Δευτέρα του ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ

“ποταμοί ύδατος ζώντος”

Η πνευματική μας δίψα μόνο σ’ αυτή την πηγή, που λουστήκαμε όταν μπήκαμε  στο νερό της κολυμπήθρας, μπορεί να ικανοποιηθεί. Γι’ αυτό και λέει ο Χριστός στο Ευαγγέλιο: “ Εάν τις διψά, ερχέσθω προς  με και πινέτω, ο πιστεύων εις εμέ, καθώς είπεν η γραφή, ποταμοί εκ της κοιλίας αυτού ρεύσουσιν ύδατος ζώντος”. Το ύδωρ το ζων είναι η πνευματική διδασκαλία του Χριστού, που, σα θεία γνώση, έχει να κάνει με το Πνεύμα του Θεού. Είναι, επομένως, το ίδιο Πνεύμα της Αληθείας, όπου αναφέρονται και τα παραπάνω λόγια του Χριστού. Αυτό άλλωστε το επιβεβαιώνει και ο ευαγγελιστής Ιωάννης, όταν λέει στη συνέχεια: “τούτο δε είπε περί του Πνεύματος ου έμελλον λαμβάνειν οι πιστεύοντες εις αυτόν. Ούπω γαρ ην Πνεύμα Άγιον, ότι ο Ιησούς ουδέπω εδοξάσθη”.

          Αυτό το Πνεύμα, λοιπόν, ήταν που έστειλε ο Θεός στους μαθητές  την ημέρα της  Πεντηκοστής. Και δε φανερώθηκε τότε, όπως στη Βάπτιση του Χριστού, “ωσεί περιστερά”, αλλά, όπως μας λέει το αποστολικό ανάγνωσμα της γιορτής αυτής, με τη μορφή πυρίνων γλωσσών. Μια και η γλώσσα είναι το όργανο της ομιλίας, του λόγου. Είναι το μέσο που μεταδίνει γνώση και σοφία. Και ήταν τόσο μεγάλη  η σοφία αυτή που απόκτησαν οι μαθητές την Πεντηκοστή, όσο μεγάλη ήταν πρωτύτερα η αγραμματοσύνη  τους, η “μωρία” τους, που μ’ αυτή “κατήσχυνεν” ο Θεός τους σοφούς. Γιατί, από την καρδιά των μαθητών που πλημμύρισε από τον καταρράκτη του ουρανού με την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος, ξεχύθηκαν ολόκληρα ποτάμια ζώντος ύδατος. Ποτάμια που πότισαν όλους του λαούς, όλους εκείνους που έτρεξαν στην Ιερουσαλήμ από όλα τα μέρη της γης, την ημέρα της Πεντηκοστής. Για να ξεδιψάσουν με το νερό που τους πρόσφεραν οι μαθητές. Το νερό που υποσχέθηκε ο Χριστός όταν είπε: “εάν τις διψά, ερχέσθω προς με και πινέτω”.

π. γ.

Σαράντος Ι. Καργάκος, Ἡ ἐπέλαση τῆς ἀμάθειας

Εξαγγέλθηκαν πρὸ μηνῶν νέα μέτρα γιὰ τὴν παιδεία ποὺ θὰ ἐφαρμοσθοῦν –ἄν ἐφαρμοσθοῦν–κατὰ τὴν τρέχουσα καὶ μὴ φθάνουσα τριετία. Ὅλα αὐτὰ ὅμως ἀφοροῦν στὸ πρόβλημα καὶ ὄχι στὴν οὐσία τῆς παιδείας. Ἀποστολὴ τῆς παιδείας εἶναι νὰ φτιάχνει ἀνθρώπους καὶ ὄχι κιβὠτια μὲ κάποιες γνώσεις. Τὸ τὶ ἄνθρωπο θέλουμε ἦταν τὸ πρόβλημα ποὺ ἀπασχόλησε ὅλους τοὺς ἀρχαίους φιλοσόφους καὶ τοὺς νεώτερους παιδαγωγούς. Κι ὅλοι ἔρριχναν τὸ βάρος τους στὸ ἦθος, στὴν εὐγένεια (ὄχι ἀπαραιτήτως στοὺς κομψοὺς τρόπους), στὴν εὐπρέπεια καὶ στὴ λεβεντιά. Σήμερα, ὡς πρὸς αὐτὰ, πηγαίνουμε ἀπὸ τὸ κακὸ στὸ χειρότερο. Καὶ τὸ πρότυπο τοῦ χειρότερου δίνουν ὄχι μόνον οἱ μαθητὲς ἀλλὰ κάποιοι «ἀπελευθερωμένοι» καθηγητὲς καὶ δάσκαλοι. Μοῦ στέλνουν γράμματα ἀπελπισίας πολλοὶ εὐαίσθητοι ἐκπαιδευτικοὶ γιὰ τὴ χαώδη κατάσταση ποὺ ἐπικρατεῖ στὰ σχολεῖα. Τὸ πρόβλημα, ὅπως μοῦ γράφει μία καθηγήτρια, δὲν εἶναι οἱ γνώσεις ποὺ εἶναι πιὸ ἰσχνές καὶ ἀπὸ τὶς ἰσχνές ἀγελάδες τοῦ φαραώ. Εἶναι κυρίως ἡ συμπεριφορὰ. Ἡ ἀγένεια θεωρεῖται ἀπὸ πολλὰ παιδιὰ, ἰδίως ἀπὸ κορίτσια, χαριτωμένη! Καὶ μοῦ ἐξιστορεῖ ἡ καθηγήτρια, ποὺ ἔχει οἰκογενειακὴ πνευματική παράδοση δύο αἰώνων, τὰ ἐξῆς:

