προσφέρει με τον τρόπο αυτό μια διέξοδο στον σύγχρονο άνθρωπο, ένα άνοιγμα, στο χρόνο και στον τρόπο του βίου. Τη δίοδο της σάρκωσης και της ανάστασης του Χριστού που υπερβαίνει τη φθορά και το θάνατο για όποιον επιλέξει να αποδεχτεί την προσφορά αυτή.

Βιβλιογραφία

Γιανναράς Χρ. Προτάσεις κριτικής οντολογίας. Δόμος, Αθήνα, 1985.

Γιανναράς Χρ., Μετά-Νεωτερική Μετα- Φυσική. Δόμος, Αθήνα, 2005.

Γιανναράς Χρ. Έξι φιλοσοφικές ζωγραφιές. Ίκαρος, Αθήνα, 2011.

Γιανναράς Χρ., Το Πρόσωπο και ο Έρως. Ίκαρος, Αθήνα, 2017.

Μπασδέκης Α., Εμείς και οι Άλλοι. Η Ορθόδοξη Εκκλησία και οι άλλες Εκκλησίες και ομολογίες. Τι μας ενώνει και τι μας χωρίζει. Κορνηλία Σφακιανάκη, Θεσσαλονίκη, 2012.

https://www.ec-patr.org/docdisplay.php?lang=gr&id=2856&tla=gr,   Διαθέσιμο στο διαδίκτυο στις 16-2-2025.

 

Ο Θεός τα έκανε όλα ....όπα

 

Κοίτα να δεις τι γίνεται: Όλη η Ελλάδα χθες Σάββατο κοιτούσε εμάς για να μας δει να πνιγόμαστε και να μας ψυχοπονέσει. Εμάς εδώ στον Βόλο εννοώ, όπου όλα τα κανάλια μετέδιδαν τις μετεωρολογικές προγνώσεις που μας αφορούσαν, περίπου ως χρονικά προαναγγελθέντων θανάτων. 

Και όλα συνηγορούσαν σ' αυτό το σκηνικό της καταστροφής καθώς ένα χρόνο και (κάτι ψιλά) πριν, ο Daniel -και της έλλειψης έργων υποδομής συνηγορούσης- μας πλημμύρισε, μας έπνιξε, χάθηκαν περιουσίες, καταστράφηκαν οικογένειες και ακόμη ακούμε βροχή και τρέμουμε. Φέτος δε, τρέμουμε ακόμη περισσότερο και επειδή γνωρίζουμε αλλά και επειδή, ένα χρόνο μετά, τα ποτάμια που μας έπνιξαν παραμένουν ακαθάριστα, τα ρέματα και τα φρεάτια επίσης και οι αρχές και εξουσίες μεριμνούν και τυρβάζουν για οτιδήποτε άλλο εκτός από την δική μας ασφάλεια.  

Έτσι είχε η κατάσταση, αναμένοντας την καινούργια καταιγίδα με το όνομα Alexandros. Χτύπησε το 112, ήρθε η Ε.Μ.Α.Κ. από Θεσσαλονίκη να συνδράμει,  κουβαλήσαμε σακιά με άμμο στις πόρτες, κλειστήκαμε στα σπίτια και περιμέναμε....

Όλη νύχτα τραβούσαμε την κουρτίνα με χτυποκάρδι να δούμε την νεροποντή αλλά ήταν απλά μια βροχή κατά περιόδους .. τολμηρή θα έλεγα αλλά μέχρις εκεί. Ο Alexandros δεν ήρθε τελικά! Δόξα τω Θεώ! 

Οι μετεωρολόγοι ψέλλισαν ότι πέρασε από την Μαγνησία...απαλά. Μα πώς έγινε αυτό, σκέφτομαι εγώ, αφού μήτε ένας από τους επιστήμονες δεν περίμενε κάτι λιγότερο από τον κακό χαμό. Τα δεδομένα, που λένε κι' αυτοί, ήταν όλα εναντίον μας....Και τώρα βουβάθηκαν.

