Φωτεινὸ παράδειγμα

Ἕνα περιστατικὸ ποὺ ξεχώρισε πρόσ­φατα μέσα στὸ πλῆθος τῶν καθημερινῶν εἰδήσεων τοῦ ἠλεκτρονικοῦ Τύπου, ἀναφέρεται σ᾿ ἕναν Ἕλληνα καλλιτέχνη: «Ἔπειτα ἀπὸ δύο χειρουργεῖα καὶ 15 ἡμέρες νοσηλείας ὁ Ἠλίας Βρεττὸς πῆρε ἐξιτήριο ἀπὸ τὴν κλινικὴ ὅπου νοσηλευόταν, μετὰ τὸ σοβαρὸ τροχαῖο ἀτύχημα στὸ ὁποῖο ἐνεπλάκη. Ὁ δημοφιλὴς τραγουδιστής, κατὰ τὴν ἔξοδό του, στάθηκε ὄρθιος γιὰ νὰ μιλήσει στοὺς δημοσιογράφους, ἐνῶ δὲν μπόρεσε νὰ κρύψει τὴ συγκίνησή του καὶ νὰ συγκρατήσει τὰ δάκρυά του. “Θαῦμα τὸ ὅτι σώθηκα, καὶ εὐλογία ἀπὸ τὸν Θεὸ ὅτι στέκομαι στὰ πόδια μου αὐτὴ τὴ στιγμή”. Ἐπίσης εὐχαρίστησε τὸν κόσμο ποὺ στάθηκε στο πλευρό του, ἀλλὰ καὶ τοὺς γιατρούς του».

Περιέγραψε μὲ λίγα λόγια πῶς συνέβη τὸ ἀναπάντεχο ἀτύχημα, καὶ τόνισε συγκινημένος: «Ξεκινᾶ μιὰ καινούργια ζωὴ γιὰ ἐμένα σήμερα. Ὁ Θεὸς μοῦ ἔδωσε μιὰ δεύτερη εὐκαιρία καὶ νὰ εἶστε σίγουροι ὅτι θὰ τὴν ἐκμεταλλευτῶ γιὰ νὰ γίνω καλύτερος ἄνθρωπος» («tilegrafima.gr» 5-3-2018).

Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ἕνας σύγχρονος καλλιτέχνης ἐκφράζει μὲ εἰλικρίνεια τὴν πίστη του στὸν Θεό. Ὅμως ἡ περίπτωση τοῦ τραγουδιστῆ Ἠλία Βρεττοῦ εἶναι ἰδιαίτερα ἐντυπωσιακή. Διότι ἀποκαλύπτει αὐθόρμητα τὴ βαθιά του πίστη στὸν παν­τοδύναμο Κύριο, τὴν εὐγνωμοσύνη του πρὸς Αὐτὸν καὶ τὴ σταθερὴ ἀπόφασή του νὰ ζήσει πλέον «μιὰ καινούργια ζωὴ» μέσα στοὺς κόλπους τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ. Ἡ θαρραλέα αὐτὴ δήλωση ἀποτελεῖ ἀξιέπαινη ὁμολογία. Γι᾿ αὐτὸ εὐχόμαστε τὸ φωτεινὸ αὐτὸ παράδειγμα νὰ βρεῖ καὶ ἄλλους μιμητές.

«Μαμά βαριέμαι...» Γιατί βαριέται ένα παιδί;

Το παιδί σας δε μπορεί να κάτσει μόνο του να παίξει στο δωμάτιό του ούτε πέντε λεπτά. Με το που φεύγετε για να συνεχίσετε τις δουλειές σας, γκρινιάζει και σας λέει ότι βαριέται. Αναρωτιέστε γιατί συμβαίνει αυτό και τι μπορείτε να κάνετε;

Κάποιοι λόγοι…

Θέλει παρέα.

Νιώθει μοναξιά επειδή μάλωσε με κάποιο φίλο του.

Δεν ξέρει τι να κάνει τη συγκεκριμένη στιγμή.

Δεν έχει εμπιστοσύνη στον εαυτό του ότι μπορεί να γεμίσει το χρόνο του παραγωγικά.

Ίσως είναι ένας τρόπος να σας απευθύνει πρόσκληση να ασχοληθείτε μαζί του.

Τι μπορείτε να κάνετε

Παρατηρήστε πόσο συχνά παραπονιέται ότι βαριέται και σε ποιες περιπτώσεις. Μήπως, δηλαδή, αυτό συμβαίνει όταν δεν ασχολείστε για πολλή ώρα μαζί του;

Ρωτήστε το τι θα ήθελε να κάνει όταν βαριέται.

Μερικές φορές, η συζήτηση και μόνο είναι αρκετή για να βοηθήσει το παιδί να νιώσει καλύτερα.

Αποτελεί, βέβαια, κοινό μυστικό ότι η καλή οργάνωση προλαβαίνει την εκδήλωση του προβλήματος. Ανάλογα με την ηλικία του παιδιού, μπορείτε να προσαρμόζετε και το πρόγραμμά του. Δοκιμάστε να συναντιέται με φίλους του τακτικά ή να αρχίσει κάποια αθλητική ή άλλη οργανωμένη δραστηριότητα.

Αν παραπονιέται ότι βαριέται, μολονότι έχει κι άλλα παιδιά για να παίξει και πολλές δραστηριότητες στη διάθεσή του, εξετάστε πάλι με προσοχή τη γενική συμπεριφορά του. Μήπως μοιάζει θλιμμένο ή άκεφο; Μήπως έχει χάσει το ενδιαφέρον του για τους φίλους και τις δραστηριότητες που άλλοτε το γέμιζαν ευχαρίστηση; Φαίνεται ανήσυχο ή φοβισμένο; Τότε, ίσως χρειάζεται να ζητήσετε τη βοήθεια ενός ειδικού.

