ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ

 

Ζει και βασιλεύει μέσα μας το κατεστημένο, η εγωλατρία. Πες όσο θέλεις ότι πρέπει να αγαπούμε τους εχθρούς, ότι πρέπει να θυσιαζόμαστε για τους άλλους. Όσα κι αν πεις, εφόσον μέσα σου ζει και βασιλεύει το εγώ, οι ενέργειές σου θα έχουν ιδιοτέλεια, θα έχουν συμφεροντολογικό χαρακτήρα. Εάν δεν χαλάσει αυτό το οχυρό, όπου έχει θρονιαστεί το εγώ και η όλη ανταρσία του ανθρώπου απέναντι στον Θεό, δεν μπορείς να αγαπήσεις αληθινά. Δεν λέει τυχαία ο απόστολος Παύλος: «Ζω δε ουκέτι εγώ, ζει δε εν εμοί Χριστός». Το αισθάνεται, το ζεί, το βιώνει ότι βασιλεύει μέσα του ο Χριστός. Δε διαφεντεύει ο εαυτός του, το εγώ. Γι’ αυτό ακριβώς λέει ο Κύριος: «Θέλετε να με ακολουθήσετε; Θα απαρνηθείτε τον εαυτό σας».

Εάν είμαστε έντιμοι και αληθινοί, ο καθένας δεν θα δυσκολευτεί  να πεί: «Και τα ποιο καλά πράγματα όταν κάνω, πάντα ξεκινώ από ένα συμφέρον, από μια ιδιοτέλεια».

Πόση υποκρισία έχουμε!

Σ. Κ.

ΕΝΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΜΙΛΑΕΙ ΣΤΟΝ ΘΕΟ Γι’ αυτούς που δουλεύουν σκληρά

 

Θεέ  μου, μέσα  στο δωμάτιό μου, που το λούζει ο ήλιος, νιώθω πιο οδυνηρή τη σκέψη ότι τόσοι αδελφοί μου την ώρα αυτή δουλεύουν σκληρά στα βάθη της γης.

     Κατεβασμένοι, Κύριε, εκατοντάδες μέτρα κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, στις στοές των μεταλλείων, ξεριζώνουν κάρβουνο και μετάλλευμα από τα έγκατα της γης.

          Ο ήλιος είναι πάρα πολύ μακριά γι’ αυτούς. Το μάτι τους δεν βλέπει πρασινάδα ούτε σπίτια ούτε ουρανό ούτε πουλιά. Τη μονοτονία της σκληρής δουλειάς τους, Θεέ μου, δεν τη διακόπτει το γέλιο των παιδιών.

          Ο αέρας που εισπνέουν σκεπάζει τα πνευμόνια με μια μάζα μαύρη και γλοιώδη.

          Κύριε, Σου δέομαι, λυπήσου αυτούς τους ανθρώπους.

          Βελτίωσε τις συνθήκες εργασίας τους. Φύλαξε τους από τις τόσες αρρώστιες, προπαντός μας πνευμονικές, που μας απειλούν.

          Τόνωσε την πίστη τους, Κύριε, αύξησε την ελπίδα τους.

          Οι ώρες ανάπαυσής τους ας είναι πιο αποδοτικές σε ξεκούραση, πιο ανανεωτικές των δυνάμεων.

          Θεέ μου, μαζί με τους εργάτες των μεταλλείων, μαζί με τους ανθρακωρύχους, Σε παρακαλώ και για όλους τους αδελφούς μας, που δουλεύουν σε δουλειές βαριές, κάτω από συνθήκες επικίνδυνα ανθυγιεινές.

          Μην παραχωρήσεις να γίνει ο τόπος εργασίας τους τόπος εκτέλεσής τους.

          Μην αφήσεις να μεταβληθεί η χαρά της δουλειάς σ κραυγή απόγνωσης.

          Οι θόρυβοι των μηχανών και των εργαλείων μη γίνουν, Κύριε, πένθιμα εμβατήρια για μια κηδεία του διαρκεί ίσως χρόνια, για ένα παρατεινόμενο καθημερινό θάνατο εργατών.

          Θεέ  μου, μου χάρισες εξαιρετικά ευνοϊκές συνθήκες για την εκτέλεση της εργασίας μου.

          Σ’ ευχαριστώ γι’ αυτό.

          Μα δεν μπορώ να πω ότι δεν αισθάνομαι και κάποια ντροπή, όταν αναλογίζομαι τις συνθήκες εργασίας τόσων αδελφών μας. Ω! μείωσε τη διαφορά.

          Εκδήλωσε την εύνοιά Σου στους εργάτες που δουλεύουν κάτω από όρους σκληρούς κι αβάστακτους.

          ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ, πρώην Αρχιεπισκόπου Αμερικής

Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟΣ ΛΌΓΟΣ

 

Ο Κύριος μας έδωσε την εντολή της αδιάλειπτης προσευχής. Δεν είπε να ζητήσουμε μια φορά και μετά να ζητάμε επίμονα και εντατικά. Μαζί μ’ αυτή την εντολή έδωσε και την υπόσχεση ότι θα μας ακούει και θα εκπληρώνει τα αιτήματά μας: «Ζητάτε και θα σας δοθεί, ψάχνετε και θα βρείτε, κτυπάτε την θύρα και θα σας ανοιχθεί. Γιατί όποιος ζητάει παίρνει, και όποιος ψάχνει βρίσκει και όποιος κτυπά του ανοίγεται».

          Ας ζητάμε, λοιπόν, με υπομονή και επιμονή, αρνούμενοι το θέλημά μας και τη λογική μας, αφήνοντας με εμπιστοσύνη στην παναγία βούληση του Θεού όχι μόνο την εκπλήρωση κάθε αιτήματός μας, αλλά και τον χρόνο και τον τρόπο αυτής της εκπλήρωσης. Σίγουρα, δεν θα ντροπιαστούμε. «Μήπως θα αναβάλει ο Θεός να αποδώσει το δίκαιο στους εκλεκτούς Του που Τον φωνάζουν για βοήθεια μέρα και νύχτα;». Μήπως, δηλαδή, θα καθυστερήσει να εκπληρώσει τα αιτήματα εκείνων που νύχτα και μέρα προσεύχονται σ΄ Αυτόν αδιάλειπτα. Εντατικά, ακατάβλητα;

          Από τα επακόλουθα της προσευχής, από τους θεοδώρητους καρπούς της μπορούμε να  συμπεράνουμε ποια πρέπει να είναι τα αιτήματά μας. Ο ευαγγελιστής Λουκάς λέει: «Ο Θεός θα αποδώσει το δίκιο στους εκλεκτούς Του πολύ γρήγορα», δηλαδή θα τους ελευθερώσει από την αιχμαλωσία των παθών και των δαιμόνων. Ο ευαγγελιστής Ματθαίος σημειώνει: «Ο ουράνιος Πατέρας θα δώσει   αγαθά σ’ όσους Του τα ζητούν», αγαθά «που μάτι δεν τα είδε και αυτί δεν τα άκουσε και λογισμός ανθρώπου δεν τα συνέβαλε ποτέ». Πάλι ο ευαγγελιστής Λουκάς λέει: «Ο ουράνιος Πατέρας θα δώσει το Άγιο Πνεύμα  σ΄ όσους Του το ζητούν».

