Ελλάς 1821-2021

 

Vassilis Kostoulas

Vassilis Kostoulas

Αφιέρωμα για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση. Επιμέλεια-Δημιουργία: Κωστούλας Βασίλης

Λόγοι σύγχρονων Αγιορειτών

-Εδώ, λένε, δεν ξέρουν τι  να κάνουν τη χαρά τους.

-Αν δεν μπορούμε να γίνουμε πνευματικοί, τουλάχιστον ν’ αρχίσουμε να γινόμαστε ευγενείς.

 -Σ’ ένα μοναχό ο Γέροντας του του έβαλε κανόνα να μη βγει απ’ το κελλί του έξω αν δεν έχει διαβάσει όλο το ψαλτήρι. Και το τηρεί.

-Ο Θεός φανερώνεται μόνο στους λεβέντες.

 -Να καταλάβεις πως είσαι μόνος σου για να νιώσεις τον Θεό.

 -Για να μιλάς πρέπει να είσαι πολύ έξυπνος.

-Μην ανοίγεις την ψυχή σου στον καθένα. Μη θέλεις να σ’ ανοίγουν την ψυχή τους οι άλλοι. Μη ζητάς απ’ τους άλλους πολλά. Δεν είναι απαραίτητο δύο άνθρωποι που είναι  μαζί, συνέχεια να μιλάνε.

- Οι βίοι των αγίων που γράφτηκαν από αγίους είναι  θαυμάσιοι.

 -Ένας ασκητής, προ λίγων χρόνων πήγε να κάμει σαρανταήμερη νηστεία δίχως να φάει τίποτε και μόνο είκοσι δύο κατάφερε.

 -Ένας Σέρβος ασκητής έλεγε: Αγγέλους βλέπω λίγους, δαίμονες βλέπω  πολλούς.

Ας σπάσουμε τον πάγο

 

Πόσο μας δυσκολεύει το κρύο! Προσπαθούμε να ζεσταθούμε φορώντας περισσότερα ενδύματα, θερμαίνοντας το σπίτι μας ή πίνοντας κάτι ζεστό. Και όταν πια ζεσταθούμε, τότε αισθανόμαστε μεγάλη ανακούφιση.

          Τα πάντα γύρω, τον χειμώνα παγώνουν, Έτσι παγώνει και το νερό της βρύσης. Η πτώση της θερμοκρασίας έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορεί να τρέξει το νερό από την βρύση και να εξυπηρετήσει τυχόν ανάγκες.

          Μία πηγή, μία βρύση είναι και το στόμα μας! Τι εξέρχεται όμως από εκεί; Λόγοι που παρηγορούν και ξεδιψούν τον συνάνθρωπό μας ή μήπως το αντίθετο; Πράγματι, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που από το στόμα μας ρέει.... “πάγος”. Λόγια κακίας, αντιπάθειας, λόγια που ψυχραίνουν τις σχέσεις μας. Και όλα αυτά βέβαια ξεκινούν από μια παγωμένη καρδιά, χωρίς συμπόνια, αγάπη, ενδιαφέρον.

          Ας ψάξουμε ο καθένας τον εαυτό μας και ας δούμε μήπως έχουμε και εμείς ένα τέτοιο στόμα. Αν όχι πάντα, σίγουρα όμως κάποιες φορές. Όταν μας κυριεύει η ζήλια ή μας τυφλώνει ο εγωισμός, τότε βλέπουμε τον άλλο σαν να είναι ο μεγαλύτερος εχθρός μας. Και τότε τα λόγια, που θα ξεχυθούν από το στόμα μας, πληγώνουν και ψυχραίνουν. Είναι προτιμότερο, σε τέτοιες περιπτώσεις, να κλείσουμε την “βρύση”, δηλαδή να σωπάσουμε. Να ζεστάνουμε πρώτα την πηγή του νερού, την καρδιά μας, με αγάπη, και μετά ας ανοίξουμε το στόμα μας άφοβα!

          Ιδιαίτερα τον τελευταίο καιρό, πολλοί συνάνθρωποί μας ψάχνουν να βρουν έναν παρηγορητικό λόγο, να τους ανακουφίσει λίγο, στις δοκιμασίες που περνούν. Αναζητούν λίγη ζεστασιά. Ας μην είμαστε λοιπόν ψυχροί με κανέναν. Ας σπάσουμε επιτέλους  τον πάγο και ας αφήσουμε να τρέξει το νερό, που θα ξεδιψάσει και θα παρηγορήσει τον άλλο.

          Και αυτό θα το πετύχουμε, αν αποφασίσουμε να ζεστάνουμε καρδιές μας  με ανυπόκριτη αγάπη, δηλαδή με Θεό!

          “Αγία ΛΥΔΙΑ”, τ. 574

Κοινωνία – πανδημία – Εκκλησία

Ερώτηση: Η εκκλησία μέχρις στιγμής, από την εμφάνιση της πανδημία μέχρι και τώρα, έχει δεχτεί ένα καίριο πλήγμα. Τρεις μεγάλες εκκλησιαστικές γιορτές, το Πάσχα, ο Δεκαπενταύγουστος και τα Χριστούγεννα δεν εορτάστηκαν. Θεωρείτε ότι υπάρχει ένας κατά μέτωπο πόλεμος από την πολιτεία προς την εκκλησία;

Απάντηση: Όχι, δεν νομίζω ότι υπάρχει κάποιος κατά μέτωπο πόλεμος, αφού η απαγόρευση ισχύει για τις συνάξεις όλων των θρησκειών.

