Σάββατο 31 Οκτωβρίου 2026

Κατά τή Θεία Κοινωνία τί ἀκριβῶς κοινωνοῦμε;

 


Ἀπόσπασμα διαλόγου μέ τόν Φώτη Σχοινᾶ, δρ. φιλοσοφίας, ἀπό τό σεμινάριο δογματικῆς τῆς ΕΣΤΙΑΣ ΠΑΤΕΡΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ)

Ἐρώτηση

Κατά την ὀρθόδοξη δογματική θεολογία δέν ὑπάρχει κοινωνία προσώπων οὔτε μεταξύ τῶν τριῶν προσώπων τῆς Ἁγίας Τριάδος, ἐφ’ὅσον τό κάθε πρόσωπο ἔχει ξεχωριστό ὑποστατικό ἰδίωμα, ἀλλά καί μεταξύ τῶν ἀνθρώπων ἐφ’ ὅσον δέν κοινωνοῦν τά πρόσωπα κατ’ οὐσίαν μεταξύ τους, ἀλλά διά τῆς χάριτος τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Τότε ὅταν λέμε ὅτι στή θεία κοινωνία κοινωνοῦμε τό Σῶμα καί τό Αἷμα τοῦ Χριστοῦ, τί κοινωνοῦμε;  Ἄν κοινωνοῦμε τήν ἀνθρώπινη φύση τοῦ Χριστοῦ, τότε ἀφοῦ λέμε ὅτι ἡ φύση πάντα εἶναι ἐνυπόστατη, δέν κοινωνοῦμε καί τό πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ; Ἄν ἡ ἀναστημένη ἀνθρώπινη φύση τοῦ Χριστοῦ ἔχει σῶμα καί αἷμα, δέν ἔχει πρόσωπο, χέρια, πόδια; Κοινωνοῦμε μἰα ἀκέφαλη ἐνυπόστατη ἀνθρώπινη φύση;   Ὅταν ὁ ἱερεύς πιάνει μέ τά χέρια του τό Σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ὁ Χριστός δέν ἔχει κεφαλή; Εἶναι ἀφαιρετική ἡ κοινωνία μας μέ τόν Χριστό;

Ἀπάντηση

Θεία Κοινωνία εἶναι ἡ μετοχή μας στίς ἄκτιστες ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ.

Γιατί ὅμως λέμε κοινωνία ἀντί μετοχή; Ἐπειδή ἡ κοινωνία εἶναι ἀνώτερη τῆς μετοχῆς. Πρόκειται γιά συνένωση Θεοῦ ἀνθρώπου. Ἑνωνόμαστε μέ τόν Χριστό. Στή θεία Εὐχαριστία δέν ἑνωνόμαστεμέ τό πρόσωπο/ὑπόσταση τοῦ Θεοῦ Λόγου. Ἡ καθ'ὑπόστασιν ἕνωση εἶναι ἴδιον μόνο τοῦ Χριστοῦ. Ἐμεῖς ἑνωνόμαστε μέ τήν ἀνθρώπινη φύση  (τό τεθεωμένο σῶμα καί αἷμα) τοῦ Χριστοῦ καί τίς ἄκτιστες ἐνέργειες (δηλ. τήν ἄκτιστο χάρη) τῆς Ἁγίας Τριάδος.

Ἡ δική μας δηλ. ἀνθρώπινη φύση ἑνώνεται μέ τήν ἀνθρώπινη φύση τοῦ Χριστοῦ διά τῶν ἀκτίστων ἐνεργειῶν καί ὄχι μέ τήν θεία ὑπόσταση. Οὔτε νά περάσει ἀπό τό μυαλό μας ὅτι ἑνωνόμαστε μέ τήν οὐσία τοῦ Χριστοῦ. Αὐτή εἶναι ἀμέθεκτος, ἀπρόσωπος, ἀκοινώνητος. Οὔτε ἡ Παναγία ἑνώθηκε με τήν οὐσία. Καί ἡ ὑπόσταση ὅμως εἶναι ἀμέθεκτη.

Ἴδιον τοῦ Θεοῦ Λόγου εἶναι ὅτι ἑνώνεται μέ τήν ἀνθρώπινη φύση.

Πρόσωπο = Ὑπόσταση, Φύση=Οὐσία.

Οἱ δύο φύσεις, θεία καί ἀνθρώπινη ἑνώνονται στήν ὑπόσταση τοῦ Θεοῦ Λόγου ἀτρέπτως, ἀχωρίστως, ἀδιαιρέτως, ἀσυγχύτως. Ἑνωνόμαστε μέ τή θεία χάρη τοῦ Χριστοῦ. Ὄχι μέ πρόσωπο. Ἡ ἐνέργεια εἶναι ἐξωτέρα ἡ ὑπόσταση ἐνδοτέρα καί ἡ οὐσία ἐνδοτάτη.

Οἱ τρεῖς ὑποστάσεις εἶναι ἑνωμένες μόνο κατ’ οὐσίαν.

Ἡ φύσις εἶναι ἐνυπόστατη στόν Λόγο.

Τά κτίσματα κοινωνοῦμε στή θεία ἐνέργεια καί ὄχι στήν οὐσία τῆς ὑποστάσεως. Κοινωνοῦμε τήν ἀνθρώπινη φύση τοῦ Χριστοῦ καί τήν ἄκτιστη χάρη τῆς Ἁγίας Τριάδος.

Εἶναι πιό στενή ἡ σχέση μας μέ τόν Χριστό, ὅταν ἀνακατευόμαστε ( συμμετέχουμε στίς )  μέ τίς ἄκτιστες ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ Λόγου.

Ἀναπτύσσεται πολύ δυνατότερη σχέση ἀκόμη και ἀπό αὐτἠν μεταξύ ἀμπέλου κλημάτων, ἐνοίκου οἰκίας, συζύγου συζύγου, ψυχῆς σώματος.

Ὁ Θεάνθρωπος Χριστός φανερώθηκε ἐν σαρκί. Γινόμαστε ὁμόθεοι κατά χάριν.

Νά κοινωνοῦμε ὅπως ὁ ἀσθενής πού παίρνει τό φάρμακο. Φάρμακο ἀθανασίας. Ἀντίδοτο τοῦ μή ἀποθανεῖν.

 

Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2026

Παρέλαση με τους δαίμονες ... αντί να λιτανεύουμε τους Αγίους μας.

 


Αντί να λιτανεύουμε τους Αγίους να μας ελεήσει ο Θεός, κάνουμε παρέλαση με τους δαίμονες. Βλέπετε αγαπητοί μου σε αυτές τις εικόνες πουθενά χαρά, πολιτισμό, αγαλλίαση και αρετή; Δυστυχώς το καρναβάλι είναι ο πολιτισμός του σκουπιδαριού, του εξευτελισμού του ανθρωπίνου προσώπου και της προσκύνησης του διαβόλου.

Θα λιτανεύσουμε τα ομοιώματα των δαιμόνων με πρόσχημα την υποτιθέμενη χαρά των παιδιών; Πόλεις και χωριά κάνουν διαγωνισμούς ποιο παιδί θα καραγκιοζοποιήσουμε περισσότερο. Σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα γελοιοποιούν τους Ιερείς και τα Ιερά Μυστήρια. Αυτό έχουμε να δώσουμε στα παιδιά μας ; Αυτά τα πρότυπα έχουμε να τους θέσουμε ως δρόμους ζωής ;

Τελικά γιατί φέρνουμε ένα παιδί στο κόσμο; Απλά για να το μεγαλώσουμε σωματικά και ηθικά και να κοκορευόμαστε για κάποιες κοσμικές επιτυχίες στον έξω κόσμο; Πόσοι άραγε νοιάζονται αν τα παιδιά τους εξομολογούνται , κοινωνούν και έχουν πραγματική σχέση με τον Χριστό ; Βασανίστηκαν και μαρτύρησαν άνθρωποι κατά της ειδωλολατρείας και όλες αυτές τις σατανικές καταστάσεις και εμείς τις επαναφέρουμε με πρόσχημα κάποια χαρά. Ποιά είναι αυτή η χαρά και πού αποσκοπεί ;

Σε όλα αυτά έχουμε έτοιμη την απάντηση : «Δεν πειράζει», «Δεν βαριέσαι», «Σιγά μωρέ για λίγη πλάκα», αυτό είναι το δόγμα των ψυχών που θα πηγαίνουν προς την απώλεια. Με αυτές τις δικαιολογίες όχι πνευματική ζωή δεν κάνουμε αλλά πάμε ολοταχώς προς τον γκρεμό!

«Μα βρε παιδί μου λίγη χαρά !!! Για τα παιδάκια!»…Αν θεωρούμε ότι χαρά είναι η αγκαλιά με το σκοτάδι και την αμαρτία αλλά και να κοροϊδευουμε το Χριστό εξευτελίζοντας το ανθρώπινο πρόσωπο, τότε κάτι πάει στραβά τελικά.

Η Εκκλησία το Τριώδιο μας θέλει αγωνιστές της αγιότητος και εμείς γινόμαστε μιμητές των δαιμόνων! Κάθε χρόνο ακόμα και πιο χαμηλά…

Θα γίνουμε τσίρκο θα αλλοιώσουμε την εικόνα του Κυρίου και μετά θα πάμε να στολίσουμε τον Επιτάφιο και να ρίχνουμε κροκοδείλια δάκρυα όταν βγαίνει ο Εσταυρωμένος την Μ.Πέμπτη. Μετά λέμε ότι είμαστε Ορθόδοξοι σε Ορθόδοξο κράτος. Ίσως τελικά είμαστε όντως για τα καρναβάλια. Και μετά λέμε να μας φωτίσει ο Θεός!
ΣΤΩΜΕΝ ΚΑΛΩΣ!!

Για να μας φωτίσει ο Θεός οφείλουμε και εμείς να είμαστε δεκτικοί στην χάρη του Θεού και όχι να την πετάμε στο καλάθι των αχρήστων.

[ΠΗΓΗ π.Σπυρίδων Σκουτής- euxh.gr]

 

Πέμπτη 29 Οκτωβρίου 2026

Ἰατρική Ἐπιστήμη καί Ὀρθόδοξη Πίστη

 


Ἡ πρόληψη εἶναι πάντα ἡ καλύτερη θεραπεία, καί μάλιστα τώρα ἐν καιρῷ κρίσεως πού τά πάντα γύρω μας καταρ­ρέουν, ἐπειδή «μαζί τά φάγαμε», ὅπως κυνικῶς οἱ ὑποτιθέμενοι ἄρχοντές μας μᾶς λένε.