          Επομένως τα αντικείμενα της προσευχής μας, πρέπει να είναι πνευματικά και αιώνια, όχι υλικά και πρόσκαιρα. Η θεμελιακή και πρωταρχική προσευχή συνίσταται στο αίτημα για την άφεση των αμαρτιών.

          Ι. Μ.

ΟΙ ΣΤΑΥΡΟΙ ΣΤΙΣ ΚΟΡΥΦΕΣ

 

Πράγματα που γίνονται σήμερα σε χώρες του δυτικού κόσμου μας υποψιάζουν για πράγματα που αύριο-μεθαύριο θα γίνουν και εδώ, στην Ελλάδα. Στην Ιταλία μεγάλη δημόσια αντιπαράθεση ξέσπασε μέσα στο καλοκαίρι, με αφορμή τοποθέτηση του Ιταλικού Συνδέσμου Αλπινισμού για το θέμα των… σταυρών που βρίσκονται τοποθετημένοι σε κορυφές ιταλικών βουνών, με το σχόλιο ότι αυτοί είναι κάτι «αναχρονιστικό και διχαστικό». 

Οι κορυφές των βουνών, ελέχθη,  πρέπει να είναι ουδέτερες, ώστε να γίνονται σεβαστές οι απόψεις όλων, συμπεριλαμβανομένων των κοσμικών και άθεων αναρριχητών, οι οποίοι ενοχλούνται από τους σταυρούς στις κορυφές. Λοιπόν, αύριο να περιμένουμε μια αντίστοιχη συζήτηση και στην Ελλάδα! Βεβαίως, για να τα λέμε όλα, στην Ιταλία η «επίθεση» κατά των σταυρών στις κορυφές προκάλεσε οξύτατες αντιδράσεις, με την Υπουργό Τουρισμού Ντανιέλα Σανταντσέ μάλιστα να δηλώνει «κατάπληκτη» και να σχολιάζει χαρακτηριστικά: «Η απόφαση αυτή υπερβαίνει τις αρχές μας, την κουλτούρα μας, την εδαφική μας ταυτότητα και τον σεβασμό της. Κάτω τα χέρια από τους σταυρούς των βουνών!». 

Ο Ιταλικός Σύνδεσμος Αλπινισμού υποχρεώθηκε τελικά σε άτακτη αναδίπλωση, δηλώνοντας πως ουδέποτε υπήρξε σχετική      επίσημη τοποθέτηση της λέσχης. 

Σίγουρα, αύριο- μεθαύριο θα «αντιγράψουμε» και στην Ελλάδα τη σχετική συζήτηση, Άραγε η πολιτεία θα «αντιγράψει» και την επίσημη αντίδραση της Ιταλίδας υπουργού;  

«ΖΩΗ» τ. 4381 

ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΕΙΟ

 

Ένα από τα τραγικά γεγονότα του καλοκαιριού που δεν είδαμε στα δελτία ειδήσεων των μεγάλων καναλιών είναι η φονική επίθεση ενόπλων τζιχαντιστών σε σχολείο στη μεθοριακή πόλη Μποντούε της Ουγκάντας, στις 16 Ιουνίου 2023, η βάρβαρη επίθεση άφησε πίσω της 41 νεκρούς. Από αυτούς οι 37 ήταν μαθητές, και οι υπόλοιποι 4 εργαζόμενοι στο σχολείο. Τα αθώα θύματα πυροβολήθηκαν,. σφαγιάσθηκαν ή πυρπολήθηκαν ζωντανά, με τα 17 μάλιστα να φέρουν τέτοια εγκαύματα, ώστε η αναγνώρισή τους να είναι αδύνατη. 

Άλλοι 15 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων 15 κορίτσια, ήταν αγνοούμενοι με τους οικείους  τους να αγνοούν αν απήχθησαν ή δεν βρίσκονται στη ζωή. Η επίθεση αυτή έρχεται να προστεθεί σε σειρά ανάλογων επιθέσεων φανατικών ισλαμιστών, πίσω από τις οποίες κρύβεται η λογική ότι το σχολείο αποτελεί απειλή για τη θρησκεία. Μόλις πρόσφατο το παράδειγμα τα περισσότερα από 5.000 περιστατικά δηλητηριάσεων από αναθυμιάσεις σε περίπου από 250 σχολεία του Ιράν, από ομάδες που, σύμφωνα με το υπουργείο Παιδείας του Ιράν, επιδιώκουν, με τις πράξεις τους «να κλείσουν  όλα τα σχολεία, και κυρίως των τα σχολεία των θηλέων». 

Δεν μπορούμε παρά να νιώθουμε ευγνώμονες, που η δική μας, ορθόδοξη χριστιανική παράδοση θέλει την πίστη και το σχολείο αδελφωμένα. Και στα ζοφερά χρόνια της τουρκικής σκλαβιάς, κανένας δεν στήριξε την εκπαίδευση  όσο η Εκκλησία, που άλλωστε επί πατριάρχη Ιερεμία Β΄ το 1593 ανέλαβε επισήμως την παιδεία του Γένους. 

«ΖΩΗ», τ. 4381 

Η επανάσταση που βαδίζει προς την εξουδετέρωση των ταυτοτήτων La rivoluzione che marcia verso la neutralizzazione delle identità Μια ενδιαφέρουσα προσέγγιση di Marcello Veneziani

La rivoluzione che marcia verso la neutralizzazione delle identità - Marcello Veneziani (www-marcelloveneziani-com.translate.goog)

Unisex κουλτούρα; Είναι χωρίς ιδιότητες

Στη ρίζα της τρανσέξουαλ ιδεολογίας βρίσκεται ο φόβος για αυτό πού είμαστε στη φύση

Ζούμε, σε πλήρη ασυνείδητη σκέψη, μια ριζική επανάσταση που αλλάζει το νόημα και το πεπρωμένο της ανθρωπότητας. Είναι η επανάσταση που βαδίζει προς την εξουδετέρωση των πρωτότυπων ταυτοτήτων και διαφορών, την απομάκρυνση της φύσης, την ακύρωση των δομών, των ρόλων και των σχέσεων πάνω στις οποίες έχει θεμελιωθεί μέχρι τώρα η ανθρωπότητα. Εννοώ την οικογένεια, τα φύλα, την τεκνοποίηση. Οδεύουμε προς μια κοινωνία unisex, όπου η ένωση των φύλων αποτελεί το προοίμιο της απόλυτης παροδικότητάς τους. Τα φύλα δεν είναι δύο, αλλά ένα ή πενήντα δύο. Ανδρόγυνα με μεταλλαγμένες σεξουαλικότητες..

Στην τρέχουσα συζήτηση εστιάζουμε στις επιφανειακές και πολύχρωμες συγκρούσεις μεταξύ ομοφοβίας και ομοφυλοφιλίας, αλλά η συνεχιζόμενη διαδικασία είναι πολύ μεγαλύτερη και μπορεί να συνοψιστεί στη λέξη-κλειδί transgender. Οι μεγαλύτεροι διεθνείς οργανισμοί, όπως ο ΟΗΕ και η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση, διαποτίζονται από αυτή την ιδεολογία, τα κράτη προωθούν τα αποτελέσματά της και όσοι την αντιτίθενται απομονώνονται και υφίστανται διακρίσεις. Τα μέσα ενημέρωσης και ο νομοθετικός μηχανισμός που ωθεί προς αυτή την κατεύθυνση είναι εντυπωσιακοί: από την εξουδετέρωση πατέρων και μητέρων στη νομική διάταξη που τους ορίζει ως γονείς 1 και 2 μέχρι ομοφυλοφιλικά παραμύθια που διαδίδονται στα νηπιαγωγεία, από τις κυβερνητικές εκστρατείες με στόχο την επανεκπαίδευση του πληθυσμού όχι μόνο για τις λεσβίες και τους ομοφυλόφιλους, αλλά και για τους τρανς (στην Ιταλία αρχιτέκτονας ήταν η τεχνική κυβέρνηση Monti-Fornero) στο «gayization του κόσμου».

