Χ. Ταλιαδώρος & Δ. Γαλάνης - Αίνοι [πλ. Α΄], ''Τον Δεσπότη...'', Στιχηρά, Δόξα... Και νυν..

 

Αναστάσιος, Μια εκπάγλου καλοσύνης παρουσία ανάμεσα μας

 

Ο αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος ή σκέτος Αναστάσιος, όπως όλα αυτά τα πρόσωπα που μπαίνουν στην καρδιά μας άπαξ και διαπαντός, ήταν ένα σπάνιο πρόσωπο που εξέπεμπε και εκπέμπει και θα εκπέμπει φως, δηλαδή αγάπη!

Γι’ αυτό και η παρουσία του ανάμεσά μας ήταν τόσο καταλυτική και τόσο απρόβλεπτη! Και τώρα και η απουσία του! Δεν θα πάψει ποτέ να είναι αρκούντως δραστική!

Όσο για την εν ζωή παρουσία του (αλήθεια ποιο είναι το άλλο της, προφανώς πρόκειται για ένα και το αυτό), εξαργυρωνόταν ως νόμισμα ειδικού βάρους με την εμφάνιση του, αφού η παρουσία του ξεπερνούσε όλες τις άλλες παρουσίες. Για να μην πούμε απουσίες!

Κάθε αίθουσα στην οποία παρευρισκόταν ήταν μεστή από τον ίδιο! Και ας τον περιτριγύριζαν τόσες πολλές άλλες παρουσίες (απουσίες γενικώς, ή άνθρωποι στον εαυτό τους και τον κόσμο τους).

Ο ίδιος ήταν μια εμφάνιση με ποιητική χροιά στα όρια της μελωδικής σύνθεσης! Θα μπορούσε να γεμίσει ένα ολόκληρο στάδιο μόνο και μόνο με την παρουσία του, την ποίηση και την μελωδία του, και η εμφάνισή του να μην έχει κανένα «κόμπο από την αρχή»!

Έμοιαζε να ήταν η αρχή και το τέλος εν τω μέσω ημών. Μέση δεν υπήρχε! Και αυτός ήταν το μέσον. Διά μέσου, λοιπόν, και κάθε άλλης αγαθής και ελπιδοφόρας προσδοκίας γνώριζες πως μπορούσες να αφεθείς στα χέρια του. Και ας μην αφηνόσουν στην ουσία θεληματικά!

Τα κύματα της αγάπης και της διάκρισης που εξέπεμπε, αποτελούσαν μια πλήρη ερωτική ευλογία, ένα ειρηνικό και ιδιαίτερα ήρεμο τσουνάμι που ως αύρα λεπτή σε ήλκυε πλάι του. Σε έκανε να νοιώθεις πως έκανε διάλογο μαζί σου, με τα κατάβαθα της ψυχής σου και στα όρια της πιο βαθιάς συγκίνησης -και ας μιλούσε σε ένα μεγάλο ακροατήριο. Ακόμη και αν τον παρακολουθούσες από την τηλεόραση!

Και πάλιν, όμως, δεν μιλούσε την ίδια γλώσσα με σένα και κανονικά δεν θα μπορούσες να συνεννοηθείς μαζί του. Αυτός, όμως, ήδη είχε κατέβει στο είναι σου που συντονιζόταν στην δική του συχνότητα και μεταλάμβανες τον δικό του λόγο και κόσμο σαν δικό σου. Ως κοινό κτήμα.

Ήταν ένας αμπελουργός και συνάμα ένας αγρότης που διέθετε σιτοβολώνα και με αυτά τάιζε, πότιζε, στήριζε και εύφραινε τις καρδιές των ανθρώπων.

Και ο πιο καχύποπτος ακροατής καταλάβαινε, γνώριζε ότι δεν ήθελε να τον ποδηγετήσει, να τον χειραγωγήσει. Ο ίδιος δεν είχε κάποιο ευτελή σκοπό ή σκέψη για κάποια αντίστοιχη πρόχειρη συναλλαγή μαζί σου και γι’ αυτό η κουβέντα του μαζί σου γινόταν σε επίπεδο άλλης «χρησιμότητας».

Και εσύ το ένιωθες και γι’ αυτό αφηνόσουν να σε μεταφέρει, να σε ταξιδέψει σε τοπία και λιμάνια πρωτόγνωρα, ξωτικά. Σε κάποια «χώρα μακρινή και αρυτίδωτη» στην οποία ένιωθες ότι αποτελεί πραγματική, υπαρκτή και ιδανική ουτοπία.

Αυτής που ο ίδιος ως πολίτης της και αρχιεπίσκοπος ειδικού σκοπού, γνώριζε πολύ καλά και ήξερε να σε ξεναγεί με υπευθυνότητα και αγάπη. Συνάμα, όμως, σε υπέβαλε με ιδιαίτερη διακριτικότητα στην ανάληψη της προσωπικής σου ευθύνης: Στα καθ’ εαυτόν και προς τους άλλους. Ότι η αγάπη είναι προς τον πλησίον ως εαυτόν και όχι προχείρως πρόχειρα και μετρίως μέτρια.

