Ἀπολυτίκιον Ἁγίου Νεκταρίου

 

Οἱ Πέτρες καί τά Χώματα τοῦ Τόπου μας

 

Κάποτε στο Άγιο Όρος ρώτησα έναν Γέροντα »Πώς θα αυξηθώ πνευματικά; » και μου έδωσε μια απάντηση που με ξάφνιασε »Με τις πέτρες και τα χώματα του τόπου σου». Δεν το καταλαβαίνω Γέροντα του λέω, εξηγείστε το. »Με τους ανθρώπους της καθημερινότητας σου και τις καταστάσεις που δημιουργούνται στη ζωή σου. Με αυτές τις πέτρες και τα χώματα του τόπου σου θα χτίσεις την πνευματική σου οικοδομή. Μην τρέχεις μακριά για να τα κουβαλήσεις, δίπλα σου είναι, αρκεί να καταλάβεις ότι κανένας άνθρωπος και καμιά κατάσταση καλή ή κακή δεν έρχεται τυχαία στη ζωή σου. Όλοι και όλα συνεργούν για την οικοδομή σου». Πόσο απλό ακούγεται αλλά και πόσο δύσκολα εφαρμόζεται στην καθημερινότητα μας, ειδικά στις μέρες μας που η σύγχρονη αρρωστημένη νοοτροπία χωρίζει τους ανθρώπους σε αρνητικούς και θετικούς

Οἱ Πέτρες καί τά Χώματα τοῦ Τόπου μας – Το Zωντανό Iστολόγιο (istologio.org)

Η θυσία φέρνει τη χαρά

 

.... Το καλό είναι καλό, μόνον όταν αυτός που το κάνει θυσιάζει κάτι από τον εαυτό του, ύπνο, ανάπαυση κ. λ. π. Γι’ αυτό είπε ο Χριστός “εκ του υστερήματος....”. Όταν είμαι ξεκούραστος και κάνω το καλό, αυτό δεν έχει αξία. Όταν όμως είμαι κουρασμένος και ζητά κάποιος π. χ. να του δείξω τον δρόμο, και το κάνω, τότε, έχει αξία. Ή όταν είμαι χορτάτος από ύπνο και πάω να ξενυχτήσω με κάποιον που χρειάζεται βοήθεια, αυτό δεν έχει μεγάλη αξία. Εάν μου αρέσει μάλιστα  η κουβέντα, μπορεί να το κάνω, για να χαρώ την συντροφιά, να διασκεδάσω λίγο. Ενώ, όταν είμαι κουρασμένος και κάνω μια θυσία, για να βοηθήσω τον άλλο, αισθάνομαι παραδεισένια χαρά. Τότε η ευλογία του Θεού με βομβαρδίζει!

          Όταν κανείς βαριέται όχι μόνο να κάνει μια εξυπηρέτηση, αλλά ακόμη και να κάνει μια δουλειά για τον εαυτό του, αυτός κουράζεται και με την ξεκούραση. Ένας που βοηθάει, ξεκουράζεται με την κούραση. Αυτός που έχει πνεύμα θυσίας, αν δει λ. χ. κάποιον που δεν έχει σωματικές δυνάμεις να δουλεύει και να κουράζεται, θα του πει “κάτσε λίγο να ξεκουραστείς”, και θα κάνει εκείνος τη δουλειά. Ο αδύναμος θα ξεκουραστεί σωματικά, ο άλλος όμως θα νοιώσει πνευματική ξεκούραση. Ό, τι κάνει κανείς, να το κάνει με την καρδιά, δεν κουράζει. Η καρδιά είναι σαν μια μηχανή που φορτίζεται. Όσο δουλεύει, τόσο φορτίζεται. Βλέπεις, τα αλυσοπρίονα, όταν βρουν κούτσουρο μαλακό, κάνουν “βρου...” και σταματούν. Όταν όμως βρουν κούτσουρο γερό,   ζορίζονται εκεί πέρα, φορτίζονται και δουλεύουν. Και όχι μόνο στο να δίνουμε, αλλά και όταν πρόκειται να πάρουμε κάτι, να μη σκεπτόμαστε τον εαυτό μας, και να κοιτάμε πάντα  τι αναπαύει και την άλλη ψυχή. Να μην υπάρχει μέσα μας απληστία, να μην έχουμε τον λογισμό ότι δικαιούμαστε να πάρουμε όσα θέλουμε, και ας μη μείνει τίποτε για τον άλλο.