Μένω στις υποθέσεις αυτής της διεμφυλικής «ιδεολογίας». Στη ρίζα βρίσκεται αυτό που θα μπορούσαμε να ορίσουμε ως horror fati, το αντίστροφο του amor fati, δηλαδή η απόρριψη, η φρίκη αυτού που είμαστε αρχικά, στη φύση και επομένως η θέληση να αλλάξουμε. Η απόλυτη κυριαρχία του γίγνεσθαι πάνω στο είναι, της επιθυμίας πάνω στη φύση, του υποκειμένου πάνω στην πραγματικότητα. Προθυμία για αυτοδημιουργία και κατάργηση ό,τι προκαλεί καταγωγή και ρίζα, ταυτότητα και διαφορά, γέννηση και οικογένεια. Σκέψη που προέρχεται από μακριά, από τον μύθο των μεταμορφώσεων και του πρωτεϊκού, μετά από τη μαγική Αναγέννηση, με μια ανησυχητική έννοια του homo faber sui ipsius, ή του σιδηρουργού του εαυτού του. Η αβυσσαλέα διαφορά είναι ότι αυτή τη φορά ο δημιουργός δεν είναι η δύναμη της σκέψης ή η αλχημική μαγεία, αλλά η δύναμη της τεχνικής που εφαρμόζεται σε πλανητική κλίμακα.

Η τρέχουσα σκέψη είναι αβοήθητη μπροστά σε αυτές τις διαδικασίες, υποχωρεί, δεν προσπαθεί καν να κατανοήσει τη φιλοσοφική και ανθρωπολογική σημασία αυτής της μετάλλαξης. Σήμερα λείπει ένας διάλογος «πέρα από τη γραμμή» που νά αντανακλά το πέρασμα της γραμμής (που να προβληματίζεται για την υπέρβαση της γραμμής), τη γραμμή ομοιομορφίας/σχετικοποίησης των φύλων. Ωστόσο, θα μπορούσε κανείς να ερμηνεύσει δημιουργικά τον νιτσεϊκό ορισμό του Oltreuomo (Πέρα από τον Άνθρωπο), στον οποίο ο Gianni Vattimo στάθηκε πριν από χρόνια. Θα μπορούσε κανείς να διαβάσει την προφητεία του Νίτσε για τον άνθρωπο σε ένα τρανσέξουαλ κλειδί ως γέφυρα και διέλευση προς την υπέρβαση του ανθρώπου, που μέχρι τώρα προσδιοριζόταν στον Υπεράνθρωπο. Η θέληση για δύναμη τροποποιεί την ύπαρξη και απελευθερώνει από το υπερβολικά ανθρώπινο. Σε ένα καθόλου ανόμοιο κλειδί θα μπορούσε κανείς να διαβάσει τον Προμηθεϊσμό του Μαρξ και του Ένγκελς, η ανθρωπότητα που παίρνει τη μοίρα της στα χέρια της και την τροποποιεί, υποτάσσει την ύπαρξη (το είναι) στην αλλαγή, τήν φύση στην παραγωγή, μέχρι το ακραίο βήμα της αυτοπαραγωγής. Η ισότητα εξελίσσεται σε ομοιομορφία (unisex) και η ελευθερία σε αυτοδιάθεση (εγώ αποφασίζω ποιος είμαι και το φύλο μου). Αλλά και ο καπιταλισμός θα μπορούσε να διαβαστεί υπό αυτό το πρίσμα (με αυτό το κλειδί). Πιθανή συνέπεια, δεν εννοώ απαραίτητη εξέλιξη. Το διεμφυλικό (τρανσέξουαλ) θα ήταν το υπέρτατο προϊόν της διαδικασίας χειραγώγησης της φύσης: ο γενετικά τροποποιημένος άνθρωπος. Σύμφωνα με αυτή την ιδεολογία, ελευθερία σημαίνει πλήρη αυτοδιάθεση, ακόμη και σε σχέση με τη φύση, το φύλο και το πεπρωμένο. Το συμπέρασμα αυτής της ιδεολογίας είναι ότι το τρανσέξουαλ δεν αποφασίζει για τη ζωή σου και δεν απορρίπτει τις αξίες σου. Ζεις όπως θέλεις αλλά άφησε τους άλλους να ζήσουν όπως θέλουν. Αυτή η ιδεολογία – ιογενής, ανεκτική και κομφορμιστική – έχει γίνει το Πνεύμα της εποχής.

Όποιος δεν συμμορφώνεται είναι έξω.

Η βασική εξήγηση αυτής της επανάστασης δεν μου φαίνεται ότι ανάγεται στη Συνωμοσία κάποιων ή στο Σχέδιο άλλων. Αλλά σε κάτι που κυκλοφορεί και συνδέει διαδικασίες, βουλήσεις, νόμους, ιδεολογίες, χειρουργικές επεμβάσεις. Μια αλυσιδωτή αντίδραση, μια αυτόματη διαδικασία. Η τεχνολογία κάνει χρήση των πρακτόρων της ακόμα κι αν νομίζουν ότι τη χρησιμοποιούν. Και αποφασίζει για τη ζωή, αποφασίζει (διατάσσει) την αλλαγή, διακόπτει τη ζωή με τεχνικές αποβολής ή ευθανασίας ή αντίστροφα την τεχνητή συνέχιση ή τη σεξουαλική της μετάλλαξη. Στο τέλος, παραμένει η κυριαρχία της τεχνολογίας πάνω στη ζωή, δηλαδή των αποτελεσμάτων και των μηχανισμών της στη βιολογική και γενετική σφαίρα, στη φύση και τον πολιτισμό. Οι διαδικασίες και οι τάσεις υπερισχύουν των στόχων και των προθέσεων. Ο άνθρωπος αλλάζει και ακυρώνεται, είναι η τεχνική που τον καθορίζει. Και θα είναι η τεχνολογία που μειώνει τον πληθυσμό ασκώντας δημογραφικό έλεγχο, ακόμη και χωρίς εξόντωση, αλλά εξελίσσοντας «προς ένα ενιαίο μοντέλο – όπως ήλπιζε ο Umberto Veronesi – όπου τα αναπαραγωγικά όργανα ατροφούν» και το φύλο θα διαχωρίζεται από την αναπαραγωγή. Μόλις ο πατέρας και η μητέρα θά έχουν χαθεί, τα παιδιά της Τεχνικής θα έρθουν, μεταλλαγμένα σύμφωνα με τις ικανότητες που διαθέτει η τεχνική. Όντας άνθρωπος, γεννημένος από ανθρώπους, είμαι στο πλευρό του ανθρώπου σε σχέση με το τρανς,γεννημένο από την τεχνική μεταμφιεσμένη σε απελευθέρωση. Ο υπεράνθρωπος δεν αφορά την ανθρωπιά μου.