Μία μαθήτρια συνομιλοῦσε ἀπαθῶς μὲ τὴν διπλανὴ της κατὰ τὴν ὥρα τοῦ μαθήματος. Τῆς εἶπε νὰ βάλει μία τελεία στὸ στόμα της καὶ τότε αὐτὴ ὀργισμένη ἀπάντησε: «Ἔτσι δὲν μοῦ ἔχει μιλήσει οὔτε ἡ μητέρα μου. Ἐγὼ φεύγω»! Καὶ διασχίζοντας τὴν αἴθουσα, ἔφυγε σὰν φρεγάτα μὲ φουσκωμένα πανιά. Προφανῶς ἡ καθηγήτρια ἔψαχνε τὰ χαρτομάντηλά της νὰ σκουπίσει τὰ δάκρυά της. Μιὰ ἄλλη μαθήτρια, ἀλβανικῆς καταγωγῆς, ἀπὸ τὴν εὐγενῆ φάρα τῶν Τσάμηδων, προφανῶς, σὲ ἀνάλογη παρατήρηση φώναξε σθεναρῶς: «Ἐγώ μιλάω; Ἄαα ὅλο ἐγὼ φταίω ἐδῶ. Ἐγὼ θὰ πληρώνω τὰ ψυχολογικά σας;». Κι ἔφυγε κι αὐτὴ ἀπὸ τὴν τάξη σὲ ἔνδειξη διαμαρτυρίας. Ὡστόσο, τὸ πρόβλημα τῆς ἀπρέπειας ξεφεύγει ἀπὸ τὰ ὅρια τοῦ σχολείου. Παράλληλα ξεχείλισε σὰν βόθρος καὶ ἡ ἀμάθεια. Μοῦ γράφει ἡ ταλαίπωρη καθηγήτρια ὅτι τὶς ἡμέρες τοῦ Ε.Σ.Ρ. βαρέθηκε νὰ ἀκούει τὸν νέο τρόπο κλίσης τῶν ὀνομάτων: τὸν Βύρων, τοῦ Βύρων! Πρόκειται γιὰ τὸν ἀτυχῆ Πολύδωρα. Τουλάχιστον δὲν κρατοῦσαν τὸ ἄκλιτο Byron; Ἡ ἴδια καθηγήτρια μπῆκε σ’ ἕνα γραφεῖο τελετῶν, δηλαδὴ κηδειῶν, κι ἔκανε μιὰ ὑπόδειξη στὸν «τελετάρχη» νὰ μὴ γράφουν στὰ νεκρόσημα - Σταυρούλα χήρα τοῦ... Σπυρίδων, ἀλλὰ τοῦ Σπυρίδωνος». Ὁ τελετάρχης ἀπόρησε καὶ ρώτησε γιατὶ; Καὶ ὑπομονετικὰ ἡ καθηγήτρια τοῦ ἐξήγησε ὅτι ἡ γενικὴ κάνει Σπυρίδωνος, ἀλλὰ ὁ τελετάρχης τὴν ἀποστόμωσε: «Ἐπὶ Ζολώτα δὲν λέγαμε ὁ Ξενοφῶν, τοῦ Ξενοφῶν;». Τέζα ἡ ἐγγράματη φιλόλογος, ποὺ τὸ ἴδιο βράδυ δέχτηκε κι ἄλλο κτύπημα. Ἄκουσε ἀπὸ τοπικό ραδιοφωνικὸ σταθμὸ ὅτι τὸ τάδε σκάφος προσάραξε στὸ τάδε νησί γιὰ νὰ κάνει διακοπὲς ὁ ἰδιοκτήτης του! Σία κι ἀράξαμε, ποὺ λέγαμε παλιὰ. Ὅμως τὴν ἐχθρολεξία καλλιεργοῦν συχνὰ οἱ ἐκπαιδευτικοί. Ἡ ἐπιστο­λογράφος προσθέτει ὅτι ἄκουγε ἐπὶ ἔτη φιλόλογο νὰ λέει «μετὰ Χριστοῦ» (ποὺ σημαίνει μαζί μὲ τὸν Χριστὸ) καὶ νὰ γράφει ὅτι τὸ τάδε ἐξαιρετικὸ παιδί εἶναι ἀγυιόπαιδο, δηλαδή παιδί τοῦ δρόμου, ἀλητόπαιδο, ἐνῶ ἤθελε νὰ γράψει... ἁγιόπαιδο. Προφανῶς, ὁ φίλος τοῦ λόγου (φιλόλογος) ἦταν ἐχθρὸς τοῦ λόγου (ἐχθρολόγος).