Ωστόσο, αυτού του είδους οι απαγορεύσεις , όταν ιδίως  είναι τόσο επιθετικά απόλυτες, την στιγμή μάλιστα που κάποιες άλλες συνάξεις  κατ’ ουσίαν αμνηστεύονται, σημαίνουν κάτι για την κοινωνία που τις ανέχεται και εκείνους που τις επιβάλλουν.  Σημαίνουν, για τις πολιτικές αυτές, την ενδοϊστορική αποκλειστικά αυτό-δικαίωσή τους, χωρίς καμμιά  δηλαδή ανάγκη εξωτερικής αναφορικότητας που θα είχε, εξίσου ή και περισσότερο, νόημα για την ζωή και την ύπαρξη – και αυτό αποτελεί άλλωστε γενικότερη τάση της νεωτερικής πολιτικής φιλοσοφίας.

Να το πω απλά: Σήμερα, στην Θεσσαλονίκη όπου βρίσκομαι, μπορεί κανείς να πάρει τον καφέ του από χίλια διαφορετικά σημεία, να βολτάρει σε αμέτρητους   δρόμους, κάποιοι από τους οποίους είναι συνεχώς ασφυκτικά γεμάτοι από ανθρώπους που σκουντιούνται κυριολεκτικά μεταξύ τους, να στοιβαχτεί μαζί με  εκατοντάδες  άλλους στα supermarkets – αρκεί να μην επιχειρήσει μια ελάχιστη έστω σύναξη με νόημα που παραπέμπει σε κάτι που βρίσκεται πέρα και έξω από τις επιτρεπόμενες από το κράτος ανάγκες του ανθρώπου.

Μεταξύ αυτών των αναγκών, ευρίσκεται και η επίσκεψη σε μίαν εκκλησία, η οποία όμως θεωρείται πως εξ ορισμού μολύνει. Εάν ήταν όμως έτσι, με πάντα κλειστές τις εκκλησίες εδώ και μήνες, τα κρούσματα θα έπρεπε να είχαν μηδενιστεί. Αντίθετα, τα κρούσματα κορυφώθηκαν με τις εκκλησίες κλειδωμένες. Να θυμίσω επιπλέον πως από επιφανείς κοινωνιολόγους έχει επισημανθεί από παλαιότερα (ας αναφέρω μόνον τον HansFreyer) πως αυτού του είδους η καταναγκαστική υπαγόρευση  των επιτρεπόμενων αναγκών από το κράτος, και μάλιστα περιοριζόμενων  στην στενά βιολογική  σφαίρα, είναι χαρακτηριστικό μιας νοοτροπίας που υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να εκβάλει, αργά ή γρήγορα, στον Ολοκληρωτισμό.

Όσο και αν κάποιος από τους κυβερνητικούς εκπροσώπους, ακούγοντας τα παραπάνω, θα διερρήγνυε τα ιμάτιά του αντιτείνοντας πως τα εν λόγω μέτρα τα επιβάλλει η κατάσταση έκτακτης ανάγκης, δεν παύουν οι συγκεκριμένες επιλογές να φανερώνουν και αξιολογικές κλίμακες  και τρόπους ερμηνείας της πραγματικότητας  από μέρους των κοινωνιών και των πολιτικών.

Ερώτηση: Υπάρχει γενικότερα αυτό που ακούγεται ως «αντιεκκλησιαστικό μένος»;  Για παράδειγμα είδαμε τις αστυνομικές αρχές να επιδίδουν πρόστιμα και να συλλαμβάνουν ιερείς επειδή η πόρτα του ναού δεν ήταν κλειδωμένη κατά την διάρκεια τελέσεως της Θείας Λειτουργίας. Αλλά και πριν την πανδημία, στον τομέα της παιδείας για παράδειγμα, οι εβδομαδιαίοι εκκλησιασμοί καταργήθηκαν και υπάρχουν και τώρα προσπάθειες, πέραν από την απαλλαγή στο μάθημα των θρησκευτικών, να ισχύσει ακόμα και η κατάργηση του.

