ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΤΗΣ ΛΑΤΡΕΙΑΣ Η πέτρα και ο λίθος

 

Η «πέτρα» και ο «λίθος» μπορεί σήμερα να είναι συνώνυμα, όμως στην αρχαιότητα, αν και κινούνταν στο ίδιο σημασιολογικό πεδίο, δεν ταυτίζονταν σημασιολογικά. Ο «λίθος» είχε γενικότερη σημασία και δήλωνε τη συγκεκριμένη ύλη σε αντίθεση με άλλες. Π. χ. σε αντίθεση   με την ύλη του ξύλου, ενώ η  «πέτρα» δήλωνε κυρίως μεγάλου μεγέθους λίθο ο οποίος λόγο του βάρους και όγκου, χρησίμευε ως σταθερό, ασάλευτο  και ασφαλές θεμέλιο. Πάνω στο οποίο μπορούσε να στηρίζεται μεγάλο οικοδόμημα. Πέτρα επίσης ήταν και  ο βράχος.

            Τη σημασία του θεμελίου έχει στο γνωστό απόσπασμα από το κατά Ματθαίον  όπου  ο Χριστός δηλώνει στον μαθητή του Σίμωνα «συ ει Πέτρος  και επί ταύτη τη πέτρα οικοδομήσω μου την εκκλησία». Ο Σίμων πλέον θα αποκαλείται μόνιμα Πέτρος.

            Αλλά πέτρα δεν είναι μόνο ο Πέτρος, πέτρα είναι και ο ίδιος ο Χριστός, σύμφωνα με το Α΄ Κορινθ. 10, 4 (εδώ ως βράχος) «έπιναν γαρ εκ πνευματικής ακολουθούσης πέτρας  η δε πέτρα ην ο Χριστός».

            Γίνεται αναφορά στο συμβάν που περιγράφεται στο βιβλίο της Εξόδου-Π.Δ.- 17, 5-6-,όπου ο Μωυσής , μετά από εντολή του Θεού, χτυπάει έναν συγκεκριμένο βράχο, από τον οποίο βγήκε νερό για να πιει ο λαός. Αναφορά στο ίδιο γεγονός φαίνεται και στους ψαλμούς : «διέρρηξε πέτραν εν ερήμω, και επότισεν αυτούς» (77,15).

            Η πέτρα ως ασάλευτο θεμέλιο, που αντιστέκεται σθεναρά και αποτελεσματικά σε όλες τις καιρικές  συνθήκες, δηλώνεται και στο Ματθ. 7.24- 25: «πας ουν όστις ακούει μου τους λόγους τούτους και ποιεί αυτούς, ομοιάσω αυτόν άνδρί φρονίμω, όστις ωκοδόμησε την οικία αυτού επί την πέτραν και κατέβη η βροχή και ήλθαν οι ποταμοί και έπνευσαν οι άνεμοι και προσέπεσαν τη οικία εκείνη και ουκ έπεσε, τεθεμελίωτο γαρ επί την πέτραν».

            Από την άλλη πλευρά ο λίθος παρουσιάζεται σε πολλές περιπτώσεις με αρνητικά συμφραζόμενα στη Βιβλική γλώσσα. Η ανθρώπινη σκληρότητα παρουσιάζεται ως «καρδία λιθίνη» (Ιεζ. 11-19). Η ειδωλολατρία ασκείται με ξύλινα και λίθινα αντικείμενα. Ο διάβολος πειράζει τον Χριστό  προτρέποντάς Τον να κάνει τους λίθους άρτο. Η πλήρης καταστροφή και ισοπέδωση έχει να κάνει με λίθο που δεν θα μείνει στον λίθο. Ο πλήρης εξευτελισμός που οδηγεί σε δημόσιο φόνο, συντελείται με λίθους ως λιθοβολισμός με τον οποίο απειλήθηκε και ο Ίδιος ο Χριστός. «Εβάστασαν ουν  πάλιν λίθους  οι Ιουδαίοι ίνα λιθάσωσιν αυτόν».

            Ο Χριστός μπορεί να «εγεννήθη εις κεφαλήν γωνίας».  Προηγουμένως όμως απετέλεσε τον λίθον ον απεδοκίμασαν οι οικοδομούντες»». Και  οι λίθινες πλάκες του Μωσαϊκού Νόμου αναβαθμίζονται στην Καινή Διαθήκη σε σάρκινες καρδιές.

            Και φθάνουμε στην τελική συνάντηση λίθου αφενός και πέτρας της ζωής αφετέρου. Ο λίθος ως εμβληματικό σύμβολο της ανθρώπινης υπεροψίας και ματαιότητας, η οποία πίστεψε ότι θα μπορούσε να φυλακίσει τη Ζωή σ’ ένα τάφο, καταρρέει σαν χάρτινος πύργος  μπροστά στην πέτρα της ζωής, κάτι που επισημαίνεται-ως ρητορικό- ερώτημα σε ένα τροπάριο  του κυριακάτικου Όρθρου του β΄ ήχου: «διατί γαρ ο λίθος ουκ εφύλαξε την πέτραν της ζωής;»

            Έτσι με τον ηττημένο λίθε του τάφου του Χριστού συνέβη αναλογικά ό, τι  με τον σταυρό Του. Όπως ο σταυρός   από όργανο θανάτου έγινε  πανηγύρι αθάνατης Αγάπης, έτσι και ο λίθος  του τάφου του Χριστού   από όργανο φυλάκισής της Ζωής, έγινε κήρυκας της συντριβής του θανάτου, έγινε  Πέτρα της Πίστης στη Ζωή.

            Ανδρέας Μοράτος