"Ευλογητός ει Χριστέ ο Θεός ημών..."

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗΣ Ευαγγέλιο: Ιωάν.7,37-52.8,12

ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΠΝΕΥΜΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

                  

          Εν ολίγοις

Η σημερινή μεγάλη εορτή της Πεντηκοστής αποτελεί την ανάμνηση και ανανέωση της δωρεάς του Αγ. Πνεύματος στην Εκκλησία και στον κόσμο. Χαρακτηρίζεται ως η γενέθλια ημέρα της Εκκλησίας, γιατί  το Άγ. Πνεύμα δημιούργησε  και δυνάμωσε την Εκκλησία από τα πρώτα της κιόλας βήματα.

Το γεγονός της Πεντηκοστής που περιγράφεται από το ι. ευαγγελιστή, δεν είναι ένα θαύμα με την κοινή έννοια, αλλά πρόκειται για μία πράξη του Θεού που έχει μεγαλύτερη σημασία και διάρκεια. Η επιφοίτηση του αγ. Πνεύματος στην Εκκλησία έχει την ίδια αξία και σημασία με την ενανθρώπηση του Θεού Λόγου. Γιατί το Άγ. Πνεύμα αποκαλύπτεται ως το γ΄ πρόσωπο της Αγ. Τριάδος κι όχι σαν μία αόριστη και ακαθόριστη δύναμη, όπως ισχυρίζονταν οι αρνητές της πίστεως.

Αν δεν υπήρχε το Άγ. Πνεύμα το έργο του Χριστού δεν θα είχε κανένα αποτέλεσμα στη ζωή. Ενώ τώρα γίνεται ιστορικό γεγονός στη ζωή του καθενός μας, γιατί το Άγ. Πνεύμα δεν περιορίζεται σε μερικούς ανθρώπους, αλλά στο σύνολο των πιστών. Αυτό φανερώνει, «ότι η επιφοίτηση του Πνεύματος αποτελεί βασικό και ουσιαστικό χαρακτηριστικό της Εκκλησίας, ανεξάρτητα από τα ειδικά αξιώματα και χαρίσματα που υπάρχουν σ’ αυτήν. Δεν είναι μόνο ένα θαύμα, αλλά μία συνεχής αποκάλυψη του Θεού, μία διαρκής παρουσία  του Παρακλήτου, μία αδιάκοπη αποκάλυψη του νέου κόσμου που εγκαινίασε ο Χριστός με την Ανάστασή Του».

Η ζωή της πρωτοχριστιανικής Εκκλησίας μαρτυρεί για το πλούσιο έργο και ενέργειες  του Αγ. Πνεύματος στη ζωή των πιστών. Μετά τον «ήχο βιαίας πνοής» πληρώθηκε από την ευωδία το Πνεύματος ο οίκος ολόκληρης της οικουμένης. Αμέσως με τη λήψη του Πνεύματος οι μαθητές άρχισαν να κηρύττουν τα μεγαλεία του Θεού που επιτέλεσε ο Ιησούς Χριστός.

Βασική δωρεά του Αγ. Πνεύματος είναι η ομολογία του Χριστού και το κήρυγμα του Ευαγγελίου Του. Το χάρισμα της «γλωσσωλαλιάς» έδωσε στους αποστόλους τη δυνατότατα να μιλούν μια νέα γλώσσα, τη γλώσσα του Πνεύματος, της αγάπης και της ενότητας. Πρόκειται για μία νέα γλώσσα που  προϋποθέτει την κοινωνία και την ενότητα των πιστών.

Το Άγ. Πνεύμα προσφέρει στην Εκκλησία και στη ζωή των πιστών  τα δώρα του, τα χαρίσματα του όπως : Την αληθινή γνώση, τη σοφία, την πίστη, την αρετή, τη δικαιοσύνη την προφητεία, τη μετάνοια, την άφεση των αμαρτιών, την παρρησία, την ειρήνη. Χωρίς το Άγ. Πνεύμα ο άνθρωπος δεν μπορεί να αναπτύξει κανένα φυσικό ή πνευματικό χάρισμα. Ό, τι και να κάνει θα είναι πάντα ελλειπτικός και θα στερείται της πνοής του Θεού.