Απάντηση: Υπάρχει ένα τραγικό τραύμα  πίσω από τον ανάπηρο και σχεδόν μανιοκαταθλιπτικό Νεοελληνικό  εκσυγχρονισμό, το οποίο προσπαθώ να περιγράψω, μεταξύ άλλων, στο τελευταίο μου βιβλίο με τίτλο «Η Ανοικτή Ιστορία και οι Εχθροί της: Η Άνοδος του Βελούδινου Ολοκληρωτισμού», που βγήκε πρόσφατα από τις εκδόσεις Αρμός. Ένα σημαντικό μέρος των διανοουμένων και των δημοσιογράφων  στον τόπο αυτό , στα πλαίσια αυτής της γενικευμένης αυτό-καθαίρεσης  που στην Ελλάδα καλείται εκσυγχρονισμός , με την βαθύτατα μεταπρατική και νέο-αποικιακή τους κουλτούρα, βγάζουν ένα πραγματικό μένος για την Ορθόδοξη Εκκλησία ,  την οποία, όπως φαίνεται από τα γραφόμενά τους, γνωρίζουν  όσο περίπου  γνωρίζουν τον Σιντοϊσμό ή την θρησκεία των Αυστραλών Αβοριγίνων – αν και γι’ αυτό το τελευταίο φταίει και η σχετική αφασία κάποιων επισήμων εκπροσώπων της Εκκλησίας.

Ερώτηση: Πως κρίνετε μέχρι τώρα την στάση της εκκλησίας (του κλήρου);Παρατηρούμε μία δυσαρμονία στις απόψεις του κλήρου, όταν συναντάμε από την μία ενέργειες αντίθετες των μέτρων και από την άλλη παθητική στάση. Ποια πιστεύετε ότι θα ήταν η ορθή στάση;

Απάντηση: Θεωρώ γενικά, πως η Εκκλησία έχασε άλλη μια ιστορική ευκαιρία να προσφέρει στην δημόσια συζήτηση ορίζοντες πνευματικούς και υπαρξιακούς, με αφορμή τα οριακά ερωτήματα για το νόημα και τον σκοπό της ζωής που αναπόφευκτα γεννά η πανδημία.

Από την μια λοιπόν είδαμε μια ανόητη άρνηση της πραγματικότητας του κορονοϊού, μαζί με μια αδιάκριτη πεποίθηση στην αναγκαστική βοήθεια του Θεού, χωρίς καμιά δική μας συν-εργητική προφύλαξη (αν και οι αρνητές έχουν ποικίλη ιδεολογική προέλευση και δεν ανήκουν, οι περισσότεροι ίσως, στον εκκλησιαστικό χώρο) και από την άλλη, ιερείς, θεολόγους και ιεράρχες να υπερμαχούν κάποιων  υπερβολικών κυβερνητικών απαγορεύσεων, εξίσου  ακρίτως ωρυόμενοι ενάντια  στην απολύτως φυσιολογική ανάγκη των Χριστιανών για  κάποια στοιχειώδη  έστω επαφή  με τα εκκλησιαστικά Μυστήρια, θεωρώντας τους όλους συλλήβδην ως φονταμενταλιστές και απειθείς, και μάλιστα  (άκουσον, άκουσον!) ως και «ατομιστές», όταν εύρισκαν τρόπον άπαξ να κοινωνήσουν.

Η πανδημία αφήνει πίσω της αποκαλυπτικά σημεία λαλίστατης  αθεολογησίας  που θα πρέπει να μας προβληματίσουν.

Ερώτηση: Η εκκλησία παρέχει κοινωνικό έργο  σε πολλούς τομείς, όπως είναι τα συσσίτια των ενοριών. Τώρα που έκλεισαν οι ναοί τι έχουν απογίνει οι άνθρωποι που σιτίζονταν από τα συσσίτια, έχει βρεθεί κάποια λύση;

Απάντηση: Από ό,τι γνωρίζω όλα αυτά τα πράγματα έχουν σχεδόν διακοπεί μέσα στον γενικό τρόμο – αν κάπου συνεχίζονται αυτό θα ήταν αληθινός ηρωισμός.

Ερώτηση: Μια σημαντικότατη προσφορά της εκκλησίας είναι η εξομολόγηση και η πνευματική στήριξη των ασθενών στα νοσοκομεία. Η δραστηριότητα αυτή έχει διακοπεί. Πως το σχολιάζετε, τι θα έπρεπε να γίνει, πόσο απαραίτητη είναι μια τέτοια δράση;

Απάντηση: Αυτήν τη στιγμή οι πάσχοντες από κορονοϊό στερούνται παντελώς του συνταγματικού τους δικαιώματος για έναν ανθρώπινο θάνατο, δηλαδή  πνευματικής  βοήθειας  καθώς και των Μυστηρίων της Εκκλησίας , τα οποία διακαώς αποζητούν στη δύσκολη κατάσταση που ευρίσκονται.

Αλλά και χιλιάδες άλλοι άνθρωποι στερούνται της άμεσης πνευματικής στήριξης της Εκκλησίας την οποία  επίσης αποζητούν – ευτυχώς που τα ηλεκτρονικά μέσα επιλύουν ένα μέρος του προβλήματος.Αρκετοί πολιτικοί μας, εν παρενθέσει, φαίνεται σαν να έχουν για την Εκκλησία, την ανόητη  άποψη των αρχών του (αφελούς) Διαφωτισμού – μαγικές τελετουργίες , αυθαίρετος νομικισμός και φαντασιώδης μεταφυσική, ενώ τίποτε από αυτά δεν εκπροσωπεί το εκκλησιαστικό γεγονός – και δεν γνωρίζουν συνήθως τίποτε ούτε για την πραγματική θεολογία και ανθρωπολογία της, ούτε για το τεράστιο πνευματικό έργο που συνολικά επιτελεί.