ΚΥΡΙΑΚΗ Ζ΄ ΑΠΟ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ- ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ

Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΌΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΑΤΕΡΙΚΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ

          Μια Κυριακή πριν από τη μεγάλη γιορτή της Πεντηκοστής τιμούμε τους θεοφόρους Πατέρες της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, οι οποίοι διατύπωσαν τη διδασκαλία της Εκκλησίας για την τρισυπόστατη Θεότητα. Αυτή η αποκρυστάλλωση της πίστεως μας έχει σημασία, γιατί σχετίζεται με τη ζωή μας, τη συμπεριφορά μας και την προσδοκία μας για το μέλλον το δικό μας και το τέλος της ιστορίας.

          Η γιορτή των Αγίων Πατέρων μας επιτρέπει ν’ ασχοληθούμε και μ’ ένα θέμα από τα πιο κεντρικά, αλλά και πιο παρεξηγημένα. Πρόκειται για το θέμα της αυθεντικής εκφράσεως της πίστεως από ορισμένους μεγάλους αγίους της Εκκλησίας μας. Μέχρι ποιο σημείο η εμμονή μας στην πίστη τους είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της αλήθειας; Τι σημαίνουν για μας οι Πατέρες; Είναι ήρωες  μιας εποχής μόνον; Γιατί να μένουμε πιστοί σε όσα μας είπαν εκείνοι;

          Για να δοθεί απάντηση στα ερωτήματα αυτά πρέπει να δούμε τι είναι κατά την Εκκλησία οι Πατέρες.

          Πατέρες είναι οι μεγάλοι εκκλησιαστικοί διδάσκαλοι που εξέφρασαν σωστά την πίστη της Εκκλησίας και την εφάρμοσαν στη ζωή τους. Κοντολογίς δύο είναι τα γνωρίσματα των Πατέρων: η αγιότητα του βίου και το ορθόδοξο φρόνημα. Και όταν μιλούμε για αγιότητα συνήθως το μυαλό μας πηγαίνει στο μαρτύριο ή στα θαύματα. Αυτό μέχρις ενός σημείου είναι σωστό. Η αγιότητα όμως είναι κάτι ευρύτερο. Είναι ο καθημερινός αγώνας για τη βίωση του καινούργιου κόσμου του Θεού. Αγιότητα είναι η καθημερινή μαρτυρία για τον Ιησού Χριστό. Αγιότητα είναι ακόμη ο καθημερινός αγώνας για την αγάπη, την ελπίδα, για τη σωτηρία του κόσμου. Είναι  μάρτυρας ο άγιος, έστω κι αν δεν φαίνεται το μαρτύριό του. Γιατί μαρτύριο είναι ο αδιάκοπος αγώνας κατά του παλαιού ανθρώπου, του εγωισμού και των παθών. Είναι ακόμη ένα συνεχές θαύμα η ζωή ενός αγίου, έστω κι αν δεν προκαλεί το θαυμασμό των άλλων, που μένουν στα εξωτερικά γνωρίσματα. Γιατί θαύμα είναι η αναγέννηση του ανθρώπου, η ένωση του με το Χριστό μέσα από τα άγια Μυστήρια. Θαύμα είναι η καθημερινή προσευχή για φίλους και οχθρούς, για δίκαιους και αμαρτωλούς.

          Αυτή τη θαυμαστή  και μαρτυρική αυθεντία είχαν οι Πατέρες της Εκκλησίας. Και κοντά σ’ αυτή μας έδειξαν και μια άλλη πτυχή της χριστιανικής ζωής: τη δυνατότητα να εκφράσουν σωστά την πίστη της Εκκλησίας. Μ’ άλλα λόγια είχαν το χάρισμα της διδασκαλίας που τους χάρισε το Άγιον Πνεύμα.

          Αυτό το τελευταίο είναι που ξεχωρίζει τους Πατέρες. Σε κρίσιμες στιγμές της Εκκλησίας, όταν οι αιρετικοί αμφισβητούσαν την αλήθεια, οι Πατέρες υπερασπίστηκαν με σθένος την πίστη και τη διατύπωσαν στις Συνόδους και στα συγγράμματά τους με πληρότητα και σαφήνεια.

          Δεν είπαν καινούργια πράγματα οι Πατέρες. Απλώς διατύπωσαν με τον καλύτερο τρόπο την πίστη της Εκκλησίας. Δεν ήταν εκείνοι που εκσυγχρονίζουν, αναθεωρούν και προσαρμόζουν στις νέες ανάγκες την αρχική διδασκαλία. Τέτοια πράγματα δεν γίνονται στην Εκκλησία, γιατί θα κινδύνευε να χαθεί η ταυτότητά της. Η αλήθεια δεν αλλάζει ανάλογα με την εποχή και τη γνώμη των ανθρώπων. Γιατί Αλήθεια είναι η αποκάλυψη του Θεού με την ενσάρκωση του Λόγου του. Αυτή η Αλήθεια δεν αλλάζει. Ούτε άγγελος δεν μπορεί ν’ αλλοιώσει το Ευαγγέλιο του Χριστού, κατά τον Απ. Παύλο.

          Αυτόν, λοιπόν, τον αναλλοίωτο χαρακτήρα της Αλήθειας τόνισαν οι Πατέρες, όταν κάποιοι αιρετικοί προσπαθούσαν να προσαρμόσουν στα ανθρώπινα μέτρα τη χριστιανική διδασκαλία. Κριτήριο των Πατέρων δεν ήταν η ανθρώπινη σοφία. Δεν απέβλεψαν ποτέ σ’ επιτυχία μέσα στον κόσμο. Κάποιες φορές προτίμησαν να μείνουν μόνοι, αλλά πιστοί στο Ευαγγέλιο, όπως λ. χ. ο Μ. Αθανάσιος  πατριάρχης Αλεξανδρείας.