Επί πλέον με την παρουσία του Αγ. Πνεύματος συντελείται η αρραγής ενότητα των μελών της Εκκλησίας. Μέσα στις φλόγες της Πεντηκοστής καίγονται όλες οι διαφορές, οι μικρότητες, οι εντάσεις και οι   ανθρώπινες αδυναμίες και σφυρηλατείται η ενότητα εκείνη που ενώνει πνευματικά και ψυχικά όλους τους πιστούς «πάσης φυλής και γλώσσας». Γι’ αυτό και μέσα στην Εκκλησία δεν υπάρχουν διακρίσεις ανάμεσα στους ανθρώπους, γιατί όλοι που πιστεύουν στο Ιησού Χριστό και λαμβάνουν το Άγ. Πνεύμα και μετέχουν στα μυστήρια της Εκκλησίας γίνονται ισότιμα μέλη του σώματος του Χριστού.

Επί πλέον χωρίς το Άγ. Πνεύμα  η  ζωή μετατρέπεται σε μία Βαβέλ. Ακόμη κι εμείς οι χριστιανοί  παρ’ όλο που λάβαμε το άγιο Βάπτισμα και Χρίσμα, παρουσιάζουμε σημεία ασυνεννοησίας και αποδιοργάνωσης γιατί απενεργοποιήσαμε τη χάρη του Πνεύματος. Γι’ αυτό έχουμε το περίεργο φαινόμενο να μιλάμε την ίδια γλώσσα και να μην καταλαβαινόμαστε. Δεν μπορούμε να κατανοήσουμε τη γλώσσα της Εκκλησίας, των αγίων, και προσπαθούμε να δώσουμε δικές μας ερμηνείες στη Θ. Αποκάλυψη με συνέπεια να επιτείνουμε τη σύγχυση μέσα  μας και γύρω μας.

Πρέπει όμως να γνωρίζουμε ότι η αναζωογόνηση των διαφόρων όψεων της σύγχρονης ζωής έχουν ανάγκη πάνω απ’ όλα τη ζωντανή και ζωηφόρα  πνοή του Αγ. Πνεύματος. Η εποχή μας χρειάζεται τη γνήσια χριστιανική μαρτυρία, γιατί αυτή έχει ανάγκη ο κόσμος «λόγω και έργω» από τον καθένα μας χωριστά.

Η Εκκλησία ευτυχώς παραμένει το ζυμάρι για την ένωση και μεταμόρφωση του κόσμου και της ζωής σε μια αρμονική συμφωνία. Και αυτό θα επιτευχθεί  όταν πάψουμε να είμαστε αλαζόνες και ιδιοτελείς, όταν ακολουθούμε με ειλικρίνεια τη ζωή του Πνεύματος, όταν αφήνουμε το Άγιον Πνεύμα να επιτελεί μέσα στην Εκκλησία και σε όλους το ζωοφόρο και σωτήριο έργο του.

π. γ. στ.

Ο Θεός ως πνεύμα

          Στη Βίβλο ο Θεός παρομοιάζεται και ως φωτιά. Όταν ο Παράκλητος κατέρχεται στους πρώτους χριστιανούς την ημέρα της Πεντηκοστής είναι «διαμεριζόμεναι γλώσσαι ωσεί πυρός». Σαν τον άνεμο, κι η φωτιά είναι άπιαστη, ζωντανή, ελεύθερη, αεικίνητη, δεν μπορεί να μετρηθεί, δεν μπορεί να ζυγισθεί ή να περιορισθεί σε στενά όρια. Νιώθουμε τη ζέστη από τις φλόγες αλλά δεν μπορούμε να τις κλείσουμε και να τις κρατήσουμε στα χέρια μας.