Ερώτηση: Ένα από τα μείζονα θέματα που ανέκυψαν είναι ο ενδεχόμενος κίνδυνος μετάδοσης του ιού από την Θεία Κοινωνία. Μέχρι στιγμής, πιστοί και άπιστοι, έχουν εκφράσει την άποψη τους. Χρησιμοποιήθηκαν μάλιστα ιστορικά παραδείγματα, όπως η επιδημία πανώλης, στην οποία αναφέρεται ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης. Ποια είναι η αλήθεια τελικά;

Απάντηση: Στο βιβλίο μου που ανέφερα παραπάνω  υπάρχει, ως παράρτημα, ένα κεφάλαιο για την θεολογία της Εκκλησίας περί της Θείας Κοινωνίας και είναι αδύνατο να μεταφέρω τα θεολογικά επιχειρήματα εδώ  – και πάλι η ευτυχής αγνωσία πολλών είπε διάφορα.

Εν συντομία, η θεολογία και η εμπειρία της Εκκλησίας , καθώς και όλων των ιερέων της, εμού συμπεριλαμβανομένου, είναι πως η παρούσα  άκτιστη και θεία χάρη της μεταβολής των δώρων σε σώμα και αίμα Χριστού δεν επιτρέπει στους πάσης φύσεως ιούς κ.λ.π, παρά το ότι πιθανώς, μετά την μετάληψη ασθενών, ευρίσκονται μέσα στο Άγιο Ποτήριο, να δράσουν βλαπτικά για τους εν συνεχεία κοινωνούντες.

Είναι παράδοξο πως μια τέτοια συλλογική δήλωση τόσων χιλιάδων ανθρώπων, οι οποίοι μάλιστα αποδεικνύουν την πεποίθησή τους αυτή με την καθημερινή πρακτική τους, εξοβελίζεται πανεύκολα  από αυτούς που έχουν δεκαετίες να κοινωνήσουν.

Τους κατανοώ κάπως, διότι και εγώ κάποτε, όταν ευρισκόμουν εκτός Εκκλησίας, ως άθεος, είχα την ίδια εντύπωση, αλλά πρέπει να προσεγγίσουν την πείρα της Εκκλησίας για να έχουν έγκυρη γνώμη. Με ανοικτές τις εκκλησίες από τις 17 Μαϊου, οπότε και προσήλθαν χιλιάδες για να κοινωνήσουν για το Πάσχα, τα κρούσματα θα είχαν φθάσει τις δεκάδες χιλιάδες μέχρι το τέλος Οκτωβρίου.

Παρά ταύτα, τα κρούσματα ανήλθαν κατακόρυφα όταν η Θεία Κοινωνία είχε, εβδομάδες πριν, απαγορευθεί.  Ας μην ξεχνούμε, επιπλέον,  πως  όταν ο Χριστός, ιδρύοντας το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας  κατά το Μυστικό λεγόμενο Δείπνο, μετέδωσε το Ποτήριο του οίνου ευλογώντας το στους Μαθητές, δεν έχυσε από αυτό στα υπάρχοντα ενώπιον τους ποτήρια του καθενός, (και τότε υπήρχαν μολυσματικές ασθένειες! ), αλλά επέμενε να πιούν όλοι από το δικό του, κάτι που έχει την εκκλησιολογική σημασία του.

Αυτήν ακριβώς την πρακτική, ακολούθησε και η Εκκλησία τουλάχιστον για δέκα αιώνες , και την συνέχισε,  με ανάλογο  τρόπο, με την χρήση της λαβίδας, παρά το γεγονός πως η μετάδοση ασθενειών μέσου του σιέλου ήταν κάτι γνωστό από την εποχή του Ιπποκράτη.

Άραγε, το έκανε αυτό από  ανόητη αδιαφορία για την επιστήμη ή από εμπειρία ενός συνεχιζόμενου θαύματος, ενός δηλαδή γεγονότος πραγματικής σχέσης  με τον Χριστό, με τους δικούς του όρους;

Επιτρέπεται όμως πια σήμερα, από το σύγχρονο lifestyle, στον Χριστό να σχετίζεται με τον άνθρωπο και την κτίση με τους δικούς του όρους (και όχι με τους όρους μιας à lacarte άπρακτης ψευδό-πνευματικότητας)  και να μεταβάλλει το πραγματικό κατά βούληση;

Ερώτηση: Γνωρίζω ότι έχετε επαφή με το εξωτερικό. Ποια είναι η στάση των εκεί τοπικών εκκλησιών απέναντι στην πανδημία και πως αντιμετωπίζονται από την πολιτεία;

 

Απάντηση: Και στη Αμερική και στην Ευρώπη , μετά μάλιστα από παρεμβάσεις δικαστικές, τηρείται σήμερα η αρχή της αναλογικότητας ως προς την προσέλευση των πιστών στις εκκλησίες .

Στην Αμερική οι εκκλησίες επιτρέπεται να φιλοξενούν καθημερινώς (και όχι μόνον τα Χριστούγεννα) μέχρι το 25% της χωρητικότητάς τους, ενώ στην Ευρώπη ακόμη περισσότερους, αναλογικά πάντοτε.