Φυσικά δεν τους ακυρώνουμε αλλά, βρε παιδιά, υπάρχει και Θεός! 

Υπάρχει δηλαδή Κάποιος πάνω από τα... δεδομένα, Αυτός που τελικά είναι ο Μόνος Δεδομένος. 

Αυτός που ίσως επειδή ένα ανθρωπάκι "αμελητέο" για τα ανθρώπινα δεδομένα, μια ψυχούλα δάκρυσε και είπε "μην επιτρέψεις να πνιγούμε Χριστέ μου" κοίταξε τον Alexandros και αυτός μέρωσε και απλώς πέρασε, κουρελιάζοντας τα ...δεδομένα της επιστημοσύνης και αποδεικνύοντας (one more time) πως όπου... γουστάρει ο Θεός τα κάνει όλα όπα (όπου Θεός βούλεται νικάται φύσεως τάξις).

Άρα τίποτε δεν είναι δεδομένο, τίποτε "πολιτικώς ορθόν", τίποτε σύννομον και τίποτε μη αναστρέψιμο αν δεν το έχει ευλογήσει, ως τέτοιο,  ο Θεός. 

Ακούτε έθνη και ηττάσθε...

Ακούτε και όλοι εσείς που μιλάτε για το σύμπαν, λέει, που συνηγορεί (για να μην πείτε ο Θεός αποφάσισε) ή λέτε διάφορα σοδομικά ως δήθεν προοδευτικά ή -πως το λέτε τώρα, α ναί ενσυναίσθηση για να μη πείτε Αγάπη επειδή Αγάπη είναι ο Θεός, που καθόλου δεν είναι συμβατός με... ενσυναισθητικές σας υποκρισίες.

Ακούτε για τις βροντές που δεν έπαιξαν απλά επειδή ένα παιδί Του φοβήθηκε, δάκρυσε και ο Πατέρας έδιωξε τις βροντές τις αστραπές και το πολύ νερό και άφησε μόνο τόσο νερό όσο χρειάζεται η γη για να φιλοξενήσει τους σπόρους που θα γίνουν η τροφή των ανθρώπων. Όμορφα και απλά. Γιατί Όμορφος και Απλός είναι ο Θεός....

Όλη αυτή η ιστορία της διάσωσής μας ...πριν καν κινδυνεύσουμε δεν είναι παρά ένα πέρασμα, ένα guest, του Θεού από την ζωή μας, από την οποία -δυστυχώς- τον έχουμε αποδιώξει. 

Για να μας θυμίσει ποιος κάνει κουμάντο (Εκείνος και μια προσευχή βουτηγμένη στο δάκρυ) και ποιος μπορεί να αγαπήσει ως η ίδια η Αγάπη και καθόλου λιγότερο!

Υ.Γ. Και για τους ...πονηρούς που θα πουν "και γιατί δεν το κάνει συνέχεια αυτό ο Θεός στην ζωή μας; "  η απάντηση είναι πως επειδή εμείς οι ίδιοι Τον αποδιώχνουμε και δεν Τον θέλουμε. 

Ο Θεός δεν μας γίνεται "τσάμικος ταμπάκος", δεν παρεμβαίνει με το ζόρι στις ζωές μας. Είναι τόσο ...δημοκράτης που μας αφήνει ελεύθερους ακόμη και να αμαρτάνουμε. Και όταν επιστρέψουμε και Του...επιτρέψουμε είναι πάντα εκεί (στο δικό μας "εκεί"), ολόκληρος μια ανοιχτή αγκαλιά.