]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]

Stiamo vivendo, in totale incoscienza di pensiero, una rivoluzione radicale che sta cambiando il senso e il destino dell’umanità. È la rivoluzione che marcia verso la neutralizzazione delle identità e delle differenze originarie, la rimozione della natura, la vanificazione degli assetti, i ruoli e i rapporti su cui si è fondata finora l’umanità. Dico la famiglia, i sessi, la procreazione. Stiamo procedendo verso una società unisex, ove l’unificazione dei sessi prelude a un’assoluta transitorietà dei medesimi. I sessi non sono due, ma uno o   cinquantadue. Androgini con sessualità mutanti.
Nel dibattito corrente ci fissiamo sui superficiali e coloriti conflitti tra omofobia e omofilia, ma il processo in corso è ben più grande e si riassume nella parola chiave transgender. Le più grandi agenzie internazionali, come l’ONU e la stessa Unione europea, sono pervase da questa ideologia, gli stati promuovono i suoi esiti e chi si oppone viene isolato e discriminato. È imponente l’apparato mediatico e legislativo che spinge in quella direzione: dalla neutralizzazione di padri e madri nel dispositivo di legge che li definisce genitore 1 e 2  alle fiabe gay diffuse negli asili, dalle campagne governative tese a rieducare la popolazione non solo su lesbiche e gay ma anche di transgender (da noi l’artefice fu il governo tecnico Monti-Fornero) alla “gayzzazione del mondo”.
​Mi soffermo sui presupposti di questa “ideologia” transgender. Alla radice c’è quello che potremmo definire l’horror fati, il rovescio dell’amor fati, cioè il rifiuto, l’orrore di ciò che siamo in origine, in natura e dunque la volontà di cambiare. Dominio assoluto del divenire sull’essere, del desiderio sulla natura, del soggetto sulla realtà. Volontà di autocrearsi e di abolire ciò che evoca origine e radice, identità e differenza, nascita e famiglia. Pensiero che viene da lontano, dalla mito delle metamorfosi e del proteiforme, poi dal Rinascimento magico, in un’accezione inquietante dell’homo faber sui ipsius, ossia fabbro di se stesso. La differenza abissale è che questa volta il demiurgo non è la potenza del pensiero o la magia alchemica, ma è la potenza della tecnica applicata su scala planetaria.

Il pensiero corrente è inerme di fronte a questi processi, si arrende, non prova neanche a comprenderne la portata filosofica e antropologica di questa mutazione. Manca oggi un dialogo “oltre la linea” che rifletta sul passaggio di linea, il solco uniformità/relativizzazione dei sessi. Eppure si potrebbe reinterpretare creativamente la definizione nietzscheana di Oltreuomo, su cui si soffermò anni fa Gianni Vattimo. Si potrebbe leggere in chiave transgender la profezia di Nietzsche dell’uomo come un ponte e un transito verso il superamento dell’uomo, finora identificato nel Superuomo. La volontà di potenza modifica l’essere e libera dall’umano troppo umano. In una chiave non dissimile si potrebbe leggere il prometeismo di Marx e di Engels, l’umanità che prende in mano la sua sorte e la modifica, subordina l’essere al mutamento, la natura alla produzione, fino al gradino estremo della produzione di sé. L’uguaglianza si evolve in uniformità (unisex) e la libertà in autodeterminazione (decido io chi sono e il mio sesso). Ma anche il capitalismo si potrebbe leggere in questa chiave. Una conseguenza possibile, non dico un’evoluzione necessaria. Il transgender sarebbe il prodotto supremo del processo di manipolazione della natura: l’uomo geneticamente modificato. Secondo questa ideologia, libertà vuol dire autodeterminazione totale, anche in ordine alla natura, al sesso e al destino. Il corollario di questa ideologia è che il transessuale non decide della tua vita e non dispone dei tuoi valori; tu vivi come vuoi ma lascia che anche gli altri vivano come vogliono. Questa ideologia – virale, permissiva e conformista – si è fatta Spirito del Tempo.

Chi non si adegua è out.

La spiegazione di fondo di questa rivoluzione non mi pare riconducibile al Complotto degli uni o al Progetto degli altri. Ma a qualcosa che mette in circolo e collega processi, volontà, leggi, ideologie, chirurgie. Una reazione a catena, un processo automatico. La tecnica si serve dei suoi agenti anche se essi credono di servirsi di lei. E decide sulla vita, decreta il mutamento, interrompe una vita con le tecniche abortive o l’eutanasia, o viceversa la sua prosecuzione artificiale o la sua mutazione sessuale. Alla fine resta il dominio della tecnica sulla vita, cioè dei suoi esiti e dei suoi meccanismi sulla sfera biologica e genetica, sulla natura e sulla cultura. Le procedure e i trend vincono sugli scopi e le intenzioni. L’uomo si modifica e si nientifica, è la tecnica a determinarlo. E sarà la tecnica a ridurre la popolazione esercitando il controllo demografico, anche senza sterminio, ma evolvendoci “verso un modello unico – come auspicava Umberto Veronesi – dove gli organi della riproduzione si atrofizzano” e il sesso si separa dalla procreazione. Persi il padre e la madre, verranno i figli della Tecnica, mutanti secondo le facoltà di cui dispone la tecnica. Essendo uomo, nato da uomini, sono dalla parte dell’umano rispetto al trans, nato dalla tecnica travestita da liberazione. Il transumano non riguarda la mia umanità.

Στην εκκλησία…«μυρίζει μπαρούτι ξανά» - Θανάσης Ν. Παπαθανασίου

 

Στην εκκλησία…«μυρίζει μπαρούτι ξανά»

Θανάσης Ν. Παπαθανασίου

Καθηγητής της Ανώτατης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας

 Συνέντευξη στην Μαριάνθη Πελεβάνη

 

Ο Θανάσης Παπαθανασίου είναι αν. καθηγητής της Ανώτατης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Αθήνας, και διευθυντής του θεολογικού περιοδικού Σύναξη. Ανήκει στη μειοψηφία εκείνη των ανθρώπων της εκκλησίας και της θεολογίας που υψώνουν τη φωνή τους και αναμετρώνται με τον εκκλησιαστικό σκοταδισμό και συντηρητισμό. «Η θεολογία, για να είναι χριστιανική, οφείλει να είναι απελευθερωτική, από τη φύση της» υποστηρίζει και δίνει τη μάχη του κόντρα στον χριστιανικό φονταμενταλισμό. Με αφορμή τις αντιδράσεις που προκάλεσε ο π. Αλέξανδρος Καριώτογλου με τα κορίτσια που ντύθηκαν «παπαδάκια», συζητάμε για το τι δεν πάει καλά στην εκκλησία…

Κύριε Παπαθανασίου ισχύει ότι ο συγκεκριμένος ιερέας, ο οποίος παρεμπιπτόντως λειτουργούσε κι εργαζόταν για την εκκλησία αμισθί, όντας συνταξιούχος εκπαιδευτικός, τέθηκε σε αργία;

Αυτό έχουμε πληροφορηθεί. Το λέω έτσι, διότι, απ’ όσο γνωρίζω, η αργία του ανακοινώθηκε προφορικά, πράγμα που σημαίνει ότι υπάρχει η δυνατότητα να ονομαστεί αργία ή... χορήγηση άδειας! Ένα από τα ερωτηματικά εδώ είναι, ποιο είναι το κατηγορητήριο. Η πράξη άλλωστε για την οποία εξεμάνησαν αυτοί που δημιούργησαν το θέμα, είναι κάτι το οποίο γίνεται επί καιρούς πολλούς σε άπειρες Ορθόδοξες εκκλησίες: απλώς υπηρεσία κατά τη θεία Λειτουργία.