Ἐπιτρέψτε μου νά θυμίσω τό ὑπέροχο θεόπνευστο κείμενο τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης «…καί εἶπεν ὁ Θεός· ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν καί καθ’ ὁμοίωσιν, καί ἀρχέτωσαν τῶν ἰχθύων τῆς θαλάσσης καί τῶν πετεινῶν τοῦ οὐρανοῦ καί τῶν κτηνῶν καί πάσης  τῆς γῆς καί πάντων τῶν ἑρπετῶν τῶν ἑρπόντων ἐπί τῆς γῆς.  καί ἐποίησεν ὁ Θεός τόν ἄνθρωπον, κατ’ εἰκόνα Θεοῦ ἐποίησεν αὐτόν, ἄρσεν καί θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς.  καὶ εὐλόγησεν αὐτοὺς ὁ Θεός, λέγων· αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε καὶ πληρώσατε τὴν γῆν καὶ κατακυριεύσατε αὐτῆς καὶ ἄρχετε τῶν ἰχθύων τῆς θαλάσσης καὶ τῶν πετεινῶν τοῦ οὐρανοῦ καὶ πάντων τῶν κτηνῶν καὶ πάσης τῆς γῆς καὶ πάντων τῶν ἑρπετῶν τῶν ἑρπόντων ἐπὶ τῆς γῆς. καὶ εἶπεν ὁ Θεός· ἰδοὺ δέδωκα ὑμῖν πάντα χόρτον σπόριμον σπεῖρον σπέρμα, ὅ ἐστιν ἐπάνω πάσης τῆς γῆς, καὶ πᾶν ξύλον, ὃ ἔχει ἐν ἑαυτῷ καρπὸν σπέρματος σπορίμου, ὑμῖν ἔσται εἰς βρῶσιν· καὶ πᾶσι τοῖς θηρίοις τῆς γῆς καὶ πᾶσι τοῖς πετεινοῖς τοῦ οὐρανοῦ καὶ παντὶ ἑρπετῷ ἕρποντι ἐπὶ τῆς γῆς, ὃ ἔχει ἐν ἑαυτῷ ψυχὴν ζωῆς, καὶ πάντα χόρτον χλωρὸν εἰς βρῶσιν. καὶ ἐγένετο οὕτως. καὶ εἶδεν ὁ Θεὸς τὰ πάντα, ὅσα ἐποίησε, καὶ ἰδοὺ καλὰ λίαν. καὶ ἐγένετο ἑσπέρα καὶ ἐγένετο πρωΐ, ἡμέρα ἕκτη.» (Γέν. Α΄ 26-31).  Ὁ ἐν Τριάδι Θεός, ὁ Πατήρ, ὁ Υἱός καί τό Ἅγιον Πνεῦμα ἀσχολεῖται προσωπικά μέ τήν ἐκ τοῦ χοός δημιουργία τοῦ ἀνθρώπου ἐμφυσώντας πάνω του τή Θεϊκή Του πνοή.  Ὁ Μέγας Βασίλειος ἑρμηνεύοντας καί σχολιάζοντας τό θεό­πνευστο κείμενο τῆς Γενέσεως ὑποστηρίζει, ὅτι καθημερινῶς ὁ Θεός ἐπισκεπτόταν τό ζεῦγος τῶν πρωτοπλάστων, τόν Ἀδάμ καί τήν Εὔα, διαλεγόμενος μετ’ αὐτῶν ὡσάν φίλος πρός φίλον.  Ἤθελε ὁ Θεός ὄχι μόνο νά μένουν στό κατ’ εἰκόνα, ἀλλά καί νά ἀναπτύσ­σουν τά χαρίσματα, μέ τά ὁποῖα τούς προίκισε καί νά φθάσουν στό καθ’ ὁμοίωσιν, σταθεροποιημένοι καί ἀκλόνητοι αἰωνίως κοντά Του. 

Τρίτη 27 Οκτωβρίου 2026

28 Οκτωβρίου 1940 Ο Χ Ι !

 


Σπάνια μια μόνη λέξη έκλεισε μέσα της τόσα πολλά και τόσα μεγάλα νοήματα και γεγονότα. Το δισύλλαβο Ό Χ Ι του 1940 ήταν η έκφραση όλου του βάθους της ελληνικής Ιστορίας και της ελληνικής ψυχής.

            Το είπαμε με όλη τη συναίσθηση του τι λέγαμε την ώρα εκείνη. Αναμετρηθήκαμε με την υπεροχή της βίας και της διαστροφής. Νικήσαμε και τις δύο. Με τη λογική δε θα ‘πρεπε να πούμε το ό χ ι του ’40. Μα τα ό χ ι  της καρδιάς δεν μετριώνται με τα  ν α ί του μυαλού. ‘Όποιος δε θυσιάζεται, χλευάζεται.

            Τα εθνικά μας, όμως, ό χ ι  δεν είναι ανεξάρτητα με τα άλλα όχι της προσωπικής μας ιστορίας. Είναι το ίδιο βαθειά και συγκλονιστικά. Ξεκινάνε από την ίδια αφετηρία. Είναι τα ό χ ι  εναντίον των παθών μας. Αυτά τα ό χ ι δίνουν νόημα και στα εθνικά  μας ό χ ι .

            Η καινούργια γενιά, χωρίς να φταίει και πολύ γι΄ αυτό, δεν έχει συνειδητοποιήσει την ενιαιότητα αυτών των ό χ ι. Τα γεγονότα του σαράντα έχουν γίνει θρύλος. Τα θεωρεί άπιαστα. Έτσι τα ζη σα παραμύθι. Οι τάφοι των πατέρων μας όμως είναι ακόμη νωποί. Οι ανάπηροι μέχρι πρότινος  γύριζαν στους δρόμους. Είναι έγκλημα να μην αναβαπτιστεί η νεολαία μας στο ό χ ι του σαράντα.

            Η Ελλάδα δεν υπήρξε ποτέ μόνο γεωγραφικός χώρος. Υπήρξε πρώτα συνείδηση οικουμενική. Υπήρξε φως, αλήθεια, αποκάλυψη. Ο ελληνισμός είναι τρόπος ζωής. Είναι στάση απέναντι Θεού και ανθρώπων, ιδεών και πολιτισμών. Γι’ αυτό και τα ό χ ι της ξεπερνούν τα σύνορά της. Γίνονται φως του κόσμου. Η Ελλάδα και ο Χριστός συμπορεύτηκαν. Μπορούν να συμπορευτούν και σήμερα. Έτσι, οι ξένοι, όταν επισκέπτονται την Ελλάδα, δεν θα θαυμάζουν μόνο τους αρχαίους, αλλά και τους νεοέλληνες. Θα τους θαυμάζουν γιατί ξέρουν γιατί ζουν, ξέρουν τι σημαίνει αλήθεια και φως.

            Η Ελλάδα έχει αποστολή να είναι φωτεινή. Και χρέος μας είναι να μην τη σταματήσουμε εμείς.

            γ

Η Λαχτάρα και οι Ανύπαρκτοι. Συζήτηση για τον γέροντα Βασίλειο Γοντικάκη

 


Δευτέρα 26 Οκτωβρίου 2026

Ο ενθουσιασμός του Θεού

 


Η φυσική καταστροφή του εν επιγνώσει ανθρώπου είναι ο ενθουσιασμός. Η ετυμολογία της λέξης καταδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο συνδέεται το συναίσθημα με τη βαθιά ψυχή (ενθουσιασμός- εν θεός – Θεός= από το ρήμα Θέω= τρέχω, σπεύδω προς βοήθεια). Θεός =εκείνος που σπεύδει να βοηθήσει.

          Ο γνήσια χαρούμενος άνθρωπος δεν μπορεί  παρά να είναι έν-θεος. Η βαθιά, συνειδητή κι ακατάλυτη χαρά είναι το αναπόφευκτο επιστέγασμα της επίγνωσης μας πως δεν είσαι μόνος κι αβοήθητος γιατί βιωματικά ξέρεις πως ο Θεός είναι μαζί σου.

          Η ζωή σου ήταν ελλιπώς νοηματοδοτημένη πριν από την ένθερμη αναζήτησή Του. Κανείς και τίποτα δεν είναι σε θέση να δώσει πληρέστερο νόημα  στην ψυχική ζωή του ανθρώπου, περισσότερο απ’ ότι η επίγνωση πως ο Θεός απόλυτα και απροϋπόθετα αγαπά. Ο ενθουσιασμός είναι το ξεχείλισμα, το φυσικό εκπήγασμα της παραπάνω επίγνωσης, είναι το επιστέγασμα μιας  ζωής  που κυοφορεί και διέπεται από τα βιώματα της αβίαστης ευγνωμοσύνης και της ευχαριστιακής διάθεσης και προσφοράς. Μιας ζωής στην οποία η αίσθηση της ασφάλειας και της δύναμης έρχεται ως απόρροια της εκούσιας αποδοχής  κι αυτοπαράδοσης της προσωπικής   ανασφάλειας  κι αδυναμίας.

          Ο ενθουσιασμός είναι το σταθερό χαρακτηριστικό του ανθρώπου που βλέπει καθαρά κι εμπνέεται από την αλήθεια, γιατί προηγουμένως αποδέχτηκε το γεγονός της ατομικής του τυφλότητας  και των περιορισμών. Ο πεπαιδευμένος άνθρωπος  δεν αντιστέκεται στο εγγενές νόημα των παραδόξων της ζωής αλλά, διατηρώντας  ενεργοποιημένες κι ακμαίες τις παιδικές ψυχικές του ποιότητες, τείνει να συνθέτει μέσα του τα φαινομενικά αντίθετα (θυμό, επιείκεια, θλίψη, χαρά, φόβο-θάρρος, άρνηση-επιτρεπτικότητα), υπερβαίνοντας εσωτερικά το σχίσμα της πολικότητας και της σύγκρουσης των αντιθέσεων.

          Κι όταν κανείς επιλύει εσωτερικά το φαινόμενο της σχάσης της παράδοξης αντιφατικότητας των ψυχικών καταστάσεων και των αξιών  του κόσμου, τότε το παράδοξο θα είναι να μην ζει αυτός ο άνθρωπος σε κατάσταση μακαριότητας, χαρούμενος, εν ειρήνη και ησυχία. 