          Στην πνευματική ζωή όλη η βάση εκεί είναι. Και ξέρεις τι χαρά νιώθει ο άνθρωπος, όταν θυσιάζεται; Δεν μπορεί να εκφράσει την χαρά που νιώθει; Η ανώτερη χαρά βγαίνει από την θυσία. Μόνον όταν θυσιάζεται, συγγενεύει με τον Χριστό, γιατί ο Χριστός είναι θυσία.   Ο άνθρωπος από εδώ ζει τον Παράδεισο ή την κόλαση. Όποιος κάνει το καλό, αγάλλεται, διότι αμείβεται με θεϊκή παρηγοριά. Όποιος κάνει το κακό, υποφέρει.

          Άγιος Παΐσιος Αγιορείτης

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ

 

Εμείς είμαστε πολύ τυραννισμένοι άνθρωποι. Και, μολονότι εξαιτίας μας είμαστε τυραννισμένοι, αν ποτέ επιστρέψουμε στον Θεό και εμπιστευθούμε τον εαυτό μας στην αγαθότητά του, και μας πιστέψει γι’ αυτή την προσπάθεια και μας δεχθεί, μετά όλη η τυραννία που περάσαμε και περνούμε, όλα αυτά τα δεινοπαθήματα που είναι από τις ιδιες αμαρτίες μας και από τα ίδια τα πάθη μας, θα λογαριασθούν από τον Θεό ως μαρτύριο.

          Οργώνει την ψυχή, την καρδιά ο πόνος, και τα κάνει μέσα σου όλα άνω κάτω. Χαλούν οι εγωισμοί και υπερηφάνειες και φιλαυτίες, όλες οι αμαρτωλές καταστάσεις. Γιατί όλα αυτά βαθιά μέσα μας είναι σαν ένα κάστρο, σαν ένα οχυρό, που με τίποτε δεν λέει να γκρεμιστεί. Αλλά όταν μπει ο πόνος, τι θα κάνουν; Πρέπει κανείς να πάρει αυτή η στάση: “Να’ ναι ευλογημένο, Θεέ μου, αφού εσύ θέλεις να πονώ, αφού εσύ το επιτρέπεις”.

          Ο ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ

«ΙΔΡΥΜΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΥ» INSTITUTE FOR NATIONAL AND RELIGIOUS AFFAIRS

 

«ΙΔΡΥΜΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΥ»

INSTITUTE FOR NATIONAL AND RELIGIOUS AFFAIRS 

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Το «Ι.Ε.Θ.Π» συνεχίζοντας τον θεσμό των Επιστημονικών Συνεδρίων, Ημερίδων διοργανώνει εφέτος από κοινού με το Πανεπιστήμιο Singidunum - Βελιγραδίου Διεθνές Συνέδριο, με την εξ αποστάσεως μέθοδο, με θέμα: «200 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ. ΕΛΛΑΔΑ – ΜΟΡΙΑΣ – ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ (1821-2021)», υπό την Αιγίδα του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Πατρών κ. Χρυσοστόμου, το οποίο θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 07/11/2020 και ώρα 16:30.  

Για την παρακολούθηση των εργασιών αποστέλλουμε ειδικό link και απαραίτητες πληροφορίες στην ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ για την συμμετοχή σας. 

Η ΤΙΜΙΟΤΗΤΑ ΕΙΝΑΙ ΧΡΕΟΣ

 

Πολύ δοκιμάζεται και στις ημέρες μας η τιμιότητα και ο σεβασμός του διπλανού μας και των υπαρχόντων του. Η κλοπή, η υπεξαίρεση, η αρπαγή και η ασέβεια τείνουν να γίνουν κανόνας στα δημόσια και τα ιδιωτικά πράγματα. Κι’ όλοι απορούν και όλοι σχολιάζουν, αλλά λίγοι θυμούνται ότι υπάρχει ο λόγος του Θεού, που απαντά στα ερωτήματά μας και μας ορίζει τι πρέπει   να κάνουμε. Ο παλαιός νόμος του Δεκαλόγου της Π. Διαθήκης έλεγε: “Ουκ επιθυμήσεις όσα τω πλησίον σου έστι”. Ο τέλειος νόμος της Καινής Διαθήκης αναφέρει τον Κυριακόν λόγον: “Ζητείτε δε πρώτον την βασιλείαν του Θεού και την δικαιοσύνην αυτού και πάντα ταύτα προστεθήσεται υμίν”. Η τιμιότητα όμως είναι κανόνας ζωής για τον αληθινό χριστιανό, καθώς το βλέπουμε και στην ζωή των Αγίων, όπως του Αββά Φιλαγρίου.