 Ξέρετε κάποιον καλύτερο;

Δημοσιεύτηκε 16th November 2024 από τον χρήστη ΕΛΕΝΑ

 Ο Θεός τα έκανε όλα ....όπα | τί και πώς

Δημ. Μαυρόπουλος: Ο Δημήτρης Κουτρουμπής και η Χάρις της Θεολογίας

 

Από την παρουσίαση του βιβλίου: Η χάρις της Θεολογίας. στον Ι. Ν. Αγίου Νικολάου Ραγκαβά την Κυριακή 30 Μαρτίου 2025. Ὁ Δημήτρης Κουτρουμπῆς ὑπῆρξε ἕνα ἀπὸ τὰ πρόσωπα ποὺ ἔπαιξαν καθοριστικὸ ρόλο στὰ θεολογικὰ πράγματα κατὰ τὸ δεύτερο ἥμισυ τοῦ 20οῦ αἰώνα, ἔχοντας συμβάλει οὐσιαστικὰ γιὰ τὴν ἐπανεύρεση τῆς θεολογικῆς καὶ πνευματικῆς ἀλήθειας τῆς Ὀρθόδοξης παράδοσης, ποὺ ἀπὸ τὰ τέλη του 19ου αἰώνα εἶχε ἀρχίσει νὰ γλυστράει σὲ ἀκαδημαϊσμό,σχολαστικισμὸ καὶ εὐσεβισμό. Εἶναι δύσκολο νὰ μιλήσει κανεὶς γι᾿ αὐτόν, δυσκολότερο νὰ τὸν σκιαγραφήσει. Πρόσωπο κάπως ἀντιλεγόμενο, ἀπὸ ἄλλους τιμήθηκε ὡςαὐθεντία καὶ ἀπὸ ἄλλους λοιδορήθηκε ὡς «σπερμολόγος»· ἄλλοι τὸν ἀγάπησαν γιὰ τὴν ἀλήθεια του καὶ τὴν καλοσύνη του καὶ ἄλλοι ἀντέδρασαν ἐξαιτίας τῆς παρρησίας του. Κατόρθωσε νὰ συναντηθεῖ, μέσα ἀπὸ τὴν προσωπική του πορεία καὶ τὶς ἀναζητήσεις του, μὲ μεγάλα πνευματικὰ ρεύματα καὶ παραδόσεις, καὶ νὰ ὁλοκληρωθεῖ μέσα στὴν Ὀρθόδοξη Ἀνατολικὴ Ἐκκλησία στὴν ὁποία γεννήθηκε καὶ παραδόθηκε. Στὸ πρῶτο μέρος τῆς ὁμιλίας θὰ παρατεθοῦν βιογραφικὰ στοιχεῖα καὶ θὰ ἐπισημανθοῦν περίοδοι τῆς ζωῆς του ποὺ ἐπηρέασαν τὴν πορεία του, ἀλλά, ἐπίσης, καὶ τὴν πορεία ἄλλων. Στὸ δεύτερο μέρος θὰ παρουσιασθεῖ τὸ βιβλίο «Ἡ χάρις τῆς θεολογίας» ποὺ ἐκδόθηκε μετὰ τὸν θάνατό του καὶ περιέχει κείμενα τοῦ Δ.Κ. ποὺ δημοσιεύθηκαν σὲ περιοδικά («Ἀνάπλασις», «Ἀκτίνες», «Ζωή», «Πορευθέντες», «Σύνορο») ἀπὸ τὸ 1956 μέχρι τὸ 1966. Οἱ θέσεις ποὺ ἀναπτύσσονται στὰ κείμενα αὐτὰ ἐν πολλοῖς εἶναι αὐτονόητες σήμερα στὸ χῶρο τῆς θεολογίας, τότε ὅμως ποὺ δημοσιεύθηκαν δὲν ἦταν. Ακολούθησε σηζήτηση με το κοινό.