Ό,τι ακριβώς τα αγόρια παπαδάκια. Ούτε καν την ανάδειξη διακονισσών. Η δική μου εκτίμηση είναι ότι υπόβαθρο όλων αυτών είναι ο βαθύς μισογυνισμός και οι θεολογικές στρεβλώσεις, με τις οποίες έχουμε πολύν δρόμο μπροστά μας. Αλλά καθαυτήν η επίδικη πράξη (αυτό δηλαδή που επισύρει έπαινο ή ποινή) αφορά απλώς την πεπατημένη για τα παπαδάκια. Το συνολικό σκηνικό είναι τέτοιο, ώστε θα μπορούσες ίσως να πιθανολογήσεις ότι κάποιοι επιθυμούν (και μεθοδεύουν;) το ξήλωμα της συγκεκριμένης κοινότητας (ή και παρόμοιων κοινοτήτων), με διάφορα πνευματικά και υλικά συμφραζόμενα. Αν μια τέτοια πιθανολόγηση είναι απλώς φαντασίωση (όπως και εύχομαι) ή έχει βάση, θα το δείξει η πορεία των πραγμάτων. 

«Μυρίζει μπαρούτι ξανά για τη θέση των γυναικών στη λειτουργική ζωή της εκκλησίας», γράφετε σε ανάρτησή σας στο facebook (5-6-2023), και παράλληλα, θυμίζετε την φωτογραφία της μοναχής Μαγδαληνής Μουστάκα, την οποία ο άγιος Νεκτάριος χειροθέτησε διακόνισσα περί το 1914. Ποια είναι η εκκλησιαστική παράδοση για τις διακόνισσες; Υπάρχουν κανόνες που περιορίζουν τη συμμετοχή της γυναίκας στη λατρεία της εκκλησίας;

Όταν μιλάμε για διακόνισσες (και για τον θεσμό των διακονισσών) δεν εννοούμε γυναίκες οι οποίες διακονούν με την ευρεία έννοια (δηλαδή υπηρετούν) κάποιον τομέα της εκκλησιαστικής ζωής, όπως η κατήχηση, τα φιλόπτωχα ταμεία κλπ. Εννοούμε ειδικά γυναίκες στις οποίες ανατίθενται καθήκοντα και αρμοδιότητες με χειροτονία, γυναίκες δηλαδή οι οποίες βρίσκονται σε κάποια βαθμίδα ιεροσύνης. Οι διακόνισσες λοιπόν έχουν πολύ μακρά ιστορία (συναντάμε διακόνισσες ήδη στην πρώτη εκκλησία και σε κείμενα της Καινής Διαθήκης), ο θεσμός τους διαμορφώθηκε μέσα στην εκκλησιαστική διαδρομή και κράτησε επί αιώνες, μέχρι την σταδιακή αποδυνάμωσή του στα τέλη, περίπου, της βυζαντινής περιόδου. Πλέον έχουμε στη διάθεσή μας πλούσιο υλικό για την υπόθεση αυτή, και στον θεολογικό χώρο το θέμα είναι ξεκάθαρο.

Ενδεικτικά αναφέρω ότι το 1949 και το 1954 ο καθηγητής Ευάγγελος Θεοδώρου  κατέδειξε, με πρωτοποριακή έρευνα, ότι οι διακόνισσες χειροτονούνταν. Δεν χειροθετούνταν απλώς. Η χειροτονία αφορά την μυστηριακή ιεροσύνη, ενώ χειροθεσία αναθέτει άλλα διακονήματα, όπως του ψάλτη. Για να γίνει αισθητό αυτό, σημειώνω ότι οι χειροτονίες τελούνται μέσα στη θεία λειτουργία και εντός του ιερού. Οι χειροθεσίες, αντιθέτως, τελούνται πριν ή έξω από τη λειτουργία, και έξω από το ιερό. Στα τελευταία χρόνια λοιπόν έχει βαθύνει η συζήτηση και έχει δυναμώσει το αίτημα για επανενεργοποίηση του θεσμού. Ενδεικτικά και πάλι αναφέρω την πρόσφατη έκδοση του συλλογικού τόμου «Χριστιανές γυναίκες στην αγία τράπεζα: Μελέτες για την αναβίωση του θεσμού των διακονισσών» (εκδ. Αρμός 2022), καθώς και τις αποφάσεις που έχει λάβει το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας για την ανασύσταση του θεσμού, ειδικά στο πεδίο της ιεραποστολής. Εισηγήσεις για το ζήτημα, αλλά και ευρύτερα για την γυναικεία παρουσία στην Εκκλησία, δημοσιεύουμε αδιάκοπα και στο περιοδικό «Σύναξη».

Τώρα, όσον αφορά το τελευταίο ερώτημά σας, αν ευρύτερα εμποδίζεται η συμμετοχή των γυναικών στην λατρεία, η απάντησή μου είναι «ναι». Δεν εννοώ ότι εμποδίζεται η προσέλευσή τους  στη θεία λειτουργία και στα μυστήρια (η προσέλευση αυτή είναι υψηλή), αλλά ότι υπάρχουν καθιερωμένες αθλιότητες, οι οποίες κολοβώνουν την γυναικεία ακεραιότητα και την πληρότητα της συμμετοχής της.

Μιλώ για αθλιότητες, διότι πρόκειται για συνήθειες και  για πολιτισμικές αγκυλώσεις εντελώς αντιφατικές προς το χριστιανικό πνεύμα, οι οποίες όμως έχουν γίνει μακρόχρονο καθεστώς, βάσει μιας νοοτροπίας η οποία αναγορεύει σε αλήθεια (στην πραγματικότητα: σε είδωλο) την κρατούσα κατάσταση. Τέτοια αθλιότητα είναι η πεποίθηση ότι η γυναίκα εμποδίζεται να συμμετέχει στα μυστήρια (σύμφωνα με μερικούς, ακόμα και να ασπαστεί εικόνες!) όταν βρίσκεται σε έμμηνο ρύση! Η διαστροφή εδώ είναι ότι μια ριζική αντιστροφή των χριστιανικών κριτηρίων θεωρεί πνευματικό μολυσμό μια βιολογική λειτουργία, η οποία μόνο ως θαύμα και ως ευλογία μπορεί κανονικά να θεωρείται!

«Μυρίζει μπαρούτι…», για ποιο λόγο; Υπάρχει κάποιος θεολογικός «εμφύλιος» στους εκκλησιαστικούς κύκλους, «αόρατος» στον πολύ κόσμο;

«Μυρίζει μπαρούτι ξανά». Το θέμα είναι ανοιχτό, η συζήτηση και η αντιπαράθεση δεν έχουν σταματήσει, και κάθε τόσο κάποια αφορμή κάνει ηχηρότερες τις φωνές. Οι αντιδράσεις συχνά εκδηλώνονται με ακραία επιθετικότητα, προσωπικές επιθέσεις, ανερμάτιστη συνθηματολογία που καλεί σε σταυροφορία υπέρ της παραδεδομένης τάξης η οποία απειλείται. Παράλληλα υπάρχουν ποικίλες προσεγγίσεις, ιδίως όταν, πέρα από το απαραίτητο θεωρητικό ξεκαθάρισμα, φτάνει κανείς στο πρακτέο μέσα στη σημερινή συγκυρία. Αλλά δεν υπάρχει άλλος δρόμος από την νουνεχή αντιπαράθεση, δίχως άλλης λογής σκοπιμότητες, δίχως φοβίες και δίχως ναρκισσισμούς.