Η αιτία για την στάση αυτή εικάζω  ότι είναι πιθανώς συν τοις άλλοις και το ότι  από πολλούς στη Δύση σήμερα είναι κατανοητό πως η πίστη, καθαιρώντας το στρες και ενισχύοντας το ανοσοποιητικό, είναι στην κυριολεξία  και παράγοντας υγείας – όχι υπό την έννοια κάποιας μαγικής ανοσίας φυσικά, αλλά υπό την έννοια μιας πολύτιμης βοήθειας προς την κατεύθυνση της ανάρρωσης, ή και της βοήθειάς της, κάποτε, προς μη νόσηση.

Η Ελλάδα τηρεί την πιο απαγορευτική  στάση –  το παράδοξο είναι πως η ιθύνουσα Εκκλησία δεν φαίνεται να ενοχλείται και πολύ.

Ερώτηση: Πατέρα Νικόλαε, είστε καθηγητής της Ορθόδοξης Δογματικής και συγχρόνως ένας άνθρωπος που είχε την τύχη να μαθητεύσει κοντά σε σύγχρονους Αγίους όπως ο Άγιος Παίσιος ο Αγιορείτης και ο Άγιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης. Αν οι Άγιοι αυτοί ζούσαν σήμερα, τι θα έλεγαν στους πιστούς? Ποιόν τρόπο θα πρότειναν προκειμένου να αντιμετωπίσουμε όλα όσα μας προξενεί η πανδημία;

Απάντηση: Θα μας έλεγαν ίσως πως, καταρχάς, και η υγεία  αλλά και η ασθένεια και ο ίδιος ο θάνατος  μπορούν να μεταβληθούν σε αιώνια γιορτή  εν Χριστώ. Θα μας  έλεγαν ίσως  επίσης  πως εν Θεώ δεν υπάρχει τραγωδία, αλλά υπάρχει μόνον η βαθιά λογικότητα της προσωπικής σχέσης μαζί του που εξομαλύνει τα πάντα προς το πνευματικό συμφέρον του ανθρώπου, το οποίο  είναι η πρόοδός του στον αγιασμό και την μετοχή στη σοφία του Θεού.

Δεν νομίζω πως θα μας απέτρεπαν από τις προφυλάξεις, αλλά θα μας υπεδείκνυαν πως η ανθρώπινη ζωή είναι εντέλει στα χέρια του Θεού και πως   σκοπός της είναι η αφθαρσία της ένωσης μαζί του, μια ένωση που αρχίζει από την ζωή αυτή.

Είναι άλλωστε ακριβώς, για τον λόγο αυτό που η ψυχοβιολογική αυτή ζωή έχει ήδη αξία και αξίζει να παρατείνεται: επειδή δηλαδή, κατά τον λόγο του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, το σώμα έχει πνευματικότητα, έχει δηλαδή «ενσημαινομένας πνευματικάς διαθέσεις» και συνεπώς  ο άνθρωπος μπορεί  και ποθεί να μετάσχει στη ζωή και την αλήθεια του Θεού ήδη από τώρα,  «με μια ψυχή και ένα σώμα», κατά τον λόγο του Ρεμπώ, άνευ του οποίου σώματος «άνθρωπος ού καλείται».

Σκεφθείτε, πως εάν ήμασταν Πλατωνικοί ή Ινδουϊστές, η απαλλαγή από το σώμα με τον θάνατο θα θεωρούνταν περίπου ως ευεργεσία…

Αποκλειστική Συνέντευξη στην Ειρήνη Καρύδη

ΚΥΡΙΑΚΗ ΙΒ΄ ΛΟΥΚΑ (Λκ. 17, 12-19)

 

Το φαινόμενο του ρατσισμού και της ξενοφοβίας

          Ο ερχομός του Ιησού Χριστού στον κόσμο εγκαινιάζει μια νέα πραγματικότητα, η οποία συνδέεται με το κήρυγμα της μετανοίας, δηλαδή της επιστροφής του ανθρώπου από την αμαρτία στην εμπειρία της χάριτος του Θεού. Η σημερινή ευαγγελική διήγηση έρχεται να μας υπενθυμίσει, ότι η συνάντηση του ανθρώπου με τον Θεό, για να είναι ουσιαστική και αληθινή πρέπει  να συνοδεύεται από έμπρακτη πίστη.

          Τα ευαγγελικά κείμενα μας αναφέρουν συχνά θαύματα που επιτέλεσε ο Χριστός, άλλα  όλα δείχνουν να έχουν ένα κοινό γνώρισμα: δεν γίνονται για να προκαλέσουν την πίστη του ανθρώπου, αλλά θεωρούν την πίστη ως απαραίτητη προϋπόθεση. Η πίστη οδηγεί στο θαύμα και  όχι  το θαύμα στην πίστη, για να μην υπονομεύεται η ελευθερία του ανθρώπου. Αυτό φαίνεται στο ευαγγέλιο του Λουκά με τη θεραπεία των δέκα λεπρών. 