          Γρηγόρης Βασιλειάδης

          Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπευτής

Κυριακή 25 Οκτωβρίου 2026

ΙΡΕΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ ΠΑΤΡΩΝ Το συσσίτιο των απόρων

 


Δεν μπορεί κανείς να νοιώθει ευτυχισμένος και ικανοποιημένος στη ζωή, εφ’ όσον υπάρχει έστω κι  ένας αδελφός που να πεινάει. Εμείς προσπαθούμε να ικανοποιήσαμε αυτή την ανάγκη στα όρια της Ενορίας μας. Σε προσκαλούμε κι εσένα σ’ αυτή την προσπάθεια.

          Όταν αγαπάει κανείς βρίσκει πολλούς τρόπους  για να ξεπεράσει όλα τα εμπόδια και να μεταγγίσει τα βάλσαμο της αγάπης σ’ αυτούς που την στερούνται.

 


«Προς βίον παλινδρομήσας…»


 

Το εξαποστειλάριο του Όρθρου του Σαββάτου του Αγίου Λαζάρου είναι το εξής:

            «Λόγω σου Λόγε του Θεού, Λάζαρος νυν εξάλλεται, προς βίον παλινδρομήσας, και μετά κλάδων οι λαοί σε, Κραταιέ γεραίρουσιν, ότι εις τέλος ολέσεις τον Άδην θανάτω σου».

            Το ρήμα εξάλλομαι (εξ+ άλλομαι, σημαίνει «πηδώ προς τα έξω- η προς τα εμπρός)». Το ρήμα παλινδρομώ σημαίνει κατά λέξη, με βάση το συνθετικό-που –«τρέχω πάλι προς το πίσω» και κατ΄ επέκταση «επανέρχομαι», «επιστρέφω». Με τη λέξη λαοί νοούνται εδώ μεγάλα πλήθη ανθρώπων. Το ρήμα γεραίρω σημαίνει «δοξάζω», «δοξολογώ». Το ολέσεις είναι μέλλοντας του ρήματος όλλυμι, που σημαίνει «καταστρέφω», εξολοθρεύω, εξοντώνω, σκοτώνω».

            Πρέπει να υπογραμμίσουμε την εκτεταμένη παρήχηση του –λ-  ολέσεις), του –ρ-  (Λάζαρος προς παλινδρομήσας  Κραταιέ γεραίρουσιν) και του –σ- (σου, Λάζαρος , προς, παλινδρομήσας σε γεραίρουσιν εις τέλος , ολέσεις σου). Και το τρίτο –λ- . –ρ-, και –σ-) υπάρχουν στο όνομα  Λάζαρος [στη λέξη παλινδρομήσας θα τα βρούμε και τα τρία].

            Η απόδοση του εξαποστειλαρίου θα μπορούσε να είναι η εξής:

            «Με τον λόγο σου, Λόγε του Θεού, ο Λάζαρος τώρα πηδά έξω από τον τάφο του και επανέρχεται/επιστρέφει στη ζωή και με κλαδιά σε δοξολογούν, Παντοδύναμε, αμέτρητα πλήθη κόσμου, διότι στο τέλος θα θανατώσεις με τον θάνατό σου τον Άδη».

            Ανδρέας Μοράτος, «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ», φ. 1188

Σάββατο 24 Οκτωβρίου 2026

Από τη σοφία του λαού!

 


«Συγκράτα τα γινάτια σου να μην σου βγουν τα μάτια σου»

            Βγαλμένη η σοφία αυτή από την καθημερινή τριβή, από την καθημερινή ζωή, υπογραμμίζει πως ναι: «το γινάτι βγάζει μάτι».

            Το γινάτι ποτέ δεν κάνει καλό.

            Το γινάτι ποτέ δεν έχει νικητή.

            Το γινάτι ποτέ δεν έχει θριαμβευτή.

            Το γινάτι μόνο θύματα δημιουργεί. Μόνο πίκρα αφήνει. Μόνο ερείπια επιφέρει.

            Το γινάτι είναι ανωριμότητα.

            Ο ώριμος άνθρωπος ξέρει να συνδιαλέγεται, ξέρει να υπακούει, ξέρει να κάνει βήματα προς τα πίσω, ξέρει να αναθεωρεί σκέψεις, κρίσεις, θέσεις. Ξέρει να λέγει δυνατά «ναι», ίσως έχω εγώ άδικο, ίσως εγώ δεν σκέπτομαι σωστά, ίσως εγώ δεν ενεργώ εποικοδομητικά. Ίσως και ο άλλος «να έχει δίκιο».

            Ο ώριμος άνθρωπος διαθέτει ευθυκρισία. Δεν  τροφοδοτεί τον εγωισμό του, δεν κτυπά τα πόδια επιμένοντας στις δικές του απόψεις με το «ου με πείσεις καν με πείσεις».

            Ο ώριμος άνθρωπος απλώνει πρώτος αυτός το χέρι της συνδιαλλαγής, της κατανοήσεως, της αγάπης.

            Το πείσμα φέρνει δυσφορία, αφαιρεί το οξυγόνο του ζην και του ευ ζην.

            Το γινάτι δεν συντελεί στη δημιουργία, στην πνευματική μας καλλιέργεια. Το πείσμα φέρνει μόνο καταστροφές. Γκρεμίζει σπίτια και φιλίες φυγαδεύει την ειρήνη.

            Ο λόγος του Θεού είναι κατηγορηματικός: «η πεισμονή ουκ εκ του καλούντος ημάς».

            Το πείσμα δεν είναι το θέλημα του Θεού. δεν εκφράζει τα παιδιά Του, τα οποία αγωνίζονται καθημερινά , μ’ όποιο τίμημα, να εγκολπωθούν την ταπεινοφροσύνη, να χαρίζουν την ειρήνη, να βιώνουν την καλοσύνη

Ναι! «Η πλησμονή ουκ εκ του καλούντος ημάς»

            «ΑΓΙΑ ΛΥΔΙΑ», τ. 638

 

Η τιμή προς τους ηλικιωμένους

 


Η καθιέρωση από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 1990 της 1ης Οκτωβρίου ως «Παγκόσμιας ημέρας για την Τρίτη Ηλικία» έγινε κυρίως για να παροτρύνει σε απότιση του οφειλόμενου  φόρου τιμής προς τους ηλικιωμένους. Τους παππούδες και γιαγιάδες, που είναι στύλοι της κοινωνίας, φορείς της μνήμης  και της πείρας δεκαετιών.

            Είναι γνωστό ότι ο σεβασμός προς τους γέροντες ήταν πολιτισμικό χαρακτηριστικό από την αρχαιότητα. Ο Ηράκλειτος συμβούλευε : «Πρεσβύτερον αιδού», δηλαδή να σέβεσαι τους γεροντότερους. Επίσης, είναι γνωστή η παρότρυνση του λόγου του Θεού από τα χρόνια της Π. Δ.  : «από προσώπου πολιού εξαναστήση και τιμήσεις πρόσωπον πρεσβυτέρου» (Λευϊτ. Ιθ, 32), δηλαδή να σηκώνεσαι όρθιος μπροστά στους ασπρομάλληδες γέροντες και να τιμάς κάθε ηλικιωμένο πρόσωπο.

            Είναι προφανές ότι ο σεβασμός προς τους ηλικιωμένους δεν είναι απλώς μια ευγενική κοινωνική εκδήλωση προς πρόσωπα που δεν διαθέτουν τις σωματικές δυνάμεις για να κάνουν κάτι καλύτερο για την προσωπική εξυπηρέτηση και ασφάλεια. Αποτελεί και έκφραση ευγνωμοσύνης προς τους ήρωες της ζωής, οι κόποι και οι θυσίες των οποίων υπό συνθήκες  σαφώς λιγότερης άνεσης, έφεραν στη ζωή και ανέδειξαν τους γονείς μας και όλους τους υπεύθυνους παράγοντες της σημερινής κοινωνίας.

            Πέραν αυτών, αποδίδοντας σεβασμό προς τους ηλικιωμένους και ειδικότερα τους γονείς προς τους παππούδες, ουσιαστικά προετοιμάζουν το δικό τους «αύριο». Διδάσκουν τα παιδιά τους πως να συμπεριφερθούν και αυτά σ΄ αυτούς, όταν γεράσουν.

            «Η ΔΡΑΣΗ ΜΑΣ», τ. 641

Πέμπτη 22 Οκτωβρίου 2026

Αγάπη μου, καταλαβαίνω ότι θύμωσες επειδή δεν μπορείς να φας τούρτα στις 11 το βράδυ. Θα ήθελες να συζητήσουμε πώς νιώθεις γι’ αυτό;


 

Πριν κάποια χρόνια είχα γράψει ότι ίσως ένα μέρος του κακού ξεκίνησε από εκείνη τη μικρή, αθώα σκηνή που όλοι έχουμε δει…το παιδί πέφτει πάνω στο τραπέζι, χτυπάει, και ο γονιός για να το παρηγορήσει, αρχίζει να χτυπάει το τραπέζι λέγοντας.. «Κακό τραπέζι! Κακό!» Μόνο που το τραπέζι δεν έκανε τίποτα….Το παιδί έπεσε πάνω του. Κι όμως, για λίγα δευτερόλεπτα, αντί να βοηθήσουμε το παιδί να συναντήσει την πραγματικότητα, αλλάζουμε την πραγματικότητα για να προστατεύσουμε το συναίσθημά του. Δεν έπεσες εσύ, εφταιγε το τραπέζι.

Κάπου στην πορεία το gentle parenting παρεξηγήθηκε λίγο…

Από το «δεν θέλω να μεγαλώσω το παιδί μου με φόβο» περάσαμε σε κάτι τύπου… «Αγάπη μου, καταλαβαίνω ότι θύμωσες επειδή δεν μπορείς να φας τούρτα στις 11 το βράδυ. Θα ήθελες να συζητήσουμε πώς νιώθεις γι’ αυτό;» Και το παιδί, εν τω μεταξύ, έχει ήδη ανοίξει το ψυγείο, έχει φάει την τούρτα και διαπραγματεύεται αν αύριο θα πάει σχολείο. 