          Τέτοια είναι η σχέση μας με το Πνεύμα. Έχουμε συνείδηση της παρουσίας του, ξέρουμε τη δύναμή του, αλλά δεν μπορούμε ν’ απεικονίσουμε εύκολα το πρόσωπο του. Το δεύτερο πρόσωπο της Αγ. Τριάδος ενσαρκώθηκε, ζώντας ως άνθρωπος πάνω στη γη. Τα ευαγγέλια μας λένε  για το λόγια του και τις πράξεις  του, το πρόσωπο του μας κοιτάζει από τις άγιες εικόνες κι έτσι δεν είναι δύσκολο να το απεικονίσουμε μέσα τις καρδιές μας. Αλλά το Άγ. Πνεύμα δεν ενσαρκώθηκε. Το θείο του πρόσωπο δεν μας αποκαλύφθηκε μ’ ανθρώπινη μορφή. Στην περίπτωση του δευτέρου προσώπου της Τριάδος, ο όρος «γενεά» ή «γεννάται», που χρησιμοποιείται για να δείξει την αιώνια προέλευσή του από τον Πατέρα, φέρνει στο νου μας μια συγκεκριμένη ιδέα, ένα ορισμένο σχήμα αν και αντιλαμβανόμαστε ότι αυτή η έννοια δεν ερμηνεύεται κυριολεκτικά. Ο όρος όμως που χρησιμοποιείται για να υποδηλώσει την αιώνια σχέση του Πνεύματος προς τον Πατέρα, -εκπόρευση- δεν δίνει σαφή και συγκεκριμένη ιδέα. Είναι σαν ένα ιερογλυφικό που δείχνει κάποιο μυστήριο που δεν έχει ακόμη αποκαλυφθεί τελείως. Ο όρος δείχνει ότι η σχέση ανάμεσα στο Πνεύμα και στον Πατέρα δεν είναι η ίδια όπως αυτή ανάμεσα στον Υιό και στον Πατέρα. Αλλά τι μπορεί να είναι η ακριβής φύση της διαφοράς δεν μας έχει ειπωθεί. Αυτό είναι αναπόφευκτο γιατί η ενέργεια του Αγ. Πνεύματος δεν μπορεί να οριστεί με λόγια. Πρέπει να βιωθεί ως εμπειρία άμεσα.

          Όμως, παρ’ όλη αυτή τη μυστική ιδιότητα στο Άγ. Πνεύμα, η ορθόδοξη παράδοση διδάσκει σταθερά δύο πράγματα γι’ αυτό: Πρώτο, το Πνεύμα είναι ένα πρόσωπο. Δεν είναι μόνο μια «θεία ριπή», δεν είναι μόνο μία αναίσθητη δύναμη, αλλά ένα από τα τρία πρόσωπα της Αγ. Τριάδος. Κι έτσι, παρ’ όλη τη φαινομενική αδυναμία σύλληψής του, μπορούμε και μπαίνουμε σε μια προσωπική «Εγώ-Συ» σχέση μαζί του. Δεύτερο, το Πνεύμα σαν το τρίτο μέλος της Αγ. Τριάδας είναι ισότιμο και συναίδιο με τ’ άλλα δύο. Δεν είναι απλώς μία λειτουργία που εξαρτάται απ’ αυτά ή ένας μεσάζοντας που χρησιμοποιούν.

          Μία από τις κύριες αιτίες, για την οποία η Ορθόδοξη Εκκλησία απορρίπτει τη Λατινική προσθήκη του Φιλιόκβε στο «Πιστεύω», όπως επίσης τη παπική διδασκαλία για τη «διπλή εκπόρευση» του Πνεύματος που βρίσκεται πίσω απ’ αυτή την προσθήκη, είναι ακριβώς ο φόβος μας ότι μια τέτοια διδασκαλία ίσως οδηγήσει τους ανθρώπους ν’ αποπροσωποποιήσουν και να υποβιβάσουν το Άγ. Πνεύμα. 