          Ανάμεσα στους θεραπευθέντες ο ένας ήταν ξένο σώμα στην καρδιά της Παλαιστίνης, θεωρούνταν “αλλογενής”, Σαμαρείτης . Κι’  όμως οι δέκα αυτοί άνθρωποι που συνάντησαν τον Χριστό, παρά τις διαφορές που είχαν βρίσκονταν μαζί, γιατί τους ένωνε ο πόνος, η  αρρώστια και η απομόνωση. Καθώς συναντούν τον Χριστό τον παρακαλούν “ Ιησού επιστάτα, ελέησον ημάς”. Τα λόγια αυτά μαρτυρούν πίστη που τρέφεται από την ελπίδα, ότι θα επιστρέψουν στον οίκο τους υγιείς. Πάντως όταν τους συναντά ο Χριστός δεν απαιτεί απ’ αυτούς κάποιου είδους πίστη, δεν τους ρωτάει αν πιστεύουν, αλλά  τους δείχνει μόνο το μέτρο της μεγάλης αγάπης Του, η οποία δέχεται όλους χωρίς καμιά εξαίρεση, χωρίς διακρίσεις. Αφουγκράζεται τον πόνο τους και τους χαρίζει την υγεία τους.

          Βέβαια δεν τους θεραπεύει αμέσως κατά  τρόπο μαγικό, αλλά τους στέλνει στους ιερείς για να διαπιστώσουν τη θεραπεία τους από τη λέπρα. Η υπακοή τους συνιστά την πραγματική πίστη τους.

          Όμως από τους δέκα θεραπευθέντες μόνον ο ένας, ο Σαμαρείτης, επέστρεψε πίσω, για να συναντήσει και να ευχαριστήσει τον αίτιο της σωτηρίας του. Επιστρέφει απαλλαγμένος από τις  θρησκευτικές προκαταλήψεις των συμπατριωτών  του.

          Ο Κύριος προσέγγισε τους λεπρούς αψηφώντας τις επικρατούσες κοινωνικές ρατσιστικές προκαταλήψεις, προσφέροντας την απεριόριστη αγάπη  του. Διότι η αγάπη του Θεού που αποκαλύπτει με την ζωή και τον θάνατό του, δεν περιορίζεται στους λίγους, αλλά επεκτείνεται σ’ όλους και μάλιστα σ’ αυτούς που οι “ευσεβείς” θεωρούν μολυσμένους και αμαρτωλούς. Δεν γνωρίζει κοινωνικά, θρησκευτικά η πολιτικά όρια .

          Ο Χριστός ελευθέρωσε  τον άνθρωπο από το φόβο του θανάτου και με τον τρόπο αυτό αίρει την αιτία του εγωκεντρισμού και προσφέρει τη δυνατότητα ανάπτυξης ανιδιοτελούς αγάπης και ενότητας. Όμως για  να ενεργοποιηθεί η προσφορά αυτή, χρειάζεται να καταπολεμηθεί ο εγωισμός και η φιλαυτία. Χρειάζεται να διευρυνθεί η ανθρώπινη καρδιά, ώστε να δέχεται μέσα  της ακόμη και τους εχθρούς.

          Διότι πλησίον δεν είναι μόνο ο τοπικά ή κοινωνικά πλησίον, ο ομοεθνής, ο ομόδοξος και ομόθρησκος. Χριστιανικά πλησίον δεν προσδιορίζεται με εξωτερικά στοιχεία, αλλά δημιουργείται με την αγάπη και υπηρετείται με την προσφορά και τη θυσία. Ο πλησίον δε δίνεται, αλλά γίνεται. Πλησίον μπορεί να είναι κάθε άνθρωπος ακόμη και ο εχθρός. Αλλά εχθρός μπορεί  να είναι κάθε άνθρωπος ακόμη και ο τοπικά πλησίον μας.

          Ο χριστιανός δεν αγαπά τον πλησίον του επειδή τον αισθάνεται ψυχολογικά η κοινωνικά  ως όμοιο του, αλλά επειδή είναι ενωμένος μαζί του με την κοινή ανθρώπινη φύση. Οι άνθρωποι βρίσκουμε εν Χριστώ την πραγματική μας ενότητα και καλούμαστε να ζήσουμε ως ομοούσιοι. Να βλέπουμε και ν’ αγαπάμε τους άλλους ως τον ίδιο τον εαυτό μας. Αυτό βέβαια προσκρούει καίρια στον εγωισμό και τη φιλαυτία του αμαρτωλού ανθρώπου . Γι’ αυτό και απαιτεί υπεράνθρωπη προσπάθεια. Εδώ όμως έγκειται και η πληρότητα της χριστιανικής ζωής.

          Βέβαια θεωρείτε φυσιολογικός ο φόβος για το άγνωστο και  οτιδήποτε ξένο. Όμως είναι αφύσικο η αγάπη να μην υπερνικά τον φόβο απέναντι στο ξένο. Γιατί να θεωρούνται ξένοι οι άνθρωποι που δεν γνωρίζουμε; Δεν είμαστε όλοι αδέλφια με Πατέρα το Θεό; Συνεπώς η αδυναμία των ανθρώπων ν’ αγαπήσουν ανιδιοτελώς τους άλλους ανθρώπους  και να καλλιεργήσουν την αληθινή κοινωνία μαζί τους  έρχεται σε πλήρη αντίθεση προς την ίδια τους τη φύση.