Ψηφιακὴ Ἐξάρτηση ἢ Ψηφιακὴ Δικτατορία; Ἡ κατάρρευση τῆς Τράπεζας Θεμάτων ὡς καμπανάκι κινδύνου

 

Τὸ πρωινὸ τῆς 21ης Μαΐου, τὰ Λύκεια τῆς χώρας βρέθηκαν στὸ ἔλεος ἑνὸς τεχνολογικοῦ χάους. Ἐν μέσῳ τῶν προαγωγικῶν καὶ ἀπολυτήριων ἐξετάσεων, οἱ ἐκπαιδευτικοὶ ἀδυνατοῦσαν νὰ εἰσέλθουν στὴν Τράπεζα Θεμάτων – τὸν ψηφιακὸ πυλῶνα τῶν ἐνδοσχολικῶν ἐξετάσεων. Ὁ λόγος; Μία κυβερνοεπίθεση, ὅπως ἰσχυρίστηκε τὸ Ὑπουργεῖο Ψηφιακῆς Διακυβέρνησης. Ἡ οὐσία; Μιὰ ἀκόμη κραυγαλέα ἀπόδειξη τῆς σαθρῆς καὶ ἐπισφαλοῦς βάσης πάνω στὴν ὁποία οἰκοδομεῖται ἡ "ψηφιακὴ μετάβαση" τοῦ ἑλληνικοῦ σχολείου.

Ὁ θρίαμβος τοῦ παραλογισμοῦ: ἡ τεχνολογία ὡς αὐταρχισμός

Ἡ τεχνολογία, ὑποτίθεται, ἦρθε γιὰ νὰ διευκολύνει. Ὅμως, στὴν περίπτωση τῆς Τράπεζας Θεμάτων, γίνεται σαφὲς ὅτι αὐτὸ ποὺ πραγματικὰ ἐπιτελεῖται εἶναι ἡ μετατροπὴ τῆς ἐκπαιδευτικῆς διαδικασίας σὲ ψηφιακὴ ἐξάρτηση. Ὅταν... ἡ πρόσβαση σὲ μιὰ ἐξέταση –θεμελιῶδες στοιχεῖο τῆς ἐκπαιδευτικῆς ἀξιολόγησης– ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν εὔρυθμη λειτουργία ἑνὸς ψηφιακοῦ μηχανισμοῦ, τὸ σχολεῖο παύει νὰ εἶναι ἐκπαιδευτικὸς θεσμὸς καὶ μετατρέπεται σὲ παράρτημα ἑνὸς ἀσταθοῦς πληροφοριακοῦ συστήματος.

Ἡ διακοπὴ πρόσβασης, ἡ ἀλλαγὴ ταυτότητας μέ... taxisnet καὶ ἡ ἀδυναμία κλήρωσης θεμάτων ἀπὸ χιλιάδες ἐκπαιδευτικοὺς ἔφερε μιὰ ὁλόκληρη ἐκπαιδευτικὴ κοινότητα σὲ κατάσταση ἀμηχανίας, πανικοῦ καὶ ἀναξιοπιστίας. Ἂν αὐτὸ εἶχε συμβεῖ μὲ τὰ παραδοσιακὰ μέσα –ἔντυπες ἐξετάσεις, φυσικὴ διανομὴ θεμάτων– τὸ περιστατικὸ θὰ εἶχε ἀποφευχθεῖ. Οἱ ἠλεκτρονικὲς ὑποδομές, ἀντὶ νὰ ἁπλοποιοῦν, καθίστανται μονοπύλες ἐξουσίας, ἐλέγχου καὶ πιθανῆς κατάρρευσης.

 

Ἠλεκτρονικὴ "διευκόλυνση" ἢ ἐργαλεῖο χειραγώγησης;

Ἡ ἀθρόα μετάβαση στὸ ψηφιακό, παρουσιάζεται ὡς ἀναγκαῖα, μοντέρνα καὶ ἀναπόφευκτη. Ὅμως, πόσο "ἀντικειμενικὴ" εἶναι αὐτὴ ἡ κατεύθυνση ὅταν:

• ἕνα τεχνικὸ σφάλμα ἢ μιὰ κυβερνοεπίθεση μπορεῖ νὰ παραλύσει τὴ διαδικασία ἐκπαίδευσης,
• ἡ πρόσβαση στοὺς θεσμοὺς τοῦ κράτους περνᾶ ἀποκλειστικὰ ἀπὸ ἠλεκτρονικοὺς κωδικοὺς καὶ συστήματα ποὺ ἐλέγχονται κεντρικά,
• καὶ ὅταν κάθε τι ἀναλογικὸ θεωρεῖται παρωχημένο καὶ "ὕποπτο"...