Να ξεκαθαρίσουμε κάτι. Gentle parenting δεν σημαίνει ότι το παιδί αποφασίζει για όλα, ούτε ότι ο γονιός φοβάται να του προκαλέσει «τραύμα» . Δεν σημαίνει ότι κάθε «όχι» πρέπει να συνοδεύεται από TED Talk δεκαπέντε λεπτών και τρεις εναλλακτικές προτάσεις. Ένα παιδί χρειάζεται αγάπη, ενσυναίσθηση και σεβασμό. Χρειάζεται όμως και ΟΡΙΑ. Γιατί ένα από τα βασικά αναπτυξιακά καθήκοντα της παιδικής ηλικίας είναι ακριβώς αυτό,η σταδιακή εγκατάλειψη της παντοδυναμίας. Το μικρό παιδί ξεκινά τη ζωή του βιώνοντας τον κόσμο περίπου σαν να περιστρέφεται γύρω από τις ανάγκες του. Πεινάει και εμφανίζεται τροφή. Κλαίει και κάποιος έρχεται. Θέλει αγκαλιά και κάποιος το σηκώνει. Κάπως σαν εμένα όταν πεινάω, μόνο που εγώ στα 42 μου εξακολουθώ να κοιτάζω τον φούρνο με μια αδικαιολόγητη αισιοδοξία ότι ίσως εμφανίστηκε μέσα μια ζαμπονοτυρόπιτα χωρίς να την έχω αγοράσει. Η διαφορά είναι ότι στο παιδί αυτή η αίσθηση παντοδυναμίας είναι φυσιολογική και αναπτυξιακά απαραίτητη. Στον ενήλικα είναι απλώς πείνα και…κακές αποφάσεις. Καθώς όμως μεγαλώνει, χρειάζεται σιγά σιγά να συναντήσει μια πραγματικότητα που του λέει…«Σε αγαπώ πολύ, αλλά δεν μπορείς να έχεις πάντα αυτό που θέλεις.» «Καταλαβαίνω ότι θυμώνεις, αλλά δεν θα αλλάξει το όριο επειδή θύμωσες.» «Το συναίσθημά σου είναι αποδεκτό., δεν είναι όμως κάθε συμπεριφορά αποδεκτή.» Εκεί αρχίζει να χτίζεται κάτι εξαιρετικά σημαντικό…η ικανότητα να αντέχει τη ματαίωση. Και η ματαίωση, σε μικρές και διαχειρίσιμες δόσεις, δεν τραυματίζει το παιδί. Το προετοιμάζει για την πραγματικότητα. Welcome to reality, baby. Γιατί αργότερα δεν θα το επιλέξουν πάντα πρώτο. Κάποιος θα του πει όχι, χωρίς ιδιαίτερη ευαισθησία . Θα χάσει, θα περιμένει, θα αποτύχει, θα συναντήσει ανθρώπους που δεν θα προσαρμόζονται στις ανάγκες του. Αν κάθε φορά που δυσφορεί ο γονιός αλλάζει το όριο για να μη στενοχωρηθεί, το παιδί δεν μαθαίνει να ρυθμίζει τη ματαίωσή του, μαθαίνει απλά ότι η ένταση του συναισθήματός του μπορεί να αλλάξει την πραγματικότητα. Και τότε, χωρίς να το καταλαβαίνουμε, αντί να του προσφέρουμε ασφάλεια, ενισχύουμε την αίσθηση παντοδυναμίας του. Όχι αγαπητέ μου γονιέ , το όριο δεν είναι τιμωρία. Είναι δομή. Το παιδί δεν χρειάζεται έναν γονιό που θα του πραγματοποιεί κάθε επιθυμία. Χρειάζεται έναν ενήλικα αρκετά σταθερό ώστε να αντέχει ακόμη και το γεγονός ότι το παιδί του, κάποιες στιγμές, θα θυμώσει μαζί του.

Μπορείς να πεις… «Ξέρω ότι νευρίασες. Είμαι εδώ μαζί σου. Αλλά η απάντηση παραμένει όχι.»

Αυτό είναι πολύ πιο δύσκολο από το να υποχωρήσεις. Και πολύ πιο χρήσιμο. Ισως ένα από τα μεγαλύτερα δώρα που μπορούμε να κάνουμε στα παιδιά μας δεν είναι να τους φτιάξουμε έναν κόσμο χωρίς απογοήτευση. Είναι να τους μάθουμε ότι μπορούν να απογοητευτούν χωρίς να διαλυθούν. Ότι μπορούν να ακούσουν «όχι» χωρίς να σημαίνει «δεν σε αγαπώ».  Και ότι ο κόσμος δεν περιστρέφεται γύρω τους, αλλά εξακολουθούν να έχουν μια πολύ σημαντική θέση μέσα σε αυτόν.

Υ.Γ Μια μέρα δεν θα είσαι εκεί να μαλώσεις το «κακό τραπέζι», να διορθώσεις την αδικία, να εξηγήσεις το σκληρό «όχι» ενός μαλάκα ή να μαλακώσεις την πτώση. Και τότε, ίσως το μεγαλύτερο δώρο που θα του έχεις αφήσει δεν θα είναι ένας κόσμος που το προστάτεψε από τα πάντα. Θα είναι η βεβαιότητα ότι, όταν πέσει, μπορεί να σηκωθεί. Και ότι ακόμη κι όταν η ζωή δεν του κάνει το χατίρι, εκείνο μπορεί να συνεχίσει.

Ευάγγελος Ορφανίδης Κλινικός Ψυχολόγος 

Ό, τι ξεχνάμε

 


Από αγάπη πάντοτε κινούμενος, ήθελε μόνο  να προσφέρει. Και  για να ικανοποιήσει τους ανθρώπου  του, ξύπνησε πολύ πρωί και πήγε να τους κόψει ξύλα. Και γύρισε χαρούμενος την πρώτη ημέρα, γιατί είχε κόψει είκοσι κορμούς. Και χάρηκαν πολύ, όλοι οι δικοί του, και πολλά μπράβο.

          Και ξύπνησε  και τη δεύτερη ημέρα, και πάλι με την ίδια και μεγαλύτερη όρεξη πήγε για δουλειά. Και όμως σαν σουρούπωσε, δεκαεφτά  μόνο κορμούς έφερε στο σπίτι. Οι άνθρωποι του, του είπανε πάλι μπράβο. Αυτός όμως στεναχωρήθηκε πολύ.

          Και τόβαλε πείσμα, την Τρίτη μέρα, και πιο νωρίς ξεκίνησε , και με πάθος μεγαλύτερο άρχισε να κόβει δένδρα.  Και πάλι σαν βράδιασε μόνον δέκα κορμούς έφερε στο σπίτι.

          Και τέταρτη και πέμπτη μέρα, παρά την όποια προσπάθεια, όλο και λιγότερα ξύλα ήτανε , που μπορούσε να πρόσφερε στους δικούς του ανθρώπους.

          Και τον έπιασε πολλή στεναχώρια, γιατί όλα τα έκανε σωστά και ώρες και πάθος και δύναμη έβαζε. Απ΄ όλα.

          Και έτσι καθώς ήτανε λυπημένος, καθότανε σκεπτικός, τον πλησίασε κάποιος γέροντας. Του είπε γιατί ήταν στεναχωρημένος. Δεν μίλησε  ο γέροντας. Φεύγοντας απλά του άφησε μια συμβουλή. «Να μην ξεχνάς το τσεκούρι», έτσι του΄ πε, «να ακονίζεις».

          Ξεχνάμε. Όλα καλά τα κάνουμε. Μα ξεχνάμε το τσεκούρι να το ακονίσουμε καλά.

          Και το ερώτημα…

          Ποιο είναι, για τον καθένα , το τσεκούρι;

          Ελευθέριος Γ. Ελευθεριάδης

                   Ψυχολόγος

Τετάρτη 21 Οκτωβρίου 2026

Πίνοντας καφέ με τον Λάλα | Θεοφάνης Τάσης : Η Τεχνητή Νοημοσύνη και το Μέλλον του Ανθρώπου.

 

Ο Θανάσης Λάλας υποδέχεται στην εκπομπή «Πίνοντας καφέ με τον Λάλα» τον καθηγητή Φιλοσοφίας και συγγραφέα Θεοφάνη Τάση. Σε μια βαθιά και επίκαιρη συζήτηση, αναλύουν τις προκλήσεις της εποχής μας: Πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) αναμορφώνει την ανθρώπινη εμπειρία και την κοινωνία; Γιατί η διάσπαση της προσοχής και το εύπεπτο περιεχόμενο απειλούν τη συνειδητότητά μας; Ποιοι είναι οι κίνδυνοι για τα προσωπικά μας δεδομένα, τα πνευματικά δικαιώματα και τη δημιουργικότητα;

Θανάσης Λάλας

Θανάσης Λάλας

Η ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΗ ΣΠΟΡΑ

 


Αυτή την περίοδο έχει καθορισθεί ν’ αρχίζει κάθε χρόνο η πνευματική σπορά της Εκκλησίας μας. Ιεροκήρυκες και Κατηχητές «εξέρχονται του σπείραι του σπόρου του Θεού».

          Το έργο αυτό είναι δύσκολο, διότι σπέρνουν σ’ ένα κόσμο όπου έχουν σπείρει και σπέρνουν συγχρόνως μ’ αυτούς οι σατανικοί σποριάδες της διαφθοράς και της απιστίας. Σπέρνουν σε χωράφια δύσκολα, αλλά σπέρνουν και θα σπέρνουν μέχρι την συντέλεια των αιώνων.

          Το ιερό αυτό έργο της πνευματικής σποράς το άσκησε ο ίδιος ο Κύριος, ο οποίος είναι ο πρώτος , ο μοναδικός και ανυπέρβλητος διδάσκαλος, ο μεγάλος σποριάς του θείου λόγου στον αγρό των ανθρώπινων καρδιών.

Η  σπορά του θείου λόγου είναι θεμελιώδες έργο της Εκκλησίας σύμφωνα με την εντολή του Χριστού. Οπότε έργο και καθημερινός αγώνας της Εκκλησίας και των ποιμένων της είναι να φέρουν κοντά στους  να σπείρουν στις καρδιές τους το σπόρο του λόγου της πίστεως.

Η Εκκλησία διά των ποιμένων της απευθύνεται στους πιστούς και αυτή την νέα περίοδο και τους καλεί σ’ ένα πνευματικό συναγερμό, σε μια συστράτευση και αγωνιστική διάθεση, για να συμβάλλουν κι αυτοί στην πνευματική τους καλλιέργεια.