Η εκκλησιαστική ηγεσία, η Ιεραρχία γιατί δεν παίρνει θέση;

Και σε αυτό το ζήτημα υπάρχει και άρνηση και αντιφάσεις. Και τα δύο.

Η άρνηση αφορά την ολέθρια κατά τη γνώμη μου πεποίθηση ότι κάθε τι καθιερωμένο είναι «θεοπαράδοτο». Η πεποίθηση αυτή εμφανίζεται (και μάλιστα με θράσος) ως άκρα πιστότητα στην Εκκλησία, στην πραγματικότητα όμως την υπονομεύει, απλούστατα διότι αρνείται να υποβάλει κάθε συνήθεια στην βάσανο των κριτηρίων της χριστιανικής πίστης!

Το οδυνηρό είναι ότι αυτή η πεποίθηση άλλοτε υπάρχει πραγματικά, και άλλοτε προβάλλεται υποκριτικά και προσχηματικά, για να καλύψει κάτω από το πέπλο της τάχα παραδοσιακότητας πλήθος ενεργειών απόλυτα... υπερμοντέρνων, όπως η χρήση της θρησκευτικότητας, της προσκύνησης εικόνων, της φαντασμαγορίας κλπ για την διόγκωση των χρηματικών εισπράξεων. Στην ατμόσφαιρα αυτή λοιπόν συζητήσεις ad hoc για τα πολλά εκκρεμή εκκλησιολογικά ζητήματα αποφεύγονται στην Ιεραρχία.

Από την άλλη, οι αντιφάσεις έχουν να κάνουν με το εξής: Κάποιοι, λιγοστοί ιεράρχες αντιλαμβάνονται την κατάσταση, ενστερνίζονται τα διαυγή προτάγματα, και επιχειρούν κάποια βήματα.

Συνήθως όμως τα επιχειρούν άτυπα (πχ δίνουν στους ιερείς τους προφορικές οδηγίες πώς να χειρίζονται απαράδεκτες καθιερωμένες ευχές οι οποίες βλέπουν την γυναίκα ως ακάθαρτη και την σεξουαλικότητα ως αμαρτία) κι έτσι αυτά τα βήματα, παρόλο που είναι σημαντικά, δεν καθιερώνονται θεσμικά, ούτε αποτυπώνονται σε συζητήσεις και αποφάσεις της Συνόδου (σημειωτέον ότι υπάρχουν πλήθος ζητημάτων τα οποία, βάσει των αυθεντικών εκκλησιαστικών κριτηρίων, μπορούν να αντιμετωπιστούν σε επίπεδο μητρόπολης, χωρίς να χρειάζεται απόφαση της Συνόδου ή... οικουμενικής συνόδου, όπως φωνασκούν κάποιοι).

Στην εκκλησιαστική μας συγκυρία υπάρχει από τη μια η επισκοπική μοναρχία (μολονότι η εκκλησιολογία αξιώνει ιδιάζοντα ρόλο και για τους πρεσβύτερους και για τους λαϊκούς, από τη δική τους σκοπιά και με το δικό τους διακόνημα) και από την άλλη η πνευματική τρομοκρατία που επιχειρούν να ασκήσουν φονταμενταλιστικοί και σκοταδιστικοί κύκλοι εναντίον επισκόπων οι οποίοι τολμούν τομές. Πίσω από όλα, κοντολογίς, υπάρχει το μείζον ζήτημα, πώς δομείται η Εκκλησία, πώς λειτουργούν οι εκκλησιαστικές κοινότητες (ενορίες), αν λειτουργούν θεαματικά ή συμμετοχικά, αν συγκροτούνται με πνεύμα αφιέρωσης και ελευθερίας ή, αντίθετα, με πνεύμα στρατωνισμού γύρω από κάποιον γκουρού ή με πνεύμα φανς γύρω από έναν σταρ.

Το πρόβλημα όσων αντιδρούν στην αναβάθμιση της γυναικείας συμμετοχής είναι η ίδια η γυναίκα και η σκοταδιστική, πατριαρχική αντίληψη που έχουν γι’ αυτήν; Έχει σχέση αυτή η αντίληψη με το λόγο των Πατέρων και το χριστιανικό πνεύμα;

Η θρησκευτική καχυποψία απέναντι στη γυναίκα είναι πολύ βαθιά. Τα ριζώματά της βρίσκονται στην δαιμονοποίηση καθαυτής της ανθρώπινης σεξουαλικότητας, και εκβάλλει ιδιαίτερα σε βάρος της γυναίκας. Το σκηνικό είναι εξαιρετικά θολό, διότι σε ρηματικό επίπεδο οι κορώνες υπέρ της γυναίκας είναι άφθονες πανταχόθεν. Τι έχουμε όμως στην πραγματικότητα, εκ μέρους των φονταμενταλιστών; Απόρριψη μετ’ επαίνων! Δοξολογική απόρριψη! Τονίζουν, για παράδειγμα, ότι ο Χριστός αναβάθμισε την γυναίκα (η συζήτησή του με την «αιρετική» και «ανήθικη» Σαμαρείτιδα ήταν πραγματικά ριζοσπαστική) και ότι στο πρόσωπο της Παναγίας ανυψώθηκε η γυναίκα, όμως τους διθυράμβους αυτούς τους χρησιμοποιούν όχι για να ελευθερώσουν μια όμορφη απελευθερωτική δυναμική, αλλά για το αντίθετο! Για να πουν στις γυναίκες «έχετε ήδη αναβαθμιστεί. Τι άλλο γυρεύετε; Καθίστε εκεί όπου είστε!».

Για το βαθύ κράτος της πατριαρχίας επιτρέψτε μου μια μόνο αναφορά, από τις εκατοντάδες που μπορούν να γίνουν: Στο πρόσφατο βιβλίο μου «Υποτέλεια, Ιεραποστολή και Θεολογία της Απελευθέρωσης στην Άπω Ανατολή» (εκδ. Red n’ Noir, 2023) έχω παρουσιάσει την φωτεινή και οδυνηρή περίπτωση μιας ελληνίδας η οποία χειροθετήθηκε το 1978 διακόνισσα στην ιεραποστολική Ορθόδοξη εκκλησία της Κορέας. Ο επίσκοπος που την χειροθέτησε γνώριζε ότι στην παράδοση της Εκκλησίας διακόνισσες γίνονται με χειροτονία, αλλά προφανώς δεν προχώρησε τόσο πολύ, διότι γνώριζε ότι το καρκίνωμα της αποστεωμένης παραδοσιαρχίας λυμαίνεται τον εκκλησιαστικό χώρο. Και πράγματι, τα επόμενα επτά έτη μετά την χειροθεσία το όνομα της διακόνισσας εμφανιζόταν κανονικά στην αναγραφή των στελεχών της εν λόγω εκκλησίας, στη συνέχεια όμως η ελλαδική αγκύλωση το εξαφάνισε τελεσίδικα! Άλλα 13 χρόνια η διακόνισσα παρέμεινε διακόνισσα της τοπικής εκκλησίας με θυσιαστικό και αδαμάντινο ήθος, αλλά αυτή η ιδιότυπη και τιμωρητική... damnatio memoriae την ακολούθησε ως το τέλος!