          Σε τελευταία ανάλυση οι Πατέρες είναι οι επώνυμοι εκκλησιαστικοί ηγέτες που εξέφρασαν σωστά όλους τους ανωνύμους  πιστούς. Είναι οι λίγοι που μίλησαν στο όνομα των πολλών. Είναι αυτοί που μετέφεραν το ήθος της Μίας, Αγίας Καθολικές και Αποστολικές Εκκλησίας. Είναι οι οι κύριοι εκφραστές της παράδοσης.

          Αλλά αυτό σημαίνει μια συνεχή εγρήγορση και ένα αδιάκοπο αγώνα στη σύγχρονη εποχή. Σημαίνει, ότι συνεχίζουμε και σήμερα να μαρτυρούμε τη χριστιανική πίστη, όπως έκαναν οι Πατέρες στην εποχή τους. Γι’ αυτό είμαστε υπεύθυνοι για τη συνέχιση της χριστιανικής πορείας μέσα στο σημερινό κόσμο.

          Δεν είναι βέβαια μια εύκολη υπόθεση ν’ αγωνίζεται κανείς καθημερινά για τον εαυτό του, για τους άλλους, για ολόκληρο τον κόσμο. Χρειάζεται πολλές θυσίες. Ο δρόμος δεν είναι πάντα ομαλός. Η ζωή των αγίων Πατέρων το δείχνει καθαρά. Η αγιότητα περνά από δύσβατα μονοπάτια και η πίστη συναντά πολλά εμπόδια. Αλλά η χριστιανική πίστη δεν είναι για δειλούς και στενόκαρδους, αλλά για ανθρώπους με μεγαλείο ψυχής.

          Τιμούμε τους Πατέρες της Εκκλησίας και επικαλούμαστε τις πρεσβείες τους σε κάθε στιγμή. “Δι’ ευχών των αγίων Πατέρων ημών, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον ημάς”.

          π. γ. στ.

Ἀφιέρωμα στή γενοκτονία τοῦ Ποντιακοῦ Ἑλληνισμοῦ

Ἡ 19η Μαΐου καθιερώθηκε ὡς ἡμέρα μνήμης, γιά τό μεγάλο ἔγκλημα τῆς γενοκτονίας τῶν ἀδελφῶν μας Ποντίων πού διεπράχθη κατά την περίοδο 1914-1923.

Ἐπιμέλεια –παρουσίαση τῆς Ρ/Φ ἐκπομπῆς Χρῆστος Τσακούμης.

Μετατροπή Ρ/Φ ἐκπομπῆς σέ βίντεο ΕΝΩΜΕΝΗ ΡΩΜΗΟΣΥΝΗ τομέας ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ.

Ἡ σημερινή ἐκπομπή θᾶ μᾶς ταξιδέψει στόν Πόντο, ἐκεῖ στήν ἀλησμόνητη καί ἀξέχαστη πατρίδα τοῦ ποντιακοῦ ἑλληνισμοῦ.

Ἡ 19η Μαΐου καθιερώθηκε ὡς ἡμέρα μνήμης, γιά τό μεγάλο ἔγκλημα τῆς γενοκτονίας τῶν ἀδελφῶν μας Ποντίων πού διεπράχθη πρίν 96 περίπου χρόνια.

Ἐμεῖς σήμερα ἀφιερώνουμε τήν σημερινή μας ἐκπομπή στήν θλιβερή αὐτή ἐπέτειο σέ ἀνάμνηση καί διδαχή ἀπό τό ἱστορικό αὐτό γεγονός.

Η Ιερά Κοινότης Αγίου Όρους για την αναδοχή τέκνων από τα «ομόφυλα ζεύγη»

Η Ιερά Κοινότης του Αγίου Όρους μετά πολλής και βαθείας θλίψεως επληροφορήθη την, παρά τας πολλαπλάς και τεκμηριωμένας αντιδράσεις υπό πολλών και ποικίλων φορέων της πατρίδος μας, ψήφισιν του νόμου «Μέτρα για την προώθηση των Θεσμών της Αναδοχής και Υιοθεσίας». Είναι πλέον φανερόν ότι με την ψήφισιν τελευταίως νόμων όπως η θεσμοθέτησις του «συμφώνου συμβιώσεως», η «νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου» ακόμη και ανηλίκων, και προσφάτως η δυνατότης αναδοχής τέκνων και εις «ομόφυλα ζεύγη», βάλλεται ευθέως ο θεόσδοτος θεσμός της οικογενείας.

Η οικογένεια είναι «κατ οίκον Εκκλησία», κατά τον απόστολον Παύλον. Ο θεσμός της οικογενείας απετέλεσε μίαν από τας θεμελειώδεις αξίας της Ορθοδόξου Παραδόσεως της πατρίδος μας και ενώ η Ελλάς βιώνει εις τας ημέρας μας την μεγαλυτέραν δημογραφικήν κρίσιν της ιστορίας της, η Ελληνική Πολιτεία καταφέρει συνεχώς βαρέα νομοθετικά πλήγματα κατά του ιερού αυτού θεσμού.Είναι ακόμη θλιβερώτεραι αι θέσεις μερίδος εκπροσώπων των Ελλήνων εις το Κοινοβούλιον κατά την ψήφισιν του προσφάτου νομοθετήματος, οι οποίοι το προέβαλον ως «προοδευτικό νομοσχέδιο», «μεγάλη κοινωνική τομή», «πράξη μέγιστης κοινωνικής αλληλεγγύης», «αυτονόητη προοδευτική κατάκτηση» κ.λπ.