Αὐτὴ ἡ ἠλεκτρονικὴ δικτατορία, ὅπως ἀρχίζει νὰ διαφαίνεται, δὲν ἀφορᾶ μόνο τὴν τεχνολογία καθαυτή, ἀλλὰ τὸν τρόπο ποὺ αὐτὴ ἐπιβάλλεται ὡς μονόδρομος. Χωρὶς πρόβλεψη γιὰ ἐναλλακτικές, χωρὶς ἀσφάλειες, χωρὶς οὐσιαστικὸ ἔλεγχο ἀπὸ τοὺς ἴδιους τοὺς πολῖτες. 

 

Κάλεσμα σὲ ἀναστοχασμό

Τὸ περιστατικὸ μὲ τὴν Τράπεζα Θεμάτων δὲν εἶναι ἁπλῶς μιὰ τεχνικὴ δυσλειτουργία. Εἶναι σύμπτωμα ἑνὸς βαθύτερου προβλήματος: τοῦ ἄκριτου ψηφιακοῦ αὐταρχισμοῦ ποὺ εἰσβάλλει σὲ κάθε πτυχὴ τῆς δημόσιας ζωῆς, μὲ τὴν πρόφαση τῆς "ἀποτελεσματικότητας". Τὸ σχολεῖο, ὁ χῶρος τῆς μάθησης καὶ τῆς ἐλευθερίας τῆς σκέψης, δὲν μπορεῖ νὰ ὑποδουλώνεται σὲ ἀλγορίθμους καὶ server.
Ἴσως εἶναι ἡ στιγμὴ νὰ τεθεῖ ξανὰ τὸ ἐρώτημα: Θέλουμε μιὰ ἐκπαίδευση ἀνθρώπινη, προσβάσιμη καὶ δημοκρατική, ἢ ἕνα σύστημα ὑποταγμένο στὴν εὐαλωτότητα τοῦ ψηφιακοῦ;
Ἡ τεχνολογία πρέπει νὰ ὑπηρετεῖ τὸν ἄνθρωπο – ὄχι νὰ τὸν καθυποτάσσει.

 Ῥωμαίϊκο Ὁδοιπορικό: Ψηφιακὴ Ἐξάρτηση ἢ Ψηφιακὴ Δικτατορία; Ἡ κατάρρευση τῆς Τράπεζας Θεμάτων ὡς καμπανάκι κινδύνου

Κίνδυνος ἐκκοσμικεύσεως τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ φρονήματος

 

Ἀνάμεσα στὰ πολλὰ διοικητικὰ προβλήματα ποὺ ἔχει ἡ Ἐκκλησία, ὑπάρχουν καὶ μερικὰ ποὺ ὁδηγοῦν στὴν ἐκκοσμίκευση τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ φρονήματος καὶ στὴ νόθευση τῆς πνευματικῆς ζωῆς. Γι’ αὐτὰ δὲν ὑπάρχει μεγάλη ἀνησυχία ἀπὸ τοὺς Μητροπολίτες καὶ τοὺς κληρικούς. Μερικοὶ μάλιστα τὰ δημιουργοῦν οἱ ἴδιοι ἢ τὰ ἀποδέχονται καὶ τὰ θεωροῦν πτυχὲς τοῦ ποιμαντικοῦ τους ἔργου. Ἀναφέρουμε ἐνδεικτικὰ μερικά.