Μπορεί καμμιά φορά να μας απογοητεύουν κάποια φαινόμενα, αλλά πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι γιατί ο λόγος του Θεού καρποφορεί εκατονταπλασίονα.

Η Εκκλησία μας ετοιμάζεται για το πνευματικό της έργο και προσκαλεί όλους σ’ αυτή την πνευματική  συνοδοιπορία. Η ανταπόκριση των πιστών στο προσκλητήριο αυτό πρέπει να είναι άμεση κα πρόθυμη.

Ο τακτικός και ανελλιπής Εκκλησιασμός, η συχνή συμμετοχή στο Μυστήριο της Θ. Ευχαριστίας, η ακρόαση του λόγου του Θεού, η άσκηση της αγάπης και της φιλανθρωπίας, η συμμετοχή στο Ενοριακό έργο, η εφαρμογή των εντολών του Θεού και η ήσυχη καθημερινή χριστιανική ζωή πρέπει ν’ αποτελούν μέλημα κάθε πιστού χριστιανού.

Και στον αγώνα αυτό δεν είμαστε μόνοι. Έχουμε μαζί συμπαραστάτες στον αγώνα μας τους Αγίους της Εκκλησίας οι οποίοι μας δείχνουν το δρόμο.

Καλή χρονιά και καλή δύναμη

π. γ. στ.

Τρίτη 20 Οκτωβρίου 2026

20 Οκτωβρίου, εορτή οσίου Γερασίμου του εν Κεφαλληνία

 


Ο Άγιος Γεράσιμος η δόξα την ορθοδόξων και των Κεφαλλήνων

Σήμερα η Εκκλησία μας εορτάζει την μνήμη του οσίου Γερασίμου του εν Κεφαλληνία.

Δεν υπάρχει Κεφαλλονίτης και ορθόδοξος Έλληνας που να μην έχει ακουστά ή να μην συγκλονίζεται από το άκουσμα του ονόματός του.

Ξεκίνησε από την επιφανή οικογένεια των Νοταράδων στα Τρίκαλα της Κορινθίας  και διάγραψε μία φωτεινή πορεία συνεπούς χριστιανικής ζωής, μιας ζωής αφιερωμένης στον Χριστό, με σταθμούς στο Άγιο Όρος , την Κωνσταντινούπολη, τα Ιεροσόλυμα, την Ζάκυνθο και τέλος στην Κεφαλληνιά.

Από την Εκκλησία ονομάστηκε νέος ασκητής, γιατί η χριστομίμητη ζωή του δεν είθχε να ζηλέψει τίποτε από τη ζωή των αρχαίων  ασκητών

Ο Άγιος Γεράσιμος μπορούσε να υποστηρίζει αυτό που έλεγε ο απόστολος Παύλος : «ζω δε ουκέτι εγώ, ζει δε εν εμοί Χριστός».

Αυτός ήταν το νόημα, ο σκοπός, ο λόγος της ζωής του.

Δεν ζήλεψε τη δόξα του κόσμου, αλλά έζησε συντροφιά με τον Χριστό, ξένος προς το πνεύμα του κόσμου τούτου, όπου οδήγησε μάλιστα ψυχές των παρθένων που ζητούν να έχουν πνευματικό τους πατέρα κα οδηγό στο μοναστήρι που ίδρυσε στα Ομαλά Κεφαλληνίας. Η χάρη του Θεού πλήρωσε όλη την ύπαρξή του και μετά την κοίμησή του. Η χάρη του Θεού Τον γέμισε χαρίσματα πνευματικά: θεραπείες ψυχών και σωμάτων, φυγάδευση δαιμόνων, διάκριση

Διορατικότητα, προπαντός όμως να παρηγορεί τους θλιμμένους, να στηρίζει τους απελπισμένους και να στερεώνει την πιστή των ταλαιπωρημένων

Έτσι μετά την εκδημία στις  15 Αυγούστου 1579 το ιερό του  λείψανο χωρίς καμία ανθρώπινη επέμβαση έμεινε άφθαρτο κα ακέραιο σε πείσμα των φυσικών νόμων.

Ο Άγιος Γεράσιμος αναγνωρίστηκε Άγιος από τον πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Κύριλλο Λούκαρη το έτος 1626 μ. Χ.

Αν θέλουμε να δούμε τα γενικά γνωρίσματα της ζωής του Αγίου και τα γνωρίσματα του σύγχρονου ανθρώπου, θα μπορούσαμε να σημειώσεις τα εξής:

1.   Ο σύγχρονης άνθρωπος  διαθέτει περίσσια αυτάρκεια και αλαζονεία. Το πνεύμα της εποχής μας είναι: δεν έχουμε ανάγκη από την βοήθεια του Θεού. Όλα τα αντιμετωπίζουμε με τις δικές μας και μόνον δυνάμεις:

-        Τη φτώχεια με τη φιλία των πλουσίων και ισχυρών του  κόσμου.

-        Την Άμυνα της χώρας με τα ισχυρά όπλα.

-        Την απαιδευσία με τη συγκρότηση καλύτερης παιδείας.

-        Την αρρώστια με τη βοήθεια της σύγχρονης επιστήμης.

Η πείρα όμως μας πείθει για το εντελώς αντίθετο. Ο άνθρωπος είναι ανίσχυρος μπροστά στο φυσικό κακό, αλλά και στο ηθικό. Κυριαρχούμαστε από τα πάθη και τις αδυναμίες.

          Ο Άγιος όμως εξαρτάται απόλυτα από τον Θεό. Δεν εξαρτάται από τις δικές του δυνάμεις, εγκαταλείπεται στα χέρια και την πρόνοια του Θεού

2.   Άλλο γνώρισμα της εποχής μας είναι η σαρκολατρεία. Ο σύγχρονος άνθρωπος έχει υπερτιμήσει τη σάρκα και  ενδιαφέρεται μόνο για την ικανοποίηση των επιθυμιών του. Επιδιώκουμε  ‘ο, τι  προξενεί ικανοποίηση. Ο άνθρωπος πορεύεται οπίσω τω επιθυμιών του.

Ο  Άγιος όμως έχει διαφορετική θεώρηση της ζωής. Αντί να παραδώσει το σώμα  και το πνεύμα του στις σαρκικές απολαύσεις, τα παρέδωσε στον Θεό, διότι φρονεί τα του πνεύματος που είναι χαρά, ειρήνη, πίστη, εγκράτεια.

3.   Κι΄ ένα άλλο γνώρισμα της σημερινής εποχής είναι η απορρόφηση από τα πρόσκαιρα. Ο σύγχρονος άνθρωπος ακόμη απορροφάται από τα πρόσκαιρα και απολαμβάνει τα τωρινά. Το μέλλον δεν τον απασχολεί, δεν τον ενδιαφέρει για το τι θα γίνει μετά τον θάνατό του.  Ζει σαν να μην υπάρχει αιώνια ζωή.

Ο ‘Άγιος όμως γνωρίζει, ότι «ουκ έχομεν ώδε μένουσαν πόλιν, αλλά τον μέλλουσαν επιζητούμεν». Ο χρόνος για τον Άγιο έχει άλλη διάσταση. Βλέπει μακριά. Δεν σταματά την πορεία της ζωής του στα λίγα και πονεμένα χρόνια. Αξιοποίησε το γήινο αυτό χρόνο με την προοπτική την αιωνιότητα. Γι΄ αυτό έγινε αγωνιστής και εραστής της αιωνιότητας.

          Αγαπητοί,

          Τελικά γνωρίσματα της ζωής του αγίου μας  είναι:

-Η εξάρτηση από τον Θεό.

-Πρωτείο στην πνευματική ζωή.

-Σταθερή πορεία προς τον Θεό.

Και  όλα αυτά τα συμπλήρωνε η ταπεινοφροσύνη του, έγερνε το κεφά λι του σαν μεστωμένο   στάχυ. Έγινε το καύχημα της Εκκλησίας και των Ορθοδόξων.

Αν θέλουμε πραγματικά να τιμήσουμε τον Άγιο πρέπει να εμπνευστούμε από την αγωνιστική και ασκητική ζωή του και από τα στοιχεία που την στολίζουν του, ‘τότε θα έχουμε τη βεβαιότητα ότι οι πρεσβείες του θα είναι πάντοτε  μαζί μας.

Π. Γ. ΣΤ.

Ὁ Ἅγιος Γεράσιμος ὁ νέος ἀσκητής ὁ ἐν Κεφαλληνία

 


Μέσα στην ευλογημένη χορεία των πολύφωτων πνευματικών αστέρων της ορθοδόξου πίστεώς μας εξέχουσα θέση κατέχει η οσιακή μορφή του Αγίου Γερασίμου του θαυματουργού, του επονομαζομένου νέου ασκητού, του και προστάτου των απανταχού της Γης ευρισκομένων Κεφαλλήνων, ο οποίος με το ευωδιάζον και άφθαρτο διά μέσου των αιώνων ιερό του σκήνωμα αποτελεί αστείρευτη πηγή ευλογίας, αγιασμού και χάριτος για κάθε πιστό που τον ευλαβείται και επικαλείται το πάντιμο όνομά του σε κάθε αίτημα και σε κάθε βήμα της επίγειας πορείας του. Ο θεοφόρος Άγιος Γεράσιμος, ο πολύτιμος αυτός πνευματικός θησαυρός της αγιοστόλιστης νήσου Κεφαλληνίας, το μυρίπνοο άνθος του παραδείσου που με την αφθαρσία του ιερού του σκηνώματος αποδεικνύει περίτρανα ότι «ζεῖ Κύριος ὁ Θεός ἡμῶν», αναδείχθηκε πιστός ακόλουθος του Ιησού Χριστού και κατέστη ο «τῶν Ὀρθοδόξων προστάτης καί ἐν σώματι ἄγγελος», όπως ψάλλει ο ιερός υμνωδός.