Διερωτώμεθα εάν λαμβάνωνται υπ΄ όψιν τα δικαιώματα των ανηλίκων παιδιών, όταν νομοθετήται «η διεύρυνση των ατομικών δικαιωμάτων και ελευθεριών», κατά την αρμοδίαν υπουργόν, μιας μικρής μερίδος συνανθρώπων μας.

Είναι δυνατόν, η οποιαδήποτε στήριξις εις τον θεσμόν της οικογενείας, όπως έχει καθιερωθεί εις την ελληνορθόδοξον παράδοσιν του λαού μας, να χαρακτηρίζεται «αναχρονιστικές αντιλήψεις και συντηρητικά στερεότυπα», η ακόμη «φοβικά σύνδρομα, στο όνομα μιας θρησκείας που είναι δομημένη στην αγάπη προς τον συνάνθρωπο», όπως εδήλωσεν ο ίδιος ο Πρωθυπουργός;

Απευθυνθήκαμε, ως Ιερά Κοινότης του Αγίου Όρους, εκφράζοντες τον προβληματισμόν και ανησυχίαν, αλλά και τας ελπίδας και προσδοκίας τόσον ημών των Αγιορειτών μοναχών, όσον και των πολυπληθών προσκυνητών του Αγίου Όρους, εις πάντας τους αρμοδίους Υπουργούς και τους Βουλευτάς του Ελληνικού Κοινοβουλίου, προς αποτροπήν όλων των ανωτέρω νομοθετημάτων, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Άνευ καμίας διαθέσεως πολιτικής αναμείξεως, θεωρούμεν ότι είναι ίσως καιρός, να αναλάβουν όλοι οι πολίται τας ευθύνας των και να εξετάζουν επιμελώς τας επιλογάς των δια την εκπροσώπησίν των εις την Βουλήν των Ελλήνων, όταν πλέον συστηματικώς ψηφίζωνται νόμοι αντικείμενοι εις βασικάς αρχάς της χριστιανικής διδασκαλίας.

Απευθυνόμενοι πλέον εις τον Ορθόδοξον πιστόν λαόν, παρακαλούμεν θερμώς να μείνωμεν στερροί εις τας Ορθοδόξους Παραδόσεις μας. Ο ιερός θεσμός της οικογενείας, όπως τον βιώνομεν κοντά εις τον Χριστόν και την Εκκλησίαν, δεν είναι «αναχρονισμός» και «συντήρησις», αλλά πρόοδος και ελπίδα. Τηρούντες τας Παραδόσεις μας, ουσιαστικώς μένουν ανενεργά και άκυρα όλα τα άνομα νομοθετήματα.

Ευχόμεθα ο Αναστάς Κύριος ημών Ιησούς Χριστός και η Παναγία Μητέρα Του, η Έφορος του ιερού ημών τόπου και Προστάτις του Γένους ημών, να στηρίζουν την Ορθόδοξον Πατρίδα μας εις τους δυσκόλους καιρούς που διέρχεται και να φωτίζουν τους άρχοντας ημών, ώστε να αφουγκράζωνται την θέλησιν του πιστού λαού μας και να νομοθετούν αναλόγως.

Άπαντες οι εν τη κοινή Συνάξει Αντιπρόσωποι και Προϊστάμενοι

των είκοσιν Ιερών Μονών του Αγίου Όρους Άθω.

ΚΑΡΥΑΙ τη 1η/14η Μαΐου 2018

Η γονιμοποίηση του Ελληνισμού

Η θεολογία των Πατέρων της Εκκλησίας, ιδίως των Τριών Ιεραρχών, μπορεί να θεωρηθεί μια δημιουργική εξέλιξη του ελληνισμού, μια έκφραση του εκχριστιανισμένου Ελληνισμού, αφού οι τρεις Ιεράρχες προσέλαβαν όλα τα θετικά στοιχεία του Ελληνισμού, τα οποία συνάντησαν και τον ανέβασαν σε μεγάλο ύψος. Όπως ο Ελληνισμός γονιμοποίησε τα στοιχεία του παρελθόντος, έτσι και Χριστιανισμός γονιμοποίησε τα στοιχεία του Ελληνισμού.

Θα ήθελα να αναφερθώ σε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, δηλαδή την περίπτωση του Ηρακλείτου.

          Ο λόγος του Ηρακλείτου, που είναι ο συμπαντικός νόμος του κόσμου, υπενθυμίζει τον Λόγο-Χριστό, ο Οποίος όμως είναι πρόσωπο και δια του Οποίου δημιουργήθηκε ο κόσμος αφού “τω λόγω του Κυρίου οι ουρανοί εστερεώθησαν”.

          Το γίγνεσθαι του Ηρακλείτου υπενθυμίζει την διδασκαλία των Πατέρων για την άκτιστη ενέργεια του Θεού σε όλη την κτίση, αφού κατά τον λόγο του Χριστού “ο πατήρ  μου έως άρτι εργάζεται, καγώ εργάζομαι” και μέσα σε όλη την κτίση υπάρχουν “οι λόγοι των όντων”, δηλαδή οι άκτιστες ενέργειες του Θεού. Παρά το διαρκές γίγνεσθαι υπάρχει ενότητα, αφού οι λόγοι των όντων δημιουργούν μια ισορροπία. Και γι’ αυτό ο πατήρ πάντων δεν είναι ο πόλεμος, αλλά ο Θεός της ειρήνης.