Πηγή: Κάλλιστου Γουέαρ, «Ο Ορθόδοξος Δρόμος»   

Μικρό οδοιπορικό στο Άγιο Όρος - Το περιβόλι της Παναγίας

Η ΣΚΗΤΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΝΔΡΕΟΥ

          Εις το βορειοδυτικόν άκρον των Καρυών ευρίσκεται η κοινόβιος σκήτη του Αγίου Ανδρέου. Υπάγεται εις την μονήν Βατοπεδίου και λόγω της λειψανδρίας σχεδόν έπαυσε να είναι κοινόβιος, διοικουμένη απ’ ευθείας υπό αντιπροσώπων της μονής. Εις το σημείον αυτό προϋπήρχε, κατά την παράδοσιν, η αρχαία μονή Ξεστρού, η οποία μετέπεσεν εις κελλίον. Τούτο ηγοράσθη από τον ρώσον μοναχόν Βησσαρίωνα κατά τα μέσα του 19^ου αιώνος. Έκτοτε προσετίθεντο εκεί διάφορα κτίσματα και αργότερα εκτίσθησαν τεράστια οικοδομήματα, εις τα οποία κατώκησαν εκατοντάδες ρώσων μοναχών.

          Εδώ, τονίζει ιδιαιτέρως προς τους επισκέπτες ο μοναδικός Έλλην μοναχός της σκήτης και ξεναγός π. Ιλαρίων, έμειναν πριν από εξήντα χρόνια 800 και πλέον ρώσοι μοναχοί. Σήμερον ευρίσκονται μόλις 4, από τους οποίους οι 3 ρώσοι υπερήλικες.

          Η σκήτη ονομάζεται και Σεράι. Δια την ονομασίαν αυτήν υπάρχει η εξής ιστορία. Όταν εκτίζετο, κάποιος μοναχός, συναντήσας υποζύγια μεταφέροντα υπό του λιμένος μέρος των πολλών δομικών υλικών, είπε με θαυμασμόν εις τους ημιονηγούς, «Σεράγιο» (δηλ. ανάκτορον) θα κτίσουν αυτοί οι άνθρωποι;» Έκτοτε  παρέμεινεν η ονομασία αυτή, η οποία ανταποκρίνεται και εις τον όγκον των οικοδομημάτων. Οι Ρώσοι μετέτρεψαν την λέξιν Σεράγιον εις «Σει-ράη», σημαίνουσαν «ούτος ο Παράδεισος». Και επέτυχον την αναγνώρισιν της ως σκήτης.

          Ο Ναός, αποπερατωθείς το 1900, θεωρείται ο μεγαλύτερος των Βαλκανίων. Ανήκει εις τον τύπον της βασιλικής και έχει 60 μ. μήκος, 33 πλάτος και 39 ύψος από το δάπεδον. Το τέμπλον του είναι γλυπτόν επί ξύλου και χρυσωμένον, η δε διακόσμησις του είναι ωραιοτατη. Εδώ φυλάσσεται και εικών της Θεοτόκου της επικαλουμένης «των θλιβομένων Παραμυθία», καθώς και εικόνες της Παναγίας της Ελεούσης, του Προδρόμου, και του Αγίου Ανδρέου.

          Έμπροσθεν του εικονοστασίου και εκατέρωθεν των ακραίων πυλών αυτού υπάρχουν δύο ορθογώνιαι χρυσότακτοι λάρνακες, συνήθων διαστάσεων , περιέχουσαι περί τα εβδομήκοντα λείψανα αγίων.

          Εντός του ι. Βήματος φυλάσσεται εικών του Αγίου Αντωνίου εκ λευκού χρυσού και πολυχρόνων και πολύτίμων  λίθων, δώρων του Δουκός Αλεξίου Αλεξάνδροβίτς.

          Άνωθεν της μαρμαρίνης τραπέζης υπάρχει κιβώριον στηριζόμενον εις τέσσαρας κιονίσκους εξ οφίτου λίθου.

          Το 1958 πυρκαγιά διαρκέσασα επί τριήμερον κατέστρεψεν ολόκληρον την δυτικήν πλευράν των οικοδομών της σκήτης. Μεταξύ των άλλων εκάησαν εκατοντάδες κειμήλια, άγνωστος αριθμός  αμφίων και καλυμμάτων, υφαντά και κεντητά, αρκετά χειρόγραφα και 20.000 έντυπα.