  Ἡ Ἐκκλησία ἐπηρεάζεται ἀπὸ κοσμικούς, ποὺ διακρίνονται γιὰ τὴν πολυμάθειά τους, ἀλλὰ δὲν ἔχουν καμιὰ πνευματικὴ ἐμπειρία. Οἱ ἴδιοι θεωροῦν τοὺς ἑαυτούς τους ἱκανοὺς καὶ εἶναι πρόθυμοι νὰ δώσουν πνευματικὲς κατευθύνσεις στὸ ποιμαντικὸ ἔργο τῶν κληρικῶν. Εὔκολα πείθουν τοὺς ἀνυποψίαστους κληρικούς, γιατί ἔχουν τὴ φήμη τῶν σπουδαίων ἐπιστημόνων. Τελικά, αὐτοὶ οἱ κατὰ κόσμον σοφοὶ δάσκαλοι ἀπομακρύνουν τοὺς ποιμένες ἀπὸ τὶς ἀρχὲς τῆς πνευματικῆς ζωῆς, ποὺ πρέπει νὰ καλλιεργοῦν στὸ ποίμνιό τους. Στὶς ὑποδείξεις αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων εἶναι ἰδιαίτερα πρόθυμοι μερικοὶ ὄψιμοι κληρικοί, ποὺ ἀφοῦ ὁλοκλήρωσαν τὸ ἐπαγγελματικό τους ἔργο, μετὰ τὴ συνταξιοδότησή τους, ἐπιδιώκουν νὰ φέρουν ἕνα νέο πνεῦμα στὴν Ἐκκλησία, γιὰ νὰ μπορέσει νὰ προσεγγίσει τοὺς σύγχρονους ἀνθρώπους! Ὅλοι αὐτοὶ οἱ νεωτεριστές, δάσκαλοι καὶ ἐκκοσμικευμένοι ὄψιμοι κληρικοί, δὲν πρέπει νὰ ἐπηρεάζουν τὸ ἔργο τῆς Ἐκκλησίας.

  Οἱ νεωτεριστὲς κληρικοὶ στὴν ἀρχὴ ἐντυπωσιάζουν, ἀλλὰ γρήγορα μένουν ἀνικανοποίητοι ἀπὸ τὴν παραδοσιακὴ Ὀρθοδοξία καὶ τὶς παραδόσεις καὶ προσπαθοῦν νὰ ἀλλάξουν καθετὶ ποὺ ἔρχεται σὲ ἀντίθεση μὲ τὸ κοσμικὸ φρόνημα. Ἡ ἐμφάνισή τους εἶναι ἀταίριαστη γιὰ ἕνα ἱερωμένο καὶ οἱ ἐκδηλώσεις τους εἶναι ὑποκριτικές. Περισσεύει ἡ κοσμικὴ εὐγένεια, ποὺ κουράζει καὶ θεωρεῖται ἀπὸ τοὺς πιστοὺς προσβολὴ ἐκ μέρους τους καὶ ἀποστρέφουν τὸ πρόσωπό τους ἀπὸ τοὺς ἠθοποιοὺς ἱερεῖς. Προκλητικὰ ἐπίσης εἶναι καὶ τὰ κηρύγματά τους μὲ τοὺς ρητορισμούς, τὶς ὑπερβολὲς καὶ τὶς ἀναλύσεις, ποὺ ἔρχονται σὲ ἀντίθεση μὲ τὸ καθαρὸ κήρυγμα. Κάποτε εἶναι καὶ πολὺ στοχαστικὰ καὶ δὲν μποροῦν οἱ ἄνθρωποι νὰ τὰ παρακολουθήσουν, δι’ αὐτὸ διακριτικὰ ἀποχωροῦν ἀπὸ τὸ ναό, ἔχοντας χάσει τὴν ὑπομονή τους.