Στην μακραίωνη εκκλησιαστική γραμματεία τόσων αιώνων συναντά κανείς κάθε λογής προσεγγίσεις, από τις πιο ερωτικές μέχρι τις πιο μισογυνικές. Η ερμηνεία λοιπόν έχει καίριο ρόλο, ώστε να καταδείξει τους βασικούς άξονες της χριστιανικής οπτικής. Θα εκπλαγούμε αν δούμε το θάρρος και το ρηξικέλευθο ιδίως των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων. Επιπλέον, σήμερα ευτυχούμε να έχουμε πλέον σπουδαία κείμενα σ’ αυτή την κατεύθυνση. Με απλά λόγια: η χριστιανική ανθρωπολογία δεν είναι συμβατή με την δυσανεξία προς τη γυναίκα. Αυτό το στοίχημα το ζήσαμε μάλιστα και πρόσφατα στο περιοδικό «Σύναξη», του οποίου το πρόσφατο τεύχος είναι αφιερωμένο σε μια θεολογική προσέγγιση της Γυναικοκτονίας (με επίγνωση της έντασης που δημιουργεί η αποδοχή του όρου).

Εδώ χρειάζεται όμως και βάθεμα του προβληματισμού. Το γυναικείο ζήτημα δεν αφορά την απόδοση κάποιων δικαιωμάτων με έναν αυτόνομο τρόπο. Το θέμα δηλαδή δεν είναι μόνο του και αυτόνομο, το αν θα ξαναϋπάρξουν διακόνισσες στις ενορίες. Το βασικό θέμα (σε συνάρτηση με το οποίο υπάρχει και το γυναικείο) είναι μην έχουμε αναπαραγωγή εξουσιαστικών πυραμιδωτών δομών, με ελίτ και περιθώριο.

Ο τρόπος δηλαδή συγκρότησης και λειτουργίας της Εκκλησίας, σχέσης λαϊκών και κληρικών, σχέσεις των βαθμών ιεροσύνης μεταξύ τους, και θεολογίας ανοιχτής στους ορίζοντες που έχει ανοίξει αυτός τον οποίον οι Χριστιανοί αναγνωρίζουν ως Κύριό τους. Επιμένω σε αυτό, διότι μια σύγχρονη και εκσυγχρονιστική λογική (π.χ. μια λογική νεοφιλελεύθερου στυλ) δεν έχει καμιά δυσκολία να πλειοδοτήσει υπέρ του δικαιωματισμού και κατά της πατριαρχίας. Όμως στην πραγματικότητα, στην ουσιαστική εσωτερική λογική της, δεν είναι κοινωνικά απελευθερωτική. Αποστασιοποιείται, για παράδειγμα, από την αγροτικού τύπου παρελθούσα θρησκευτικότητα, αλλά συνθέτει νέες μορφές εξουσιαστικότητας, νέες υποτέλειες, ακόμη και νέες εθελοδουλείες.

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια «έξαρση» φονταμενταλιστών, παραθρησκευτικών οργανώσεων, μια έντονη ανάμιξη μοναστηριών του Αγίου Όρους στα πολιτικά πράγματα, μέχρι και «ιερές μπίζνες»… Από τους παπάδες στις διαδηλώσεις για τη Συμφωνία των Πρεσπών έως την καθοδήγηση από Μοναχούς του Αγίου Όρους των ψηφοφόρων προς εθνικιστικά και ακροδεξιά κόμματα. Μήπως κάτι δεν πάει καλά στην Εκκλησία; Ποια είναι τελικά η θέση της θεολογίας;

Το κρίσιμο σημείο είναι να κοπιάσει κανείς για να ξεκαθαρίσει ποια κριτήρια και ποιες προτεραιότητες γεννά το ευαγγέλιο. Όχι δηλαδή να κινηθεί, μέσα σε ένα κλίμα επιφανειακών εντυπώσεων, προς θέσεις που εργαλειοποιούν την πίστη κολακεύοντας είτε ένα συντηρητικό ακροατήριο είτε προοδευτικούς συνομιλητές. Η αναμέτρηση με τις αξιώσεις την ίδιας της χριστιανικής ταυτότητας είναι απείρως ουσιαστικότερη, σημαντικότερη και τελικά δυσκολότερη δουλειά από την όποια κολακεία.

Έχουμε να κάνουμε λοιπόν όχι απλώς με διαφορά κάποιων απόψεων που συμμερίζονται όμως κάποια κοινά βασικά κριτήρια, αλλά έχουμε να κάνουμε με βάναυσα αναποδογυρίσματα της πίστης, με βάναυσες στρεβλώσεις της. Η παραχώρηση προτεραιότητας στην αυτοχθονία, η δίψα για θεοκρατία (πράγματα που μοιάζουν παλαιικά), η δίψα για οικονομικές συναλλαγές με τον πιο προχωρημένο τρόπο (πράγμα που μοιάζει εκσυγχρονιστικό), η χειραγώγηση συνειδήσεων, η συστηματική παραγωγή μαγικής νοοτροπίας (η οποία αποτελεί τον απόλυτο αντίποδα της χριστιανικής οπτικής), η καθυπόταξη της οικουμενικότητας στον εθνικισμό, η συμφεροντολογική προσχώρηση σε γεωπολιτικά παιχνίδια, όλα είναι αναίρεση της εκκλησιαστικής ουσίας.

Αν εγκύψει κανείς στην εμπειρία της Εκκλησίας, θα δει συχνά ποιμένες να τάσσονται στο πλευρό του ποιμνίου τους που κακουχείται (όπως στο Κιλελέρ ή στην εθνική αντίσταση), και μαζί θα δει και κάτι πολύτιμο: Με πόσον βασανισμό γινόταν αυτό, ώστε η εκκλησιαστική ταυτότητα να μην γίνει υποπροϊόν εθνικό, κρατικό ή ιδεολογικό. Όποτε λείπει αυτός ο βασανισμός και εξατμίζεται η προτεραιότητα του ευαγγελίου, τότε ο Χριστός θα υποκαθίσταται από ιερά είδωλα – εν μέσω βέβαια στεντόριων ομολογιών πίστης και λυσσαλέας προσπάθειας άσκησης μπούλινγκ σε όσους δεν ανέχονται (χρησιμοποιώ φράση του αγίου Νεκταρίου κατά των φανατικών) να φορούν τις αλυσίδες τους.