Έμοιαζε, λοιπόν, σαν ένα παραδείσιο, ξωτικό πουλί μα και όχημα, όπως εκείνα τα μεγάλα αποδημητικά πουλιά που υποδέχονται, φιλοξενούν και κουβαλούν στα μεγάλα τους φτερά όσα πουλάκια κουράζονται στα μακρινά ταξείδιά τους προς ζεστούς, ανοιξιάτικους προορισμούς!

Ω γλυκύ μου έαρ!

Ένα καρδιακό, καλλικέλαδο πτηνό που έκανε τα αγγελικά άσματα θωριά του και τα περιεβλήθη ως φτερά στην αποστολή του. Την ιερή αποστολή του προς τους ανθρώπους που είχαν πολλές και ιδιαίτερες ανάγκες.

Γιατί ο λιμός δεν ήταν μόνο σωματικός, αλλά και πνευματικός, ενώ ο πνευματικός λοιμός άδειαζε τις ψυχές και τις καρδιές των ανθρώπων και τις καθήλωνε σε πλήρη έξαψη και ανθηρό εγωισμό.

Γι’ αυτό έκανε τις αγγελικές μουσικές λόγια δικά του, για να υποδέχεται τους συνδαιτημόνες του στα πνευματικά πανηγύρια που εξελισσόταν η κάθε εμφάνισή του, η κάθε παρουσία του.

Και ήταν, ομολογουμένως, μια από τις πιο ευγενικές φυσιογνωμίες που περπάτησαν στην γη και την τίμησαν με την περπατησιά τους, παρ’ όλο που ο ίδιος έμοιαζε να είναι ένα κομμάτι ουρανός με κάποια ξεχωριστή αποστολή στη γη.

Γι’ αυτό και τα λόγια του, λόγια αγάπης, βγαλμένα απ’ τα κόκαλα της δικής του καρδιάς της τρομερής, δεν έμοιαζαν σαν άλλοθι, αλλά σαν συνέπεια και πράξη της ίδιάς του της ζωής και της προγραμματισμένης χωρίς κανέναν καταναγκασμό αποστολής του.

Έβγαλε την καρδιά του, άπαξ και διά παντός και την πρόσφερε! Και εκτός εαυτού πολιτευόταν, ότι η έκσταση της αγάπης τον έπαιρνε και τον έφερνε στους δικούς της δρόμους. Και, έτσι σκορπούσε απλόχερα σε όλους την δροσιά και την νιότη της πιο αυθεντικής αγάπης. Την μεγαλοψυχία και το περίσσευμά της από την οποία ξεχείλιζε.

Πώς, λοιπόν, να αποδράσει κανείς από το ωφέλιμο βεληνεκές του ανθρώπου που λάμπρυνε τον τόπο και τον κόσμο με τον τρόπο του ακούραστου δοσίματός του;
Διά της αγάπης, οδοιπορώντας συνεχώς και κάμνοντας, εξανθρωπίζοντας και εξαγιάζοντας τον χώρο και τον χρόνο, χαρίζοντας την ξωτική παραδείσια παρουσία του χάρισμα ευλογίας και σταλαγματιές χάριτος.

Και μάλιστα σε μας, τις τόσες κοντινές και μακρινές απουσίες οι οποίες άδειαζαν και αδειάζουν με την κενότητα τους τον χώρο και τον χρόνο!

Αυτή η παράδοξη καινή παρουσία!

Γι’ αυτό, και έστω προς στιγμή, για λίγο ή περισσότερο ή και για πάντα οι σπόροι του λόγου του έδιναν καρπό ανάλογα με το ποιόν και το περιεχόμενο της ψυχής στην οποία έπεφταν. Σίγουρα, όμως, η οποιαδήποτε συνάντηση μαζί του ήταν κάτι μοναδικό. Ήταν ευκαιρία!

Αυτός ήταν αμετάκλητα παρών στο παρόν να στολίζει και να λαμπρύνει τους άλλους ως πρόκληση-πρόσκληση απροσδόκητης ανθρωπιάς. Θεανθρωπιάς; Ότι η ανθρωπιά μετέστη από τον άδειο μας κόσμο, από τις άδειες καρδιές μας.

Και να η παρουσία ανθρώπου, είτε εν σώματι είτε εκτός σώματος δεν ξέρω, -και ας γνωρίζουμε όλοι πολύ καλά- που έσπαγε με την ιλαρότητα του κόκκαλα σκληρά και απρεπή, μίση και εγωισμούς για να ανασυνθέσει ψυχές. Να γεμίσει τον τόπο, τους τόπους με την φωτιά και το φως της προσφοράς και της αγάπης!

Ένα φλόγητρο και ένα καμίνι ζωής-αγάπης απαράμιλλο που τελικά χαρίστηκε ως δώρο θείο στις πιο ταλαίπωρες ψυχές της οικουμένης. Σ’ αυτούς που τα άγια των αγίων τους έγιναν στάβλοι, και άλλα… ευαγή ιδρύματα, όπως κομματικά μέλαθρα ολοκληρωτικού καθεστώτος. Σ’ αυτούς που τους άλλαξαν ακόμη και τα λαμπρά τους ονόματα και τα φώτα της ψυχής τους και τους απαγόρευσαν να φωταγωγούνται και να λάμπουν. Ακόμη και «Χριστούγεννα και Ανάσταση».