Καὶ τὸ τελευταῖο:Ἐδῶ καὶ μερικὰ χρόνια ἔγιναν τῆς μόδας στὰ σχολεῖα οἱ ἐρευνητικὲς ἐργασίες, ἑλληνικιστὶ project. Ἡ ἐπιστολογράφος ἐπωμίστηκε καὶ αὐτὸ τὸ βάρος καὶ σκέφθηκε νὰ θέσει στὰ παιδιὰ σὰν ἀντικείμενο ἔρευνας τοὺς Κερκυραίους μουσουργοὺς. Ρωτάει τὰ παιδιὰ: «Ξέρετε κάποιον Κερκυραῖο μουσουργὸ;». Ἄκρα τοῦ τάφου σιωπὴ ἀπό κάτω. Ξαναρωτάει: «Τὸν Ἐθνικό μας Ὕμνο, ποιὸς τὸν ἔγραψε;». Δειλὰ ἕνα παιδὶ ἀπαντᾶ: «Ὁ  Σολωμὸς». Κι ἡ καθηγήτρια: «Τὴν μουσική ἐννοῶ. Ποιὸς τὴ ἔγραψε;». Τότε κάποια ἀκτίνα φωτὸς ἄνοιξε ρωγμὴ στὸ κρανίο κάποιου μαθητῆ, ποὺ φώναξε: «Ὁ  Μάντζαρος». Τὸ παιδὶ ἔμενε στὴν ὁδὸ Μαντζάρου. Ἐνθουσιασμένη ἡ καθηγήτρια προχώρησε: «Τὸν Ὀλυμπιακὸ Ὕμνο ποὺ ἀκοῦμε κάθε τέσσερα χρόνια, ποιὸς τὸν ἔγραψε;». Καὶ πάλι ἄκρα τοῦ τάφου σιωπή. Ἡ καθηγήτρια ἔκανε συνεχεῖς παρακεντήσεις νὰ τοὺς ξυπνήσει τὸ μυαλό. Καὶ τὸ θαῦμα ἔγινε. Ἔνθους κάποιος μαθητὴς ἀναφώνησε:

- Μήπως ἐννοεῖτε τὸν ὕμνο τοῦ Ὀλυμπιακοῦ;

- Ὄχι, τῆς ΑΕΚ!, ἀποκρίθηκε ἡ καθηγήτρια, ποὺ κινδύνευσε νὰ πάθει κατατονικὴ ἐμβροντησία. Καὶ μοῦ γράφει ἡ δύσμοιρη: «Ὁπότε, ὅπως καταλαβαίνετε, ξεκίνησα ἀπὸ τὸ μηδἐν». Σωστά. Διότι, ὅπως εἶπε πρώην πρωθυπουργὸς, «μηδὲν εἰς τὸ πηλήκιον». Αὐτὴ εἶναι ἡ στάθμη τῆς παιδείας μας. Ἄς ἀρχίσουμε, λοιπὸν, ἀπὸ τὸ μηδὲν καὶ ἄς ἀφήσουμε τὰ μεγαλόπνοα προγράμματα.

Σαράντος Καργάκος

Αναζητώντας τη Ρωμαίικη ταυτότητά μου

Ιωάννης Νεονάκης

Ιατρός Βιοπαθολόγος MD, MSc, PhD

Σ' αυτόν τον τόπο οι ιστορικές στρεβλώσεις είναι τόσες πολλές και τόσο καλά δομημένες, που όποιος θελήσει να προσεγγίσει την αλήθεια θα πρέπει να το πράξει μόνος του και ίσως με κόπο πολύ. Δυστυχώς. Η επίσημη ιστορία που διδάσκεται σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης, όχι μόνο δεν μας βοηθάει να ερμηνεύσομε τον εαυτό μας και να κατανοήσομε τους γύρω μας, αλλά απεναντίας συσκοτίζει και παραμορφώνει κάθε αλήθεια αναιρώντας την προοπτική. Πρέπει ο καθένας μόνος του «να έρθει και να δει». Πρέπει ο καθένας μόνος του να ψηλαφήσει τους τύπους των ήλων. Πρέπει ο καθένας μόνος του να φύγει από τα δεδομένα και τα πλαίσια του συστήματος. Και αφού κατανοήσει την ιστορία και την παράδοση που φέρει πάνω του, να την αποκαθάρει, να την εκφράσει με σύγχρονους όρους, και να δημιουργήσει νέα παράδοση. Παράδοση η οποία, αφού περάσει το φίλτρο και τις εξετάσεις της χρόνου, θα αποδοθεί ως φως στις επόμενες γενιές.

Ολοκλήρωσα τις εγκύκλιες σπουδές μου στα μέσα της δεκαετίας του '80 και ήμουν άριστος μαθητής. Με άλλα λόγια ήμουν το καλύτερο δυνατόν αποτέλεσμα του εκπαιδευτικού συστήματος, το αποτέλεσμα το οποίο είχαν σχεδιάσει και αυτό το οποίο στόχευαν να πετύχουν οι διαμορφωτές του εκπαιδευτικού συστήματος. Πέρασαν όμως πολλά χρόνια ώσπου να καταλάβω εγώ ο ίδιος, ότι αυτό το οποίο ήμουν δεν είχε μεγάλη (για να μην πω καμία) σχέση με την παράδοση, με τους κεντρικούς άξονες, με την ψυχή εντέλει αυτού του λαού και αυτού του τόπου.