          Κι’ εδώ ακριβώς έγκειται η θεραπεία που παρέχει ο Χριστός, ο ιατρός των ψυχών και των σωμάτων σε μας τους ανθρώπους. Θεραπεία αληθινή, καίρια και ουσιαστική είναι η αποκατάσταση των σχέσεων με τον Θεό. Δεν φθάνει να μας αφαιρέσει ο Χριστός τις αμαρτίες και τις ασθένειες. Χρειάζεται και μεις να ζούμε και να υγιαίνουμε εν αυτώ, να ζούμε σε κοινωνία πραγματική μαζί Του. Δεν αρκεί να καλυπτόμαστε πίσω από μια “ωραία” πίστη και τυπική ευσέβεια. Πρέπει η πίστη αυτή να συνοδεύεται από έναν αυθεντικό τρόπο ζωής, της εν Χριστώ μυστηριακής.

          Κι’ αυτό φαίνεται ν’ αποτελεί και το βασικό μήνυμα του σημερινού ευαγγελίου. Ο Χριστός έρχεται να μας συναντήσει χωρίς κανενός είδους διακρίσεις, χωρίς ν’ αποκλείει κανέναν από τη χάρη Του. Γίνεται ο Ίδιος ο αποκλειστικός μας θεραπευτής και αποκαθιστά εν Αγίω Πνεύματι την αρχική σχέση με τον Θεό. Δεν απαιτεί την τήρηση κάποιων νομικών διατάξεων και κοινωνικών επιταγών. Ζητεί ζωντανή πίστη που εκφράζεται δι’  αγάπης. Μια πίστη που συναντάει τον Θεό στο πρόσωπό του  άλλου, τη διαφορετικότητα  του ξένου, του εχθρού, του αδύνατου, του περιφρονημένου. Πίστη που αλλάζει  όχι μόνο τις σχέσεις με τον Θεό, αλλά και με τον ευγνώμονα  για την υγεία του που έλαβε ο  θεραπευτείς Σαμαρείτης.

          Η πίστη του “αλλογενούς” του Οποίου  τη λέπρα θεράπευσε ο Χριστός προκαλεί εντύπωση και αξίζει να επισημανθεί. Οπωσδήποτε αποτελεί εκδήλωση υγιούς συμπεριφοράς. Ένας “ξένος” έκανε αυτό που που έπρεπε να κάνουν όλοι: το αυτονόητο.

          Κι’ όμως! Οι εννέα θεραπευμένοι ξέχασαν να ευχαριστήσουν  για την ίαση τους τον Χριστό. Η αυτοτέλεια και η αυτοπεποίθηση δεν αφήνουν περιθώρια  συνήθως ευγνωμοσύνης προς τον ευεργέτη Θεό. Τα χείλη μας  δύσκολα κινούνται για να πουν ένα ευχαριστώ. Αντίθετα, πολύ εύκολα, αυθόρμητα απευθύνουν κραυγές και επικλήσεις σε ώρα ανάγκης.

          Πολλά πράγματα τα θεωρούμε αυτονόητα μέσα στη ζωή μας. Απλώς χρειάζεται κάποιος να μας τα υπενθυμίζει. Ε, τι πειράζει κι αν αυτός είναι κάποιος “ξένος”;

         Καλή Κυριακή

          π. γ. στ.

ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΙΔΑΧΕΣ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΠΑΪΣΙΟΥ

ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΙΔΑΧΕΣ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΠΑΪΣΙΟΥ 

          Ας μη γυρίζουμε πίσω στις αμαρτίες που έχουμε εξομολογηθεί. Η ανάμνηση των αμαρτιών κάνει κακό. Ζητήσαμε συγγνώμη; Τελείωσε; Ο Θεός όλα τα συγχωρεί με την εξομολόγηση....Κι εγώ σκέπτομαι ότι αμαρτάνω. Δεν βαδίζω καλά. Ό, τι όμως με στενοχωρεί, το κάνω προσευχή, δεν το κλείνω μέσα μου, πάω στον πνευματικό, το εξομολογούμαι, τελείωσε! Να μη γυρίζουμε πίσω και να λέμε τι δεν κάναμε. Σημασία έχει τι θα κάνουμε τώρα, απ’ αυτή τη στιγμή και έπειτα.

          Η απελπισία και η απογοήτευση είναι το χειρότερο πράγμα. Είναι παγίδα του σατανά, για να κάνει τον άνθρωπο να χάσει την προθυμία του στα πνευματικά και να τον φέρει σε απελπισία.

          Όλες σχεδόν οι αρρώστιες προέρχονται από έλλειψη εμπιστοσύνης στον Θεό, και αυτό δημιουργεί άγχος. Το άγχος το δημιουργεί η κατάργηση του θρησκευτικού αισθήματος. Αν δεν έχετε έρωτα για τον Χριστό, αν δεν ασχολείσθε με άγια πράγματα, σίγουρα θα γεμίσετε με μελαγχολία και κακό.