  Πολλὲς μνῆμες ἁγίων συνοδεύονται ἀπὸ λαϊκὲς ἐκδηλώσεις (πανηγύρια), ὅπου οἱ ἄνθρωποι συμμετέχουν μὲ ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον. Σὲ αὐτὲς πρωτοστατοῦν οἱ διάφοροι σύλλογοι καὶ οἱ ἀδελφότητες, οἱ ὑπεύθυνοι τῶν ὁποίων εἶναι ἄσχετοι μὲ τὴν Ἐκκλησία, ἔχουν κοσμικὸ φρόνημα καὶ διεκδικοῦν δικαιώματα ἀπὸ τὶς ἐνορίες, ἰδιαίτερα στὴν περίπτωση ἐγκαταλειμμένων μοναστηριῶν καὶ διαφόρων ἐξωκκλησίων. Προφανῶς τὰ ἔσοδα τῶν ἐκδηλώσεων εἶναι δικά τους καὶ τὰ διαχειρίζονται, ὅπως ἐκεῖνοι θέλουν, χωρὶς νὰ ὑπολογίζουν τοὺς ἐφημέριους. Εἶναι μία κατάσταση ποὺ διαιωνίζεται καὶ καταστρέφει τὴν ἱερότητα τῆς μνήμης τῶν ἁγίων.

  Ὅλα αὐτὰ τὰ γεγονότα καὶ ἄλλα παρόμοια, ποὺ στὴν πραγματικότητα εἶναι δυσεπίλυτα προβλήματα, πρέπει ἡ Ἐκκλησία νὰ τὰ ἀντιμετωπίζει μὲ σταθερότητα καὶ ἐπιμονή. Εἰδικότερα οἱ κληρικοὶ πρέπει νὰ γνωρίζουν μερικὲς βασικὲς ἀρχές, γιὰ τὶς ὁποῖες θὰ ἀγωνίζονται μὲ τόλμη, ἀδιαφορώντας γιὰ τὶς ἀντιδράσεις τῶν κοσμικῶν ἀνθρώπων. Χρειάζεται περισσότερη ἁγιότητα καὶ λιγότερη ἐπιστήμη. Ἐπίσης πρέπει νὰ τηροῦν ὅλες τὶς ἐντολὲς τοῦ Χριστοῦ, νὰ ἔχουν διαρκῆ ἐγρήγορση καὶ νὰ μὴ καταπονεῖται ὁ νοῦς τους, ἀλλὰ καὶ τὸ σῶμα τους, μὲ κοσμικὰ πράγματα ποὺ ἀπομακρύνουν ἀπὸ τὸ δρόμο τῆς πνευματικῆς ζωῆς.

  Ὁ γέροντας Θεόκλητος Διονυσιάτης, ὁ ὁποῖος εἶχε γνώση τοῦ τί συνέβαινε στὴν Ἐκκλησία, ἔγραφε σχετικὰ μὲ τὸ θέμα ποὺ μᾶς ἀπασχολεῖ: «Ἄλλο εἶναι ἡ Ἐκκλησία, ἄλλο ὁ κλῆρος καὶ ἄλλο ὁ λαός. Δὲν πρέπει νὰ γίνεται συσχέτιση τῆς Ἐκκλησίας μὲ τὸν κλῆρο ἢ μὲ τὸν πιστὸ λαὸ τοῦ Κυρίου. Ἐν τούτοις, ἡ ἰδιάζουσα θέση τοῦ κλήρου στὴν Ἐκκλησία καὶ ἡ πνευματικὴ καὶ διοικητικὴ ἐξουσία, τὴν ὁποία ἔχει, βαρύνουν ἀπείρως αὐτὸν ἀπέναντι στὸ Θεὸ καὶ τοὺς πιστοὺς κατὰ τὴν ἄσκηση τῶν καθηκόντων του.

  » Δεδομένου δὲ ὅτι, “φιλεῖ τὸ ὑπήκοον ἐξομοιοῦσθαι τοῖς ἄρχουσι καὶ ὁ ἁπλὸς λαὸς δὲν  μπορεῖ νὰ ξεχωρίσει τὸν κλῆρο ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία, εἶναι προφανὲς πόσο μεγάλο κακὸ μπορεῖ νὰ προκαλέσει εἰς βάρος τῆς Ἐκκλησίας ὁ κληρικός, ὅταν δὲν παρέχει τὸν ἑαυτό του πρὸς μίμηση, οὔτε εἶναι ὑπέρτατο ὑπόδειγμα χριστιανικῆς τελειότητας, ἀλλὰ ἀντίθετα γίνεται αἴτιος σκανδάλων.