«Οσφραινόμουν» ότι κάτι δεν πήγαινε καλά, αλλά δεν μπορούσα να αντιληφθώ τι ακριβώς. Έβλεπα και «διαισθανόμουν» τις συνεχείς συγκρούσεις του πολιτισμού της οικογένειάς μου και του λαού μου από τη μια μεριά, με τον κυριαρχούντα και προβαλλόμενο από την άλλη, πολιτισμό της εκπαίδευσης, της τηλεόρασης, της «κοινωνίας», της αγοράς και δεν μπορούσα να ερμηνεύσω. Βασανιζόμουν και γονάτιζα από τις εσωτερικές πολιτισμικές αντιφάσεις μου αλλά και από τις ανακλώμενες σε εντωβάθει προσωπικό επίπεδο ανηλεείς συγκρούσεις των συλλογικών μας αδιεξόδων και πελαγοδρομούσα.

Δυστυχώς ή ευτυχώς ως λαός είμαστε όλοι φορείς μιας τραγικότητας αιώνων κυρίως προερχόμενης από την αδυναμία ξεκάθαρης οριοθέτησης και διασάφησης της ταυτότητάς μας. Τραγικότητα, στην οποία αν δεν δώσουμε ξεκάθαρες λύσεις και στέρεες απαντήσεις, οδηγούμαστε προσωπικώς και συλλογικώς στο μηδενισμό και στην αποσύνθεση. Ερχόμαστε από πολύ μακριά. Και εάν δεν καταλάβουμε την αξία και τη σημασία όλων αυτών που έχουν αποθησαυριστεί στις αποσκευές μας, το βάρος τους όχι απλώς μόνο θα μάς καθηλώσει, αλλά θα μάς καταποντίσει πλήρως. Και δυστυχώς η εκπαίδευσή μας δεν μάς βοηθάει προς μια τέτοια κατεύθυνση.

Δεν ξέρω πόσο και τι διάβαζαν οι άλλοι κατά τη δεκαετία του '80. Μπορεί Moto και Πασκάλ Μπρικνέρ να μην διάβασα, όμως διάβαζα πολύ και πολλά. Και τα διάβαζα όχι για να τα σχολιάζω πίνοντας καφέ με τους αριστεροδεξιούς φίλους μου στα φοιτητοκαφενεία, ούτε για να αποκτήσω «εφόδια» και να τα εξαργυρώσω στην κομματική μου ανέλιξη. Διάβαζα γιατί ήθελα να μάθω, γιατί ήθελα να ερμηνεύσω τον κόσμο, γιατί ήθελα να ερμηνεύσω τον εαυτό μου. Φιλοσοφία, πολιτική, οικονομία, ιστορία. Μόνο θεολογία δεν διάβαζα. Δεν ήταν in. Μήπως είχε κάτι να μου προσφέρει; Κάποια ίσως λίγα βιβλία «νεορθοδόξων» και αυτά πιο πολύ για τους περίεργους τίτλους, τη γλώσσα, και το δηκτικό τους ύφος. Και μετά ανατολικές θρησκείες. Κινδύνευσε η ισορροπία μου. Έφυγα νωρίς. Αδιέξοδο.Τα πράγματα ήρθαν έτσι και ανέβηκα για μια περίοδο στην Αθήνα. Βρέθηκα στο χώρο μιας ζώσας Ορθόδοξης ενορίας με ιερέα έναν γνήσιο Ρωμηό Κωνσταντινοπολίτη. Βίωσα και μπόρεσα να δω την τεράστια μεταμορφωτική δύναμη που μπορεί να έχει μια τέτοια κοινότητα μέσα στον κόσμο. Η παράδοση βιωμένη και βιούμενη. Στις μέρες μου.Η ζωή του Γένους μου στο φως της κάθε μέρας. Έπρεπε να βρω και άλλα ερμηνευτικά κλειδιά. Μελέτησα όσο μπορούσα για την πατερική μας παράδοση, αλλά και για την παράδοση του δικού μας γένους, τη ρωμαίικη παράδοσή μας. Και άρχισα να καταλαβαίνω τους προβληματισμούς και τις απαντήσεις, τα εμπόδια και τις λύσεις, τις αγωνίες και τις χαρές, τα λάθη και τα θαυμάσια των δικών μου προγόνων, του δικού μου γένους. Και άρχισα να καταλαβαίνω σιγά σιγά τον ίδιο μου τον εαυτό.Σταθμός καθοριστικός στη διάκριση των πραγμάτων στάθηκε για μένα η «Ρωμηοσύνη» του αειμνήστου καθηγητού π. Ιωάννου Ρωμανίδη. Οφείλουμε πολλά στον αείμνηστο πατέρα. Μάς άνοιξε τους οφθαλμούς του πνεύματος και μάς αποκάλυψε έναν πλούτο εμπειριών του ιστορικού μας σώματος εν πολλοίς ξεχασμένο και πολλαπλώς παραποιημένο. Μάς μίλησε για τη ρωμηοσύνη, το ρωμαίικο, με τη έννοια της υπερεθνικής, ελεύθερης, θεοκεντρικής (και όχι θεοκρατικής) Ενθέου Πολιτείας, η οποία πορεύεται θεσπισμένα και συλλογικά ως Σώμα και συνδιαμορφώνει μαζί με τον Θεό την πραγματικότητα του κόσμου και της ιστορίας. Και περαιτέρω μάς έδωσε τη δυνατότητα να αντιληφθούμε ότι η ρωμηοσύνη είναι ένας πολιτισμός και ένας τρόπος του ζην, ο οποίος αποτελεί σωτηριώδη πρόταση για την κάθε εποχή και αφορά όλη την ανθρωπότητα και όλη την ιστορία. Κατεξοχήν δε αφορά τη σημερινή εποχή και ειδικά εμάς, οι οποίοι είμαστε οι κύριοι φορείς και συνεχιστές αυτού του πολιτισμού.Και μετά τον π. Ρωμανίδη οι επίγονοι και συνεχιστές του, ο Σεβ. Ναυπάκτου Ιερόθεος, ο π. Γεώργιος Μεταλληνός, ο π. Κωνσταντίνος Στρατηγόπουλος, ο κ. Αναστάσιος Φιλιππίδης και αρκετοί άλλοι. Κάθε ομιλία τους άλλη μια πνοή, κάθε τους βιβλίο άλλη μια ψηφίδα στην ανάδειξη της γνήσιας ρωμαίκης ταυτότητάς μας.