Το κλέισμα των απανταχού της Γης Κεφαλλήνων, ο θαυματουργός Άγιος Γεράσιμος ο Νοταράς, γεννήθηκε το 1509 στην Άνω Συνοικία των Τρικάλων της ορεινής Κορινθίας. Ήταν γόνος της αρχοντικής οικογένειας των Νοταράδων, οι οποίοι έφτασαν από την Κωνσταντινούπολη μετά την Άλωση της Πόλης και εγκαταστάθηκαν στα Τρίκαλα Κορινθίας στις αρχές του 16ου αιώνα. Ο πρώτος που εγκαταστάθηκε ήταν ο Αγγελής Νοταράς, του οποίου ο αδελφός, Λουκάς Νοταράς, υπήρξε ο τελευταίος πρωθυπουργός της Βασιλεύουσας και συγγενής εκ μητρός με τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο. Από την επιφανή οικογένεια των Νοταράδων προήλθαν εξέχουσες πνευματικές φυσιογνωμίες, όπως ο Μητροπολίτης Κορίνθου και Γενάρχης του Φιλοκαλισμού Άγιος Μακάριος ο Νοταράς (1731 -1805), οι Πατριάρχες Ιεροσολύμων Δοσίθεος (1641 -1707) και Χρύσανθος (1707 -1731), ο οπλαρχηγός Παναγιώτης Νοταράς και ο Πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης Πανούτσος Νοταράς. Οι γονείς του Αγίου Γερασίμου ονομάζονταν Δημήτριος και Καλή και διακρίνονταν για τη βαθιά τους πίστη και ευλάβεια. Παράλληλα απολάμβαναν την ιδιαίτερη εκτίμηση και τον σεβασμό όλων των κατοίκων των Τρικάλων, αλλά και ολόκληρης της επαρχίας της Κορινθίας λόγω της ενδόξου και επιφανούς καταγωγής τους, αλλά και λόγω της οικονομικής ευμάρειάς τους. Γι’ αυτό τον λόγο και οι Τούρκοι είχαν δώσει πολλά προνόμια στην οικογένειά του Δημητρίου Νοταρά, γεγονός που έδωσε ώθηση στην οικονομική και πνευματική εξέλιξη των Τρικάλων. Άγνωστο παραμένει μέχρι σήμερα το κοσμικό όνομα του γιου του Δημητρίου και της Καλής, ο οποίος παράλληλα με τη χριστιανική αγωγή έλαβε από τους γονείς του και επιμελημένη φιλολογική και θεολογική παιδεία, ώστε να αποδειχθεί αντάξιος της αρχοντικής καταγωγής των ενδόξων προγόνων του. Είναι πολύ πιθανόν οι γονείς του να προσπαθούσαν και να εύχονταν να δουν τον γιο τους πολιτικό ηγέτη των Τρικάλων με έντονη κοσμική εξουσία και δραστηριότητα. 

 

Φωτογραφία σε τρένο του Λονδίνου . – “”” Ὁ ἄντρας καὶ ἡ γυναῖκα πρέπει νὰ εἶναι ὅπως τὰ χέρια μὲ τὰ μάτια. Ὅταν τὰ χέρια πονοῦν τὰ μάτια πρέπει νὰ κλαῖνε. Καὶ ὅταν τὰ μάτια κλαῖνε, τὰ χέρια σκουπίζουν τὰ δάκρυα “””


 

Ενα κορίτσι με το όνομα Λέιλα φωτογράφισε και δημοσίευσε αυτήν την εικόνα μιας γυναίκας που διάβαζε χαμηλόφωνα ένα βιβλίο στον τυφλό σύζυγό της, ο οποίος άκουγε προσεκτικά.


Την βλέπω τη φωτογραφία ως μια σκηνή που συνοψίζει την έννοια του ενός να συμπληρώνει το άλλο….και στα μάτια μου είναι ο πιο όμορφος πίνακας…!

Ὅταν πήγαινε κάποιος στον Άγιο Πορφύριο παντρεμένος, ποὺ δὲν εἶχε καλὴ σύζυγο ἢ μία παντρεμένη, τῆς ὁποίας ὁ σύζυγος δὲν ἦταν καλὸς καὶ σήκωνε τὸ Σταυρό του ἢ τὸ Σταυρό της μὲ ὑπομονή, τὸν ἀποκαλοῦσε Ἅγιο ·
κι ἂν ἦταν γυναίκα, τὴν ἀποκαλοῦσε Ἁγία .

Κάποια φορὰ πῆγε νὰ τὸν δεῖ ἕνας παντρεμένος, ποὺ δὲν ἦταν καθόλου καλὸς σύζυγος,

ἐνῶ παράλληλα ἔκτιζε μία ἐκκλησία καὶ τοῦ εἶπε :

— Γέροντά μου, ἐγὼ κτίζω μία ὡραία ἐκκλησία.

— Τί κτίζεις, εὐλογημένε, αὐτὴ τὴ μικρὴ ἐκκλησία, ἀφοῦ χάλασες τὴν ἄλλη μεγάλη ἐκκλησία, ποὺ εἶναι τὸ σπίτι σου!

____________________-

Ὁ ἄντρας καὶ ἡ γυναῖκα πρέπει νὰ εἶναι ὅπως τὰ χέρια μὲ τὰ μάτια. Ὅταν τὰ χέρια πονοῦν τὰ μάτια πρέπει νὰ κλαῖνε. Καὶ ὅταν τὰ μάτια κλαῖνε, τὰ χέρια σκουπίζουν τὰ δάκρυα.

Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος

Δευτέρα 19 Οκτωβρίου 2026

Ο ενεργειακός και περιβαλλοντικός αντίκτυπος της τεχνητής νοημοσύνης και πώς υπονομεύει τη δημοκρατία

 


Σε παγκόσμια κλίμακα τα datacenter φαίνεται να χρειάστηκαν 175 δισεκατομμύρια λίτρα νερού για το 2023, και προβλέπεται ότι η κατανάλωσή του θα φτάσει τα 600 δισεκατομμύρια ως το 2030. Δείτε και: https://www.greenpeace.org/.../ai-energy-environment.../ 



Ο περιβαλλοντικός αντίκτυπος της τεχνητής νοημοσύνης γίνεται όλο και πιο δύσκολο να αγνοηθεί, από την αυξανόμενη χρήση ενέργειας και την κατανάλωση νερού έως την ταχεία επέκταση των κέντρων δεδομένων και την παραγωγή μικροτσίπ. Αυτό που οικοδομείται στο όνομα της καινοτομίας είναι επίσης η συγκέντρωση εξουσίας, η εντατικοποίηση της επιτήρησης και η εμβάθυνση του δημοκρατικού κινδύνου.

Ο περιβαλλοντικός αντίκτυπος της τεχνητής νοημοσύνης: ενέργεια, νερό και εκπομπές

Η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης πωλείται ως αναπόφευκτη πρόοδος, αλλά το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να κάνει χρήσιμα πράγματα θεωρητικά. Είναι σε ποιον ανήκει, ποιος κερδίζει από αυτό, για ποιο σκοπό χρησιμοποιείται κυρίως και ποιος πληρώνει τον περιβαλλοντικό και πολιτικό λογαριασμό όταν η διαφημιστική εκστρατεία μετατρέπεται σε εργοστάσια κατασκευής μικροτσίπ, κέντρα δεδομένων, αυξανόμενη ζήτηση ενέργειας, υδατικό στρες, επιτήρηση και επιθέσεις στη δημοκρατική ζωή.

Μια έκθεση της Greenpeace Γερμανίας που κυκλοφόρησε το 2025 προειδοποίησε ότι η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας της τεχνητής νοημοσύνης, οι εκπομπές, η χρήση νερού και οι ανάγκες σε πρώτες ύλες αυξάνονται γρήγορα και ότι η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στα κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσε να είναι 11 φορές υψηλότερη το 2030 από ό,τι το 2023, εκτός εάν παρέμβουν οι κυβερνήσεις. Μια έκθεση του Φεβρουαρίου 2026 που υποστηρίχθηκε από την Beyond Fossil Fuels έκανε το πρόβλημα του greenwashing ακόμη πιο σαφές, διαπιστώνοντας ότι το 74% των ισχυρισμών της βιομηχανίας σχετικά με τα οφέλη της τεχνητής νοημοσύνης για το κλίμα ήταν αναπόδεικτοι και ότι δεν μπορούσε να εντοπίσει ούτε μία περίπτωση όπου τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που παράγονται από καταναλωτές, όπως το ChatGPT, το Gemini ή το Copilot, παρείχαν σημαντικές, επαληθεύσιμες και σημαντικές περικοπές εκπομπών.

Αυτό έχει σημασία γιατί διαπερνά ένα από τα αγαπημένα σημεία συζήτησης του κλάδου, δηλαδή ότι η ενεργοβόρα γενετική τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δικαιολογηθεί από ασαφή μελλοντικά οφέλη για το κλίμα. Στην πραγματικότητα, η ίδια η ανάπτυξη κλειδώνει περισσότερη εξόρυξη, περισσότερες υποδομές και περισσότερη εταιρική δύναμη, ενώ οι μεγαλύτερες εταιρείες προσπαθούν να παρουσιάσουν αυτή την επέκταση ως ηγετική θέση για το κλίμα.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η συζήτηση δεν μπορεί να περιοριστεί στο αν η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να κάνει καλό μια μέρα, επειδή το σύστημα που κατασκευάζεται αυτή τη στιγμή ήδη ανακατανέμει την ισχύ προς τα πάνω, ενώ ωθεί το περιβαλλοντικό κόστος και τους κινδύνους πληροφοριών προς τα έξω.

Κέντρα δεδομένων AI και γιατί οι κοινότητες αντιστέκονται

Σε διάφορες χώρες, οι άνθρωποι πολεμούν τα κέντρα δεδομένων όχι επειδή είναι κατά της τεχνολογίας, αλλά επειδή αναγνωρίζουν το μοτίβο: αρπαγή γης, ηχορύπανση, πίεση στα συστήματα ύδρευσης, πίεση στα τοπικά δίκτυα και σταθερή διάβρωση του κοινοτικού ελέγχου στη γη και τις υποδομές. Στο Νιου Μπράνσγουικ του Νιου Τζέρσεϊ, οι ηγέτες της πόλης αφαίρεσαν τα κέντρα δεδομένων από ένα σχέδιο ανάπλασης μετά από δημόσιες αντιδράσεις και αποκατέστησαν την απαίτηση του πάρκου, ενώ οι κάτοικοι και οι ακτιβιστές εξέφρασαν ρητά ανησυχίες για την περιβαλλοντική βλάβη, την κατανάλωση ενέργειας, τη χρήση νερού και την ηχορύπανση. Στο Σαν Μάρκος του Τέξας, το δημοτικό συμβούλιο ψήφισε 5-2 για να μπλοκάρει ένα προτεινόμενο κέντρο δεδομένων μετά από μια πολύωρη συνάντηση και περισσότερα από 100 δημόσια σχόλια.