          “ Ήταν κάποιος άγιος, που τον έλεγαν Φιλάγριο και ζούσε στην έρημο των Ιεροσολύμων, εργαζόμενος με πολύ κόπο για να έχει το ψωμί του. Και καθώς στεκόταν στην αγορά, πουλώντας το εργόχειρό του,       έπεσε από κάποιον ένα πουγγί νομίσματα. Το βρήκε ο Γέροντας και έμεινε εκεί λέγοντας:”Αυτός που το έχασε, θα έλθει να το αναζητήσει”. Και πραγματικά ήρθε εκείνος κλαίγοντας. Τότε τον πήρε παράμερα ο Γέροντας και του έδωσε το πουγγί με τα χίλια νομίσματα, και έκανε να φύγει. Εκείνος που έλαβε το πουγγί όμως τον κρατούσε και δεν τον άφηνε να απομακρυνθεί, γιατί ήθελε να  του δώσει ένα μέρος από τα χρήματα, που είχε το πουγγί. Ο Γέροντας όμως δεν τα δεχόταν. Τότε ο άλλος άρχισε να φωνάζει δυνατά μέσα στην αγορά:

          “Ε, κόσμε! Ελάτε να δείτε πως μου συμπεριφέρθηκε ένας άνθρωπος του Θεού, που μου επέστρεψε το πουγγί με τα χίλια νομίσματα, που είχα χάσει! Και δεν δέχεται και αμοιβή για το καλό που μου έκανε”!

          Ο Γέροντας, πάνω στις φωνές αυτές, κατάφερε να φύγει κρυφά και βγήκε από την πόλη για να μη δοξαστεί. Γιατί ήξερε ότι το αληθινό καλό δεν πληρώνεται ποτέ από του ανθρώπους, αλλά από τον Θεό.

          Π. Μ. Σωτήρχος “ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΑΜΑΡΤΩΛΩΝ”

Τα κύρια στοιχεία που εκφράζουν την Ορθοδοξία είναι βασικά τρία:

 

1. Το κοινοβιακό πνεύμα

Το κοινοβιακό πνεύμα καλλιεργείται με τη φροντίδα των πολλών για τον ένα και του ενός για τους πολλούς. Για να υπάρξει όμως η φροντίδα αυτή, απαιτείται αίσθηση κοινωνίας και ενότητας.  Οι πρώτοι χριστιανοί των Ιεροσολύμων έχοντας έντονη αίσθηση κοινωνίας και αδελφότητας εν Χριστώ συνέστησαν το πρώτο χριστιανικό κοινόβιο. Επειδή όμως αυτό δεν κάλυπτε την παραγωγή, αλλά περιορίζονταν στην κατανάλωση, δεν επιβίωσε. Η  μονιμότερη  μορφή κοινοβίου διαμορφώθηκε στα πλαίσια του μοναχισμού και υπάρχει ως σήμερα. Θα μπορούσε μάλιστα να  να λεχθεί ότι εδώ έχουμε και τον μόνο “υπαρκτό σοσιαλισμό”, η ακόμη  και “κομμουνισμό”,  που λειτούργησε  και λειτουργεί χωρίς βία και καταναγκασμό. Το κοινόβιο στηρίζεται στη ελευθερία, ενώ ταυτόχρονα παραμερίζει τον εγωκεντρισμό και τη φιλαυτία. Αν ληφθεί υπ’ όψιν μάλιστα ότι ο στόχος της χριστιανικής ζωή κατά την ορθόδοξη διδασκαλία είναι η καταπολέμηση της φιλαυτίας, και ότι οποιαδήποτε αρετή θεωρείται άχρηστη ή και επιζήμια, όταν δεν απομακρύνει τον εγωκεντρισμό και δεν καταπολεμά τη φιλαυτία, γίνεται φανερή η σπουδαιότητα  του κοινοβιακού πνεύματος.                                                                                    