Τα χρόνια πέρασαν· οι καιροί πιο δύσκολοι· και η ανάγκη να δοθούν απαντήσεις σε προσωπικό και συλλογικό επίπεδο είναι μεγαλύτερη. Όμως τα πράγματα έχουν ξεκαθαρίσει πιο πολύ. Και η γνώση υπάρχει και η εμπειρία διαχέεται από τις πολλές μικρές εστίες μέσα στον κόσμο. Η Χάρις υπερπερισσεύει. Όποιος το επιθυμήσει, θα αναζητήσει και θα βρει απαντήσεις. Οι δρόμοι υπάρχουν· οι πύλες είναι ανοικτές και όλοι κλητοί και προσκεκλημένοι.

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗΣ

Το μυστήριο της Εκκλησίας συνδέεται με την επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος την ημέρα της Πεντηκοστής. Ο Κύριος είχε υποσχεθεί στους μαθητές του την επαγγελία του Αγίου Πνεύματος, για να υπενθυμίζει στο λαό του Θεού όλα όσα είπε και έκανε. Από τη γενέθλια μέρα Εκκλησίας, την Πεντηκοστή, ο Παράκλητος αποκαλύπτει το πρόσωπο του Χριστού και τελεσιουργεί το μυστήριο της σωτηρίας των ανθρώπων στο χώρο της Εκκλησίας. Ιδιαίτερα στη Θεία Ευχαριστία-Κοινωνία, το κατ’ εξοχήν γεγονός φανέρωσης της Εκκλησίας, ο πιστός έρχεται σε λυτρωτικό διάλογο με το Χριστό και σε κοινωνία με τους συνανθρώπους του. Ο Χριστός γίνεται “βρώσις” και “πόσις” και οι άνθρωποι γίνονται αδελφοί και συμμέτοχοι της θείας επικοινωνίας.

          Η μαρτυρία-διδασκαλία των Αποστόλων παίζει ουσιαστικό ρόλο στη διαμόρφωση και πορεία της εκκλησιαστικής ζωής. Η πίστη της Εκκλησίας στηρίζεται στην Καθολική παράδοση, που σημαίνει εσωτερική ενότητα πίστης από των εποχή των Αποστόλων μέχρι των συγχρόνων αγίων.

          Η Παράδοση δεν είναι απλά ιστορικό ζήτημα, επιστροφή στο παρελθόν, αλλά σύνδεση με την εμπειρία της Εκκλησίας. Όλοι οι χριστιανικοί αιώνες αποτελούν ομόκεντρους κύκλους με κοινό κέντρο την Αποστολική πίστη και παράδοση. Οι αιώνες που ακολούθησαν την Αποστολική εποχή έθεσαν νέα ερωτήματα, τα οποία η Εκκλησία με το θεσμό των Οικουμενικών Συνόδων απάντησε, χωρίς να αφίσταται της Αποστολικής Παράδοσης. Αυτή η συστηματική ανάπτυξη της χριστιανικής Παράδοσης έγινε αποδεκτή γιατί πιστεύεται  ότι το Άγιο Πνεύμα είναι διαρκώς παρόν και κατευθύνει την πορεία της Εκκλησίας “εις πάσαν την αλήθεια”. Ένα άλλο στοιχείο που  ενώνει την ιστορική συνέχεια της Εκκλησίας  με την Αποστολική Παράδοση είναι η Αποστολική διαδοχή. Η κανονική ανάθεση της επισκοπικής ευθύνης από τους Αποστόλους, με την επίθεση των Αποστολικών, τους υποψηφίους επισκόπους (χειροτονία), που συνεχίζεται δια μέσου των αιώνων συνδέει τους Επισκόπους και  το Ιερατείο με τους Αποστόλους. Κάθε τοπική Εκκλησία συνδέεται με την κοινή πίστη και προσήλωση στην Παράδοση της Εκκλησίας και έτσι διατηρείται η ενότητα  και ομοψυχία της Οικουμενικής Εκκλησίας. 

         π. Γ.