          Ένα πράγμα που μπορεί να βοηθήσει τον καταθλιπτικό είναι και η εργασία, το ενδιαφέρον για τη ζωή. Ο κήπος, τα φυτά, τα λουλούδι, τα δένδρα, η εξοχή, ο περίπατος στην ύπαιθρο, η πορεία, όλ’ αυτά βγάζουν τον άνθρωπο απ’ την αδράνεια και του δημιουργούν άλλα ενδιαφέροντα. Επιδρούν σαν φάρμακα. Η ασχολία με τη τέχνη, τη μουσική κ. λ. π. κάνει πολύ καλό. Σ’ εκείνο, όμως, που δίδω τη μεγαλύτερη σημασία, είναι το ενδιαφέρον για την Εκκλησία, για τη μελέτη της Αγίας Γραφής, για τις ακολουθίες. Μελετώντας  τα λόγια του Θεού, θεραπεύεται κανείς χωρίς να το καταλάβει.

          Να μην αποθαρρυνόμαστε, ούτε να βιαζόμαστε, ούτε να κρίνουμε από πράγματα επιφανειακά και εξωτερικά. Αν, για παράδειγμα, βλέπετε μία γυναίκα γυμνή ή άσεμνα ντυμένη, να μη μένετε στο εξωτερικό, αλλά να μπαίνετε στο βάθος, στην ψυχή της. Ίσως να είναι πολύ καλή στην ψυχή κι έχει υπαρξιακές αναζητήσεις, που τις εκδηλώνει με την έξαλλη εμφάνιση. Έχει μέσα της δυναμισμό, έχει τη δύναμη της προβολής, θέλει να ελκύσει τα βλέμματα των άλλων. Από άγνοια, όμως, έχει διαστρέψει τα πράγματα. Σκεφθείτε να γνωρίσει αυτή τον Χριστό. Θα πιστέψει, κι όλη αυτή την ορμή θα τη στρέψει στον Χριστό. Θα κάνει το παν, για  να ελκύσει τη χάρη του Θεού. Θα γίνει αγία.

          Πολλές φορές, με την αγωνία μας και του φόβους μας και την άσχημη ψυχική μας κατάσταση, χωρίς να το θέλουμε και χωρίς να το καταλαβαίνουμε, κάνουμε  κακό στον άλλον, έστω κι αν τον αγαπάμε πάρα πολύ, όπως λ. χ. η μάνα το παιδί της. Η μάνα μεταδίδει στο παιδί όλο το άγχος της για τη ζωή του, για την υγεία του, για την πρόοδό του έστω, κι αν δεν του μιλάει, έστω κι αν δεν εκδηλώνει αυτό που έχει μέσα της. Αυτή η αγάπη, η φυσική αγάπη, μπορεί κάποτε να βλάψει. Δεν συμβαίνει, όμως, το ίδιο με την αγάπη του Χριστού, που συνδυάζεται με την προσευχή και με την αγιότητα του βίου. Η αγάπη αυτή κλάνει άγιο τον άνθρωπο, τον ειρηνεύει, διότι αγάπη είναι ο ίδιος ο Θεός.

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΠΑΤΡΩΝ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ ΦΙΛΟΠΤΩΧΟΝ ΤΑΜΕΙΟΝ

Ε Υ Χ Α Ρ Ι Σ Τ Η Ρ Ι Ο Ν

          Το Φιλόπτωχο Ταμείο της Ενορίας μας νιώθει την υποχρέωση να ευχαριστήσει εκ βάθους καρδίας όλους όσους ανταποκρίθηκαν  στην πρόσκλησή μας για να ετοιμάσουμε το εορταστικό τραπέζι τω Αγίων Ημερών του Δωδεκαημέρου σε δεκάδες απόρους και εμπερίστατους αδελφού μας.

          Παρά το γεγονός της έλλειψης επικοινωνίας λόγω της επιδημίας, πολλοί αδελφοί βρήκαν τρόπους να επικοινωνήσουν μαζί μας για να εκφράσουν έμπρακτα την αγάπη τους -η αγάπη πάντα βρίσκει λύσεις-  προσφέροντας ο καθένας ό, τι μπορούσε για τις ανάγκες τις επισίτησης αυτών των αγίων ημερών.

          Για τον λόγο αυτό σας αξίζει κάθε έπαινος και προσευχόμαστε ο Θεός να σας ανταποδώσει εκατονταπλασίονα και να αυξάνει τη χαρά της προσφοράς προς τον πάσχοντα συνάνθρωπο μας.

          Πάντως η προβληματική κατάσταση συνεχίζεται και πρέπει  να είμαστε έτοιμοι και διαθέσιμοι για τη συνέχεια των έργων της αγάπης, διότι οι ανάγκες είναι διαρκείς και χρειάζονται την ενεργή παρουσία μας.

          Και πάλι σας ευχαριστούμε, ευχόμενοι καλή και ευλογημένη χρονιά, υγεία και -κάθε καλό.

          ΤΟ ΦΙΛΟΠΤΩΧΟΝ ΤΑΜΕΙΟΝ  ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