Γιατί το σκοτάδι δεν ανέχεται το φως και το σκότος εκπέμπει σκοτάδι πυκνό, πηχτό, μέσα και έξω.
«Χριστός Ανέστη» στα αλβανικά ήταν οι πρώτες του λέξεις στους εναπομείναντες χριστιανούς που τον υποδέχτηκαν στα Τίρανα και αυτοί που έπιασαν το πιο φωτεινό και λαμπρό… υπονοούμενο, του απάντησαν «Αληθώς Ανέστη» στην ίδια γλώσσα! Αλλά έτσι κι αλλιώς το περιεχόμενο του είναι οικουμενικό και επ-Αναστατικό πέραν από την γλωσσική εκφορά του. Οπότε, μάλλον, ένιωσε και κατάλαβε πως μπορούσε να εργαστεί εκεί! Μιλούσαν την ίδια γλώσσα!

Μ’ αυτές τις τέσσερις λέξεις, λοιπόν, γέννησε μέσα στους στάβλους και τα άλλα ευαγή ιδρύματα την ελπίδα! Δηλαδή το πρόσωπο της αγάπης που τον πήγαινε και τον έφερνε σ’ όλη του τη ζωή ως απόστολό της. Και ως γνήσιος απόστολος δέχτηκε και την ίδια αμφισβήτηση και καχυποψία, όπως συμβαίνει σε οιονδήποτε βγει στον δρόμο αναζητώντας να κάνει ένα καλό, να προσφέρει.

Αλλά και το όνομα του ήταν πρώτα απ’ όλα άγγελμα «Αναστάσεως ημέρα…»! Δεν ορρωδούσε πουθενά! Ποιος να το σταματήσει

Επιτέλεσε ένα τεράστιο έργο σ’ εκείνον το έρημο τόπο με την βοήθεια των τους ευγενικών χορηγών του και όλους τους ανθρώπους και τους επιστήμονες τα οποία τον συνέδραμαν! Να είναι καλά όλοι τους και χαρούμενοι για ό,τι του παραχώρησαν!

Δυστυχώς, όμως, πρόσωπα που να γεμίζουν τον τόπο και τον χώρο με την παρουσία τους δεν «βγάζει» και δεν αναδεικνύει κανένα πανεπιστήμιο, κανένα μεταπτυχιακό κανένα διδακτορικό.

Αυτό αποτελεί τέχνη τεχνών και επιστήμη επιστημών!

Ο ίδιος, όμως, ήταν και επιστήμονας εγνωσμένου κύρους και η δικιά επιστημοσύνη δεν ήταν ξερή, στεγνή, για να μην πω στυγνή γνώση. Χωρίς αρετή… Ένα πουκάμισο κατ’ ουσία στενό, όπως όλα αυτά τα οποία προσφέρει η εκπαίδευση και η παιδεία, και γι’ αυτό παραμένουν αφόρετα για τον όλο άνθρωπο, αφήνοντάς τον εσαεί στενάχωρο.

Ως επιστήμονας και ως καθηγητής επιστημόνων μπορούσε να γεμίσει αγάπη τις ψυχές των ανθρώπων, να τους κάνει ανθρώπους και κατά συνέπεια να μπορούν και οι ίδιοι προσφέρουν λίγο από το αναστάσιμο φως που δέχτηκαν από αυτόν. Από την δραστικά ευαγή παρουσία του.

Εξάλλου μια καταλυτική αναστάσιμη παρουσία αποσαθρώνει κάθε απουσία, (ακόμη και εξουσία), κενό και κενότητα και καλεί σε ενότητα τους παντες και τα πάντα.

Σκεφτήκατε να ήταν πλανητάρχης για μια μέρα; Ο κόσμος θα ακτινοβολούσε και θα πανηγύριζε μόνο και μόνο γι’ αυτήν την παρουσία του στην κεφαλή της πυραμίδας ως φωταγωγός της. Θα μπορούσε να βελτιωθεί ολόκληρη η πυραμίδα και αυτό σημαίνει το εγκώμιο προσώπου λαμπρού. Η κατά το δυνατόν ψυχική ταύτιση και φωταγώγηση μαζί του.

Τι αποκαλυπτικός κεραυνός λάμψης και φωτός, αλλά και εύηχου και μελωδικού κρότου, αν όχι «ορυμαγδού» χαρμόσυνης αρμονικής μουσικής η έκφραση και τα ποικίλα σχόλια των ανθρώπων για το πρόσωπό του;

Μοιάζουν με αποχαιρετιστήριες βολές ή ένα καλώς ήλθες πιο κοντά μας πια, μ’ αυτό το αναστάσιμο φευγιό του.

Δεν παρέλειψε, βεβαίως, η ευγένεια του, να αποχαιρετήσει πρώτα πρώτα την γενέτειρά του και να δεχθεί και τον αντίστοιχο χαιρετισμό ευγνωμοσύνης από τους συμπατριώτες του.