  » Ἑπομένως ἡ ἁγία Ἐκκλησία μας δὲν ἔχει προβλήματα, παρὰ μόνο ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦν οἱ διάκονοί της, ὅταν ἀπομακρύνονται ἀπὸ τὸ γνήσιο πνεῦμα της. Τότε σχηματίζονται ἀδιέξοδα, κοσμικὲς ἀγωνίες, αἰτίες σκανδάλων, ἡ πίστη ψυχραίνεται, οἱ πιστοὶ ἀπομακρύνονται ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία, ὁ ἐπίσκοπος ἐγκαταλείπεται, φυτρώνουν ἀγκάθια κατηγοριῶν καὶ ἐπακολουθεῖ ἡ ἐξασθένιση τῆς δύναμης τῆς Ἐκκλησίας.

  Ὅλα σχεδὸν τὰ προβλήματα συμπυκνώνονται στὸ πρόσωπο τῶν διακόνων αὐτῆς. Πρὸς αὐτοὺς πρέπει νὰ στραφεῖ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Ἐκκλησίας. Πρὸς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι φορεῖς δόξας ἢ καταισχύνης, χαρᾶς ἢ λύπης, σωτηρίας ἢ ἀπώλειας, διότι ὁ κόσμος προσβλέπει σὲ αὐτοὺς ὡς ἐκφραστὲς τῆς Ἐκκλησίας καὶ τοῦ Χριστοῦ».

  Εἶναι ἀνάγκη οἱ κληρικοὶ νὰ ἔχουν ἐκκλησιαστικὸ φρόνημα καὶ νὰ ἀρνοῦνται τοὺς νεωτερισμούς, γιὰ νὰ μὴ σκανδαλίζεται τὸ πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας.

 Κίνδυνος ἐκκοσμικεύσεως τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ φρονήματος

 

Πέμπτη: Η Ανάληψη του Κυρίου

Η Εκκλησία μας σήμερα, Πέμπτη29 Μαΐου, εορτάζει την Ανάληψη του Κυρίου. Ο Κύριος επί σαράντα μέρες μετά την Ανάσταση Του εμφανιζόταν στους μαθητές Του, έτρωγε μαζί τους και τους δίδασκε αλήθειες για τη Βασιλεία του Θεού.

            Τους έδωσε εντολή να μη φύγουν από τα Ιεροσόλυμα, μέχρι να έλθει μέσα τους το Άγιο Πνεύμα. Την τελευταία ημέρα οδήγησε τους μαθητές Του στο Όρος των Ελαιών, τους ευλόγησε και αναλήφθηκε, δηλαδή σηκώθηκε στον ουρανό. Μια νεφέλη Τον παρέλαβε και χάθηκε πια από τα μάτια των μαθητών.

            Ενώ αυτοί είχαν προσηλωμένα τα βλέμματά τους στον ουρανό, εμφανίστηκαν δύο άγγελοι με ολόλευκες ενδυμασίες, και τους είπαν  ότι ο Χριστός θα επιστρέψει κατά τη Δευτέρα Παρουσία Του με τον ίδιο τρόπο δηλαδή με το σώμα Του δοξασμένο και καθισμένος σε νεφέλη, όπως αναλήφθηκε στον ουρανό.

            Το γεγονός αυτό έδωσε μεγάλη χαρά στους μαθητές, οι οποίοι επέστρεψαν στα Ιεροσόλυμα και πλέον περίμεναν την έλευση και τον φωτισμό του Άγιου Πνεύματος, όπως τους είχε υποσχεθεί ο Κύριος.

            Το Απολυτίκιο της εορτής:

            «‘Ανελήφθης εν δόξη, Χριστέ ο Θεός ημών,

χαροποιήσας τους μαθητάς, τη επαγγελία του Αγίου Πνεύματος. Βεβαιωθέντων αυτών δια της

ευλογίας, ότι συ ει ο Υιός του Θεού, ο λυτρωτής του κόσμου»