Ο κίνδυνος του δογματικού αποχρωματισμού

Στις μέρες μας δυστυχώς καλλιεργείται ένας δογματικός πιετισμός. Η ευσέβεια σχεδόν όλων των χριστιανών, ανεξαρτήτως που ανήκουν, δεν εκπορεύεται από τα δόγματα της ορθοδόξου πίστεως. Δεν έχουν τα βιώματα και την άσκηση και τη ζωή της σωστής πίστεως. Μάλιστα καλλιεργείται η αντίληψη να είμαστε καλοί άνθρωποι και τα υπόλοιπα δεν έχουν και πολλή σημασία. Καλλιεργείται η ατομική ηθική κι όχι το ορθόδοξο ήθος που είναι συνδεδεμένο με την αλήθεια της πίστεως. Το πρωτείο της αφηρημένης αγάπης  εις βάρος των δογμάτων. Διαφέρουμε από τους αιρετικούς όχι τόσο σε αφηρημένες διατυπώσεις, αλλά στην έμπρακτη πίστη. Τα δόγματα κρύβουν την αλήθεια της προσωπικής μας σχέσεως με το Θεό μέσα  στην εκκλησιαστική ζωή. Δεν επιτρέπεται να τα αγνοούμε και να περιοριζόμαστε σ’ έναν τρόπο ζωής που μπορεί κανείς να τον βρει και σε πολλούς αιρετικούς.

        π.γ.

ΤΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ π. Δημητρίου Μπόκου

Κυνηγημένος ἀπὸ μιὰ δεκαμελῆ ὁμάδα ἐνόπλων ἀνταρτῶν, Κυριακὴ πρωί, στὶς 20 Ὀκτωβρίου 1945, ὁ παπα-Δημήτρης Γκαγκαστάθης, μόλις χτύπησε τὴν καμπάνα, ἀναγκάσθηκε νὰ φύγει ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία γιὰ νὰ γλυτώσει. Ἔπιασε μιὰ ρεματιὰ καὶ τοὺς ξέφυγε, μὰ σὲ λίγο τὸν πρόλαβαν πάλι, γιατὶ ἦταν ἔφιπποι. Τὸν πυροβολοῦσαν, ὅμως καμμιὰ σφαίρα δὲν τὸν χτυποῦσε. Τοῦ ἔριχναν μὲ τὰ στέν, φορητὰ αὐτόματα, χωρὶς νὰ μποροῦν νὰ τὸν σκοτώσουν. Οἱ σφαῖρες τρυποῦσαν τὰ ράσα του, τὶς καταλάβαινε πάνω του, ἀλλὰ κυλοῦσαν στὸ χῶμα χωρὶς νὰ τὸν πληγώνουν. Τὸν κύκλωσαν βρίζοντάς τον χυδαῖα καὶ φωνάζοντας. Βλέποντας τὸν θανάσιμο κίνδυνο σήκωσε τὰ χέρια του πρὸς τὸν οὐρανὸ καὶ φώναξε «ἐκ βαθέων»: 

- Μιχαήλ, ἀρχιστράτηγε τῶν Ἀγγέλων, σῶσε με, κινδυνεύω!

Σὰν ἀστραπὴ ὁ Ἀρχάγγελος Μιχαὴλ παρουσιάστηκε μὲ τὴ μορφὴ ἑνὸς νέου, κρατώντας στὸ χέρι γυμνὸ τὸ σπαθί του. Ἔκοψε μὲ μιὰ σπαθιὰ τὰ σχοινιὰ ἀπ’ τὴ σέλλα καὶ ἔριξε τὸν ἀρχηγὸ κάτω ἀπ’ τὸ ἄλογο, σπάζοντας τὴ σπονδυλική του στήλη. Οἱ σύντροφοί του ἔμειναν ἀκίνητοι σὰν κεραυνόπληκτοι. 

- Νὰ μᾶς συγχωρέσεις, παπά μου, εἶπε ὁ ἀρχηγός, καὶ νὰ πᾶς στὸ καλό. Ἔχεις ὅριο ζωῆς ἀκόμα καὶ ὑψηλοὺς προστάτες. 

- Εὐχαριστῶ! ἀπάντησε ὁ παπὰς καὶ τοὺς συγχώρεσε. 

Τοὺς εὐχήθηκε νὰ τοὺς φωτίσει ὁ Θεὸς καὶ νὰ γίνουν καλοὶ ἄνθρωποι. Οἱ ἔνοπλοι σήκωσαν τὸν τραυματισμένο ἀρχηγό τους καὶ ἔφυγαν μουδιασμένοι. Οἱ χωριανοὶ περίμεναν τὸν παπά τους συγκεντρωμένοι στὴν Ἐκκλησία καὶ τοῦ ἔκαμαν μεγάλη ὑποδοχή. 

- Ἡ θρησκεία μας εἶναι ζωντανή! τοὺς εἶπε ἐκεῖνος, ὅπως συνήθιζε νὰ λέει πάντοτε. 

Πολλοὶ ἄνθρωποι καθημερινὰ στὴν προσευχή τους καὶ ἰδιαίτερα, ὅταν εὑρίσκονται ἐν κινδύνῳ, ἐπικαλοῦνται τὸν Θεό. Ὅμως δὲν παρατείνεται σὲ ὅλους ὁ χρόνος τῆς ζωῆς τους, ὅπως συνέβη μὲ τὸν ἅγιο ἱερέα Δημήτριο Γκαγκαστάθη. Γιατί συμβαίνει αὐτό; Ἀσφαλῶς καὶ δὲν μποροῦμε νὰ εἰσδύσουμε στὴ σκέψη τοῦ Θεοῦ. Αὐτὸς εἶναι ὁ ὑπέρτατος Νοῦς. Εἶναι «ὁ βάθει σοφίας φιλανθρώπως πάντα οἰκονομῶν». Μὲ βαθειὰ σοφία καὶ ἀνείπωτη φιλανθρωπία σχεδιάζει τὰ πάντα. Καὶ ἀπονέμει στὸν καθένα τὸ ἀληθινὸ συμφέρον του. Αὐτὸ ποὺ πράγματι τὸν ὠφελεῖ, ἔστω κι ἂν δὲν εἶναι πάντοτε αὐτὸ ποὺ τοῦ ἀρέσει. Ὁ Θεὸς δὲν ἀποβλέπει ἁπλῶς στὴν εὐχαρίστησή μας, ἀλλὰ στὸ πραγματικὸ καλό μας. Αὐτὸ λέγεται ἀληθινὴ ἀγάπη. 