 Το κοινοβιακό πνεύμα, που καλλιεργήθηκε ιδιαίτερα στον ορθόδοξο μοναχισμό, είχε έντονη επίδραση στον ορθόδοξο χριστιανικό κόσμο, και διαμόρφωσε έναν ευρύτερο προσανατολισμό,  που έδωσε ξεχωριστό χρώμα στην κοινωνική και την οικονομική ζωή των Ορθοδόξων. Οι κοινότητες, οι συντεχνίες και άλλες συσσωματώσεις του βυζαντινού και του τουρκοκρατούμενου ορθόδοξου κόσμου είχαν σαφή τη σφραγίδα του κοινοβιακού πνεύματος. Αλλά και γενικότερα ο τρόπος θεωρήσεως του πλησίον, η συνεργασία μαζί του προσλαμβάνουν ξεχωριστές διαστάσεις μέσα στα πλαίσια του κοινοβιακού πνεύματος.

2. Το ασκητικό φρόνημα

Το κοινοβιακό όμως πνεύμα δεν παρουσιάζεται αυτόνομο. Συνδέεται  άμεσα με το ασκητικό φρόνημα, χωρίς το οποίο δεν είναι δυνατό να πραγματοποιηθούν οι στόχοι του. Το ασκητικό φρόνημα απομακρύνει τα εμπόδια για την προσέγγιση του πλησίον και δημιουργεί τις προϋποθέσεις  για τη φανέρωση αληθινής αγάπης και κοινωνίας. Με την άρνηση του ατομικού θελήματος ανοίγουν οι ορίζοντες της κοινωνίας των προσώπων. Με τη στέρηση στο επίπεδο των αισθήσεων, που είναι μια μορφή θανάτου, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις μιας αληθινής ζωής. Χωρίς το φρόνημα αυτό το κοινοβιακό πνεύμα, άλλα και η χριστιανική ζωή στο σύνολό της, είναι αδιανόητα. Τα εμπόδια που προβάλλει η εκπεσμένη ανθρώπινη φύση με τα πάθη, τη φιλαυτία και την ιδιοτέλεια, καθιστούν αδύνατη την πνευματική προσέγγιση και κοινωνία των ανθρώπων.

Συχνά πιστεύεται ή αφήνεται να νοηθεί ότι η άσκηση είναι μόνο για τον ασκητή και όχι για τον πιστό που ζει στον κόσμο. Η άποψη αυτή δεν είναι σωστή. Ασκητής δεν είναι  μόνο ο μοναχός, αλλά και κάθε χριστιανός. Ο Χριστιανισμός είχε εξ αρχής ασκητικό χαρακτήρα. Ο Χριστός ζητεί από τον άνθρωπο που θέλει να τον ακολουθήσει, να σηκώσει το σταυρό του. Χαρακτηρίζει στενή την πύλη και τεθλιμμένη την οδό που οδηγεί στη ζωή, και καλεί του χριστιανούς ν’ αγωνίζονται, για να περάσουν από την πύλη αυτή. Η άσκηση κάνει δυνατή την καταπολέμηση των παθών, την αυταπάρνηση, την εγκράτεια, τη συμμόρφωση προς το θέλημα του  Θεού και την καλλιέργεια της πνευματικής ζωής. Χωρίς την άσκηση η αγάπη προς τον Θεό και τον πλησίον είναι αδύνατη.

Πέρα όμως απο τις άμεσες πρακτικές συνέπειες και τις θετικές επιπτώσεις που έχουν το ασκητικό φρόνημα και το κοινοβιακό πνεύμα στην προσωπική και την κοινωνική ζωή του ανθρώπου, προβάλλει η σπουδαιότητα τους για την καταξίωσή του ως πρόσωπο “κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν” Θεού. Χωρίς το κοινοβιακό πνεύμα και το ασκητικό φρόνημα η καταξίωση αυτή του ανθρώπου είναι αδύνατη.