           

Η ΑΘΩΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ

          Εις την πρώτην νοτιανατολικήν πτέρυγα της Σκήτης του Αγίου Ανδρέου στεγάζεται από το 1930 η Αθωνιάς Σχολή.

          Εις το Άγιον Όρος ελειτούργησαν κατά διαφόρους περιόδους σχολαί με την επωνυμίαν Αθωνιάς Ακαδημία ή Σχολή, που απέβλεπον εις την «ιεροπρεπή και εγκυκλοπαιδικήν μόρφωσιν των αγιορειτών μοναχών». Δια πρώτην φοράν ιδρύθη και ελειτούργησε τοιαύτη σχολή κατά τον 13^ον αι. εις το ιβηριτικόν κελλίον Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος. Το 1749 πρωτοβουλία του πατριάρχου ΚΠόλεως Κυρίλλου του Ε΄ και με συνεισφοράν κληρικών και κληρικών ιδρύθη και πάλιν σχολή παρά την μονήν Βατοπεδίου, η οποία και εκαλέιτο Ακαδημία. Σχολάρχης της διωρίσθη μετά τετραετίαν ο διάσημος διδάσκαλος Ευγένιος Βούλγαρης. Κατά το σιγίλλειον του πατριάρχου  η σχολή έπρεπε να είναι «φροντιστήριον ελληνικών μαθημάτων, παιδείας τε και διδασκαλίας παντοδαπής εν τε λογικαίς, φιλοσοφικαίς τε και θεολογικαίς επιστήμαις». Μεταξύ των μαθητευσάντων συγκαταλέγονται οι μεγάλοι εθναπόστολοι : Κοσμάς ο Αιτωλός και Ρήγας Φεραίος. Διδάσκαλοι της Σχολής διετέλεσαν ο Νεόφυτος ο Καυσοκαλυβίτης, ο Κυπριανός, ο Αθανάσιος ο Πάριος κ. α.

          Η σχολή διακόψασα την λειτουργίαν της λογω των περί των μνημοσύνων ερίδων, επανενεφανίσθη το 1842 ως εκπαιδευτήριον στοιχειώδους  εκπαιδεύσεως, λειτουργούν υπό την διεύθυνσιν διαφόρων αγιορειτών εκ περιτροπής.

Το 1930 συνεστήθη η Αθωνιάς ως ιερατική σχολή. Είναι ίδρυμα των Ι. Μονών του Αγίου Όρους, συντηρείται υπό της Ιεράς Κοινότητος και εποπτεύεται υπό τριμελούς επιτροπής. Το διδακτικόν προσωπικόν αυτής αμοίβεται παρά τουΥπουργείου Παιδείας.

Πηγή: Π. Κ. ΧΡΗΣΤΟΥ, «Το Άγιον Όρος».Ιδρ. Πατ. Μελετών

Ο "τόκος"

 

          "Λέγεται «τόκος» γιατί γεννάει πολλά. Λέγεται έτσι λόγω γονιμότητας του κακού. Διότι από πού αλλού θα έπαιρνε αυτό το όνομα; Μήπως λέγεται για τις πίκρες  και τις λύπες, που προξενεί στις ψυχές των δανειοληπτών. Διότι, όπως παρουσιάζεται ο πόνος σ’ εκείνη που πρόκειται να γεννήσει, έτσι παρουσιάζεται κι η προθεσμία στον χρεοφειλέτη. Τόκος πάνω στον τόκο είναι τέκνο πονηρών γονέων. Αυτά ας θεωρούνται ως γεννήματα εχιδνών, τα (γεννήματα) των τόκων.