Ἔτσι μᾶς χαρίζει ἐπὶ πλέον χρόνο ζωῆς, ὅταν γνωρίζει ὅτι θὰ τὸν χρησιμοποιήσουμε γιὰ μετάνοια καὶ πνευματική μας προκοπή. Ἢ ὅταν ἡ ζωή μας ἔχει κάποιο ὄφελος γιὰ ἄλλους. Μπορεῖ ὅμως κάποιος νὰ θέλει περισσότερο χρόνο, γιὰ νὰ τὸν σπαταλάει χωρὶς σκοπό. Ἢ γιὰ νὰ συνεχίσει νὰ ζεῖ στὴν ἁμαρτία. Γιατί νὰ τοῦ τὸν δώσει ὁ Θεός; Τοῦ τὸν ἀφαιρεῖ ἀπὸ ἀγάπη, γιὰ νὰ εἶναι λίγος ὁ χρόνος ποὺ ἁμαρτάνει. Ὅσο λιγότερο ζεῖ κανείς, τόσο λιγότερο ἁμαρτάνει. Τόσο λιγότερο φορτίο κακίας ἔχει πάνω του, ὅταν κρίνεται. Ὁ θάνατος ἐδῶ συντελεῖ στὸ «ἵνα μὴ τὸ κακὸν ἀθάνατον ᾖ». Στὸ νὰ μὴν ἁμαρτάνει αἰώνια ὁ ἄνθρωπος. 

Λοιπόν: Ὁ Θεὸς σὲ ἔχει ἤδη εὐλογήσει, ἀφοῦ σὲ ἔφερε μπροστὰ σὲ ἕναν ἀκόμα καινούργιο χρόνο. Παρατείνει κι ἄλλο τὸ ὑπόλοιπο τῆς ζωῆς σου, ὅπως ἀσφαλῶς (πολὺ φυσικὰ) θὰ τοῦ τὸ ζήτησες πολλὲς φορές. Σκέφτηκες ὅμως γιὰ ποιὸ λόγο τὸ θέλεις ἐσὺ αὐτό; Γιὰ νὰ ξεκόψεις ἀπὸ τὰ ἔργα τοῦ σκότους καὶ νὰ ζήσεις στὸ ἑξῆς κατὰ Θεόν; Ἔχει καλῶς. Μήπως ὅμως γιὰ νὰ προκόψεις «ἐπὶ τὸ χεῖρον»; Ἢ μήπως σὲ σπρώχνει τὸ παράπονο ὅτι εἶναι λίγος ὁ χρόνος σου, ἐνῶ ἴσως τὸ μόνο ποὺ κάνεις εἶναι νὰ ψάχνεις τρόπους, γιὰ νὰ σκοτώνεις αὐτὸν τὸν χρόνο σου; 

Ὅπως κι ἂν ἔχει, πρὶν νὰ εἶναι πολὺ ἀργά, φρόντισε κι ἐσὺ κι ἐγὼ καὶ ὅλοι μας «τὸν ὑπόλοιπον χρόνον τῆς ζωῆς ἡμῶν ἐν εἰρήνῃ καὶ μετανοίᾳ ἐκτελέσαι».

το βρηκα:ενοριον

Το Θαύμα είναι Καλό όχι γιατί Θεραπεύει έναν, αλλά γιατί Φανερώνει τον Θεό

Μέσα από την κοινότητα των πάντων στο χώρο της Εκκλησίας κατανοείται και το «θαύμα». Μέσα από την ίδια προοπτική που είδαμε παραπάνω. Το θαύμα είναι καλό όχι γιατί θεραπεύει έναν, άλλα γιατί φανερώνει το Θεό σε όλους. Ας το δούμε όμως λίγο πιο αναλυτικά. 

Στην καθημερινή διάλεκτο η λέξη «θαύμα» σημαίνει κάτι συγκλονιστικό, που καταργεί τους νόμους της φύσης, ανατρέπει τη λογική μέσα στην οποία ζούμε, και μας επιβάλλεται με έναν εντελώς εντυπωσιακό τρόπο.

Δεν έχουμε δει, επί παραδείγματι, ένα νεκρό να ανασταίνεται, γι’ αυτό και κάτι τέτοιο είναι ένα θαύμα για το μυαλό μας. Ή έχουμε ένα βαριά άρρωστο, που οι γιατροί μας λένε ότι δεν έχει ελπίδες, και ονομάζουμε θαύμα το γεγονός ότι τελικά θεραπεύεται. Ή έχουμε να αντιμετωπίσουμε ένα ανυπέρβλητο οικονομικό πρόβλημα και κάτι συμβαίνει, με έναν εντελώς απροσδόκητο και ανερμήνευτο τρόπο, και το ξεπερνούμε. Όλα αυτά τα ονομάζουμε θαύματα.