3.  Η υποστατική αρχή

Το τρίτο βασικό στοιχείο της Ορθοδοξίας είναι η υποστατική αρχή. Η αρχή αυτή, όπως διατηρείται στην ορθόδοξη παράδοση, είναι άγνωστη ή και ασυμβίβαστη προς τη φύση της νεώτερης θεολογίας. Αυτό μπορεί να λεχθεί και  για την προτεσταντική και για τη ρωμαιοκαθολική θεολογία. Δεν μπορεί βέβαια να παραθεωρηθεί η κεντρική θέση που έχει στην κοινωνική διδασκαλία του Ρωμαιοκαθολικισμού η αρχή του προσώπου ή η έμφαση που δίνεται από την ευαγγελική θεολογία στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τα ατομικά δικαιώματα. Αλλά και από την άλλη πλευρά δεν μπορεί να μη σημειωθεί ότι σε όλες αυτές τις περιπτώσεις το ανθρώπινο πρόσωπο εκλαμβάνεται και προβάλλεται με κοινωνικά κριτήρια. Η ιδιαιτερότητα της ορθόδοξης υποστατικός αρχής έγκειται στην υπερβατική διάστασή της, που προσδιορίζει και το οντολογικό περιεχόμενο του προσώπου. Σε τελική ανάλυση εδώ έχουμε τη θέωση του ανθρώπου, που αποτελεί το ιδεώδες της ορθοδοξίας.

Η ορθόδοξη θεολογία με τον εμπειρικό χαρακτήρα διατηρεί την ταυτότητα  και το δυναμισμό της θεολογίας της αδιαίρετης Εκκλησίας. Η θεολογία αυτή παραμένει συχνά μυστική. Δεν παύει όμως να υπάρχει ακόμα και σε περιόδους κρίσεως και συγχύσεως. Και επειδή δεν παύει να υπάρχει, γι’ αυτό είναι σε θέση να εμφανίζεται ιδιαίτερα σε τέτοιες περιόδους.

Αντιπροσωπευτικά δείγματα της θεολογίας αυτής είναι τα τρία βασικά βιβλία του αρχιμ. Σωφρονίου Ζαχάρωφ: “ Ο Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης”, “Οψόμεθα τον Θεόν καθώς έστι” και το “Περί προσευχής”.

Η απομάκρυνση από την εκκλησιαστική εμπειρία και η διαρκώς εντεινόμενη εκκοσμίκευση αλλοτρίωσαν τη θεολογία του χριστιανικού κόσμου σε μεγάλο βαθμό. Αλλά και από την άλλη πλευρά η διάθεση για προβολή της χριστιανικής πίστεως και διατύπωσή της με τέτοια μορφή, που να μπορεί ν’ αντιμετωπίζει τη νεώτερη προβληματική, οδήγησε στην επινόηση ποικίλων θεολογιών γενικής πτώσεως (θεολογία του θανάτου του Θεού, της ελπίδας, της επαναστάσεως, της απελευθερώσεως. κ. α.)

Οι θεολογίες αυτές, παρά τους φιλότιμους στόχους και τα θετικά τους στοιχεία, οδηγούν τελικά σε θεολογική ασυναρτησία, που εκφράζει τις κοινωνικές, πολιτικές, φιλοσοφικές, θεολογικές και άλλες αντιλήψεις των εμπνευστών τους, αλλά και ευρύτερα της εποχής μας. Στη γραμμή αυτή κινείται και η λεγόμενη θεολογία της συνάφειας ή συναφειακή θεολογία, που αναζητεί τη ταυτότητά της με την αντιπαράθεση προς την κλασσική θεολογία. Μέσα όμως στην προοπτική της εμπειρικής θεολογίας της Ορθόδοξης Εκκλησίας η αντιπαράθεση μιας κλασσικής προς μια μη κλασσική θεολογία, όπως η θεολογία της συνάφειας, δεν έχει καμία θέση.....

Η ορθόδοξη θεολογία βρίσκεται πέρα ή μάλλον πριν από οποιαδήποτε διπολικότητα  ή διάσπαση, όπως αυτή που υποδηλώνεται με την αντιπαράθεση της συναφειακής προς την κλασική θεολογία. Η ορθόδοξη θεολογία είναι εμπειρική. Και ως εμπειρική είναι και διαχρονική-κλασική- και συνδεδεμένη με τα προβλήματα κάθε εποχής- συναφειακή. Ταυτόχρονα όμως η ορθόδοξη θεολογία δεν μπορεί να αναχθεί ούτε  σε κλασική ούτε σε συναφειακή θεολογία. Οι όροι, όπως και το περιεχόμενο που προσδιορίζεται με τους όρους αυτούς, κινούνται στην επιφάνεια της ιστορίας  της θεολογίας και στερούνται του βάθους της θεολογικής εμπειρίας.

          Γ. Μαντζαρίδης