     Λέγουν ότι οι έχιδνες γεννώνται, αφού καταφάγουν την κοιλιά της μητέρας τους. Κι τόκοι σταματούν να γεννούν αφού φάνε τα σπίτια των οφειλετών. Τα σπέρματα με τον καιρό φυτρώνουν, και τα ζώα με το χρόνο γεννιούνται. Ο τόκος σήμερα γεννιέται και σήμερα αρχίζει να γεννά. Όσα από τα ζώα γεννούν γρήγορα, γρήγορα παύουν και να γεννούν. Τα χρήματα, όμως, γρήγορα αρχίζουν και πολλαπλασιάζονται κι έχουν ατελείωτη αύξηση. Το καθένα από τα ζώα, που αυξάνει, όταν φθάσει στο κανονικό του μέγεθος, σταματά ν’ αναπτύσσεται. Τα χρήματα όμως των πλεονεκτών αυξάνουν συνεχώς με την πάροδο του χρόνου. Τα ζώα παύουν να γεννούν, όταν τα παιδιά τους μπορούν να γεννούν. Τα χρήματα όμως, των δανειστών και τα νέα γεννούν και τα παλαιά γίνονται νέα. Εσύ να μη λάβεις πείρα αυτού του παράδοξου θηρίου."

Μ. Βασιλείου, Ομιλία στους Ψαλμούς

Οικουμενισμός και παραδοσιακή Ορθοδοξία

          «Ο Οικουμενισμός, πραγματικά όπως έχει επικρατήσει να σηματοδοτείται ο όρος αυτός, βεβαίως είναι  αίρεση, γιατί σημαίνει απάρνηση βασικών γνωρισμάτων της ορθοδόξου πίστεως, όπως είναι, φερ’ ειπείν, η αποδοχή της θεωρίας των κλάδων, ότι δηλ. η κάθε Εκκλησία έχει ένα τμήμα αλήθειας και πρέπει να ενωθούμε  όλες οι Εκκλησίες , να βάλουμε στο τραπέζι τα τμήματα της αλήθειας για να απαρτισθεί το όλον. Εμείς πιστεύουμε ότι η Ορθοδοξία είναι η Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία. Τέρμα, σ’ αυτό δε γίνεται συζήτηση και επομένως οποιοσδήποτε πρεσβεύει τα αντίθετα μπορεί να λέγεται οικουμενιστής και επομένως να είναι αιρετικός». (Αρχιεπ. Αθηνών Χριστόδουλος. Συνέντευξη  στον Ραδ. Στ. Εκκλησίας, 24-5- 98).

          Η εμμονή στην Ορθοδοξία, δηλ. στη γνησιότητα της ζωής και η εμμονή στην αλήθεια που ελευθερώνει και σώζει, δεν είναι εγωισμός, φανατισμός ή μισαλλοδοξία. Εκφράζει την οικουμενική διάσταση, την αγάπη και τη φιλανθρωπία της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Και αποτελεί την ύστατη δυνατότητα που αυτή προσκομίζει, για μία ριζοσπαστική πνευματική αλλαγή στο χώρο της Δύσεως, αλλά και για μια έξοδο της Ανατολής από την αιχμαλωσία των ψεύτικων θεών.

Πηγή: Απόσπασμα από φυλλάδιον «Οικουμενισμός», Ι. Μ. Παρακλήτου Ωρωπού

ΑΝΤΙΠΕΛΑΡΓΩΣΗ: Η πρόνοια των παιδιών για τους γονείς

 

          "Η πρόνοια, που διακρίνει τους πελαργούς για τους γερασμένους, πρέπει να γίνει παράδειγμα στα παιδιά μας, εάν θέλουν ν’ αγαπούν τους γονείς τους. Διότι κανείς δεν πρέπει να παρουσιάζει έλλειμμα φρόνησης, για να θεωρηθεί άξιος ντροπής και να μην μπορεί ως προς την αρετή από τ’ άλογα πτηνά.

          Εκείνοι τον πατέρα τους, που από τα γηρατειά δεν μπορεί να πετάξει λόγω της παύσεως των πτερών, τον βάζουν στη μέση και σχηματίζοντας  κύκλο τον ζεσταίνουν, και του προσφέρουν άφθονη τροφή, και τη δυνατή βοήθεια κατά την πτήση με τις πτέρουγές τους, ένας από τα δεξιά κι ένας από τ’ αριστερά. Κι αυτό έχει γίνει ξακουστό, ούτως ώστε την αντίδοση των ευεργετημάτων μερικοί την ονομάζουν αντιπελάργωση."

Μ. Βασιλείου, Λόγος εις την εξαήμερον