Πως εξηγείτε αυτόν τον ακραίο συντηρητισμό μεγάλου μέρους των ανθρώπων της εκκλησίας, ενώ την ίδια ώρα είναι λίγοι και αθόρυβοι όσοι τολμούν να θίξουν την κοινωνική δυστυχία που παράγει το σύστημα; Γιατί η Εκκλησία έχει λόγο για τη Μακεδονία και όχι για τους πρόσφυγες που πνίγονται στο Αιγαίο;

Ξέρετε, αυτή η εικόνα χρειάζεται ακριβέστερη εξέταση. Διάφορα θεσμικά κέντρα και πολλοί θρησκευόμενοι όντως έχουν την στάση που λέτε. Όμως το όλο σκηνικό είναι πραγματικά σύνθετο. Είναι πολλοί οι πιστοί, λαϊκοί και ιερείς οι οποίοι βρίσκονται σε διαφωνία, ακόμα και ρήξη, με τη στάση αυτή. Ειδικά στον θεολογικό χώρο υπάρχει, εδώ και δεκαετίες, απίστευτα σημαντική παραγωγή πάνω σε όλες τις πληγές που προανέφερα.

Με ερευνητικό κόπο, με τόλμη, με παρρησία. Αυτό πρέπει να το δει και η κοινωνία. Χαρακτηριστικό του αποπροσανατολισμού που υπάρχει είναι (ανάμεσα σε άλλα) ότι στην προεκλογική περίοδο των εκλογών της 21ης Μαΐου ανέκυψε αίφνης το ζήτημα των σχολικών εγχειριδίων του μαθήματος των Θρησκευτικών. Θλίψη προκαλεί το γεγονός ότι δημοσιογράφοι που αναφέρθηκαν τότε στο ζήτημα αυτό, φανέρωσαν απλώς την αβυσσαλέα ασχετοσύνη τους.

Το θρησκευτικό φαινόμενο είναι παρόν στη δημόσια σφαίρα, και δρα καταλυτικά, είτε αρνητικά είτε θετικά, πάντως καταλυτικά. Θα μπορούσε να το πάρει κανείς είδηση αν παρακολουθούσε τρέχουσες διεθνείς συζητήσεις, κι ας μην διάβαζε ποτέ του τη Σχολή της Φρανκφούρτης για το θέμα! Πόσο μάλλον αν καταλάβαινε ότι αυτό που έχει συμβεί στα Θρησκευτικά από το 2000 μέχρι σήμερα, είναι μια τρομακτική σύγκρουση που αφορά καθαυτή την φύση της παιδείας και την φυσιογνωμία των μαθημάτων που οφείλονται να διδάσκονται. Αυτή τη στιγμή οι σκοταδιστικοί θρησκευτικοί χώροι έχουν πετύχει την έκδοση απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία και ορίζει το μάθημα των Θρησκευτικών ουσιαστικά ως κατηχητικό – άρα ως επιλεγόμενο. Μπορεί κανείς να συμφωνήσει ή να διαφωνήσει σε διάφορα επί μέρους ζητήματα. Αλλά πότε θα δούμε το μείζον, τι λογής παιδεία θέλουμε; 

Όσο για την αποσιώπηση της κριτικής προς το συστημικό κακό και την παραγωγή κοινωνικής αδικίας, τι να πω; Βάναυση αποσιώπηση της ριζοσπαστικότητας του Ευαγγελίου και των Πατέρων. Η διαστροφή εδώ βρίσκεται σε χίλια δυο κόλπα μεταφυσικής νομιμοποίησης του Μαμωνά (παρόλο που η αντίθεση του Χριστού προς αυτόν υπήρξε απερίφραστη) και δαιμονιώδους αντιδιαστολής του «πνευματικού» από το «κοινωνικό». Το «κοινωνικό» είναι «πνευματικό»! Όχι απλώς δεν είναι απεμπόληση της πίστης, αλλά, εντελώς αντίθετα, είναι βίωση και επαλήθευσή της.

Αριστερά και θρησκευτική Πίστη… είναι δύο έννοιες…;

Η χριστιανική συνείδηση έχει παραμέτρους αριστερές, υπό την έννοια ότι προτάγματά της είναι η έμπρακτη αγάπη που οδηγεί σε εξισωτισμό, η άρνηση ιερότητας της ιδιοκτησίας, το αγκάλιασμα του ξένου, η έμφαση στο κοινό και η αρνητικότητα προς τον εγωισμό, ο οποίος θεωρείται από πολλούς σήμερα ατμομηχανή της επιτυχίας και της ανάπτυξης. Και άλλα πολλά... Ταυτόχρονα ωστόσο υπάρχει σοβαρό πρόβλημα στο πώς οι πολιτικοί χώροι της Αριστεράς νοούν την θρησκευτική πίστη. Δεν εννοώ αν πιστεύουν ή όχι. Εννοώ ότι κατά πλειονότητα κυριαρχούνται από ένα παλαιοημερολογήτικο πνεύμα, το οποίο δεν παίρνει καν χαμπάρι την κοινωνική δυναμική της πίστης (την επισήμανση, ας πούμε, του Ερνστ Μπλοχ ότι η πίστη δηλώνει πως «κάτι λείπει», πως ετούτος εδώ ο κόσμος κι ετούτη εδώ η κοινωνία δεν μπορεί να είναι το τέρμα της ιστορίας).

Η θεολογία γενικά, και θεολογικά κινήματα ειδικότερα, όπως η Θεολογία της Απελευθέρωσης, παράγουν συγκλονιστικές θέσεις, και είναι τουλάχιστον κρίμα και ανευθυνότητα να μένουν οι αριστεροί άνθρωποι σε έναν θρησκευτικό νηπιασμό και σε μια γκροτέσκα αγραμματοσύνη. Ο θρησκευτικού τύπου και μικρόνοιας φονταμενταλισμός είναι (όσο κι αν ακούγεται ίσως παράδοξο) διαδεδομένο διαβρωτικό φαινόμενο και σε ένθεους και άθεους.

Έχετε γράψει για τη Θεολογία της Απελευθέρωσης… Πείτε μας περιεκτικά όσο μπορείτε λίγα λόγια για το κίνημα αυτό…

Γεννημένο στη δεκαετία του 1970 από Λατινοαμερικάνους Καθολικούς, το κίνημα της Θεολογίας της Απελευθέρωσης όρισε ως βασική αποστολή της Εκκλησίας την πάλη κατά της κοινωνικής αδικίας σε κάθε της μορφή. Το κίνημα αυτό έχει προσφέρει πολλά, κι έχει γνωρίσει τάσεις και διαφοροποιήσεις. Βασική θέση του είναι η σύγκρουση με το συστημικό κακό, και βασική διαφοροποίηση η αποδοχή ή όχι της επαναστατικής βίας. Για ένα χριστιανικό κίνημα, η έγνοια για ολίσθηση στον ολοκληρωτισμό και σε καθεστωτική νοοτροπία (σε μια ενδοϊστορική εσχατολογία) οφείλει να είναι ανύστακτη.

Στο διάβα του χρόνου, όπως και άλλες ριζοσπαστικές κινήσεις, έτσι και η Θεολογία της Απελευθέρωσης δέχτηκε φοβερές επιθέσεις από εκκλησιαστικά και πολιτικά κέντρα, και ανέδειξε και μάρτυρες. Αυτό που θέλω να επισημάνω οπωσδήποτε, είναι το εξής: Η θεολογία, για να είναι χριστιανική, οφείλει να είναι απελευθερωτική – από τη φύση της. Δεν είναι δηλαδή υπόθεση απλώς ενός από τα πολλά θεολογικά ρεύματα, αλλά υπόθεση της χριστιανικής ταυτότητας καθαυτήν, της ίδιας της χριστιανικής διδασκαλίας στο σύνολό της, με όλο της το μεταφυσικό φορτίο.

Πηγή: tvxs. gr