Και τέλος να επιστρέψει στον τόπο της ευθύνης, της μαρτυρίας -γιατί όχι και μαρτυρίου- και να… κρυφτεί στην κρύπτη που ετοίμασε. Μια κρύπτη αποκαλυπτική η οποία θα φανερώνει έναν νέο άγιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ένα λαμπρό αστεράκι που μπορεί να φωτίζει τους πάντες, απλούς βοσκούς μέχρι και Μάγους εξ Ανατολών!

Αυτός που δεν προσπάθησε να αποκτήσει κάτι προς ίδιον όφελος, να κερδοσκοπήσει από το έργο του. Απολάμβανε μόνο να προσφέρει. Φαντάζομαι, όμως, την προσωπική ικανοποίηση και το εσωτερικό του πανηγύρι που ζούσε όταν «μετά πέντε εκλιπαρήσεις και μετά τέσσαρες αποπομπάς» (Αλ. Παπαδιαμάντης), κατόρθωνε να επιστρέψει στην εστία του με τα χέρια γεμάτα για το πλήθος των ανθρωπιστικών προσπαθειών του!

Και αυτή η αγωνία του δεν θα κοπάσει μέχρι τη συντέλεια των αιώνων, αφού δεν συνταξιοδοτήθηκε και δεν προβλέπεται να συνταξιοδοτηθεί ποτέ, μένοντας για πάντα ενεργός στην αγάπη!

Ακόμη και μετά τα 95 του χρόνια ενεργής αγάπης στη γη εν μέσω των ανθρώπων! Που μοιάζει να μην τους φοβήθηκε! Εξάλλου η αγάπη βγάζει, διώχνει τον φόβο!

Αναστάσιος ένα όνομα που μοιάζει σαν απόσπασμα της πιο λαμπρής αθανασίας και αιωνιότητας χαραγμένο με χρυσά γράμματα στον 20ό και 21ο αιώνα!

Τον ευχαριστούμε! Τι άλλο;

Υ.Γ.: Εδώ ας σημειώσω, απλώς, ένα όνομα ενός δασκάλου του αρχιεπισκόπου Αναστασίου που πριν μερικούς μήνες υποδέχτηκε και έναν άλλο λαμπρό μαθητή του στην ουράνια συνοδεία του. Ο μαθητής ήταν ο Χρήστος Γιανναράς και ο δάσκαλος ο Δημήτρης Κουτρουμπής.

 

Αργή Δοξολογία Πέτρου Λαμπαδαρίου, Ήχος Α΄ - Παναγιώτης Νεοχωρίτης, Σπυρίδων Κιζιρίδης (9.2.1998)

 

Αργή Δοξολογία Πέτρου Λαμπαδαρίου, Ήχος Α΄ Ψάλλει ο Άρχων Πρωτοψάλτης τής Μ.τ.Χ.Ε. Παναγιώτης Νεοχωρίτης και ο Πρωτοψάλτης Σπυρίδων Κιζιρίδης. Ζωντανή ηχογράφηση από την Αγρυπνία που τελέσθηκε επί τη μνήμη τού Αγίου Χαραλάμπους, στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Γρηγορίου τού Παλαμά Θεσσαλονίκης το έτος 1998 όπου ψάλλουν τα Μέλη τού Συλλόγου Φίλων Λόγιας Μουσικής Θεσσαλονίκης "Ρωμανός ο Μελωδός". Τον Δεξιό Χορό Διεύθυνε ο Άρχων Πρωτοψάλτης τής Μ.τ.Χ.Ε. Παναγιώτης Νεοχωρίτης και τον Αριστερό Χορό ο Πρωτοψάλτης Σπυρίδων Κιζιρίδη

Προς γνώσιν….

 

Στη σφαγή και στο αίμα κυλίεται ο μισός κόσμος. Κι ο άλλος μισός ενημερώνεται κάθε μέρα από εφημερίδες, ραδιόφωνα και τηλεοράσεις.

          Και δεν νοιάζεται μη τυχόν κι αλλάξουν οι όροι: αυτός να σφάζεται κι οι άλλοι να ενημερώνονται!

          Νίκος Ματσούκας-Καθηγητής

Η σημασία της σκέψης του Χρ. Γιανναρά στην αυγή του 21ου αιώνα

 

Ο Χρ. Γιανναράς χαρακτηρίζεται ως ο «σημαντικότερος Έλληνας ορθόδοξος θεολόγος του 20ου αιώνα» και έχει λάβει πλήθος τιμητικών διακρίσεων από ελληνικά και διεθνή πανεπιστήμια, ενώ το 2019 τιμήθηκε από τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο για το σύνολο του έργου του. Το έργο του έχει μεταφραστεί σε πολλές ξένες γλώσσες και η μελέτη του αποτελεί αντικείμενο διεθνών αλλά και ελληνικών συνεδρίων με τη συμμετοχή κορυφαίων στοχαστών του καιρού μας.

Τον Μάιο του 2015 οργανώθηκε από την Ακαδημία του Βόλου και το περιοδικό Σύναξη, συνέδριο με θέμα την κριτική αποτίμηση του έργου της «θεολογικής γενιάς του 60». Στο συνέδριο παρουσιάστηκαν εισηγήσεις αφιερωμένες στο έργο του Ν. Νησιώτη, του Χρ. Γιανναρά, του Ι. Ζηζιούλα και άλλων επιφανών θεολόγων, που διαμόρφωσαν  τη θεολογική σκέψη του 20ου και 21ου αιώνα. Ιδιαίτερες αναφορές υπήρξαν για το έργο του Χρ. Γιανναρά, με επίκεντρο την οντολογία του προσώπου.