          Το αείζωον πυρ του Ηρακλείτου υπενθυμίζει το πυρ της Πεντηκοστής, η ενέργεια του Αγίου Πνεύματος, η οποία αποκαλύπτει τον Λόγο-Χριστό και ενεργεί τα χαρίσματα  και βεβαίως συγκροτεί όλον τον θεσμόν της Εκκλησίας, που είναι το Σώμα του Χριστού. Είναι χαρακτηριστικό ότι το χωρίο του Ηρακλείτου “αλλ’ ην αεί και έστιν και έσται πυρ αείζωον” χρησιμοποιήθηκε από τον Άγιο Γρηγόριο το Θεολόγο και την υμνογραφία της Εκκλησίας για να δηλωθεί το άγιον Πνεύμα, το οποίο “ην μεν αεί, και έσται ούτε αρξάμενο, ούτε παυσόμενον”.

          Ναυπάκτου ΙΕΡΟΘΕΟΥ, “Οι Τρεις Ιεράρχες και η ταυτότητα του Ελληνισμού”. Εκκλ. Παρέμβαση, τ.258

Γιατί οι άνθρωποι στο διαδίκτυο γίνονται κάφροι

Το βράδυ της 17ης Φεβρουαρίου 2018, η καθηγήτρια Mary Beard ανάρτησε στο Twitter μια φωτογραφία της, στην οποία έκλαιγε. Η καθηγήτρια κλασικών σπουδών του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, που αριθμεί σχεδόν 200.000 ακολούθους στο Twitter, ήταν αναστατωμένη μετά από την «καταιγίδα» αρνητικών σχολίων και διαδικτυακής βίας που δέχτηκε online.

Αφορμή για το μπούλινγκ που υπέστη ήταν το σχόλιο που έκανε για την Αϊτή. «Φυσικά κάποιος δεν μπορεί να συγχωρέσει την φερόμενη ως συμπεριφορά εργαζομένων της Oxfam στην Αϊτή και αλλού. Αλλά αναρωτιέμαι πόσο δύσκολο πρέπει να είναι να διατηρείς “πολιτισμένες” αξίες μέσα σε μια ζώνη καταστροφής. Και σε γενικά πλαίσια συνεχίζω να σέβομαι όσους πηγαίνουν και βοηθούν τον κόσμο που έχει ανάγκη –εκεί που οι περισσότεροι από εμάς δεν θα πατούσαμε το πόδι μας», έγραψε.

Υπενθυμίζεται ότι στις αρχές του χρόνου, η εν λόγω ανθρωπιστική οργάνωση βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα μεγάλο σκάνδαλο, με εργαζόμενούς της να κατηγορούνται ότι εκμεταλλεύτηκαν σεξουαλικά ταλαιπωρημένους πολίτες της Αϊτής μετά από τον καταστροφικό σεισμό του 2010.

Το σχόλιο της καθηγήτριας προκάλεσε «θύελλα» αντιδράσεων από τους χρήστες του κοινωνικού δικτύου και η καθηγήτρια δέχτηκε σφοδρές επικρίσεις για την τοποθέτησή της. Μάλιστα οι επικριτές της, εκτός από την Beard, έβαλαν στο «στόχαστρο» και όσους συμφώνησαν με το αρχικό της σχόλιο. Σε δεύτερο tweet της έγραψε: «Αν θέλετε να ξέρετε, κάθομαι εδώ και κλαίω. Πραγματικά δεν είμαι η σιχαμένη αποικιοκράτης, που λέτε ότι είμαι. Μιλάω μέσα από την καρδιά μου (και φυσικά μπορεί να κάνω λάθος). Αλλά όσα ακούω ως αντίδραση δεν είναι σωστά, πραγματικά δεν είναι. Θα επιστρέψω σύντομα».

Η υπόθεση αυτή δεν είναι σπάνια στο χώρο των κοινωνικών δικτύων. Αποτελεί ένα «φαινόμενο» που εμφανίζεται όλο και πιο συχνά στο διαδίκτυο.

Συχνότερα τα θύματα είναι οι γυναίκες και τα μέλη των εθνοτικών ή άλλων κοινωνικών μειονοτήτων, ενώ από την κακοποίηση αυτή δεν λείπουν ακόμη και οι απειλές κατά της ζωής αλλά και απειλές σεξουαλικής βίας.

Όταν μάλιστα αυτά τα κριτήρια συνδυάζονται, ο εκφοβισμός μπορεί να γίνει ιδιαίτερα έντονος - όπως αυτός που βίωσε η μαύρη βουλευτής Diane Abbott, κατά τη διάρκεια των εκλογών του 2017.

Η συνεχής πια και μόνιμη αυτή κακοποίηση αναγκάζει πολλούς ανθρώπους να σιωπήσουν και να εγκαταλείψουν τα κοινωνικά δίκτυα, μειώνοντας όμως έτσι την ποικιλία των φωνών και των απόψεων στο διαδίκτυο.

Μια νέα έρευνα διαπίστωσε ότι ότι το 40% των ενήλικων Αμερικανών έχει δεχτεί διαδικτυακό μπούλινγκ. Μάλιστα, οι μισοί εξ’ αυτών αποκάλυψαν ότι οι επιθέσεις εναντίον τους ήταν ιδιαιτέρως βίαιες ενώ δέχτηκαν και ακόμη και απειλές για τη σωματική τους ακεραιότητα.

Το Διαδίκτυο που εμφανίστηκε με την υπόσχεση της συνεργασίας και επικοινωνίας μεταξύ ολόκληρης της ανθρωπότητας φαίνεται ότι επαναφέρει το φυλετισμό, τη βία και τις συγκρούσεις.