Μάρτιος 2012: Μια εναέρια άποψη του Κέντρου Δεδομένων του Facebook στο Forest City. Αυτή η εγκατάσταση 150 στρεμμάτων ήταν το δεύτερο κέντρο δεδομένων που κατασκευάστηκε από το Facebook στις Ηνωμένες Πολιτείες.

© Η Greenpeace

Τον Σεπτέμβριο του 2025, το Συμβούλιο της Κομητείας του Νότιου Δουβλίνου στην Ιρλανδία ενέκρινε πρόταση που ζητούσε απαγόρευση ή μορατόριουμ σε εθνικό επίπεδο για νέα κέντρα δεδομένων ή αυστηρούς όρους, συμπεριλαμβανομένων 100% ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, εν μέσω ανησυχίας ότι οι κοινότητες αναγκάζονται να απορροφήσουν το οικονομικό και οικολογικό κόστος της ψηφιακής επέκτασης κάποιου άλλου. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι ακτιβιστές κέρδισαν άδεια για νομική αμφισβήτηση εναντίον ενός κέντρου δεδομένων υπερκλίμακας 90 MW στο Buckinghamshire, αφού η κυβέρνηση παραδέχτηκε ότι είχε κάνει ένα «σοβαρό λάθος» στην έγκριση του συστήματος.

Η Νότια Αφρική δείχνει την αυξανόμενη αποσύνδεση μεταξύ της ώθησης για υποδομές τεχνητής νοημοσύνης και της οικολογικής πραγματικότητας του υδατικού στρες και της κλιματικής διαταραχής. Η Αυστραλία, εν τω μεταξύ, δείχνει πόσο γρήγορα κλιμακώνεται αυτό το μοντέλο παγκοσμίως, με τη δεύτερη μεγαλύτερη κατασκευή κέντρων δεδομένων στον κόσμο μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Δεν πρόκειται για περιθωριακές αψιμαχίες. Είναι πρώιμα σημάδια μιας ευρύτερης δημοκρατικής αντίδρασης ενάντια σε ένα μοντέλο ψηφιακής επέκτασης που αναμένει από τις τοπικές κοινότητες να απορροφήσουν το κόστος, ενώ οι μακρινές εταιρείες και οι δισεκατομμυριούχοι αποθηκεύουν τα κέρδη.

Η αντίσταση γίνεται επίσης πολιτιστική, όχι μόνο τοπική. Το μποϊκοτάζ του QuitGPT έχει κερδίσει έλξη ως συμβολική απόρριψη της ιδέας ότι το ChatGPT πρέπει να γίνει η προεπιλεγμένη διεπαφή για την εργασία, τη γνώση και την καθημερινή ζωή. Το κίνημα είναι ρητά μια αντίδραση στη συμφωνία του OpenAI με το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ και απέκτησε πρόσθετη επείγουσα ανάγκη καθώς οι ΗΠΑ και το Ισραήλ άρχισαν να βομβαρδίζουν το Ιράν σχεδόν αμέσως μετά. Ο Ολλανδός ιστορικός και συγγραφέας Rutger Bregman βοήθησε στην ενίσχυσή του προτρέποντας τους ανθρώπους να ακυρώσουν τις συνδρομές τους, δείχνοντας πρώτα περισσότερους από 700.000 υποστηρικτές και στη συνέχεια περισσότερους από ένα εκατομμύριο. Περισσότεροι από 2.5 εκατομμύρια χρήστες μποϊκοτάρουν τώρα το ChatGPT.

Η αντίθεση στο OpenAI και το ChatGPT δεν περιορίζεται πλέον σε ειδικούς, αλλά φτάνει σε συγγραφείς, διοργανωτές, εκπαιδευτικούς και mainstream ακροατήρια που αρχίζουν να αναρωτιούνται τι ακριβώς τους ζητείται να ομαλοποιήσουν.

Η Big Tech, η ισχύς της τεχνητής νοημοσύνης και η απειλή για τη δημοκρατία

Αν θέλετε να καταλάβετε γιατί οι ακτιβιστές εστιάζουν όλο και περισσότερο στα τσιπ καθώς και στα chatbots, ξεκινήστε με τη Nvidia, τον αμερικανικό γίγαντα κατασκευής τσιπ, και τον διευθύνοντα σύμβουλό της, Jensen Huang. Η Nvidia ανακοίνωσε εκπληκτικά ετήσια έσοδα 215.9 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ, υπογραμμίζοντας πόσο κεντρική έχει γίνει η εταιρεία στην παγκόσμια έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης. Τα πρόσφατα κέρδη δείχνουν ότι η επιχείρηση της Nvidia κυριαρχείται πλέον από κέντρα δεδομένων και τσιπ τεχνητής νοημοσύνης, όχι από παιχνίδια, με περίπου το 80% έως 90% των εσόδων να προέρχονται από κέντρα δεδομένων, ενώ το gaming έχει πέσει κάτω από το 10%.

Ο Huang έχει πλαισιώσει την τεχνητή νοημοσύνη ως «τη μεγαλύτερη κατασκευή υποδομής στην ανθρώπινη ιστορία» και ως θεμελιώδη υποδομή για τον σύγχρονο κόσμο, γι' αυτό ακριβώς η Nvidia δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως παθητικός προμηθευτής που στέκεται έξω από τις κοινωνικές και οικολογικές συνέπειες της έκρηξης. Χωρίς τα τσιπ της Nvidia, μεγάλο μέρος του σημερινού αγώνα παραγωγής τεχνητής νοημοσύνης απλά δεν θα συνέβαινε στην τρέχουσα κλίμακα.


Μάρτιος 2026: Την ημέρα έναρξης του συνεδρίου GTC (Global Technology Centers) της Nvidia, η Greenpeace USA οδήγησε ένα φορτηγό με τριπλές διαφημιστικές πινακίδες για να παραδώσει ένα άμεσο μήνυμα στον Διευθύνοντα Σύμβουλο Jensen Huang: «Γεια σου Jensen, οι επεξεργαστές γραφικών σου που τροφοδοτούν την έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης υπερθερμαίνονται. Το ίδιο και ο πλανήτης».

© Μπρουκ Άντερσον / Greenpeace

Τα ευρήματα της Greenpeace Ανατολικής Ασίας τον Οκτώβριο του 2025 κατατάσσουν τη Nvidia στην τελευταία θέση όσον αφορά την απαλλαγή της εφοδιαστικής αλυσίδας τεχνητής νοημοσύνης από τις ανθρακούχες εκπομπές και υποστηρίζουν ότι τα έσοδα ρεκόρ της εταιρείας βασίζονται σε ένα «έλλειμμα απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές» που ανατίθεται σε προμηθευτές στην Ταϊβάν και τη Νότια Κορέα που εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την ορυκτή ενέργεια.

Το ρεπορτάζ της Greenpeace Ανατολικής Ασίας τόνισε επίσης μια 4.5 φορές αύξηση των εκπομπών από την κατασκευή τσιπ τεχνητής νοημοσύνης σε ένα μόνο έτος, δείχνοντας πόσο γρήγορα κλιμακώνεται το περιβαλλοντικό κόστος αυτού του αγώνα υποδομής. Αυτό δεν είναι παρενέργεια της έκρηξης. Αποτελεί μέρος του βιομηχανικού μοντέλου που στηρίζει το OpenAI, το Anthropic, το Amazon και την ευρύτερη βιασύνη για την κλιμάκωση της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης όσο το δυνατόν γρηγορότερα.

Η Amazon λέει μια παρόμοια ιστορία. Η Amazon του Τζεφ Μπέζος πραγματοποίησε κέρδη άνω των 77 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2025, ενώ έκοψε περίπου 30,000 εργαζόμενους καθώς αύξησε τις δαπάνες για τεχνητή νοημοσύνη. Έτσι μοιάζει η «καινοτομία» όταν καθοδηγείται από τη μονοπωλιακή δύναμη: κέρδη ρεκόρ, περικοπές θέσεων εργασίας, αυξανόμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες και μια ψεύτικη υπόσχεση ότι περισσότερη αυτοματοποίηση θα διαχυθεί με κάποιο τρόπο στο δημόσιο καλό.

AI, πόλεμος και χειραγώγηση

Η πολιτική οικονομία της έκρηξης της τεχνητής νοημοσύνης θα πρέπει να ανησυχεί όποιον ενδιαφέρεται για τη δημοκρατία και τις πολιτικές ελευθερίες. Οι ηγέτες της τεχνολογίας και οι εταιρείες ξόδεψαν πολλά για να κερδίσουν την εύνοια του Ντόναλντ Τραμπ μετά την επανεκλογή του, συμπεριλαμβανομένης της δωρεάς 1 εκατομμυρίου δολαρίων του διευθύνοντος συμβούλου του OpenAI, Σαμ Άλτμαν, στο ταμείο ορκωμοσίας του Τραμπ, ενώ οι αναφορές συνέδεσαν επίσης τον συνιδρυτή του OpenAI, Γκρεγκ Μπρόκμαν, με 102 εκατομμύρια δολάρια για τον πόλεμο του Τραμπ.

Η Palantir και ο Alex Karp έχουν προχωρήσει περισσότερο στην αρχιτεκτονική της κρατικής εξουσίας. Η ICE συμφώνησε να πληρώσει στην Palantir 30 εκατομμύρια δολάρια για την κατασκευή της πλατφόρμας επιτήρησης «ImmigrationOS», ενώ ο Karp υπερασπίστηκε τη συνεργασία της εταιρείας με την ICE και αργότερα είπε ότι οι επικριτές της ICE θα πρέπει να διαμαρτύρονται για «περισσότερο Palantir», όχι λιγότερο. Αυτό σας λέει πολλά για το τι μετράει ως «πρόοδος» όταν η τεχνητή νοημοσύνη, η βία στα σύνορα, η εξαγωγή δεδομένων και η εκτελεστική εξουσία συγκλίνουν.