Το 2017 πραγματοποιήθηκε στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης συνέδριο προς τιμή του, με τίτλο «Conference in Honour of Christos Giannaras : Philosophy, Theology, Culture». Στο συνέδριο, στο οποίο συμμετείχαν επιστήμονες από όλον τον κόσμο, μελετήθηκε η φιλοσοφική και η θεολογική πλευρά του έργου του και αναδείχτηκαν τα κύρια σημεία του και η προσφορά του για την περαιτέρω έρευνα στους επιμέρους τομείς. Η γνωσιολογία του αποφατισμού, η δυνατότητα διατύπωσης μιας κριτικής οντολογίας, η οντολογία του προσώπου, η οντολογική θεμελίωση της ηθικής που διαφεύγει της σύμβασης ή της αυθεντίας, η σχέση της θεολογίας με την επιστήμη, ο οικουμενικός διάλογος, η σχέση οντολογίας και πολιτικής και τέλος το ζήτημα της διαμόρφωσης του ελληνικού πολιτισμού αποτέλεσαν το αντικείμενο των εργασιών του συνεδρίου. Τα πρακτικά του συνεδρίου εκδόθηκαν στην αγγλική και στην ελληνική γλώσσα.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης, αναγνωρίζοντας την προσφορά του καθηγητή, στα θεολογικά γράμματα τίμησε τον Αύγουστο του 2019 τον Χρ. Γιανναρά, με το Οφίκιο του Άρχοντος, Μεγάλου Ρήτορος. Ο Πατριάρχης συνέδεσε το έργο του καθηγητή με την εκκλησιαστική εμπειρία και τόνισε τη μεγάλη του συμβολή στο διάλογο της Ορθοδοξίας με το σύγχρονο κόσμο. Στην τιμητική ομιλία του, ο Πατριάρχης διατρέχοντας το σύνολο του έργου του Χρ. Γιανναρά, σημείωσε την μεγάλη επίδραση που άσκησε η σκέψη του σε πλήθος νέων ανθρώπων, με τη μαρτυρία της Ορθόδοξης πίστης και με τη μεταφορά του μηνύματος της εκκλησιαστικής παράδοσης στον σύγχρονο κόσμο.

Ακόμα, τόνισε τη συμβολή του στη συνάντηση της Ορθοδοξίας και του πολιτισμού, με την κριτική ανάδειξη των θετικών πλευρών του πολιτισμού αλλά και τη δημιουργία κριτηρίων για το διάλογο της Ορθοδοξίας, με τις επιστήμες, τις τέχνες, την πολιτική, κοινωνική, οικονομική και ηθική σκέψη. Ο Προκαθήμενος του Θρόνου, αναφερόμενος στις κύριες κατηγορίες της σκέψης του καθηγητή σημειώνει ότι η αναγνώριση της Θείας Λειτουργίας από τον Χρ. Γιανναρά, ως της πεμπτουσίας της εκκλησιαστικής ζωής, την αναδεικνύει ως το σημείο διαμόρφωσης του πολιτισμού και ταυτόχρονα, ως του τόπου «ανθρωποποίησης» του ανθρώπου.

Ακόμα, η Θεία Λειτουργία ως ο τόπος που η ζωή αναφέρεται στο Θεό αφορά τη γνησιότητα του εκκλησιαστικού γεγονότος που διασώζεται στην ενορία και την αλήθεια του εκκλησιαστικού γεγονότος που προφυλάσσει έτσι, από τη θρησκειοποίηση της σχέσης μεταξύ Θεού και ανθρώπου. Η ελευθερία ως υπέρβαση του ατομικού θελήματος, και η αλήθεια ως μετοχή στην εμπειρία της εκκλησιαστικής κοινότητας συνέβαλλαν στην οντολογική θεμελίωση της ηθικής και προσέδωσαν στην άσκηση κοινωνικό χαρακτήρα, που συνίσταται στην αυτοπαραίτηση από το ίδιον θέλημα και την εκούσια υπαγωγή του θελήματος στην εκκλησιαστική εμπειρία.

Η στάση αυτή έρχεται σε αντίθεση με την ατομικιστική ηθική και τη δυτική προσέγγιση της σωτηρίας ως άσκησης της ατομικής θέλησης και υποταγής στις εντολές ενός απρόσωπου Θεού. Στην προοπτική αυτή ξεδιπλώνεται τόσο η οικολογική όσο και η οικουμενική αντίληψη του Χρ. Γιανναρά, που συναντά την εκκλησιαστική εμπειρία.

Η οικολογία αποτελεί συνέπεια της εκκλησιολογίας και της ευχαριστίας, καθώς η φύση εκλαμβάνεται ως ο τόπος της ενέργειας του Θεού. Η φύση αντιμετωπίζεται στο πλαίσιο της σχέσης και όχι της κτήσης, διαμορφώνοντας έτσι μια στάση στον αντίποδα της κυριαρχίας, της εκμετάλλευσης, του οικονομισμού, του ευδαιμονισμού και της τεχνοκρατίας.