Πως γίνεται όμως ενώ στις συναναστροφές μας στον πραγματικό έξω κόσμο να είμαστε ευγενικοί και με σεβασμό, ενώ σε απευθείας σύνδεση να είμαστε φρικαρισμένοι, προσβλητικοί και βίαιοι; Πώς μπορούμε να ξαναμάθουμε τις τεχνικές συνεργασίας, που επέτρεψαν στο ανθρώπινο είδος να «ευδοκιμήσει» και να δημιουργήσει; Το Μosaic παρουσιάζει νέες έρευνες και πειράματα που διερευνούν το φαινόμενο.

Το πείραμα στο Πανεπιστήμιο του Γέιλ

Στο εργαστήριο Ανθρώπινης Συνεργασίας στο Πανεπιστήμιο του Γέιλ, οι ερευνητές ζητούν από πολίτες να παίξουν ένα παιχνίδι που τους επιτρέπει να κατανοήσουν πώς και γιατί συνεργάζονται οι άνθρωποι.

Τέσσερις παίκτες, που βρίσκονται σε διαφορετικές τοποθεσίες, λαμβάνουν το ίδιο ποσό χρημάτων για να διαχειριστούν κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού. Στη συνέχεια, οι ερευνητές τους ρωτούν πόσα από αυτά τα χρήματα θα βάλουν στον κοινό λογαριασμό, εξηγώντας τους ότι αυτό το «ταμείο» στη συνέχεια θα διπλασιαστεί και θα μοιραστεί ισομερώς στους τέσσερις παίκτες.

Όπως και κάθε συνεργασία, κι αυτή βασίζεται στην εμπιστοσύνη. Αν όλοι στην ομάδα συνεισφέρουν τα διπλασιάζονται και ανακατανέμονται με τέσσερις τρόπους, οπότε ο καθένας διπλασιάζει τα χρήματά του ενώ στόχος είναι να ολοκληρώσουν ένα μεγάλο project, όπως η κατασκευή ενός νοσοκομείου.

Κι όμως, σκεπτόμενοι με οικονομικούς όρους, οι παίκτες πιστεύουν ότι θα βγάλουν περισσότερα χρήματα εάν είναι μόνοι τους.

«Πρέπει να το σκεφτούμε με την οπτική ματιά ενός μεμονωμένου προσώπου» λέει ο υπεύθυνος του εργαστηρίου Ντέιβιντ Ραντ, και συνεχίζει: «Όταν ο παίκτης βάζει ένα δολάριο στο ταμείο, αμέσως τα δολάρια γίνονται δύο και στη συνέχεια μοιράζονται δια του τέσσερα. Αυτό σημαίνει ότι ο παίκτης παίρνει πίσω 50 σεντς για κάθε δολάριο που επενδύει».

Η ομάδα του Ραντ έχει παίξει αυτό το παιχνίδι με χιλιάδες παίκτες. Το 50% των παικτών πρέπει να απαντήσουν άμεσα –μέσα σε 10 δευτερόλεπτα- ενώ οι υπόλοιποι έχουν όσο χρόνο χρειάζονται για να σκεφτούν όλες τις παραμέτρους. Τα ερευνητικά αποτελέσματα είναι πολύ ενδιαφέροντα… Όπως φαίνεται, οι παίκτες που αναγκάζονται να πάρουν γρήγορα τις αποφάσεις τους και ακολουθούν το ένστικτό τους είναι συνήθως πιο γενναιόδωροι απ’ όσους έχουν χρόνο να αναλύσουν όλα τα δεδομένα, οπότε και γίνονται εγωιστές.

«Υπάρχουν αποδείξεις ότι η συνεργασία είναι ένα από τα βασικά στοιχεία της ανθρώπινης εξέλιξης» λέει ο Ραντ.

«Στις κοινωνίες μικρής κλίμακας που ζούσαν οι πρόγονοί μας, όλες οι αλληλεπιδράσεις μας ήταν με ανθρώπους που επρόκειτο να ξανασυναντήσουμε και να αλληλεπιδράσουμε στο άμεσο μέλλον. Αυτό έλεγχε κάθε πειρασμό για να ενεργήσει κάποιος επιθετικά ή να επωφεληθεί».

Οι άνθρωποι είναι πιθανότερο να επωφεληθούν και να επιβιώσουν όταν συνεργάζονται με την ομάδα. Και, φυσικά, το να επιτραπεί σε κάποιον να παραμείνει μέρος της ομάδας -ή της κοινωνίας- και να επωφελείται από αυτήν, έχει άμεση σχέση με το εάν τα υπόλοιπα μέλη θεωρούν ότι είναι συνεργάσιμος. Έτσι, το ερώτημα αυτό που πρέπει να απαντηθεί είναι εάν υπάρχει κάποιο στοιχείο στην κουλτούρα των κοινωνικών δικτύων, που κάνει τους ανθρώπους να συμπεριφέρονται με κακό τρόπο.

Μήπως όμως υπάρχει κάτι σχετικά με την online κουλτούρα των κοινωνικών δικτύων που ενθαρρύνει τη μέση κακή συμπεριφορά; Σε αντίθεση με τις κοινωνίες κυνηγών-συλλεκτών, οι οποίες βασίζονται στη συνεργασία για να επιβιώσουν και έχουν κανόνες για την ανταλλαγή τροφίμων, για παράδειγμα, τα κοινωνικά μέσα έχουν αδύναμους θεσμούς. Προσφέρουν φυσική απόσταση, σχετική ανωνυμία και ελάχιστη τιμωρία για κακή συμπεριφορά.

Στο εργαστήριο Ψυχολογίας της Μόλι Κρόκετ

Στο εργαστήριο Ψυχολογίας της Μόλι Κρόκετ, οι ειδικοί προσπαθούν να κατανοήσουν πώς τα μέλη της κοινωνίας λαμβάνουν αποφάσεις ηθικής φύσης. Πιο συγκεκριμένα, προσπαθούν να καταλάβουν τον τρόπο με τον οποίο «αποτυπώνεται» στο ίντερνετ η ηθική οργή.