Ένας άλλος όμως όρος, αγιογραφικός, μοιάζει να είναι για τη συνείδηση της Εκκλησίας, πιο κατάλληλος, πιο εκφραστικός, από τον όρο «θαύμα». Είναι η λέξη «σημείο». Το σημείο δεν είναι κάτι πού βολεύει τη ζωή μας, αλλά κάτι που φανερώνει το Θεό. Είμαι άρρωστος και γίνομαι καλά. Αυτή η θεραπεία, που είναι τόσο ανθρώπινη, αποτελεί το «λίγο» του θαύματος· το «πολύ», είναι το σημείο, το ότι δηλαδή φανερώνεται ο Θεός. Είμαι εγώ άρρωστος και είναι άρρωστος και κάποιος άλλος συνάνθρωπός μου. Ξαφνικά, γίνεται καλά εκείνος με ένα θαυματουργικό τρόπο. Έχω άραγε μέσα μου χαρά; Μπορώ να δοξολογήσω το Θεό, πρώτον, επειδή φανερώθηκε στη ζωή του συνανθρώπου μου, και δεύτερον, επειδή θεραπεύτηκε, ή μήπως μου μένει η λύπη που το γεγονός δεν συνέβη σε μένα; Το σημαντικό όμως, είναι η φανέρωση του Θεού στη ζωή μας, όχι η θεραπεία καθ’ αυτήν. Ποιός από μας θα μπορούσε να πεί: «Καλύτερα να είμαι άρρωστος, αλλά με ζωντανή την εμπειρία της παρουσίας του Θεού στον αδελφό μου, παρά να γίνω καλά και να μην καταλάβω τίποτε»;

Σημείο λοιπόν, είναι αυτό που επιβεβαιώνει το Θεό. Λέει κάπου ο Κύριος, «η γενεά αύτη σημείον επιζητεί και σημείον ου δοθήσεται αυτή, εί μη το σημείον Ιωνά του προφήτου» (Ματθ. ιβ’ 39). Με άλλα λόγια, ο κόσμος ζητάει ένα σημείο, αλλά δεν θα του δοθεί το σημείο που ζητάει, αλλά το σημείο που ο Θεός θα δώσει, το σημείο της Αναστάσεώς Του. Εμείς ζητούμε από τους αγίους να μας στηρίζουν και να μας θεραπεύουν κι ασφαλώς κάτι τέτοιο δεν είναι κακό.

Ίσως όμως αυτό που πραγματικά έχει ανάγκη η ψυχή μας να μην είναι το ενδεχόμενο «ξεγέλασμα» ενός θαύματος, που μας θεραπεύει και μετά μας αφήνει να ξεχνούμε το Θεό, αλλά η εμπειρία της παρουσίας Του. Αυτή η εμπειρία είναι το σημείο. Το θαύμα λοιπόν, είναι καλό όχι γιατί θεραπεύει έναν, αλλά γιατί φανερώνει το Θεό σε όλους. Διαφορετικά, αν το θαύμα ήταν μόνο μια «εύνοια» του Θεού σε κάποιον, θα ήταν αδικία. Δεν μπορεί ο Θεός κάποιους να θεραπεύει και στους υπολοίπους να κωφεύει. Όταν όμως κάτι θαυματουργικό συμβαίνει, έστω σε έναν, για μία φορά, το γεγονός της φανερώσεως του Θεού που είναι μεθεκτό από όλους, καθιστά το θαύμα και δική μας προσωπική εμπειρία! Το παραμένον δεν είναι το θαύμα ως θεραπεία, αφού σύντομα ο θάνατος αναιρεί κάθε ευεργετικό αποτέλεσμα, αλλά η φανέρωση του Θεού. Τραγικό δεν είναι να φύγουμε από αυτό τον κόσμο δίχως θαύμα, αλλά να φύγουμε δίχως σημείο, δίχως να έχουμε την εμπειρία του Θεού μέσα μας.

Η ζωή αυτή μας δίνεται όχι ως δοκιμασία, αλλά ως ευκαιρία· ευκαιρία να Τον ζήσουμε από τώρα. Η Βασιλεία του Θεού αρχίζει τώρα, όχι όταν κλείσουμε τα μάτια μας -τότε συνεχίζεται. «Σημείο» λοιπόν, και «θαύμα» είναι αυτές οι αφορμές της επιβεβαίωσης της παρουσίας του Θεού σ’ αυτό τον κόσμο.

Μακάρι να επενδύσουμε κάποια στιγμή στη Βασιλεία του Θεού και να αντιληφθούμε ότι τα επιτόκιά της είναι πολύ ψηλά. Τόσο ψηλά που δεν υπάρχει σ’ Αυτήν χρόνος, δεν υπάρχει φόβος, δεν υπάρχουν αναστολές, μειονεξίες, ανασφάλειες, ενοχές -τίποτε από όλα αυτά που σ’ αυτή τη ζωή μας απασχολούν. Αυτή είναι η ευλογία της ελευθερίας του Θεού. Αυτή πρέπει να ζωντανέψουμε μέσα μας εδώ στη γη· έως ότου ο καθένας μας θα μπορέσει από χρονικός να γίνει αιώνιος, από μονοδιάστατα ανθρώπινος, να γίνει πνευματικός.

το βρηκα:ενοριον