Επιπλέον, η σκέψη αυτή ανοίγει τον δρόμο για την οικουμενική απήχηση του ευαγγελικού μηνύματος, που υπερβαίνει τον εθνοκεντρισμό και τον εθνοφυλετισμό, ενώ ταυτόχρονα προωθεί την ενότητα των Εκκλησιών. Ο ίδιος ο Πατριάρχης δηλώνει τον θαυμασμό του για το έργο του Χρ. Γιανναρά, ενώ τόνισε ότι μελετητής του υπήρξε και πνευματικός του πατέρας, ο αοίδιμος Μητροπολίτης Χαλκηδόνος Μελίτων.

Τέλος, κατά την άποψη μας, ο Χρ. Γιανναράς, επιχειρεί με το έργο του και την ολοκληρωμένη οντολογική του πρόταση, να διαχωρίσει τη ορθόδοξη χριστιανική θεολογία από τη φυσική θρησκεία και την δυτική θεολογία, αναδεικνύοντας με έμφαση την αγαπητική σχέση μεταξύ Θεού και ανθρώπου. Με την προσπάθεια αποηθικοποίησης του χριστιανισμού και της οντολογικής του θεμελίωσης στην πραγματικότητα του Θεού και του ανθρώπου, επιχειρεί να απευθυνθεί στον σύγχρονο άνθρωπο με τρόπο συστηματικό και πειστικό. Επιθυμεί, να αποκαθάρει την Ανατολική χριστιανική θεολογία από στοιχεία που αλλοιώνουν το νόημα της, το οποίο δεν είναι άλλο από τη σχέση αγάπης μεταξύ Θεού και ανθρώπου. Τονίζει την παραφθορά του χριστιανικού μηνύματος, όπως διαμορφώθηκε από τη Δυτική σύλληψη του Θεού ως νομοθέτη και οργισμένου όντος που ζητά τη δικαίωση του.

Με τον τρόπο αυτό αντιπαρατίθεται σε ένα ολόκληρο πολιτισμικό παράδειγμα, αυτό του Δυτικού πολιτισμού, που εδραιώθηκε στην έννοια του προσώπου ως «ατομικής ουσίας της ελλόγου φύσεως» και οικοδομήθηκε στην ορθολογιστική σκέψη και τη δικανική αντίληψη της σχέσης μεταξύ Θεού και ανθρώπου. Αντίθετα, όπως καταδεικνύει στο έργο του, στην Ανατολή, η σύλληψη του ανθρώπου ως όντος σε σχέση και αναφορά οδήγησε στη δημιουργία ενός πολιτισμού, ο οποίος σε συνέχεια του ελληνικού, διαμορφώθηκε γύρω από την αναζήτηση της αλήθειας και αρνήθηκε να υιοθετήσει τις δυτικές αντιλήψεις, που τελικά οδήγησαν στον σύγχρονο μηδενισμό και την «φυγή των θεών από τον κόσμο».

Ταυτόχρονα, ο καθηγητής θεμελιώνει μια πολιτισμική πρόταση και μια πολιτική που εδράζεται στην κοινωνική φύση της αλήθειας. Η οντολογία του Χρ. Γιανναρά συνακόλουθα, αναδεικνύει μια σειρά από θέματα που συνδέουν την ανάπτυξη της σύγχρονης θεολογικής σκέψης συμβάλλοντας στην καλλιέργεια της αυτοσυνειδησίας της. Ο καθηγητής απευθύνεται στον σύγχρονο άνθρωπο με τρόπο διαλεκτικό, σε μια γλώσσα φιλοσοφική δίχως όμως να εγκαταλείπει τον εκκλησιαστικό χαρακτήρα και την αναφορά στην υπερβατική αλήθεια.

Την εποχή του πρόσκαιρου, του γρήγορου και του τιποτένιου, ο Χρ, Γιανναράς αντιπαραβάλλει ως πρόταγμα ζωής στην αυγή του 21ου αιώνα το σταθερό, το αναλλοίωτο και το αιώνιο που διαμορφώνει την καθολική πραγματικότητα μορφοποιώντας την. Προσφέρει με τον τρόπο αυτό μια διέξοδο στον σύγχρονο άνθρωπο, ένα άνοιγμα, στο χρόνο και στον τρόπο του βίου. Τη δίοδο της σάρκωσης και της ανάστασης του Χριστού που υπερβαίνει τη φθορά και το θάνατο για όποιον επιλέξει να αποδεχτεί την προσφορά αυτή.

Βιβλιογραφία

Γιανναράς Χρ. Προτάσεις κριτικής οντολογίας. Δόμος, Αθήνα, 1985.

Γιανναράς Χρ., Μετά-Νεωτερική Μετα- Φυσική. Δόμος, Αθήνα, 2005.

Γιανναράς Χρ. Έξι φιλοσοφικές ζωγραφιές. Ίκαρος, Αθήνα, 2011.

Γιανναράς Χρ., Το Πρόσωπο και ο Έρως. Ίκαρος, Αθήνα, 2017.