Μετά από ανάλυση εγκεφαλικών απεικονίσεων, ερευνητές έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι όταν οι άνθρωποι κάνουν κάτι για να δείξουν την ηθική οργή τους, τότε ενεργοποιείται το μέρος του εγκεφάλου που σχετίζεται με την ανταμοιβή.

Νιώθουν καλά, τους διακατέχει ένα αίσθημα ευφορίας. Αυτό είναι και το συναίσθημα που πιθανώς να τους αναγκάσει να επέμβουν και πάλι, εάν τους δοθεί η ευκαιρία.

Έτσι, εάν δουν κάποιον να συμπεριφέρεται με ένα τρόπο που δεν συνάδει με τα «κοινωνικά αποδεκτά», τότε σπεύδουν να το πουν και να διεκδικήσουν το δίκιο τους.

Ένα απλό παράδειγμα θα ήταν το εξής: Ένας άνθρωπος βρίσκεται σε μια παιδική χαρά με τα παιδιά του και βλέπει έναν ιδιοκτήτη σκύλου να μην μαζεύει της ακαθαρσίες του ζώου του.

Ενοχλημένος, του ζητάει να αναλάβει τις ευθύνες του και να μην βρομίζει το χώρο όπου παίζουν τα παιδιά.

Ο «υπερασπιστής» του κοινού καλού αισθάνεται στη συνέχεια υπερήφανος για τον εαυτό του και πιθανώς να δεχτεί και θετικά σχόλια απ’ όσους βρίσκονται εκείνη την ώρα στον ίδιο χώρο.

Συζητάμε, όμως, για κάτι που είναι μέρος της καθημερινότητας των περισσότερων ανθρώπων και σε γενικά πλαίσια δεν είναι εξαιρετικά προσβλητικό. Οι περισσότεροι άνθρωποι είναι χαμηλών τόνων, συνυπάρχοντας ειρηνικά, και σπάνια βρίσκονται αντιμέτωποι με πραγματικά εξοργιστικές συμπεριφορές. Σπάνια βλέπουμε την ηθική αγανάκτηση που εκφράζεται.

Αν μπείτε όμως στο Twitter ή στο Facebook θα συναντήσετε μια πολύ διαφορετική εικόνα. Πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι τα μηνύματα με ηθικά και συναισθηματικά λόγια είναι πιο πιθανό να εξαπλωθούν στα κοινωνικά μέσα - κάθε ηθική ή συναισθηματική λέξη σε ένα tweet αυξάνει την πιθανότητα να μεταφερθεί ξανά κατά 20%.

«Περιεχόμενο που προκαλεί ηθική οργή είναι πολύ πιθανότερο να μοιραστεί διαδικτυακά» λέει η Κρόκετ, και συνεχίζει: «Αυτό που έχουμε δημιουργήσει online είναι ένα οικοσύστημα που επιλέγει το πιο περίεργο και εξοργιστικό περιεχόμενο. Και αυτό συνδέεται με μια πλατφόρμα όπου είναι πιο εύκολο από ποτέ να εκφράσεις την οργή σου».

Σε αντίθεση με τον φυσικό κόσμο, στο διαδίκτυο δεν κινδυνεύει η σωματική σου ακεραιότητα όταν θα αποκαλύψεις μια ιστορία ή θα απαντήσεις σε ένα σχόλιο που δεν συνάδει με τα προσωπικά σου πιστεύω.

Την ίδια ώρα, στον φυσικό κόσμο, όταν κάποιος αποφασίζει να δράσει, τότε αυτό το γνωρίζουν μόνο όσοι υπάρχουν γύρω του εκείνη την ώρα. Αντίθετα, στα κοινωνικά δίκτυα το μαθαίνουν όλοι οι χρήστες της εκάστοτε πλατφόρμας.

«Η υπόθεσή μας είναι ότι ο τρόπος με τον οποίο έχουν σχεδιαστεί αυτά τα κοινωνικά δίκτυα μπορεί να μετατρέπει την έκφραση της κοινωνικής οργής σε συνήθεια» εξηγεί η Κρόκετ, και συνεχίζει: «Νομίζω ότι αξίζει τον κόπο να κάνουμε μια συζήτηση ως κοινωνία για το εάν πρέπει ή εάν θέλουμε η ηθική μας να ελέγχεται από αλγόριθμους, των οποίων ο βασικός στόχος είναι να φέρνουν χρήματα στους τεχνολογικούς κολοσσούς. Νομίζω ότι όλοι θέλουμε να πιστεύουμε ότι όσα αισθανόμαστε και βρίσκουμε μη αποδεκτά είναι ένα έμφυτο κομμάτι του εαυτού μας και όχι αντίδραση σε οτιδήποτε βάζουν μπροστά μας οι προγραμματιστές».

Τα καλά νέα είναι ότι μπορεί να χρειαστούν μόνο λίγοι άνθρωποι για να αλλάξουν την κουλτούρα ολόκληρου του δικτύου.

Η ομάδα του Νικόλα Χρηστάκη

Ένας άνθρωπος που έχει ασχοληθεί εκτενώς με τον τρόπο που αλληλοεπιδρούν οι άνθρωποι μέσω κοινωνικών δικτύων είναι ο ελληνικής καταγωγής Νικόλας Χρηστάκης, επικεφαλής του εργαστηρίου Ανθρώπινης Φύσης του πανεπιστημίου του Γέιλ.