Ιούνιος 2014: Ένας συνασπισμός ομάδων βάσης από όλο το πολιτικό φάσμα ένωσε τις δυνάμεις του για να πετάξει ένα αερόπλοιο πάνω από το κέντρο δεδομένων της NSA στο Bluffdale της Γιούτα για να διαμαρτυρηθεί για το παράνομο πρόγραμμα μαζικής παρακολούθησης της κυβέρνησης. Η Greenpeace πέταξε το θερμικό αερόπλοιό της μήκους 135′ πάνω από το κέντρο δεδομένων μεταφέροντας το μήνυμα "NSA Illegal Spying Below".

© Ντάγκλας Πίζακ / Greenpeace

Η συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη και τον πόλεμο έχει γίνει επίσης πιο έντονη. Η Anthropic φέρεται να ζήτησε ρητές συμβατικές απαγορεύσεις για μαζική εγχώρια παρακολούθηση και πλήρως αυτόνομα όπλα και βρίσκεται σε σύγκρουση με το Πεντάγωνο για την άρνησή της να διευρύνει αυτούς τους όρους, ενώ η OpenAI έκλεισε συμφωνία με το Πεντάγωνο για διαβαθμισμένα συστήματα και την αναθεώρησε μόνο μετά από αντιδράσεις, προσθέτοντας ισχυρότερους περιορισμούς κατά της εγχώριας επιτήρησης και των αυτόνομων όπλων χωρίς ανθρώπινη επίβλεψη. Αυτό δεν καθιστά την Anthropic ακίνδυνη, αλλά δείχνει ότι ακόμη και μέσα σε αυτόν τον κλάδο υπάρχουν πραγματικά ρήγματα σχετικά με το πόσο μακριά είναι διατεθειμένες να φτάσουν οι εταιρείες στη στρατιωτικοποίηση και την κρατική επιτήρηση.

Η Διεθνής Αμνηστία έχει ζητήσει την απαγόρευση των πρακτικών που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη, συμπεριλαμβανομένης της δημόσιας αναγνώρισης προσώπου, της προληπτικής αστυνόμευσης, της βιομετρικής κατηγοριοποίησης, της αναγνώρισης συναισθημάτων και του προφίλ μεταναστών, ενώ η Forbidden Stories έχει ερευνήσει εταιρείες που προωθούν εργαλεία παρακολούθησης με δυνατότητα τεχνητής νοημοσύνης που μπορούν να στοχεύσουν δημοσιογράφους, αντιφρονούντες και ακτιβιστές.

Ο πολιτισμός και η πληροφορία αναδιαμορφώνονται επίσης με ταχύτητα. Η Deezer λέει ότι τώρα λαμβάνει περισσότερα από 60,000 κομμάτια που δημιουργούνται πλήρως από AI την ημέρα, περίπου το 39% του συνόλου της μουσικής που παραδίδεται στην πλατφόρμα καθημερινά. Έξι από τα 50 κορυφαία trending τραγούδια του Spotify στις ΗΠΑ στα τέλη Ιανουαρίου δημιουργήθηκαν πλήρως από AI. Η Suno παρήγαγε 7 εκατομμύρια τραγούδια την ημέρα. Ο διευθύνων σύμβουλος της Sono, Mikey Shulman, έδωσε το παιχνίδι όταν είπε: «Δεν είναι πραγματικά ευχάριστο να κάνεις μουσική τώρα. Χρειάζεται πολύς χρόνος, χρειάζεται πολλή εξάσκηση», μειώνοντας τη μουσική τέχνη σε πρόβλημα τριβής για να αφαιρεθεί το λογισμικό. Η παρατήρηση του Sam Altman ότι χρειάζονται «20 χρόνια ζωής και όλο το φαγητό που τρως» για να «εκπαιδεύσεις έναν άνθρωπο» προσγειώθηκε για τον ίδιο λόγο, επειδή αποκάλυψε μια κοσμοθεωρία στην οποία η ανθρώπινη δημιουργικότητα και τα οικολογικά όρια αντιμετωπίζονται λιγότερο ως αξίες παρά ως αναποτελεσματικότητα.

Οι μεγαλύτερες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης δεν έχουν απλώς διαταράξει τις δημιουργικές βιομηχανίες, αλλά έχουν κατηγορηθεί επανειλημμένα στο δικαστήριο ότι κατασκευάζουν τα προϊόντα τους σε ανθρώπινη εργασία χωρίς άδεια, με αγωγές από συγγραφείς και εικαστικούς καλλιτέχνες, από μεγάλους ειδησεογραφικούς οργανισμούς όπως οι New York Times και από στούντιο του Χόλιγουντ όπως η Disney και η Universal ισχυρισμός για μεγάλης κλίμακας παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων. Είτε κάθε υπόθεση πετύχει είτε όχι, το μοτίβο είναι σαφές: οι εταιρείες που παρουσιάζονται ως μηχανές καινοτομίας έχουν κατηγορηθεί αξιόπιστα ότι αντιμετωπίζουν τα βιβλία, τη δημοσιογραφία, τη μουσική και την τέχνη ως πρώτη ύλη που πρέπει να αποξεσθεί, να απορροφηθεί και να αποτιμηθεί χωρίς συναίνεση, αποζημίωση ή δημοκρατική λογοδοσία.

Τα ίδια συστήματα διαβρώνουν επίσης το περιβάλλον πληροφοριών. Έρευνα από το Proof News διαπίστωσε ότι κορυφαία εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης έδιναν ανακριβείς, επιβλαβείς ή ελλιπείς απαντήσεις σε βασικές εκλογικές ερωτήσεις περισσότερες από τις μισές φορές, ενώ μια ξεχωριστή ανάλυση GroundTruthAI που αναφέρθηκε από το NBC διαπίστωσε ότι τα δημοφιλή chatbots απαντούσαν λανθασμένα σε εκλογικά ερωτήματα στο 27% των περιπτώσεων.


Ιανουάριος 2021: Συγκέντρωση υπέρ του Τραμπ στην Ουάσιγκτον.

© Τιμ Ομπρί / Greenpeace

Ο Grok στο X έχει ήδη δείξει πώς μπορεί να συμβεί αυτό στην πράξη. Οι εκλογικοί αξιωματούχοι εντόπισαν ψευδείς ισχυρισμούς σχετικά με τις προθεσμίες ψηφοφορίας και την επιλεξιμότητα των υποψηφίων στον Grok κατά τη διάρκεια της κούρσας των ΗΠΑ το 2024 και αργότερα προειδοποίησαν ότι τέτοια λάθη θα μπορούσαν να παραπλανήσουν ή να μπερδέψουν τους ψηφοφόρους σε κλίμακα. Με περισσότερες εκλογές υψηλού διακυβεύματος να πλησιάζουν, αυτό δεν είναι ένα περιθωριακό σφάλμα. Είναι ένας δημοκρατικός κίνδυνος που ενισχύεται από πλατφόρμες που ανήκουν σε δισεκατομμυριούχους, αυτοματοποιημένα συστήματα συστάσεων και συνθετικό περιεχόμενο σχεδιασμένο για μέγιστη αφοσίωση και όχι αλήθεια.

Τεχνολογία για το κοινό καλό: δημοκρατικός έλεγχος, ιδιωτικότητα και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

Ένα διαφορετικό μέλλον είναι πιθανό.

Η τεχνολογία για το κοινό καλό θα σήμαινε μια κοινωνία όπου τα ψηφιακά εργαλεία κατασκευάζονται πρώτα για να καλύψουν πραγματικές κοινωνικές και οικολογικές ανάγκες, όχι για να εμβαθύνουν τον έλεγχο των δισεκατομμυριούχων ή να κυνηγήσουν κερδοσκοπικό κέρδος, και όπου η τεχνητή νοημοσύνη δεν αντιμετωπίζεται ως αυτόματη λύση, αλλά χρησιμοποιείται μόνο όταν είναι κατάλληλη, δικαιολογημένη και όχι πιο εντατική από απλούστερες εναλλακτικές λύσεις.

Θα λειτουργεί με 100% επιπλέον ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, θα αποκαλύπτει το πλήρες αποτύπωμα ενέργειας, νερού και εφοδιαστικής αλυσίδας και θα σχεδιαστεί έτσι ώστε οι κοινότητες να μην πληρώνουν το τίμημα μέσω υψηλότερων λογαριασμών, καταπόνησης του νερού ή ρύπανσης.

Απρίλιος 2025: Το σούρουπο στην Καλιφόρνια, η Greenpeace USA πρόβαλε ένα ισχυρό μήνυμα σκοπού και ανυπακοής στο Marin Headlands, απέναντι από τη γέφυρα Golden Gate. Η δράση σηματοδότησε 100 ημέρες στη δεύτερη θητεία της κυβέρνησης Τραμπ.
© Πολ Κουρόντα / Greenpeace


Η ιδιοκτησία και η διακυβέρνηση θα ήταν πολύ πιο δημοκρατικές, με ισχυρούς δημόσιους κανόνες, όρια στη μονοπωλιακή εξουσία, ουσιαστική συναίνεση της κοινότητας και θεσμούς ικανούς να κατευθύνουν την τεχνολογία προς την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή, τις δημόσιες υπηρεσίες, την προστασία της βιοποικιλότητας και άλλες κοινές ανάγκες. Θα σήμαινε επίσης τη δημιουργία μορφών κυρίαρχης τεχνητής νοημοσύνης, όπου τα δεδομένα και τα μοντέλα δεν εξάγονται απλώς σε μακρινά εταιρικά σύννεφα, αλλά παραμένουν υπό τοπικό δημοκρατικό έλεγχο, σαφή δυνατότητα ελέγχου, αυστηρές διασφαλίσεις απορρήτου και κανόνες δημοσίου συμφέροντος. Η πρόσβαση θα είναι ευρεία, προσιτή και προσβάσιμη από το σχεδιασμό και οι ελευθερίες που προστατεύει θα περιλαμβάνουν την ιδιωτική ζωή, την ελευθερία της έκφρασης, το δικαίωμα στη διαφωνία και την προστασία από την παρακολούθηση, τη χειραγώγηση και τον αποκλεισμό, έτσι ώστε η τεχνολογία να επεκτείνει τη δύναμη των ανθρώπων αντί να τη συρρικνώνει.

Ο ενεργειακός και περιβαλλοντικός αντίκτυπος της τεχνητής νοημοσύνης και πώς υπονομεύει τη δημοκρατία - Greenpeace International