Μπασδέκης Α., Εμείς και οι Άλλοι. Η Ορθόδοξη Εκκλησία και οι άλλες Εκκλησίες και ομολογίες. Τι μας ενώνει και τι μας χωρίζει. Κορνηλία Σφακιανάκη, Θεσσαλονίκη, 2012.

https://www.ec-patr.org/docdisplay.php?lang=gr&id=2856&tla=gr,   Διαθέσιμο στο διαδίκτυο στις 16-2-2025.

 

Ο Θεός τα έκανε όλα ....όπα

 

Κοίτα να δεις τι γίνεται: Όλη η Ελλάδα χθες Σάββατο κοιτούσε εμάς για να μας δει να πνιγόμαστε και να μας ψυχοπονέσει. Εμάς εδώ στον Βόλο εννοώ, όπου όλα τα κανάλια μετέδιδαν τις μετεωρολογικές προγνώσεις που μας αφορούσαν, περίπου ως χρονικά προαναγγελθέντων θανάτων. 

Και όλα συνηγορούσαν σ' αυτό το σκηνικό της καταστροφής καθώς ένα χρόνο και (κάτι ψιλά) πριν, ο Daniel -και της έλλειψης έργων υποδομής συνηγορούσης- μας πλημμύρισε, μας έπνιξε, χάθηκαν περιουσίες, καταστράφηκαν οικογένειες και ακόμη ακούμε βροχή και τρέμουμε. Φέτος δε, τρέμουμε ακόμη περισσότερο και επειδή γνωρίζουμε αλλά και επειδή, ένα χρόνο μετά, τα ποτάμια που μας έπνιξαν παραμένουν ακαθάριστα, τα ρέματα και τα φρεάτια επίσης και οι αρχές και εξουσίες μεριμνούν και τυρβάζουν για οτιδήποτε άλλο εκτός από την δική μας ασφάλεια.  

Έτσι είχε η κατάσταση, αναμένοντας την καινούργια καταιγίδα με το όνομα Alexandros. Χτύπησε το 112, ήρθε η Ε.Μ.Α.Κ. από Θεσσαλονίκη να συνδράμει,  κουβαλήσαμε σακιά με άμμο στις πόρτες, κλειστήκαμε στα σπίτια και περιμέναμε....

Όλη νύχτα τραβούσαμε την κουρτίνα με χτυποκάρδι να δούμε την νεροποντή αλλά ήταν απλά μια βροχή κατά περιόδους .. τολμηρή θα έλεγα αλλά μέχρις εκεί. Ο Alexandros δεν ήρθε τελικά! Δόξα τω Θεώ! 

Οι μετεωρολόγοι ψέλλισαν ότι πέρασε από την Μαγνησία...απαλά. Μα πώς έγινε αυτό, σκέφτομαι εγώ, αφού μήτε ένας από τους επιστήμονες δεν περίμενε κάτι λιγότερο από τον κακό χαμό. Τα δεδομένα, που λένε κι' αυτοί, ήταν όλα εναντίον μας....Και τώρα βουβάθηκαν.

Φυσικά δεν τους ακυρώνουμε αλλά, βρε παιδιά, υπάρχει και Θεός! 

Υπάρχει δηλαδή Κάποιος πάνω από τα... δεδομένα, Αυτός που τελικά είναι ο Μόνος Δεδομένος. 

Αυτός που ίσως επειδή ένα ανθρωπάκι "αμελητέο" για τα ανθρώπινα δεδομένα, μια ψυχούλα δάκρυσε και είπε "μην επιτρέψεις να πνιγούμε Χριστέ μου" κοίταξε τον Alexandros και αυτός μέρωσε και απλώς πέρασε, κουρελιάζοντας τα ...δεδομένα της επιστημοσύνης και αποδεικνύοντας (one more time) πως όπου... γουστάρει ο Θεός τα κάνει όλα όπα (όπου Θεός βούλεται νικάται φύσεως τάξις).

Άρα τίποτε δεν είναι δεδομένο, τίποτε "πολιτικώς ορθόν", τίποτε σύννομον και τίποτε μη αναστρέψιμο αν δεν το έχει ευλογήσει, ως τέτοιο,  ο Θεός. 

Ακούτε έθνη και ηττάσθε...

Ακούτε και όλοι εσείς που μιλάτε για το σύμπαν, λέει, που συνηγορεί (για να μην πείτε ο Θεός αποφάσισε) ή λέτε διάφορα σοδομικά ως δήθεν προοδευτικά ή -πως το λέτε τώρα, α ναί ενσυναίσθηση για να μη πείτε Αγάπη επειδή Αγάπη είναι ο Θεός, που καθόλου δεν είναι συμβατός με... ενσυναισθητικές σας υποκρισίες.

Ακούτε για τις βροντές που δεν έπαιξαν απλά επειδή ένα παιδί Του φοβήθηκε, δάκρυσε και ο Πατέρας έδιωξε τις βροντές τις αστραπές και το πολύ νερό και άφησε μόνο τόσο νερό όσο χρειάζεται η γη για να φιλοξενήσει τους σπόρους που θα γίνουν η τροφή των ανθρώπων. Όμορφα και απλά. Γιατί Όμορφος και Απλός είναι ο Θεός....