Η ομάδα του διερευνά τον τρόπο με τον οποίο τα κοινωνικά δίκτυα επηρεάζουν τη συμπεριφορά μας αλλά και πώς ορισμένα διάσημα πρόσωπα μπορούν να αλλάξουν δραματικά την κουλτούρα ενός ολόκληρου «δικτύου» ανθρώπων. Στόχος της έρευνας αυτής είναι να εντοπίζονται τα πρόσωπα που έχουν ιδιαίτερη επιρροή και στη συνέχεια να επιστρατεύονται για προγράμματα δημόσιας υγείας.

Για παράδειγμα, στις Ονδούρες, το μοντέλο αυτό χρησιμοποιείται για να ευαισθητοποιηθεί ο κόσμος σχετικά με τον εμβολιασμό. Διαδικτυακά, πάλι, οι άνθρωποι αυτοί έχουν τη δυνατότητα να μετατρέψουν ένα εχθρικό περιβάλλον, σε ένα όπου βασικές αρχές είναι η συμπόνια και η συνεργασία.

Ο Ν. Χρηστάκης διερευνά τα κοινωνικά δίκτυα δημιουργώντας προσωρινές κοινωνίες online. «Βάζουμε, για παράδειγμα, ανθρώπους να παίξουν ένα παιχνίδι δημόσιων αγαθών για να κατανοήσουμε πόσο ευγενικοί είναι» λέει ο ίδιος.

Στη συνέχεια, επεμβαίνει στο δίκτυο. «Τροποποιώντας τις αντιδράσεις τους προς τη μια κατεύθυνση μπορούμε να τους κάνουμε να είναι πολύ καλοί ο ένας με τον άλλο. Ή να πάρουμε τους ίδιους ανθρώπους και αλλάζοντας τις διασυνδέσεις μεταξύ τους να τους μετατρέψουμε κακοήθεις και ανόητους ανθρώπους, που δεν μπορούν να συνεργαστούν» εξηγεί.

Tι πυροδοτεί το trolling

«Μπορεί να πιστεύετε ότι υπάρχει μια μειοψηφία ψυχοπαθών οnline, τους οποίους ονομάζουμε τρολ, και σε αυτούς οφείλεται όλο αυτό το “κακό”» λέει ο Cristian Danescu-Niculescu-Mizil, από το τμήμα Πληροφοριακών Επιστημών του πανεπιστημίου του Κορνέλ.

«Αυτό που βλέπουμε, όμως, μέσω της έρευνάς μας είναι ότι οι φυσιολογικοί άνθρωποι, όπως εσείς και εγώ, μπορούμε επίσης να εμφανίζουμε αντικοινωνική συμπεριφορά. Για ένα χρονικό διάστημα, μπορεί να μετατραπείτε σε τρολ. Και αυτό είναι εντυπωσιακό» λέει ο ίδιος. Και τι πυροδοτεί το trolling, δηλαδή την αντικοινωνική συμπεριφορά online;

Κατά τον ειδικό, δύο πράγματα: το περιεχόμενο της συζήτησης –τον τρόπο δηλαδή με τον οποίο εκφράζονται οι άλλοι- και η διάθεση του εκάστοτε χρήστη. «Εάν δηλαδή είχατε μια κακή ημέρα, ή είναι Δευτέρα, τότε είναι πολύ πιθανότερο να τρολάρετε. Είστε πιο ευγενικοί το Σάββατο το πρωί» αναφέρει χαρακτηριστικά.

Ο Cristian Danescu-Niculescu-Mizil έχει δημιουργήσει έναν αλγόριθμό που προβλέπει με ακρίβεια 80% πότε κάποιος βρίσκεται κοντά στο να εμφανίσει σημάδια διαδικτυακής βίας.

Παρατήρησε, επίσης, πως όταν οι χρήστες έχουν χρόνο να σκεφτούν πριν αναρτήσουν ένα σχόλιο τότε αυτό βελτιώνει το περιεχόμενο των συνομιλιών, κάτι που είναι ωφέλιμο για το σύνολο της συζήτησης. Το θετικό της υπόθεσης είναι ότι παρότι αρκετοί άνθρωποι έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με φρικτές συμπεριφορές online, η πλειοψηφία των αλληλεπιδράσεων είναι θετικές.

Την ίδια ώρα, η δικαιολογημένη ηθική οργή μπορεί να καταπολεμήσει αποτελεσματικά γεμάτα μίσος σχόλια στο Twitter, το Facebook ή άλλα κοινωνικά δίκτυα. Πρόσφατη βρετανική έρευνα έδειξε ότι τα αντισημιτικά σχόλια δεν αναπαράγονται τόσο γρήγορα ή τόσο πολύ όσο τα σχόλια των χρηστών που κατακρίνουν τις συμπεριφορές αυτών.

Όπως εξηγεί ο Cristian Danescu-Niculescu-Mizil, η διαπροσωπική κοινωνική συμπεριφορά διαμορφώνεται εδώ και χιλιάδες χρόνια. Τα κοινωνικά δίκτυα, όμως, υπάρχουν μόνο 20 χρόνια.

Και όσο η διαδικτυακή συμπεριφορά μας εξελίσσεται, πιθανώς να κάνουν την εμφάνισή τους και ορισμένα «σημάδια» -τα ψηφιακά ισοδύναμα των σημαδιών που φαίνονται στο πρόσωπο ενός ανθρώπου κατά τη διάρκεια μιας τετ-α-τετ επαφής - που θα βοηθήσουν στην εξομάλυνση των διαδικτυακών συζητήσεων.

«Είμαι αισιόδοξος…» λέει ο ειδικός, και ολοκληρώνει λέγοντας: «Είναι απλώς ένα διαφορετικό “παιχνίδι” και πρέπει να εξελιχθούμε…».

antifono