Όλη αυτή η ιστορία της διάσωσής μας ...πριν καν κινδυνεύσουμε δεν είναι παρά ένα πέρασμα, ένα guest, του Θεού από την ζωή μας, από την οποία -δυστυχώς- τον έχουμε αποδιώξει. 

Για να μας θυμίσει ποιος κάνει κουμάντο (Εκείνος και μια προσευχή βουτηγμένη στο δάκρυ) και ποιος μπορεί να αγαπήσει ως η ίδια η Αγάπη και καθόλου λιγότερο!

Υ.Γ. Και για τους ...πονηρούς που θα πουν "και γιατί δεν το κάνει συνέχεια αυτό ο Θεός στην ζωή μας; "  η απάντηση είναι πως επειδή εμείς οι ίδιοι Τον αποδιώχνουμε και δεν Τον θέλουμε. 

Ο Θεός δεν μας γίνεται "τσάμικος ταμπάκος", δεν παρεμβαίνει με το ζόρι στις ζωές μας. Είναι τόσο ...δημοκράτης που μας αφήνει ελεύθερους ακόμη και να αμαρτάνουμε. Και όταν επιστρέψουμε και Του...επιτρέψουμε είναι πάντα εκεί (στο δικό μας "εκεί"), ολόκληρος μια ανοιχτή αγκαλιά.

 Ξέρετε κάποιον καλύτερο;

Δημοσιεύτηκε 16th November 2024 από τον χρήστη ΕΛΕΝΑ

 Ο Θεός τα έκανε όλα ....όπα | τί και πώς

Δημ. Μαυρόπουλος: Ο Δημήτρης Κουτρουμπής και η Χάρις της Θεολογίας

 

Από την παρουσίαση του βιβλίου: Η χάρις της Θεολογίας. στον Ι. Ν. Αγίου Νικολάου Ραγκαβά την Κυριακή 30 Μαρτίου 2025. Ὁ Δημήτρης Κουτρουμπῆς ὑπῆρξε ἕνα ἀπὸ τὰ πρόσωπα ποὺ ἔπαιξαν καθοριστικὸ ρόλο στὰ θεολογικὰ πράγματα κατὰ τὸ δεύτερο ἥμισυ τοῦ 20οῦ αἰώνα, ἔχοντας συμβάλει οὐσιαστικὰ γιὰ τὴν ἐπανεύρεση τῆς θεολογικῆς καὶ πνευματικῆς ἀλήθειας τῆς Ὀρθόδοξης παράδοσης, ποὺ ἀπὸ τὰ τέλη του 19ου αἰώνα εἶχε ἀρχίσει νὰ γλυστράει σὲ ἀκαδημαϊσμό,σχολαστικισμὸ καὶ εὐσεβισμό. Εἶναι δύσκολο νὰ μιλήσει κανεὶς γι᾿ αὐτόν, δυσκολότερο νὰ τὸν σκιαγραφήσει. Πρόσωπο κάπως ἀντιλεγόμενο, ἀπὸ ἄλλους τιμήθηκε ὡςαὐθεντία καὶ ἀπὸ ἄλλους λοιδορήθηκε ὡς «σπερμολόγος»· ἄλλοι τὸν ἀγάπησαν γιὰ τὴν ἀλήθεια του καὶ τὴν καλοσύνη του καὶ ἄλλοι ἀντέδρασαν ἐξαιτίας τῆς παρρησίας του. Κατόρθωσε νὰ συναντηθεῖ, μέσα ἀπὸ τὴν προσωπική του πορεία καὶ τὶς ἀναζητήσεις του, μὲ μεγάλα πνευματικὰ ρεύματα καὶ παραδόσεις, καὶ νὰ ὁλοκληρωθεῖ μέσα στὴν Ὀρθόδοξη Ἀνατολικὴ Ἐκκλησία στὴν ὁποία γεννήθηκε καὶ παραδόθηκε. Στὸ πρῶτο μέρος τῆς ὁμιλίας θὰ παρατεθοῦν βιογραφικὰ στοιχεῖα καὶ θὰ ἐπισημανθοῦν περίοδοι τῆς ζωῆς του ποὺ ἐπηρέασαν τὴν πορεία του, ἀλλά, ἐπίσης, καὶ τὴν πορεία ἄλλων. Στὸ δεύτερο μέρος θὰ παρουσιασθεῖ τὸ βιβλίο «Ἡ χάρις τῆς θεολογίας» ποὺ ἐκδόθηκε μετὰ τὸν θάνατό του καὶ περιέχει κείμενα τοῦ Δ.Κ. ποὺ δημοσιεύθηκαν σὲ περιοδικά («Ἀνάπλασις», «Ἀκτίνες», «Ζωή», «Πορευθέντες», «Σύνορο») ἀπὸ τὸ 1956 μέχρι τὸ 1966. Οἱ θέσεις ποὺ ἀναπτύσσονται στὰ κείμενα αὐτὰ ἐν πολλοῖς εἶναι αὐτονόητες σήμερα στὸ χῶρο τῆς θεολογίας, τότε ὅμως ποὺ δημοσιεύθηκαν δὲν ἦταν. Ακολούθησε σηζήτηση με το κοινό.